Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk Видови сметачи 0 1538 5591348 4464388 2026-07-13T09:59:06Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591348 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{multiple image|perrow = 2|total_width=300 | image1 = ThinkCentre S50.jpg | alt1 = Black desktop computer with monitor on top and keyboard in front | image2 = LYF WATER 2 Smartphone.JPG | alt2 = Smartphone with rainbow-like display held in a hand | image3 = | alt3 = Purple video game console and controller | image4 = IBM Blue Gene P supercomputer.jpg | alt4 = Rows of large, dark computer cabinets in huge room | footer = Различни видови сметачи – од горе лево во насока на стрелките на часовникот:<br/>[[Десктоп компјутер]] (IBM [[ThinkCentre#S50|ThinkCentre S50]] со монитор)<br/>[[Паметен телефон]] ([[LYF]] Water 2)<br/> [[Суперсметач]] (IBM [[Blue Gene/P]])<br/>[[Handheld game console]] ([[ROG Xbox Ally]])}} '''Видови компјутери''' Најзастапени се [[персонален компјутер|личните сметачи]] (види [[Историја на сметачите|Четврта генерација]]), кои можат да се наречат и микрокомпјутери ([[анг.]] ''microcomputers'').Овие компјутери се користат на места каде што нема потреба од голема меморија и зачувуванње на важни податоци.Тие се користат по дома,продавници,и на други места. Постојат и поголеми сметачи кои се наменети за работа во помали претпријатија и институции, а се наречени [[миникомпјутери]] (анг. ''minicopmuters'').тие вообичаено се користат во училишта,факултети,институции,големи компании,АД.И НА ДР МЕСТА. Додека, пак, за работа на големи фирми и организации, каде што на еден компјутер треба да работат неколку десетини или стотини корисници, се користат [[големи компјутери]] (анг. ''main-frame computers'').Тие се користат во банки,корпорации и на други места каде што е потребна брзина и ефикасност. {{информатика-никулец}} [[Категорија:Сметачи]] 2yzwz0jfv4zt9xq2ndk5v2sjbntqd9g Расказ 0 1567 5591355 5500048 2026-07-13T10:16:43Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591355 wikitext text/x-wiki {{книжевност}} [[Податотека:First book in France.jpg|мини|Читател држи книга со современ француски расказ]] '''Расказ''' — кратко [[книжевност|книжевно]] дело на наративна [[проза]] карактеристична по релативно малиот број на [[збор]]ови што ги содржи. Битен белег на расказот е дејството на случката да се развива брзо.<ref>{{ДРМЈ|расказ}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|расказ}}</ref> Расказот треба да има мал број на [[измислен лик|ликови]], односно само еден главен лик. Со расказот се опишуваат помал број на случки отколку кај [[роман|романот]]. Покрај класичниот краток расказ, постои и форма позната како '''[[новела]]'''.<ref>{{ОДРМЈ|новела}}</ref><ref>{{ДРМЈ|новела}}</ref> Според македонската лексикографија, новелата се определува како средно по големина прозно дело или проширен расказ, кој зазема место помеѓу краткиот расказ и подолгите епски форми како што е '''[[повест|повеста]]'''. Гранична должина за еден расказ претставува проблем. Според класичната определба, еден расказ треба да може да се прочита во едно седење. Во современа употреба, меѓутоа, поимот подразбира белетристичко дело што содржи до 20.000 збора. Во пракса, должината на расказот зависи од местото на објавување. Според содржината расказите можат да бидат: битови, историски, авантуристички, научнофантастични, психолошки и хумористични. == Поврзано == * [[Повест]] * [[Новела]] * [[Роман]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://raskazi.mk/ раскази.мк] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150402084120/http://raskazi.mk/ |date=2015-04-02 }} {{книжевност-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Раскази| ]] [[Категорија:Белетристика]] 8zo66hte2zhakqrguueca1olcvvqc9p Проза 0 1568 5591356 5258460 2026-07-13T10:18:14Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591356 wikitext text/x-wiki {{Литература}} [[Слика:British Museum Flood Tablet.jpg|250п|мини|Табличка со [[Еп за Гилгамеш|Епот за Гилгамеш]]<ref>{{Cite book|editor1-last=Lawall |editor1-first=Sarah N. |editor2-last=Mack |editor2-first=Maynard|year=1999|title=Norton Anthology of World Masterpieces: The Western Tradition |volume=1 |edition=7 |url= |location=New York |publisher=W. W. Norton |isbn=978-0-393-97289-4 |pages=10–11}}</ref>]] '''Проза''' — облик на [[пишување]] што има [[Природен јазик|природен тек на говорот]] и [[Синтакса|граматичка структура]] наместо ритмичка структура како во традиционалната [[поезија]], каде што [[стих]]от е заснован врз [[Метрика (книжевност)|метрика]] или [[рима]]. == Заднина == Постојат [[Теорија на книжевноста|критички дебати]] за создавањето на прозата: "... дистинкцијата помеѓу [[стих]]от и прозата е јасна, дистинкцијата помеѓу [[поезија]]та и прозата е нејасна".<ref>Eliot T S 'Poetry & Prose: The Chapbook' Poetry Bookshop London 1921</ref> Прозата со својата едноставност и лабаво дефинирана структура е поприлагодлива за дијалогот, фактичкиот дискурс и за актуелното и фиктивното пишување. Таа систематски се создава и се објавува во рамките на [[книжевност]]а, [[новинарство]]то (вклучувајќи [[Весник|весници]], списанија и [[радиодифузија]]), [[Енциклопедија|енциклопедиите]], [[филм]]овите, [[историја]]та, [[филозофија]]та, [[право]]то и во речиси сите форми и процеси кои бараат човечки комуникации. == Потекло на поимот == Зборот "проза" првично се појавил во англискиот јазик во 14 век. Тој е изведен од [[Старофранцуски јазик|старофранцускиот]] збор ''prose'', кој пак поттекнува од [[Латински јазик|латинскиот]] израз ''prosa oratio'' (буквален или директен говор).<ref name="etym_Onli">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=prose&allowed_in_frame=0|title=prose (n.)|work=[[Online Etymology Dictionary]]|accessdate=19 January 2015}}</ref> == Потекло == [[Исак Њутн]] во ''Хронологијата на античките кралства'' напиша "[[Стара Грција|грчките антиквитети]] се полни со поетски фикции бидејќи Грците не напишале ништо во проза пред освојувањето на Азија од страна на Кир Персиецот. Потоа Ферекид од Сироса и Кадм од Милет го вовеле пишувањето на прозата."<ref>{{Наведена книга|url=http://www.gutenberg.org/files/15784/15784-h/15784-h.htm|title=The Chronology of Ancient Kingdoms Amended|last=Newton|first=Isaac|publisher=Gutenberg|access-date=19 January 2015}}</ref> Проза. - мрежното место, подоцна напиша "Се разбира Њутн не открил некој закон од лингвистичка природа тврдејќи дека без разлика колку слобода во формата, спонтаност или неструктурираност литературната изјава може да има, таа секогаш ќе содржи поетски елементи, исто како што нејонизираните елементи секогаш ќе содржат електрони; најдобрата проза содржи најголем поетски набој добиен од најмалиот поетски напор."<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://theprose.com/post/38653/the-etymology-of-prose|title=The Etymology of Prose|accessdate=2016-02-24}}</ref> == Структура == Во прозата отсуствува формалната метричка структура типична за [[стих]]от која може да се најде во традиционалната [[поезија]]. Прозата се состои од целосни граматички реченици во состав на параграфи игнорирајќи ја естетската привлечност, додека поезијата често вклучува метричка и/или [[Рима|римувачка]] шема. Некои дела на проза содржат траги од метричката структура или версификација и свесната комбинација на овие две литературни формати е позната како прозна поезија. Стихот се смета за посистематски или формулаичен, додека пак прозата е одраз на обичниот (често разговорен) говор. Во однос на ова Семјуел Тејлор Колриџ на шега побара поетите-почетници да ги знаат "дефинициите на прозата и поезијата; т.е., проза—зборови во нивниот најдобар ред; поезија—најдобрите зборови во нивниот најдобар ред."<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://machaut.uchicago.edu/websters|title=Webster's Unabridged Dictionary (1913)|work=University of Chicago reconstruction.|archive-url=https://archive.today/20120710101105/http://machaut.uchicago.edu/websters|archive-date=2012-07-10|url-status=dead|accessdate=2010-01-31}}</ref>{{Цитат|Господинот Журден побара нешто да биде напишано ниту во стих ниту во проза. Господар на филозофијата одговори дека ''не постои друг начин за изразување од прозата или стихот'', од едноставна причина што ''сè што не е проза е стих, а сè што не е стих е проза''. [[Молиер]], ''[[Le Bourgeois Gentilhomme]]''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.gutenberg.org/files/2992/2992-h/2992-h.htm |title=Le Bourgeois Gentilhomme |work=English translation accessible via Project Gutenberg |accessdate=2010-01-31}}</ref>}}{{Цитат|''... Верувам дека една приказна може да биде уништена од погрешнен ритам во реченицата - особено ако тоа се случи кон крајот - или грешка во параграфирањето, дури и во интерпункцијата. Хенри Џејмс е мајстор на точката со запирка. Хемингвеј е параграфер од прв ранг. Во однос на слухот, Вирџинија Вулф никогаш не напишалата лоша реченица. Не сакам да имплицирам дека успешно го практикувам она што го проповедувам. Се обидувам, тоа е сè.''<ref name=Hill1>{{Наведено списание|last1=Hill|first1=Pati |title=Truman Capote, The Art of Fiction No. 17|journal=The Paris Review|volume=Spring-Summer 1957|issue= 16|url=http://www.theparisreview.org/interviews/4867/the-art-of-fiction-no-17-truman-capote|accessdate=18 February 2015}}</ref>}} == Видови == Постојат многу видови на проза и тоа ''нефиктивна проза'', ''херојска проза'',<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=eKNK1YwHcQ4C&pg=PA542|title=Merriam-Webster's Encyclopedia of Literature|last=Merriam-Webster|publisher=Merriam-Webster, Inc|year=1995|isbn=0877790426|pages=542}}</ref> ''прозна песна'',<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=RzunYckU4woC&printsec=frontcover|title=Great American Prose Poems|last=Lehman, David|publisher=Simon and Schuster|year=2008|isbn=1439105111}}</ref> ''полифонична проза'',''[[Алитерација| алитеративна проза]]'', ''[[Книжевност|прозна фикција]]'' и ''селска проза'' во [[Руска книжевност|руската литература]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/search?query=prose|title=Prose|work=Encyclopædia Britannica|accessdate=2012-05-27}}</ref> Прозната песна е дело во проза кое ги има и некои од одликите на песната.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/prose%20poem|title=Prose poem|publisher=Merriam-Webster|accessdate=2012-05-27}}</ref> Многу форми на креативно и литературно пишување користат проза, вклучувајќи ги романите и кратките раскази. [[Писател]]от [[Труман Капоти]] сметал дека расказот е "најтешката и дисциплинирачка форма на пишување на проза која постои". == Поврзано == * [[Македонска книжевност]] * [[Англиска книжевност]] * [[Хаику]] == Наводи == {{Reflist}} == Дополнителна литература == *[https://archive.org/stream/rhythmofproseexp00pattiala/rhythmofproseexp00pattiala_djvu.txt 'Rhythm of Prose', William Morrison Patterson, Columbia University Press 1917] * {{Наведена книга | url=https://books.google.com/books?id=Fjvh69UihCMC&printsec=frontcover | title=Prose: Literary Terms and Concepts | publisher=The Rosen Publishing Group | author=Kuiper, Kathleen | year=2011 | isbn=1615304940}} 244 pages. * {{Наведена книга| url=https://books.google.com/books?id=CI31iJEmuYoC&printsec=frontcover | title=Theory of Prose | publisher=Dalkey Archive Press | author=Shklovsky, Viktor | year=1991 | isbn=0916583643}} 216 pages. == Надворешни врски == {{Wiktionary}} *[http://literarydevices.net/prose Prose examples in Literature] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Книжевност]] [[Категорија:Поезија]] dx3jpo5plpuw5kaey0i24wp1gr7eo80 Галичник 0 1691 5591146 5589429 2026-07-12T19:05:11Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-38850-94|~2026-38850-94]]) и ја поврати преработката 5583447 на InternetArchiveBot 5591146 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Галичник | слика= Galichnik-View-Northern-Slope.jpg | опис= Галичник денес | општина={{Општинскигрб|Општина Маврово и Ростуше}} | регион=[[Река (регион)|Река]] | население=48 | година= 2002 | поштенски број= | надморска височина=1&nbsp;270 - 1&nbsp;500 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=35 | lat_sec=39 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=39 | lon_sec=11 | слава= [[Петровден]] | мрежно место= www.galichnik.mk | карта = Галичник во Општина Маврово и Ростуша.svg }} '''Галичник''' — [[село]] во [[Општина Маврово и Ростуше]], во областа [[Рекански регион|Мала Река.]] Сместено е на падините на планината [[Бистра]], во центарот на регионот [[Мијачија]]. Галичник е туристичка знаменитост поради неговата автентична архитектура, богатото културно наследство и восхитувачките пејзажи. == Етимологија на името == Првата варијанта за потеклото на името „Галичник“ вели дека тоа е изведено од името на реката [[Галик]] која тече близу до [[Солун]]. Втората варијанта вели дека тоа е наречено Галичник по големиот број на „диви кокошки“ - ''галици'', кои живееле на месноста над сегашната црква Св. Петар и Павле, која има јужна диспозиција. == Историја == === X — XV век === [[Податотека:Nosii-Galicnik(1903-1908).jpg|мини|десно|250п|Секојдневие на чешмата „Упија“]] Најстарите сознанија за настанувањето на Галичник датираат од [[X век]] и почетокот на [[XI век]]. Се смета за едно од најстарите села во [[Мијачија|мијачкиот]] предел. Првиот период на селото е карактеризиран со мешање на [[Власи|Влашки семејства]] со [[Македонци]] со словенска култура. Престојувањето на Власите во мијачкиот предел го потврдуваат некои топоними од околината на Галичник, како и презимињата на некои од денешните галички семејства: Куцулоски, Гугулоски, Кипроски. === XVI — XVIII век === Вториот период на Галичник е [[Турско ропство|турското владеење]]. Иако имало обиди за [[Исламизација|исламизирање]] на населението, тоа останало [[христијанство|христијанско]], во голема мера благодарение на предводништвото на [[Томо Томоски (преродбеник)|Томо Томоски]]. Томоски е најпознатиот првенец на селото на преминот од [[XVII век|XVII]] кон [[XVIII век]]. Заради експанзијата на немакедонското население во денешна [[Албанија]], што и било поттикнувано од турската власт, во Галичник од XV до XVIII век постои континуирано доселување. === XIX век === [[Податотека:Mijacko zname.jpg|мини|лево|230п|Знаме на Мијаците од [[XV век]]]] [[Податотека:Molba za dozvola za kupuvanje, Galicnik, 1917.JPG|мини|210п|Молба со таксена марка, од Кипро Митрев од селото Сушица, Галичничка околија, да му се издаде дозвола да си купи овци. (18 март 1917)]] Во [[XIX век]], благодарение на доселувањето, високиот наталитет, но и поволните економски услови за сточарство, Галичник е веќе мал град. Турски патописци зборуваат за Галичник во XVIII и XIX век како битен економски центар, не само за регионот, туку и за империјата. Кон крајот на XIX век, Галичник бил поголем и од [[Гостивар]]. [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] во втората половина на XIX век вели дека селото имало 500 куќи. Ако се земе дека во една куќа би живееле во просек 8 луѓе, тогаш бројот на населението би се движел околу 4.000. Галичник во овој период има значително културно влијание во европскиот дел на Османлиското Царство, главно преку своите преродбеници: [[Партенија Зографски]], [[Ѓорѓија Пулевски]], Макарија Фрчкоски, [[Панајот Гиновски]] и др. Во {{Римски|19}} век, Галичник било село во Реканската каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. === XX век === [[Податотека:Galičnik, old.jpg|мини|лево|250п|Галичник и Галичани во почетокот на XX век]] Третиот период во историјата на Галичник е од [[1912]] до денес. [[Балкански војни|Балканските војни]] делувале негативно на овчарството, затоа што со грчката окупација било оневозможено зимување на овците во [[Егејска Македонија]]. Сепак, оваа дејност, почнала да стагнира уште во XIX век. Сè поголем дел од мажите оделе на печалба, каде се специјализирале во разни занаети: млекарство, пекарство, слаткарство итн. Во 30-те години на [[XX век]], галичките печалбари веќе имале насобрано големо богатство, а некои од нив биле и милионери во тогашни американски долари. Пример за вакви успешни стопанственици биле Васе Чоланчески, Софре Лоноски, Аврам Лоноски и Огнен Алаутоски. [[Податотека:Куќа на Трајан и Ристе Поповски.jpg|мини|десно|250п|Куќата каде бил одржан состанокот на месната комунистичка ќелија]] Во куќата на Трајан и Ристе Поповски, бил одржан првиот состанок на галичката ќелија на [[Комунистичка партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. Одржувањето било на 20 април 1942 година, во присуство на членот на Покраинскиот комитет на КПЈ, [[Кузман Јосифовски - Питу]]. Вкупно 23 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-12|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Географија и местоположба == Се наоѓа на падините на планината [[Бистра (планина)|Бистра]], во срцето на регионот на мијачкиот крај, во пределот [[Рекански регион|Мала Река]], на 16 километри до [[Маврово]] и [[Мавровско Езеро]] и 12 километри до ски-центарот „Заре Лазарески“. Најблиска градска населба до селото е градот [[Гостивар]], од кој е оддалечено 45 километри. Се наоѓа на [[надморска височина]] од 1270 до 1500 метри и е опкружен со пасишта. Познато е по „[[Галичка свадба|Галичката свадба]]“, традиционална и јавна летна свадба, што се одржува секоја година на селската слава - [[Петровден]]. За време на свадбата, се игра „[[Тешкото]]“ оро - што го симболизира надминувањето на тешкотиите во животот. {{панорама|Galicnik Bistra.jpg|950px|Планината Бистра и Галичник (во средината).}} == Стопанство == [[Податотека:Kashkaval-Galichki-Republik of Macedonia.jpg|мини|лево|230п|Галички кашкавал]] Во минатото, економијата на Галичник се засновала на овчарството, додека многу луѓе биле праќани на печалба - да работат надвор од земјата и да пратат дома пари. Денеска, Галичник е само туристичко одредиште, бидејќи месните жители одамна го имаат напуштено како трајно живеалиште. Повеќето од нив се враќаат да ги реновираат старите семејни куќи и да ги искористат како прибежиште за одмор од летните жештини. Интересно е да се забележи дека официјалниот број на жители на Галичник, преку зима е еден жител. Галичник е ценет по квалитетниот галички кашкавал, како и поради белото сирење. Галичник е познат и по локалната традиционална архитектура, летната Галичка уметничка колонија, како и поради околната недопрена природа. == Демографија == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |source= Податоците од 1948-2002 се според официјалните пописи<ref name=popisi>{{нмс | url = http://makstat.stat.gov.mk/pxweb2007bazi/Dialog/varval.asp?ma=Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk&ti=%CD%E0%F1%E5%EB%E5%ED%E8%E5+%ED%E0+%D0%E5%EF%F3%E1%EB%E8%EA%E0+%CC%E0%EA%E5%E4%EE%ED%E8%BC%E0+%F1%EF%EE%F0%E5%E4+%E8%E7%BC%E0%F1%ED%F3%E2%E0%9C%E5%F2%EE+%E7%E0+%E5%F2%ED%E8%F7%EA%E0%F2%E0+%EF%F0%E8%EF%E0%E4%ED%EE%F1%F2%2C+%EF%EE++%ED%E0%F1%E5%EB%E5%ED%E8+%EC%E5%F1%F2%E0%2C+%F1%EF%EE%F0%E5%E4+%EF%EE%EF%E8%F1%E8%F2%E5+%ED%E0+%ED%E0%F1%E5%EB%E5%ED%E8%E5+1948%2C+1953%2C+1961%2C+1971%2C+1981%2C+1991%2C+1994+%E8+2002++%E3%EE%E4%E8%ED%E0+%28%F1%EE%E3%EB%E0%F1%ED%EE+%F2%E5%F0%E8%F2%EE%F0%E8%BC%E0%EB%ED%E0%F2%E0+%EE%F0%E3%E0%ED%E8%E7%E0%F6%E8%BC%E0+%EE%E4+1996+%E3%EE%E4%E8%ED%E0%29&path=../Database/%CF%EE%EF%E8%F1%E8/%CF%EE%EF%E8%F1%E8%20%ED%E0%20%ED%E0%F1%E5%EB%E5%ED%E8%E5%201948%20-%202002/&lang=18 | title = Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) | publisher = Државен завод за статистика }}</ref> |1948 |906 |1953 |948 |1961 |644 |1971 |17 |1981 |10 |1991 |1 |1994 |1 |2002 |3 |2021 |48 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Галичник живееле 3.300 жители, сите [[Македонци]].<ref name=":0">Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр.263.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Галичник се води како чисто македонско село во Реканската каза на Дебарскиот санџак со 605 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|48}}</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Галичник имало 4.840 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905, рp. 184-185.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.700 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_34_38-42_PRIZREN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во почетокот на XX век во Галичник живееле околу 3.300 жители. Во наредните години бројот на населението на селото Галичник ја надминувало и бројката од 4.000 жители. Селото броело 644 жители во [[1961]] година, додека во [[1994]] година во селото има само еден жител. Поради силните миграциски процеси кои го зафатиле Галичник, според пописот од 2002 година, се забележани само 3 постојани жители, сите [[Македонци]]. Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 48 жители, од кои 47 [[Македонци]] и 1 [[Македонски Власи|Влав]]. {{Пописи|3.300|4.840|906|948|644|17|10|1|1|3|48}} === Родови === Галичник е македонско село. Родовите во селото се следните: Фрчковци ( од овој род се Макарија и последниот иконописец Кузман Фрчкоски) Шаровци, Барјамовци, Карговци, Кауриновци, Бабалијовци, Бошковци, Кутревци, Тортевци, Качевци, Чалчевци, Чараповци, Србиновци, Пулевци (од овој род е [[Ѓорѓија Пулевски|Ѓоргија Пулевски]]), Гугуловци, Церговци, Ченгеловци, Шаклевци, Воперовци, Чоланчевци, Ѓозинци, Колачевци, Јуруковци, Змејковци, Желчевци, Писевци, Ѓиновци (од овој род е [[Панајот Гиноски|Панајот Ѓиновски]]), Гуржовци, Ѓурчиновци, Канчевци, Плачковци, Угриновци, Дренковци, Устреловци, Филиповци, Кумевци, Голчевци, Тулевци, Баловци, Сармовци, Мачкинци, Камиловци, Шукриовци, Поповци, Гуловци, Кржаловци, Чудуловци, Черепналковци, Салтановци, Жукинци, Паковци, Пачауровци, Чутинци, Граорковци, Дирлевци, Грандевци, Каркинци, Лепчевци, Барјамовци, Брмбалевци, Кудузовци, Стричевци, Перчуклијевци, Лулевци, Глувчевци, Чудевци, Ванковци, Бумбаровци, Бошнаковци, Јанкуловци, Бужаровци, Синокапчевци, Ќипровци, Аџијевци, Пачовци, Куковци, Крцковци, Караѓозовци, Жантевци, Грдановци, Чурловци, Јонузовци, Кајовци, Нановци, Кеновци, Франговци, Брезовци, Музевци, Жиковци, Лајковци, Мицовци, Лоновци, Мангаровци, Шалевци, Цубаловци, Цинцаровци, Куцуловци, Меловци, Кајчевци, Лакинци, Трбушковци, Личеновци (од овој род е [[Лазар Личеноски]]), Билинци, Беќовци, Ѓургевци, Раповци, Клачовци, Муратовци, Мешковци, Кереловци, Коџоловци, Ондовци, Слендовци, Топузовци, Мандичевци, Сучковци, Шандуловци, Шулевци, Влчевци, Чаловци, Контевци, Бундалевци, Бундовци, Плешковци, Геговци, Панговци, Дојчиновци, Бислимовци, Кецкаровци, Марковци, Сиљановци, Трошановци, Лузевци, Шотаровци, Прлеовци, Жеваировци, Томовци, Маревци и Сарџовци (од овој род се Кајевски). Скоро ниеден род не си го знае потеклото. == Културни и природни знаменитости и туризам == [[Податотека:Galichnik-St-Peter&Paul-Church.jpg|мини|десно|210п|Црквата „Св. Петар и Павле.]] [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Галичник (1).jpg|мини|десно|210п|Црквата „Св. Петка.]] ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> *[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Галичник|Црква „Св. Петар и Павле“]] - средишната селска црква, изградена во 1930&nbsp;г., а осветена во 1931&nbsp;г. *[[Црква „Св. Петка“ - Галичник|Црква „Св. Петка“]] — црква од XVI век *[[Црква „Света Петка“ - Галичник|Црква „Св. Петка“]] — црква од V век и *[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Галичник|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] - најновата селска црква. Темелите се Осветени на 27 мај 2012 година. Ктитори [[Гора Трпевска]], (родена во Галичник), со сопругот Ванчо Трпевски и нивните синови Јован и Јане.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bigorski.org.mk/index.php?content_type=nastani&action=details&record_id=822|title=Осветување камен темелник и дар на вредна икона|publisher=Бигорски манастир|accessdate=2012-05-29}}</ref> === Галичка свадба === [[Податотека:galichka svadba 1919.jpg|мини|десно|Свадба во Галичник во 1919 година]] [[Податотека:Галичка Свадба.JPG|мини|десно|Оро на галичката свадба]] {{Главна|Галичка свадба}} Галичката свадба се одржува секоја година на [[Петровден]], (втората недела од јули). За разлика од порано, кога на Петровден во Галичник се склопувале и по над 40 бракови, денес свадбата има повеќе културно значење и е еден вид кутлурна манифестација. Денес Галичник живее од [[мај]] до [[октомври]] кога во него престојуваат над 50 семејства, најмногу пензионери со нивните внуци. Галичник е туристичка знаменитост заради својата архитектура и природни убавини. Постојат многу неискористени можности за популаризација на туризмот во селото. Хотелот Неда, изграден во [[1980]] година по заслуга на Велимир Гиновски, тогашен генерален директор на Југохром, нуди можности за добро летување, иако недостасуваат соодветни турискитчки пакети за постителите. === Ликовна колонија === Ликовната колонија во Галичник се организира секоја година во месец [[август]]. Првата колонија од овој вид била организирана во [[1990]] година, благодарение на залагањата на сликарот [[Нове Франговски]]. Колонијата традиционално се одржува во Хотелот Неда, а е финансиски поддржувана од Министерството за култура на Република Македонија. На 17 одржани колонии твореле уметници од [[Македонија]], [[Србија]], [[Бугарија]], [[Грција]], [[Албанија]], [[Романија]], [[Обединетото Кралство]], [[Јапонија]], [[Италија]], [[Унгарија]], [[Германија]] итн. Уметкичките дела, слики и скулптури, се прикажуваат на секои две години на соодветни изложби. === „Овчарски средби“ === Секоја година на ден-два пред [[Петровден]] се одржува т.н. овчарски натпревар во брзо стрижење и молзење, односно „Овчарски средби“. Освен натореварите во стрижење и молзење на овци има и борба на пеливани. Има изложба и дегустација на сирења и нивно оценување. Учествуваат повеќе фолклорни групи од Македонија од повеќе националности. Овие средби се одржуваат на бачилото „Вардар“. === Галичка архитектура === [[Податотека:Galičnik 03.jpg|мини|лево|250п|Галичка куќа]] Архитектурата е една од главните обележја на Галичник. Стрмниот и амфитеатрален терен е искористен за изградба на камени куќи врз изохипсите на теренот. Куќите имаат форма на кубус со благ пирамидален кров. Безбедноста и функционалноста биле главни фактори во изградбата. Куќите се градени на две, а подоцна и на три катни висини. Првата катна висина е т.н. ''трем'' - штала за добиток и два ''кледа'', кои претставувале темни визби, скоро вкопани во карпата врз која е изградена куќата. Втората катна висина е главниот станбен простор. Тука е сместена т.н. ''куќа'' - просторија со огниште каде се подготвува храна. Кај постарите куќи, таа го заземала скоро целиот простор, додека кај поновите, постојат повеќе ''одаи''. Третата катна висина е резервирана за спиење. Некои куќи имаат итн. ''шарена одаја'', која служела за прием на гости. Спратовите најчесто имаат централно поставени ходници - ''гизентии''. Некои од куќите имаат и ''параклис'' - мала просторија со икони, која служела за молење, што всушност претставува еден вид на домашна капела. Прозорците на галичките куќи биле историски релативно рано застаклени. Тие имаат различна големина. Колку се пониски, толку се помали. Ниските прозорци се заштитени со железни решетки. Куќите имаат по две до три влезни врати коишто се обрабени со делкани камења, кои им даваат уникатна привлечност. Првобитните куќи биле ''[[сламеница|сламеници]]''<ref>Томоски и Брезовски -„Галичка архитектура“</ref>, кои биле градени од кршен камен и покривани со слама, и имале приземје и кат. Приземјето бил тремот. Куќите кои денес можат да се видат во Галичник се главно градени кон крајот на XIX век и на почетокот на XX век. Ентериерот на галичките куќи е богат со дрвен мебел, иако приматот секогаш бил даван на функционалноста. == Галичник во литературата == Галичник е доста споменуван во литературата. За него има доста текстови од минатото. Има и голем број на публикации и книги во кои се истражува галичката култура. Галичник е опејуван и во доста песни. Најпозната песна е [[:s:Кондисал Ајрадин Паша|Кондисал Ајрадин Паша]] испеана од еден од најпознатите галичани [[Александар Сариевски]]. == Култура и спорт == === Носија === {{Главна|Носии од Мала и Долна Река}} Галичката носија, особено женската, е една од најпознатите во [[Македонија]]. Се одликува со невообичаено богатство на детали. Исклучително е слична со другите мијачки носии од реканскиот крај ([[Лазарополе]], [[Тресонче]], [[Сушица]], [[Гари]] итн.). Во женската носија кои преовладуваат белата боја (накај жолта) и црвената боја. Белите клашнени облеки, украсени со црни гајтани, се главни одлики на „машката мијачка носија“. Ова е условено од климатските и стопанските услови во кои тие живееле (живеат) како сточари во планинските предели на планината [[Бистра]], [[Стогово]], [[Крчин]] и [[Кораб]]. == Мисли за Галичник == {{цитатник|...Малубројна по наталитет, многубројна по дух и школувана интелигенција, Мијачијата има преродбенички епицентар во Галичник. Од трите еднопросторни и духовни царства, Мијачијата јазично, етнички, народно и поединечно материјално и духовно, од своето славно писмено и усмено, фолклорно и уметничко (современо) творештво е најславно, најпрочуено - тоа е простор за кој постојано, и во војна и во мир, сакале да го освојат-присвојат, останало Мијачкото царство, хомогено, изворно, автентично. Понекогаш љубоморно завидно самото на себе, а камоли на други! Галичник. [[Ремек-дело]] на градителската мијачка рака-куќи-кули. Пред градот, град...|30px||[[Радован Павловски]]}} {{цитатник|...Кога од Охрид се оди за Маврови Анови по живописната долина на бистрата и бучна река Радика, на еден свијок пред Косоврашка Бања се појавува како со нежни бои насликан јапонски параван, планината Бистра, во чие подножје стрмно до Радика се спушта карпа висока речиси километар, а над неа се белеат како птичји гнезда, високи камени куќи, еден дел од Галичник...|30px||[[Лазар Личеноски]]}} {{цитатник|Ако Македонија е библиска земја, Галичник е нејзината последна реликвија!|30px||[[Петре М. Андреевски]]}} == Личности == [[Податотека:Ѓорѓија Пулевски (Галичник).jpg|мини|десно|250п|Статуа на Ѓорѓи Пулевски во Галичник]] * [[Макарија Фрчкоски]] - познат македонски иконописец и резбар. Дела:(иконостас Св.Јован Бигорски - дебарска околија, Св.Спас - Скопје каде што е гробот на Македонскиот великан Гоце Делчев и др.) * [[Јаков Фрчкоски]]-иконописец,Професор-прва генерација во средно уметничко училиште во Скопје * [[Кузман Фрчкоски]] - последен Македонски иконописец, потомок на Макарија Фрчкоски. Дела:(иконостас Св.Никола-Кичево,с. Трубарево - Скопско) * [[Александар Сариевски]] - познат пејач на македонски народни песни * [[Ѓорѓи Пулевски]] - македонски национален деец и војвода * [[Негрија Блажев]] - резбар * [[Ристе Бужаровски]] - Партизан, заменик командант на бригада * [[Димитрије Бужаровски]] - композитор * [[Велимир Гиновски]] - економист, министер за економија на СРМ, помошник министер за финансии на СФРЈ * [[Весна Гиновска]] - оперска дива * [[Партениј Зографски]] - преродбеник, владика, воспитувач на децата на руското царско семејство * [[Панајот Гиновски]] - македонски преродбеник и собирач на народно творештво * [[Иван Пендаровски]] — [[македонски]] револуционер и дебарски војвода на [[ВМОРО]] * [[Овентиј Фрчковски]] — свештеник;<ref>[http://www.bigorski.org.mk/index.php?content_type=nastani&action=details&record_id=2602 ''98-годишнина од страдалничкиот подвиг на о. Овентиј Фрчковски од с. Галичник'']</ref> *[[Ристо Равановски]] — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Беа, загинаа, останаа|first=Боро Кралевски и други|publisher=Историски Архив|year=1969|isbn=|location=Скопје|pages=119}}</ref> *[[Аврам Писевски]] — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]]. *[[Глигор Брезовски]] — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]]. *[[Данил Граорковски - Галичанчето]] — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]]. *[[Коста Дојчиновски]] — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]]. *[[Ристо Равановски]] — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]]. *[[Саве Силјановски]] — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]]. *[[Славе Ивановски]] — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]]. *[[Софре Марковски]] — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]]. *[[Трпко Дуковски]] — македонски партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]]. *[[Елена Бошковска|Елена Аврамова Бошковска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Невена Бошњаковска|Невена Дингова Бошњаковска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Ана Бужаровска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Невена Бужаровска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Кала Гривчева|Кала Трпкова Гривчева]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Љубица Дуковска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Боро Канчевски]] - организатор на НОБ *[[Лазар Личеноски]] - сликар * [[Глигор Муратовски]] - лекар * [[Кирил Муратовски]]-архитект * [[Фимчо Муратовски]] - симфониски диригент * [[Негре Новаковски]] * [[Елпида Паковска]] - примабалерина * [[Ивко Панговски]] - новинар * [[Јован Бошковски]] - писател * [[Славко Брезоски]] - архитект ====== По потекло од Галичник ====== *[[Љубомир Фрчкоски]] - македонски политичар. По потекло од родот Фрчковци. *[[Стево Пендаровски]] - македонски политичар. Поранешен претседател на [[Македонија|Република Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.magazin.mk/%d1%81%d1%82%d0%b5%d0%b2%d0%be-%d0%bf%d0%b5%d0%bd%d0%b4%d0%b0%d1%80%d0%be%d0%b2%d1%81%d0%ba%d0%b8-%d0%be%d1%82%d0%ba%d1%80%d0%b8-%d0%bc%d0%be%d0%b5%d1%82%d0%be-%d0%bf%d0%be%d1%82%d0%b5%d0%ba%d0%bb/|title=СТЕВО ПЕНДАРОВСКИ ОТКРИ: "Моето потекло е од Галичник, јас сум од ова село"|date=2019-07-14|work=magazin.mk|language=mk-MK|accessdate=2019-09-11}}</ref> *[[Бисера Чадловска]] - диригент *м-р Олга Панго - балерина, кореограф, професор и уметнички директор на НОБ *Дејан Дуковски -драматург и сценарист * == Стопанство == Во минатото, економијата на Галичник се засновала на [[овчарство]]то, додека многу луѓе биле праќани на печалба - да работат надвор од земјата и да пратат дома пари. Денес, Галичник е само туристичко одредиште, бидејќи месните жители одамна го имаат напуштено како трајно живеалиште. Повеќето од нив се враќаат да ги реновираат старите семејни куќи и да ги искористат како прибежиште за одмор од летните горештини. Интересно е да се забележи дека официјалниот број на жители на Галичник, преку зима е еден жител. === Галички кашкавал === Галичник е ценет по квалитетниот [[Галички кашкавал]], како и поради [[белото сирење]]. Галичник е познат и по локалната традиционална архитектура, летната Галичка уметничка колонија, како и поради околната недопрена [[природа]]. == Галичка свадба == {{Главна|Галичка свадба}} [[Галичката свадба]] се одржува секоја година на [[Петровден]], втората недела од јули. За разлика од порано, кога на Петровден во Галичник се склопувале и по над 40 бракови, денес свадбата има повеќе културно значење и е еден вид културна манифестација. Денес Галичник живее од мај до октомври кога во него престојуваат над 50 семејства, најмногу пензионери со нивните внуци. Галичник е туристичка знаменитост заради својата архитектура и природни убавини. Постојат многу неискористени можности за популаризација на туризмот во селото. Хотелот „Неда“, изграден во 1980 година по заслуга на [[Велимир Гиновски]], тогашен генерален директор на [[Југохром]], нуди можности за добро летување, иако недостасуваат соодветни турискитчки пакети за постителите. == Ликовна колонија == Ликовната колонија во Галичник се организира секоја година во месец август. Првата колонија од овој вид била организирана во 1990 година, благодарение на залагањата на сликарот [[Нове Франговски]]. Колонијата традиционално се одржува во хотелот „Неда“, а е финансиски поддржувана од [[Министерството за култура на Република Македонија]]. На 17 одржани колонии твореле уметници од [[Македонија]], [[Србија]], [[Бугарија]], [[Грција]], [[Албанија]], [[Романија]], [[Велика Британија]], [[Јапонија]], [[Италија]], [[Унгарија]], [[Германија]] итн. Уметкичките дела, слики и скулптури, се прикажуваат на секои две години на соодветни изложби. == Овчарски средби == Секоја година на ден-два пред [[Петровден]] се одржува т.н. овчарски натпревар во брзо стрижење и молзење, односно Овчарски средби. Освен натореварите во стрижење и молзење на [[овци]] има и борба на [[пеливан]]и. Има изложба и дегустација на [[сирења]] и нивно оценување. Учествуваат повеќе фолклорни групи од [[Македонија]] од повеќе националности. Овие средби се одржуваат на бачилото „Вардар“. == Галичка архитектура == === Галичка куќа === [[Податотека:Galicnik, village, Macedonia.jpg|мини|десно|Галички куќи]] Архитектурата е една од главните обележја на Галичник. Стрмниот и амфитеатрален терен е искористен за изградба на камени куќи врз изохипсите на теренот. Куќите имаат форма на кубус со благ пирамидален кров. Безбедноста и функционалноста биле главни фактори во изградбата. Куќите се градени на две, а подоцна и на три катни висини. Првата катна висина е т.н. трем - штала за добиток и два кледа, кои претставувале темни визби, скоро вкопани во карпата врз која е изградена куќата. Втората катна висина е главниот станбен простор. Тука е сместена т.н. куќа - просторија со огниште каде се подготвува храна. Кај постарите куќи, таа го заземала скоро целиот простор, додека кај поновите, постојат повеќе одаи. Третата катна висина е резервирана за спиење. Некои куќи имаат итн. шарена одаја, која служела за прием на гости. Спратовите најчесто имаат централно поставени ходници - гизентии. Некои од куќите имаат и параклис - мала просторија со икони, која служела за молење, што всушност претставува еден вид на домашна капела. Прозорците на галичките куќи биле историски релативно рано застаклени. Тие имаат различна големина. Колку се пониски, толку се помали. Ниските прозорци се заштитени со железни решетки. Куќите имаат по две до три влезни врати коишто се обрабени со делкани камења, кои им даваат уникатна привлечност. Првобитните куќи биле сламеници[4], кои биле градени од кршен камен и покривани со слама, и имале приземје и кат. Приземјето бил тремот. Куќите кои денес можат да се видат во Галичник се главно градени кон крајот на XIX век и на почетокот на XX век. Ентериерот на галичките куќи е богат со дрвен мебел, иако приматот секогаш бил даван на функционалноста. == Култура и спорт == ==Галичник како тема во уметноста и во популарната култура== * „Кондисал Ајрадин паша“ - македонска народна песна.<ref>''Macedonian Folklore Classics'', Aleksandar Sarievski. Macedonian Radio and Television.</ref> * „[[Ајрадин-паша во село Галешник]]“ - македонска [[Епска народна поезија|епска народна песна]].<ref>Томе Саздов, ''Грива тресе, бисер рони'' (епска народна поезија). Скопје: Заштита, 1970, стр. 29-31.</ref> * „Галичник виа Њујорк“ - песна на македонската група „[[Љубојна]]“ од [[2017]] година.<ref>Соња Алексоска Неделковска, „Со енергијата ќе ги дигнеме сите на нозе“, ''Дневник'', година XXI, број 6288, понеделник, 13 февруари 2017, стр. 19.</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Galicnik Juni 2009 (18).JPG|Поглед на Галичник Податотека:Galicnik Juni 2009 (19).JPG|Еден дел од селото Податотека:Galicnik Juni 2009 (27).JPG|Вообичаената архитектура во селото Податотека:Galicnik Juni 2009 (44).JPG|Поглед на Галичник со селската црква во средина Податотека:Broj na ziteli po narodnost, Galicnik, 1917.JPG|Број на жители по народност во десет општини од градската општинска управа на град Галичник, 1917 година. Податотека:Dokument od gradska opstinska uprava od grad Galicnik, 1916.JPG|Документ на градската општинска управа од град Галичник, од 9 септември 1916 година. Податотека:Вила Доста - Галичник.jpg|Вилата Доста Куќа на Трајан и Ристе Поповски - спомен плоча.jpg|Спомен-плочата за ќелискиот состанок во 1942 година </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рв|Galičnik}} * [http://www.galichnik-official.mk/GalichnikJ/index.php?lang=mk Официјално мрежно место за Галичник] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120808182252/http://www.galichnik-official.mk/GalichnikJ/index.php?lang=mk |date=2012-08-08 }} * [http://www.kam.org.mk/ Мрежно место на КАМ-Галичник] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080106174524/http://www.kam.org.mk/ |date=2008-01-06 }} * [http://pt.scribd.com/doc/77749677/Galicka-Povest Галичка Повест] — најдетална книга за историјата на Галичник, напишана од Ристо Бужароски * {{YouTube|id=ThslSSNLGEo|title=Документарниот филм „Галичник“ од 1940 година}} {{Општина Маврово и Ростуше}} {{КНМ-Маврово и Ростуше}} [[Категорија:Галичник| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Мавровско-ростушки села]] [[Категорија:Села во Општина Маврово и Ростуше]] gjoq2fk9fm2fwtu4s0zu7bizj4plize 1372 0 4116 5591014 5505046 2026-07-12T15:47:51Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5591014 wikitext text/x-wiki {{14 век}} {{Година во други календари|1372}} '''1372''' ('''[[Римски бројки|{{римски|1372}}]]''') — [[престапна година]] според општоприфатениот календар. Тоа била 1372 година од новата ера, 372. од вториот милениум, 72. од [[XIV век]] и трета од [[1370-ти]]те. [[Податотека:Saint Hipomini icon.jpg|thumb|Родена е [[Елена Драгаш]], која била [[византиска царица]], сопруга на византискиот цар [[Мануил II Палеолог]].]] == Други календари == Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: [[Византиски календар|византискиот]], [[Асирски календар|асирскиот]], [[Еврејски календар|еврејскиот]], [[Римски календар|римскиот]], [[Кинески календар|кинескиот]], [[Будистички календар|будистичкиот]] и [[Исламски календар|исламскиот]]. Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според [[Библија]]та, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според [[Продолжен јулијански календар|продолжениот јулијански календар]], истата трае во текот на 6880 и 6881 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот [[Асур]], станува збор за 6122 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според [[Евреи]]те, годината се протега во текот на 5132 и 5133 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата [[Ромул]] и [[Рем]] го основале градот [[Рим]] (познато и како ''[[Ab urbe condita]]''), годината е избројана како 2125. Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот [[Жолт Цар]] или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1372 година се протега во 4008 и 4009, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4068 и 4069 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека [[Гаутама Буда|Буда]] достигнал состојба на [[нирвана]], и годината ја брои како 1915. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот [[Мухамед]] од [[Мека]] во [[Медина]] (позната и како [[хиџра]]), годината се протега во текот на 773 и 774 исламска година. == Настани == * == Родени == * == Починале == * == Надворешни врски == {{рвр|1372}} [[Категорија:14 век|71372]] q3sunr7mcb0ds1lvvznvdl1t8xe3omr 1371 0 4117 5591016 5505044 2026-07-12T15:50:09Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5591016 wikitext text/x-wiki {{14 век}} {{Година во други календари|1371}} '''1371''' ('''[[Римски бројки|{{римски|1371}}]]''') — [[година]] според општоприфатениот календар. Тоа била 1371 година од новата ера, 371. од вториот милениум, 71. од [[XIV век]] и втора од [[1370-ти]]те. [[Податотека:King Vukašin, Psača.jpg|мини|На 26 септември починал [[Волкашин]], крал на прилепското кралство и татко на [[Крале Марко]].]] == Други календари == Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: [[Византиски календар|византискиот]], [[Асирски календар|асирскиот]], [[Еврејски календар|еврејскиот]], [[Римски календар|римскиот]], [[Кинески календар|кинескиот]], [[Будистички календар|будистичкиот]] и [[Исламски календар|исламскиот]]. Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според [[Библија]]та, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според [[Продолжен јулијански календар|продолжениот јулијански календар]], истата трае во текот на 6879 и 6880 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот [[Асур]], станува збор за 6121 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според [[Евреи]]те, годината се протега во текот на 5131 и 5132 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата [[Ромул]] и [[Рем]] го основале градот [[Рим]] (познато и како ''[[Ab urbe condita]]''), годината е избројана како 2124. Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот [[Жолт Цар]] или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 1371 година се протега во 4007 и 4008, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4067 и 4068 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека [[Гаутама Буда|Буда]] достигнал состојба на [[нирвана]], и годината ја брои како 1914. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот [[Мухамед]] од [[Мека]] во [[Медина]] (позната и како [[хиџра]]), годината се протега во текот на 772 и 773 исламска година. == Настани == * == Родени == * == Починале == * == Надворешни врски == {{рвр|1371}} [[Категорија:14 век|71371]] slqjeogf7rog7jzgcqfsm4sje1bx1w1 Лист 0 5168 5590925 5584405 2026-07-12T12:05:54Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590925 wikitext text/x-wiki {| align="right" [[Податотека:Nadelbaum030.JPG|thumb|250п|Игличести листови на [[дуглазија]] (''Pseudotsuga menziesii'')]] |} {| align="right" [[Податотека:Lisc lipy.jpg|thumb|250п|Лист на [[сребрена липа]] (''Tilia tomentosa'')]] |} {| align="right" [[Податотека:Leaf morphology mk.svg|thumb|400п|Морфолошка класификација на листовите]] |} '''Лист''' (''мн.'' '''листови'''; ''бр. мн.'' '''листа'''; ''зб. мн.'' '''лисја''') — [[Вегетативни органи|вегетативен]] [[Растенија|растителен]] [[орган]] чија основна функција е процесот [[фотосинтеза]]. Поради ова, по правило, листот има ламеларна (пластовидна) структура, за да можат клетките кои го содржат специјализираниот пигмент [[хлорофил]] во [[хлоропласт]]ите, да добијат пристап до сончевата светлина. Листот е и орган за дишење, испарување и [[гутација]] (одделување на капки вода) на растението. Лисјата можат да задржат вода и хранливи материи, а кај некои растенија исполнуваат и други функции. == Анатомија == По правило, листот се состои од следните [[Растителни ткива|ткива]]: * ''Епидерм'' - слој од клетки кои го заштитуваат од штетното дејство на средината и непотребното испарување на вода. Многу често епидермисот е препокриен со заштитен слој од восочна материја ([[кутикула]]); * ''Мезофил'' или ''паренхим'' - внатрешно богато со хлорофил ткиво кое ја исполнува основната функција - фотосинтеза; * ''Жилки'' или ''„нерви“'', кои се образувани од спроводните снопчиња, а се состојат од спроводни садови и ситести клетки, служат за пренос на водата, растворените соли, шеќери и механички елементи; * ''Стоми'' - специјални комплекси од клетки сместени најчесто на долната површина од листот; преку нив се одвива испарувањето на водата и гасната размена. === Епидермис === [[Епидермис]]от е најнадворешниот слој од повеќеслојната структура на клетки и го препокрива листот од сите страни; тој е гранична област меѓу листот и околната средина. Епидермисот има неколку важни функции: го заштитува листот од непотребно испарување, ја регулира гасната размена со околната средина, ги оддава материите од метаболизмот, а во некои случаи впива вода. Повеќето листови имаат дорзовентрална анатомија: горната и долната површина на листот се со различна градба и исполнуваат различни функции. Епидермисот обично е проѕирен (во неговата градба отсуствуваат хлоропласти или се присутни во недоволно количество) и однадвор е прекриен со заштитен слој со восочна структура (кутикула), кој го спречува испарувањето. Кутикулата на долниот дел од листот е обично потенка отколку на горниот, а е подебела во [[биотоп]]ите со сува клима (за разлика од оние биотопи каде нема недостаток од влага). Во состав на епидермисот влегуваат следните типови на клетки: ''епидермални'' (или ''движечки'') клетки, ''заштитни'' клетки, ''помошни'' клетки и ''[[трихоми]]''. Епидермалните клетки се најмногубројни, крупни и најмалку приспособени. Кај [[монокотиледони]]те тие се поиздолжени отколку кај [[дикотиледони]]те. Епидермисот е прекриен со пори наречени [[стоми]], кои се дел од поголем комплекс што се состои од вакви пори опколени од сите страни со заштитни клетки со хлоропласти, како и од две до четири странични клетки во кои нема хлоропласти. Овој комплекс го регулира испарувањето и размената на гасови меѓу листот и околната средина. По правило, бројот на стоми на долниот дел од листот е поголем. Кај многу видови на површината на епидермисот се образуваат трихоми. === Мезофил === Најголем дел од внатрешноста на листот, меѓу горните и долните слоеви од епидермис, се состои од [[паренхим]] (основно ткиво) или мезофил. Мезофилот се состои од хлорофилсинтетизирачки клетки, па затоа се употребува и називот ''хлоренхим''. Кај папратите и голем дел од цветните растенија мезофилот е поделен на два слоја: * Горен ''палисаден слој'' од густо наредени, вертикално расположени клетки кој се наоѓа под горниот епидермис; дебелината му изнесува од еден до два реда клетки. Клетките од овој слој содржат многу повеќе хлоропласти за разлика од подолниот сунѓерест слој. Долгите клетки со цилиндрична форма обично се поредени во еден до пет слоеви. Наоѓајќи се блиску до границата на листот, тие се расположени оптимално за да добијат сончева светлина. Малите празнини меѓу клетките се резервоари за [[Јаглерод диоксид|јаглеродниот диоксид]], кој оттаму се впива во листот. Овие празнини треба да се доволно мали за да го одржат [[Капиларни појави|капиларниот тек]] на пренос на водата. Растенијата мораат да ја прилагодат својата структура за оптимално добивање светлина во различни природни услови, како изложеност на Сонце или сенка - листовите изложени на Сонце имаат многуслоен палисаден слој, додека тие на сенка (како и старите листови и тие што се наоѓаат блиску до земјата) имаат само еден слој. * Клетките од долниот ''сунѓерест слој'' се поретко наредени поради што сунѓерестото ткиво има поголема внатрешна површина благодарение на развиениот систем на меѓуклеточни простори, кои се поврзани меѓусебе, но и со стомите. Реткиот распоред на клетките во сунѓерестото ткиво игра важна улога во размената на гасовите [[кислород]], јаглерод диоксид и водната пареа. [[File:Leaf Tissue Structure mk.svg|center|600px|Дијаграм на градбата на листот]] [[Податотека:S-t-hahnii-super-marginata.jpg|250px|мини|десно|Вариегатно растение ''[[Sansevieria trifasciata]]'' 'Super Marginata']] Лисјата најчесто се зелено обоени поради хлорофилот - фотосинтетски [[пигмент]] што се наоѓа во хлоропластите - зелените [[пластид]]и. Растенијата кај кои има недостаток или отсуствува хлорофил, не можат да фотосинтетизираат. Во некои случаи (види [[Химера (биологија)|растителни химери]]), како резултат на соматски [[Мутација (генетика)|мутации]], на одредени места во мезофилот можно е образување на мутантни клетки кои не синтетизираат хлорофил, поради што лисјата добиваат [[Петнести растенија|петнесто]] (разнобојно или вариегатно) обојување, што е обусловено од наизменичните делови со нормален и мутантен мезофил. Растенијата во умерените и северните широчини, а исто така и во сезонско-сувите климатски зони можат да бидат ''листопадни'', т.е. нивните лисја со настапување на неблагопријатната сезона отпаѓаат или изумираат. Овој механизам се нарекува [[листокап]]. На местото на отпаднатиот лист на гранката се образува лузна - трага од листот. Во [[есен]]скиот период лисјата можат да се обојат во жолта, портокалова или црвена боја, бидејќи со намалувањето на сончевата светлина, во растението се намалува производството на зелен хлорофил и листот ја менува бојата поради дополнителните пигменти, какви што се [[каротиноид]]и и [[антоцијанин]]и. === Жилки („нерватура“) на листот === Лисните жилки се всушност спроводно ткиво и се наоѓаат во сунѓерестиот слој на мезофилот. Разгранувањето на жилките, по правило, ја следи структурата на разгранување на растенијата. Жилките се составени од ксилеми - ткива кои служат за спроведување на водата и растворените во неа минерални материи и [[флоем]]и - ткива кои служат за спроведување на органските материи кои се синтетизираат во листот. Обично ксилемот лежи над флоемот. Заедно тие го образуваат основното ткиво познато како ''срцевина'' на листот. === Класификација според некои анатомски особености === [[Податотека:Blatt Unterteilung Querschnitt.png|250px|мини|десно|Напречен пресек на различни типови листови. Со ситни точки е претставено палисадното ткиво. Ксилемот од спроводните снопчиња е претставен со црна боја. Долната страна на листот е обележана со дебела линија. '''А''' - нормален бифацијален лист; '''B''' - обратен бифацијален лист (''Allium ursinum''); '''C''' и '''D''' - лист изведен од унифацијален заоблен лист (''[[Allium sativum]]'', ''[[Juncus effusus]]''); '''Е''' - унифацијален мечовиден лист (''Iris''); '''F''' - еквифацијален плоснат лист; '''G''' - еквифацијален игличест лист; '''H''' - еквифацијален заоблен лист (''[[Sedum]]'')]] Според положбата на палисадното ткиво во листот, се разликуваат различни типови на листови. * Повеќето листови се градени ''бифацијално'', односно тие имаат различна горна и долна страна: ** Кај нормално бифацијалните (дорзовентрални) листови (А), палисадното ткиво лежи над (дорзално), а сунѓерестото ткиво под (вентрално); ** Кај обратно бифацијалните листови (В), палисадното ткиво лежи под (на пример, кај ''[[Allium ursinum]]''); ** Кај еквифацијалните листови (F, G) горната и долната страна имаат свои палисадни ткива (горно и долно, соодветно), меѓу кои лежи сунѓерестото ткиво. Типичен пример за ваков лист е игличестиот лист кај [[борови]]те (G). * Кај ''унифацијалните'' листови (C, D) нема горна и долна страна. Тие се формално изведени од обратно бифацијалните листови, кај кои горната лисна површина е редуцирана. При напречен пресек на унифацијален лист, спроводните снопчиња се распоредени кружно (или во лак), при што [[флоем]]от доаѓа нанадвор. Унифацијални се листовите на многу монокотиледони. Посебен случај се листовите на [[перуника]]та (S), кои се секундарно унифацијални. == Морфологија == Листот на скриеносемените растенија се состои од ''[[лисна дршка]]'' (petiolus), ''[[Лиска (лист)|лиска]]'', ''лисна плоча'' или ''лисна ламина'' и ''прилисници'' (stipuli, парни додатоци кои се наоѓаат од двете страни на основата од лисната дршка). Местото каде дршката преминува во [[стебло]]то се нарекува влагалиште на листот. Аголот меѓу лисната дршка и горниот интернодиум на стеблото се нарекува ''пазува на листот''. Во пазувата на листот може да се образува [[пупка]] (во овој случај позната како пазувна пупка), [[цвет]] (познат како пазувен цвет), [[соцветие]] (познато како пазувно соцветие). Овие делови на листот не се среќаваат кај сите растенија. Кај некои видови парните прилисници слабо се изразени или отсуствуваат; може да отсуствува лисна дршка, а структурата на листот може да не биде ламинарна. Надворешните одлики на листот, како форма, рабови, влакнетост и др. се многу важни за индентификација на видот на растението, при што ботаничарите создале богата терминологија за да ги опишат овие одлики. За разлика од другите растителни органи, листовите се јавуваат како определувачки фактор, бидејќи како што растат, тие образуваат закономерна ишараност и форма, а потоа отпаѓаат, додека стеблото и коренот го продолжуваат својот раст и видоизменување во текот на целиот живот на растението, па затоа не се определувачки фактори. Листовите најчесто може да бидат ''прости'' или ''сложени''. ==Листот како тема во уметноста== * „Црвени листови“ - песна во проза на српскиот писател [[Иво Андриќ]] од 1919 година.<ref>Иво Андрић, ''Ex Ponto - Немири - Лирика''. Београд: Просвета, 1977, стр. 179-180.</ref> * „Ветрот ги брои лисјата“ — песна за деца на хрватскиот поет [[Григор Витез]].<ref>Григор Витез, ''Песни''. Мисла, Македонска книга, Култура, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1990, стр. 77.</ref> * „Го допирав листот на евкалиптусот“ - песна на рускиот поет [[Николај Заболоцки]] од 1947 година.<ref>''Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига II: Прва четвртина – средина XX века (авангарда и социјалистички реализам)''. Београд: Paidea, 2007, стр. 205-206.</ref> * „Лисја“ - песна на полската поетеса [[Марија Павликовска-Јасножевска]].<ref>''Savremena poljska poezija''. Beograd: Nolit, 1964, стр. 69.</ref> * „Лист“ - песна на македонскиот поет [[Ацо Шопов]].<ref>Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 38.</ref> * „Сладок лист“ ([[англиски]]: ''Sweet Leaf'') - песна на британската [[Хеви метал музика|хеви-метал]] група „[[Блек Сабат]]“ (''Black Sabbath'') од 1971 година.<ref>[https://www.discogs.com/Black-Sabbath-Master-Of-Reality/master/4844 Discogs, Black Sabbath ‎– Master Of Reality (пристапено на 17.1.2021)]</ref> == Поврзано == * [[Облици на листови]] * [[Прилисник]] * [[Фотосинтеза]] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителна морфологија]] f221i0dmebj2osgyr8dnaji8o09eyij Банско (град) 0 5398 5591154 5550110 2026-07-12T19:18:40Z ~2026-39266-11 134949 /* Население */ 5591154 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Банско | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = | image_skyline = {{Photomontage|position=center |photo1a = Bansko ski resort (23917454674).jpg |photo2a = Bansko station 3.jpg |photo2b = Bansko in the winter 01.jpg |photo3a = Bansko in the winter 04.jpg |photo3b = Банско November 2012 - panoramio (102).jpg |photo4a = Църквата "Св.Троица" с часовниковата кула-камбанария.jpg |photo4b = Гледка от лифт Банско 02.jpg |size = 270 |spacing = 1 |color = #FFFFFF |border = 0 |foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = Банско | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = Banskogerb.jpg | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map ={{ПолКарта | Пиринска Македонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Банско во [[Општина Банско]] и [[Благоевград (област)|Благоевградската област]]</center> | релјефна = | натпис = Банско | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41| ГШ_мин = 50| ГШ_прав = N | ГД_степ = 23| ГД_мин = 30| ГД_прав = E }} | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Местоположба на Банско во [[Бугарија]] | latd = 41 |latm = 50 |lats = 17.88 |latNS = N | longd = 23 |longm = 30 |longs = 18.64 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = {{знаме|Бугарија}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Благоевград (област)|Благоевградска]] | subdivision_type2 = [[Општини во Бугарија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Банско|Банско]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = Независен | leader_title = Кмет | leader_name = Стојчо Баненски | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = 148,28 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 925 | population_footnotes = | population_total = 10017 | population_as_of = 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym =Банчани | population_note = | timezone1 = [[UTC+02:00|UTC+2]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+3]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = [[Поштенски броеви во Македонија|Поштенски бр.]] | postal_code = 2770 | area_code_type = | area_code = 0749 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Бугарија|Рег. таб.]] | blank_info = Е | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [https://bansko.bg/ www.bansko.bg] | footnotes = }} ::''Оваа статија се однесува на градот Банско во Бугарија. За селото Банско во Македонија, видете [[Банско]].'' '''Банско''' ({{langx|bg|Банско}}) — [[град]] во [[Разлог (област)|Разлошко]], [[Пиринска Македонија]], денес во [[Благоевград (област)|Благоевградската област]], [[Бугарија|Република Бугарија]]. Според проценка од 2024 година, градот има 10.017 жители. Градот е сместен на источните падини на планината [[Пирин]], блиску до градот [[Разлог]], а во неговата непосредна близина се наоѓа и ски-центарот кој го носи истото име. Градот е седиште на [[Банско (општина)|Општина Банско]]. Банско е родното место на македонскиот поет [[Никола Вапцаров]], како и на [[Неофит Рилски]]. Бугарските историчари тврдат дека [[Свети Паисиј Хилендарски|Св. Паисиј Хилендарски]] исто така е родум од тука.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ndt1.com/calendar_event.php?eid=20050311094546706 |title=архивски примерок |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929021317/http://www.ndt1.com/calendar_event.php?eid=20050311094546706 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://demokraciadnes.bg/print/article.php?aid=1940&ed=26 |title=архивски примерок |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2007-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071020170825/http://demokraciadnes.bg/print/article.php?aid=1940&ed=26 |url-status=dead }}</ref> Во периодот на [[1896]] година [[Гоце Делчев]] учителствувал во Банско, но оттука бил протеран од градските големци поради својата сомнителна револуционерна дејност. Денес во градот живеат значителен број Македонци, како и луѓе со потекло од Македонија. == Историја == На 2 километри југозападно од градот, во областа „Шипотско“, биле откриени остатоци од античка и средновековна црква. Изградена кон крајот на 4-ти или почетокот на 5-ти век, веројатно на постара тракиска градба, а околу неа е развиена некропола со над 150 гробови. Античката црква била уништена во 6-ти век, обновена по 12-ти век и повторно уништена од Османлиите.<ref>Димитров, Димитар. Христијанските цркви во бугарските земји, 1-9 век. Софија, Фондација Покров Богородичен, 2013. <nowiki>ISBN 978-954-2972-17-4</nowiki>. стр. 175.</ref> Во 18-ти и 19-ти век, Банско одржувало живи врски со [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]]. Во селото работел манастир, каде што Јосиф Градителот бил свештеник некое време. Групи поклоници од Банско великодушно донирале на манастирот. Во 1840 година, од нив биле добиени 4.310 гроша. Молеровците иконописци од Банско станале познати по своите фрески во црквата и капелите на манастирот и иконите што ги изработувале за него. Храна за братството се доставувала од Банско - грав, сапун, маслиново масло и друго. Во 1852 година, Тодор од Банско поставил железен дарак за манастирот во селото [[Рила (град)|Рила]].<ref>Камбурова-Радкова, Румјана. Рилскиот манастир за време на преродбата. Софија, 1972, стр. 95.</ref> Околу 1850 година, била основана [[Бугарска егзархија|Егзархиска]] православна општина Банско, како продолжение на јавниот совет на ниво на целата заедница формиран во 1833 година, на чело со Лазар Герман, за да обезбеди средства, материјали и работна сила за изградба и декорација на црквата „Света Троица“, осветена во 1835 година. Раководството на општината вклучувало влијателни претставници на трговската и занаетчиската класа. Во 1860-тите и 1870-тите, општината ја водела борбата против грчките црковни власти и за развој на просветната работа во селото. На нејзина иницијатива, во 1857 година била изградена нова училишна зграда, взаемното училиште било претворено во училница, а биле дистрибуирани весници и литература. Општината ја организирала изградбата на камбанаријата на црквата „Света Троица“ во 1850 година и поставувањето на часовник во 1865 година. Според сведоштвата на американските мисионери кои го посетиле Банско во 1867 година, тоа имало 4-5 илјади жители, кои ги пречекале позитивно. Во 1870-тите, заедно со другите населени места во [[Разлог (област)|Разлошко]], се спротивставувале на протестантската пропаганда. Црковната општина Банско им обезбедила материјална помош на семејствата кои страдале за време на задушувањето на [[Македонско востание|Кресненското востание]] од 1878-1879 година, како и на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од 1903 година. Во „''[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]''“, објавена во [[Истанбул|Константинопол]] во 1878 година и која ја одразува статистиката на населението од 1873 година, Банско е наведено како село со 798 домаќинства и 2700 Македонци.<ref name="БИМ23">{{БИМ}}</ref><ref>Македония и Одринско: Статистика на населението от 1873 г. София, Македонски научен институт – София, Македонска библиотека № 33, 1995. <nowiki>ISBN 954-8187-21-3</nowiki>. с. 128 – 129.</ref> [[Георги Стрезов]] за Банско (1891):<blockquote>Банско, паланка поголема од [[Мехомија]], 1 час јужно. Патот е рамен и широк. Банско се наоѓа на рид; има добар поглед, подобар од Мехомија. Нема чаршија; има 5 анови во средината на Банско. Водата е изобилна овде; секоја улица има поток, секој пат има чешма. Повеќето куќи се камени и двокатни. Во средината на селото се наоѓа прекрасна црква „Света Троица“ со камбанарија од делкан камен. Исто така, има и градски часовник, направен од самостоен инженер и машиноградител, Т. Х. Радонов. Училиштето не е далеку од црквата, нова огромна зграда, која може да прими до илјада ученици; дворот е широк. Има 6 учители со 300 ученици; женско училиште, малку подалеку, со 2 учители и до 150 ученици. До 1887 година, двете училишта биле обединети, а потоа прво се разделиле и ги формирале првото и второто одделение за време на учителите Самарџиев и Бојанов. Протестантите, околу 50 куќи, имаат свое училиште и молитвен дом. Главното занимање на жителите е земјоделството. Табаклукот, кој некогаш бил во добра состојба, сега вработува 50 луѓе во 3 табахани. Има секакви други занаетчии. Гигантскиот раст, силната структура, црвениот изглед и вродената духовитост на жителите се извонредни. Многумина без никаква наука изградиле фабрики за волна, машини за ткаење итн. Дрводелците не се помалку вешти. Банчани се разликуваат од другите населби по својот благ карактер; истата разлика е забележлива и во говорот. Во Банско и [[Белица (Пиринско)|Белица]] се вели дека има луѓе кои специјално се занимаваат со правење лажни пари; овој занает бил стар на тоа место. Забележете дека има многу вешти железари. Столарството значително напреднало: производи од ковчези, столови итн. се дистрибуираат низ цела Македонија и Бугарија. Покрај гореспоменатата црква, има уште една стара во близина на гробиштата. 1200 куќи, само Македонци.<ref name="БИМ23" /><ref>Периодично списание на Бугарското литературно друштво во Средецово осмо одделение (XXXVII-XXXVIII). Средец, Државна печатница, 1891. стр. 13 – 14.</ref></blockquote>Според статистиката на [[Васил К’нчов]] кон краjот на ХІХ век, Банско била најголемата населба во Разлошката област. Таму живееле 6.500 [[Македонци|Македонци христијани]].<ref name="БИМ23" /><ref>{{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vk/index.html|title=Македония. Етнография и статистика|last=Кънчов|first=Васил|publisher=Проф. М. Дринов|year=1996|edition=II|location=София|pages=192|chapter=Разлогъ|origyear=1900|chapterurl=http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_20.htm|lang=bg}}</ref> На почетокот на [[Балкански војни|Балканската војна]] во 1912 година, 131 жител од Банско се пријавиле како волонтери во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]]. За време на војната, општината организирала собирање храна и облека за бугарската војска и доброволните одреди на ВМРО. Банско било ослободено од турска власт на 5 октомври 1912 година со помош на одреди предводени од [[Јонко Вапцаров]], [[Христо Чернопеев]], [[Георги Занков]], [[Михаил Чеков]], [[Пејо Јаворов]], [[Стефан Чавдаров]], [[Лазар Колчагов]] и други.<ref>Узунов, Кр., Проф. Генчо Начев, Забравената война 1912 – 1913. „Витамин Арт“. С. 2013 г., стр. 172 – 176.</ref> Асен Тодев бил избран за прв градоначалник (претседател на општинската комисија), а членови на комисијата биле Лазар Галабов и Марко Ковачев.<ref>Николов, Н., Средков, Р. – „Война за национално освобождение и обединение 1912 – 1913 г.“, София, 1989, Военно издателство (Институт за военна история при ГЩ на БНА, Сборник доклади и научни съобщения, изнесени на сесията по повод 75-годишнината от Балканската война 14 – 15 април 1988 г., Самоков, Разлог), София, 1989, Военно издателство, стр. 77</ref> Во 1914 година, селото Банско официјално било прогласено за град.<ref>{{Наведена книга|title=Гласник Етнографског института|url=https://books.google.bg/books?id=1_aZAAAAIAAJ&pg=PA94&lpg=PA94&dq=%D0%91%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE+%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%82+%D0%BD%D0%B0+%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4&source=bl&ots=OW6uHZI2AR&sig=ACfU3U0ry0F5-jYw4ySTQR0lgiqAIshHZw&hl=bg&sa=X&ved=2ahUKEwjsuYePpv7oAhWE4aYKHZrVC6cQ6AEwCXoECAoQAQ#v=onepage&q&f=false|publisher=Научно дело|date=1995|language=sr}}</ref><ref>Р. Иванова: Фолклорът на малкия град – традиция и съвременно състояние – БФ, 1991, кн. 2, стр. 31 – 34.</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Општина_Банско.svg|мини|280x280px|Карта на Општина Банско со населените места]] Банско се наоѓа во подножјето на [[Пирин|Пирин Планина]], недалеку од истоимениот [[Национален парк Пирин|национален парк]], во долината на реката [[Места]] на надморска височина од 925 метри. Низ Банско поминува реката [[Глазне]]. Климата е планинска и овозможува снежната покривка да се задржи од декември до април, а алпската природа на Пирин Планини обезбедува одлични услови за професионално и аматерско скијање. Градот важи за еден од најголемите скијачки центри на Балканот. Градот е оддалечен 56 км од [[Горна Џумаја]], околу 160 км од [[Софија]] и околу 220 км од [[Солун]]. Банско е станица на линија Септември-Добриншта од [[Септември (град)|Септември]] до [[Добриништа]]. Постојат железнички врски до Софија, [[Пловдив]] и [[Бургас]]. Постојат автобуски врски до Софија, Пловдив, Благоевград, [[Мехомија|Разлог]] и [[Неврокоп]]. Блиското село [[Бања (Пиринско)|Бања]], кое се наоѓа на само 5 км од градот, е познато по своите 27 термално-минерални извори. === Клима === {{Weather box|location=Банско (2000-2014)|metric first=yes|single line=no|source 1=[http://www.stringmeteo.com/synop/maxmin_month.php?year=2015&month=10&dst=&dend=&ord=num&submit=%D0%9F%D0%9E%D0%9A%D0%90%D0%96%D0%98#sel Stringmeteo.com]|Jan mean C=-1.6|Feb mean C=0.7|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.6|May mean C=14.5|Jun mean C=17.7|Jul mean C=20.2|Aug mean C=20.1|Sep mean C=16.1|Oct mean C=11.1|Nov mean C=6.4|Dec mean C=0.3|year mean C=10.0|Jan high C=3.1|Feb high C=5.5|Mar high C=9.6|Apr high C=15.7|May high C=20.8|Jun high C=23.9|Jul high C=26.8|Aug high C=26.9|Sep high C=23.1|Oct high C=17.2|Nov high C=11.1|Dec high C=5.3|year high C=15.7|Jan low C=-5.7|Feb low C=-4.1|Mar low C=-1.1|Apr low C=3.5|May low C=8.1|Jun low C=11.2|Jul low C=12.6|Aug low C=12.3|Sep low C=9.0|Oct low C=5.1|Nov low C=1.6|Dec low C=-3.6|year low C=4.1|date=февруари 2015}} ==== Историски климатски податоци ==== {{Weather box|location=Банско (1931-1970), крајности 1926-1970|metric first=yes|single line=no|source 1=[http://www.stringmeteo.com/synop/bg_climate.php?pr=#15535 Stringmeteo.com]|Jan mean C=-1.9|Feb mean C=0|Mar mean C=3.4|Apr mean C=8.7|May mean C=13.3|Jun mean C=16.8|Jul mean C=18.9|Aug mean C=18.7|Sep mean C=14.7|Oct mean C=9.9|Nov mean C=5.2|Dec mean C=0.3|year mean C=9.3|Jan high C=2.2|Feb high C=4.7|Mar high C=8.7|Apr high C=14.8|May high C=19.7|Jun high C=23.1|Jul high C=25.5|Aug high C=25.8|Sep high C=22.5|Oct high C=16.5|Nov high C=10|Dec high C=4.7|year high C=14.9|Jan low C=-6.1|Feb low C=-4.4|Mar low C=-1.4|Apr low C=2.9|May low C=7.6|Jun low C=10.5|Jul low C=12|Aug low C=11.7|Sep low C=8.7|Oct low C=4.6|Nov low C=1.2|Dec low C=-3.9|year low C=3.6|Jan record low C=−24.8|Feb record low C=−19.3|Mar record low C=−17|Apr record low C=−7.6|May record low C=−1.2|Jun record low C=1.4|Jul record low C=4.5|Aug record low C=3|Sep record low C=−3.5|Oct record low C=−5.9|Nov record low C=−13.4|Dec record low C=−17.6|year record low C=−24.8|Jan record high C=11.4|Feb record high C=18.1|Mar record high C=26.5|Apr record high C=26.9|May record high C=30.5|Jun record high C=32|Jul record high C=34.1|Aug record high C=36.5|Sep record high C=34.4|Oct record high C=29|Nov record high C=22.3|Dec record high C=17.2|year record high C=36.5|Jan precipitation mm=71|Feb precipitation mm=59|Mar precipitation mm=52|Apr precipitation mm=56|May precipitation mm=65|Jun precipitation mm=57|Jul precipitation mm=42|Aug precipitation mm=31|Sep precipitation mm=37|Oct precipitation mm=65|Nov precipitation mm=79|Dec precipitation mm=80|year precipitation mm=694|date=февруари 2012}} == Население == Според последниот попис во Бугарија од 2021 година, во Банско живееле 9.062 жители.<ref name="nsi2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=1472&ezik=bul|title=Справка за населението на гр. Добринище, общ. Банско, обл. Благоевград|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304133431/http://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=1472&ezik=bul|archivedate=2016-03-04|accessdate=2018-02-04|lang=bg|url-status=dead}}</ref> На табелата е прикажан националниот состав на населението во градот, според пописот од 2011 година: {| class="wikitable sortable" !Националност !Број !% |- |[[Бугари]] |8.208 |91,00 |- |[[Роми]] |196 |2,17 |- |[[Турци]] |3 |0,03 |- |Други |32 |0,35 |- |Не се самоопределиле |21 |0,23 |- |Не одговориле |559 |6,19 |- |'''Вкупно''' |'''9.019''' |'''100,00''' |} На табелата е прикажан составот на населението во градот по возраст, според пописот од 2011 година: {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- valign="top" bgcolor="#ececec" !Година |'''0 – 14 г.''' |'''15 – 64 г.''' |'''над 65 г.''' |- | align="center" |2011 |12,37% |70,84% |16,79% |} На табелата е прикажан бројот на населението во Банско за периодот 1934-2021:<ref>{{Цитат уеб|уеб_адрес=http://www.nsi.bg/census2011/|заглавие=„НСИ Преброяване на населението 2011 г.“|достъп_дата=9 юни 2019|издател=nsi.bg|език=}}</ref><ref name="pop-stat2">{{Цитат уеб|уеб_адрес=http://pop-stat.mashke.org/bulgaria-cities.htm|заглавие=„Bulgarian cities population“|достъп_дата=9 юни 2019|издател=mashke.org|език=en}}</ref> {| class="wikitable standard" !Година !1934 !1946 !1956 !1965 !1975 !1985 !1992 !2001 !2011 !2021 |- !Население |5.540 |6.161 |6.805 |7.851 |10.015 |9.978 |9.385 |9.321 |9.019 |9.062 |}Според Националниот статистички институт на Бугарија, по проценките од 31 декември 2024 година, во Банско имало 10.017 жители. == Религија == [[Податотека:Statiunea Bansko - una din partii.jpg|мини|280x280пкс|Скијачи во близина на Банско]] [[Податотека:Култов ансамбъл Света Троица Банско.jpg|мини|280x280пкс|Поглед на црквата „Света Троица“]] [[Податотека:Lift Station in Basnko svik.JPG|мини|280x280пкс|Почетната станица на жичарницата]] [[Податотека:Bansko, Bulgaria 9.jpg|мини|280x280пкс|Стара куќа во Банско]] [[Податотека:Bansko Nomad Fest Registration day.jpg|мини|280x280пкс|Банско Номад Фест]] Најголема религија во Банско е христијанството. Покрај православната, постои и голема конгрегациска заедница на [[Протестантство|протестанти]], дел од Унијата на евангелистички конгрегациски цркви, која е основана во 1868 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sesc-bg.org/curkvi/bansko|title=Банско {{!}} Съюз на евангелските съборни църкви|work=www.sesc-bg.org|language=en|accessdate=2026-01-22|archive-date=2019-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022065627/http://www.sesc-bg.org/curkvi/bansko|url-status=dead}}</ref> Ромите во Банско слават и христијански и муслимански празници. Православната црква „Света Троица“ се наоѓа во центарот на градот, а е осветена во 1835 година. Југоисточно од Банско се наоѓаат доцносредновековните цркви „Свети Ѓорѓи“ и „Свети Илија“. == Економија и туризам == Планинските врвови во близина на градот, бројните езера и старите борови шуми го прават градот дестинација за рекреација и одмор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://banskoblog.com/5-must-do-activities-in-bansko-bulgaria/|title=5 Must Do Activities in Bansko Bulgaria|work=banskoblog.com|accessdate=2026-01-22|archive-date=2025-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20250809211229/https://banskoblog.com/5-must-do-activities-in-bansko-bulgaria/|url-status=dead}}</ref> Уделот на Бугарија во европскиот зимски туризам постојано расте, а Банско сè повеќе се натпреварува со одморалиштата во [[Франција]] и [[Швајцарија]] поради релативно пониските трошоци. Годишно се прават подобрувања во инфраструктурата и организацијата на скијачкиот центар на [[Тодорка]] за да се приспособи на зголемениот број туристи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sofiaglobe.com/2023/11/23/bulgarias-tourism-ministry-all-preparations-for-2023-24-winter-season-in-place/|title=Bulgaria’s Tourism Ministry: All preparations for 2023/24 winter season in place|last=staff|first=The Sofia Globe|date=2023-11-23|work=The Sofia Globe|language=en-US|accessdate=2026-01-22}}</ref> Во 2003 година од градот била изградена жичарница, заменувајќи го возењето со минибус до примарната база Бандеришка Полјана. Од 2010 година, скијачкиот центар има 75 км скијачки патеки, од кои 35% се за почетници, 40% за напредни и 25% за искусни скијачи и сноубордери, како и 14 лифтови и влечни патеки,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.skibansko.bg/lift-status/|title=Bansko Lifts Status. Check Skiing Conditions Online.|work=Bansko Ski & Snowboard 2025/26, Lift Passes, Equipment Hire, Airport Transfers|language=en-US|accessdate=2026-01-22}}</ref> опслужувајќи до 24.500 лица на час.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.banskoski.com/bg|title=Официален сайт на Банско ски курорт|last=Banskoski|work=Banskoski|language=bg|accessdate=2026-01-22}}</ref> 80% од патеките се опремени со машини за вештачки снег. Скијачкиот центар нуди и скијачка патека од 16 км, опремена со машини за вештачки снег и осветлување, која ги поврзува повисоките делови од одморалиштето со градот. Врвот опслужуван од ски лифт се издига на надморска височина од 2.600 метри. Вертикалниот пад е речиси 1.000 метри до основната област кај Бандеришка Полјана, а над 1.600 метри со скијачките патеки до градот. Денес Банско е познато како дестинација за [[дигитални номади]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/travel/article/20231003-bansko-bulgarias-unlikely-new-digital-nomad-hub|title=Bansko: Bulgaria's unlikely new digital nomad hub|date=2023-10-04|work=www.bbc.com|language=en-GB|accessdate=2026-01-22}}</ref> Се тврди дека приливот на дигитални номади, вклучувајќи многумина кои купиле имот во градот, придонел за стабилизирање на пазарот на недвижности во градот и зголемување на туризмот за долг престој во градот, особено надвор од зимската шпицна сезона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://victorborg.com/bansko-digital-nomads-remote-workers-property-mountains|title=As digital nomads descend in droves, Bansko finally finds its moment - JournalismPlus|last=Borg|first=Victor Paul|date=2022-06-28|language=en-GB|accessdate=2026-01-22}}</ref> Во Банско има сè поголем број коворкинг простори. Коворкинг Банско е заедница на дигитални номади која има две коворкинг локации во северниот и јужниот дел од градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.coworkingbansko.com/|title=Home|work=Coworking Bansko|language=en|accessdate=2026-01-22}}</ref> Се верува дека годишниот Банско Номад Фест е еден од најголемите светски настани за дигитални номади, привлекувајќи 700 учесници во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/travel/article/20231003-bansko-bulgarias-unlikely-new-digital-nomad-hub|title=Bansko: Bulgaria's unlikely new digital nomad hub|date=2023-10-04|work=www.bbc.com|language=en-GB|accessdate=2026-01-22}}</ref> == Културни и природни знаменитости == Банско поседува уникатното историско, архитектонско и уметничко наследство, како и значајни личности кои се родени или живееле во него. Градот е дом на следниве музеи: * Куќа-музеј на Никола Вапцаров * Куќа на уметноста * Етнографска изложба-чаршија * Постојана изложба на икони * Куќа-музеј на Неофит Рилски * Градски историски музеј * Историски музеј, село Елешница, со богати наоди од неолитот (VI – IV милениум п.н.е.) == Образование == === Училишта === * Основно училиште „Св. Паисиј Хилендарски“ * Средно училиште „Неофит Рилски“ * Средно стручно училиште за електроника и енергетика (Банско) * Средно стручно училиште за економија и туризам „Алеко Константинов“ * Средно стручно училиште за шумарство „Никола Вапцаров“ == Спорт == Банско неодамна бил домаќин на трките во алпско скијање од [[Светски куп во алпско скијање|Светскиот куп на ФИС]]: женската трка во 2009 година во [[спуст]] и [[супервелеслалом]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fis-ski.com/uk/604/1228.html?event_id=24710&cal_suchsector=AL|title=archive.ph|work=archive.ph|accessdate=2026-01-22|archive-date=2012-07-30|archive-url=https://archive.today/20120730051239/http://www.fis-ski.com/uk/604/1228.html?event_id=24710&cal_suchsector=AL|url-status=dead}}</ref> Машката трка за прв пат се одржала во Банско во 2011 година во [[алпска комбинација]] и [[слалом]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fis-ski.com/uk/604/1228.html?event_id=28175&cal_suchsector=AL|title=archive.ph|work=archive.ph|accessdate=2026-01-22|archive-date=2013-01-02|archive-url=https://archive.today/20130102144012/http://www.fis-ski.com/uk/604/1228.html?event_id=28175&cal_suchsector=AL|url-status=dead}}</ref> Банско бил домаќин и на машкиот [[велеслалом]] во февруари 2012 година и на женскиот спуст и супервелеслалом,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fis-ski.com/data/document/1112ladies_june11.pdf|title=Wayback Machine|work=www.fis-ski.com|accessdate=2026-01-22|archive-date=2012-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120925190129/http://www.fis-ski.com/data/document/1112ladies_june11.pdf|url-status=dead}}</ref> и машкиот велеслалом и слалом.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fis-ski.com/data/document/1112men_june11.pdf|title=Wayback Machine|work=www.fis-ski.com|accessdate=2026-01-22|archive-date=2012-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926104032/http://www.fis-ski.com/data/document/1112men_june11.pdf|url-status=dead}}</ref> Редовно се одржуваат алпски и биатлонски натпревари, како и натпревари во [[скијање на даска]]. == Редовни настани == Во градот се одржува годишниот џез фестивал Банско, како и годишниот концерт на поп-ѕвезди во Банско. Градот бил домаќин на Меѓународната лингвистичка олимпијада во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ioling.org/2023/|title=Bansko 2023|work=International Linguistics Olympiad|language=en|accessdate=2026-01-22}}</ref> Фестивалот на номадите во Банско, еден од најголемите настани за дигитални номади со учесници од целиот свет, се одржува во Банско секоја година, последната недела од јуни. == Друго == [[Врв Банско|Врвот Банско]] на островот [[Ливингстон (остров)|Ливингстон]] на [[Јужни Шетландски Острови|Јужните Шетландски Острови]], [[Антарктик]], е именуван по градот Банско. == Збратимени градови == Банско е [[Збратимени градови|збратимен]] со: * {{flagicon|GRE}} [[Ениќој (Серско)|Ениќој]], Грција * {{flagicon|GRE}} [[Димотика]], Грција * {{flagicon|GRE}} [[Доксат]], Грција * {{flagicon|POL}} [[Закопане]], Полска * {{flagicon|Italy}} [[Бормио]], Италија (од 2023) == Личности == Меѓу значајните личности што се родени или живееле во Банско се: * [[Свети Паисиј Хилендарски|Паисиј Хилендарски (]]1722-1773), автор на „''Историја славјаноболгарскаја''“ * [[Неофит Рилски]] (1793-1881), монах, учител и уметник * [[Лазар Тодев]] (1853-1898), македонски револуционер, трговец и просветител * [[Димитар Фурнаџиев]] (1866-1944), [[Американски Македонци|американски македонски]] активист, [[Презвитеријанство|презвитеријанист]] и [[Теологија|теолошки]] пропагатор * [[Георги Голев]] (1869-?), македонски револуционер * [[Димитар Лазаров]] (1873-1952), македонски револуционер * [[Димитар Молеров]] (1874-1961), македонски поет, драматург, фолклорист, филолог, публицист и револуционер * [[Симеон Молеров]] (1875-1923), македонски револуционер * [[Костадин Молеров]] (1876-1957), македонски фолклорист, собирач на македонско народно творештво и револуционер * [[Герасим Огнанов]] (1885-1912), македонски револуционер * [[Цветко Бизев]] (1886-1977), македонски револуционер * [[Јонко Вапцаров]] (1861/80-1939), македонски револуционер, татко на [[Никола Вапцаров]] * [[Елена Вапцарова]] (1882-1969), македонска учителка, мајка на [[Никола Вапцаров]] * [[Никола Вапцаров]] (1909-1942), македонски поет и револуционер * [[Георги Пирински (постариот)|Георги Пирински]] (1902-1992), еден од водечките активисти меѓу македонската емиграција во [[Северна Америка]] помеѓу двете светски војни, татко на современиот бугарски политичар [[Георги Пирински]] * [[Ирина Никулчина]] (родена 1974), добитник на бронзен медал на [[Зимски олимписки игри 2002|Зимските олимписки игри во 2002 година]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://banskoski.com Скијачки центар Банско] Скијачки центар * [http://bansko24.com Информациски портал на град Банско] * [http://bansko.net Банско] Портал на града * [http://vipponuda.com/hoteli-bansko-bulgaria/ Хотели Банско - Бугарија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151215212250/http://vipponuda.com/hoteli-bansko-bulgaria/ |date=2015-12-15 }} * [http://www.vipoferta.bg/hoteli-bansko/ Хотели в Банско] {{Општина Банско}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Банско (град)| ]] [[Категорија:Општина Банско]] [[Категорија:Туризам во Бугарија]] [[Категорија:Зимски туристички центри]] [[Категорија:Скијачки центри во Бугарија]] [[Категорија:Градови во Пиринска Македонија]] 9czps80clca9rk9kvagrm0a4ijmd8qd 5591159 5591154 2026-07-12T19:22:51Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-39266-11|~2026-39266-11]]) и ја поврати преработката 5550110 на InternetArchiveBot 5591159 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Банско | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = | image_skyline = {{Photomontage|position=center |photo1a = Bansko ski resort (23917454674).jpg |photo2a = Bansko station 3.jpg |photo2b = Bansko in the winter 01.jpg |photo3a = Bansko in the winter 04.jpg |photo3b = Банско November 2012 - panoramio (102).jpg |photo4a = Църквата "Св.Троица" с часовниковата кула-камбанария.jpg |photo4b = Гледка от лифт Банско 02.jpg |size = 270 |spacing = 1 |color = #FFFFFF |border = 0 |foot_montage = }} | image_alt = | image_caption = Банско | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = Banskogerb.jpg | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map ={{ПолКарта | Пиринска Македонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Банско во [[Општина Банско]] и [[Благоевград (област)|Благоевградската област]]</center> | релјефна = | натпис = Банско | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41| ГШ_мин = 50| ГШ_прав = N | ГД_степ = 23| ГД_мин = 30| ГД_прав = E }} | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Местоположба на Банско во [[Бугарија]] | latd = 41 |latm = 50 |lats = 17.88 |latNS = N | longd = 23 |longm = 30 |longs = 18.64 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = {{знаме|Бугарија}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Бугарија|Област]] | subdivision_name1 = [[Благоевград (област)|Благоевградска]] | subdivision_type2 = [[Општини во Бугарија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Банско|Банско]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = Независен | leader_title = Кмет | leader_name = Стојчо Баненски | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = 148,28 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 925 | population_footnotes = | population_total = 10017 | population_as_of = 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym =Банчани | population_note = | timezone1 = [[UTC+02:00|UTC+2]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+3]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = [[Поштенски броеви во Македонија|Поштенски бр.]] | postal_code = 2770 | area_code_type = | area_code = 0749 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Бугарија|Рег. таб.]] | blank_info = Е | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [https://bansko.bg/ www.bansko.bg] | footnotes = }} ::''Оваа статија се однесува на градот Банско во Бугарија. За селото Банско во Македонија, видете [[Банско]].'' '''Банско''' ({{langx|bg|Банско}}) — [[град]] во [[Разлог (област)|Разлошко]], [[Пиринска Македонија]], денес во [[Благоевград (област)|Благоевградската област]], [[Бугарија|Република Бугарија]]. Според проценка од 2024 година, градот има 10.017 жители. Градот е сместен на источните падини на планината [[Пирин]], блиску до градот [[Разлог]], а во неговата непосредна близина се наоѓа и ски-центарот кој го носи истото име. Градот е седиште на [[Банско (општина)|Општина Банско]]. Банско е родното место на македонскиот поет [[Никола Вапцаров]], како и на [[Неофит Рилски]]. Бугарските историчари тврдат дека [[Свети Паисиј Хилендарски|Св. Паисиј Хилендарски]] исто така е родум од тука.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ndt1.com/calendar_event.php?eid=20050311094546706 |title=архивски примерок |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929021317/http://www.ndt1.com/calendar_event.php?eid=20050311094546706 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://demokraciadnes.bg/print/article.php?aid=1940&ed=26 |title=архивски примерок |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2007-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071020170825/http://demokraciadnes.bg/print/article.php?aid=1940&ed=26 |url-status=dead }}</ref> Во периодот на [[1896]] година [[Гоце Делчев]] учителствувал во Банско, но оттука бил протеран од градските големци поради својата сомнителна револуционерна дејност. Денес во градот живеат значителен број Македонци, како и луѓе со потекло од Македонија. == Историја == На 2 километри југозападно од градот, во областа „Шипотско“, биле откриени остатоци од античка и средновековна црква. Изградена кон крајот на 4-ти или почетокот на 5-ти век, веројатно на постара тракиска градба, а околу неа е развиена некропола со над 150 гробови. Античката црква била уништена во 6-ти век, обновена по 12-ти век и повторно уништена од Османлиите.<ref>Димитров, Димитар. Христијанските цркви во бугарските земји, 1-9 век. Софија, Фондација Покров Богородичен, 2013. <nowiki>ISBN 978-954-2972-17-4</nowiki>. стр. 175.</ref> Во 18-ти и 19-ти век, Банско одржувало живи врски со [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]]. Во селото работел манастир, каде што Јосиф Градителот бил свештеник некое време. Групи поклоници од Банско великодушно донирале на манастирот. Во 1840 година, од нив биле добиени 4.310 гроша. Молеровците иконописци од Банско станале познати по своите фрески во црквата и капелите на манастирот и иконите што ги изработувале за него. Храна за братството се доставувала од Банско - грав, сапун, маслиново масло и друго. Во 1852 година, Тодор од Банско поставил железен дарак за манастирот во селото [[Рила (град)|Рила]].<ref>Камбурова-Радкова, Румјана. Рилскиот манастир за време на преродбата. Софија, 1972, стр. 95.</ref> Околу 1850 година, била основана [[Бугарска егзархија|Егзархиска]] православна општина Банско, како продолжение на јавниот совет на ниво на целата заедница формиран во 1833 година, на чело со Лазар Герман, за да обезбеди средства, материјали и работна сила за изградба и декорација на црквата „Света Троица“, осветена во 1835 година. Раководството на општината вклучувало влијателни претставници на трговската и занаетчиската класа. Во 1860-тите и 1870-тите, општината ја водела борбата против грчките црковни власти и за развој на просветната работа во селото. На нејзина иницијатива, во 1857 година била изградена нова училишна зграда, взаемното училиште било претворено во училница, а биле дистрибуирани весници и литература. Општината ја организирала изградбата на камбанаријата на црквата „Света Троица“ во 1850 година и поставувањето на часовник во 1865 година. Според сведоштвата на американските мисионери кои го посетиле Банско во 1867 година, тоа имало 4-5 илјади жители, кои ги пречекале позитивно. Во 1870-тите, заедно со другите населени места во [[Разлог (област)|Разлошко]], се спротивставувале на протестантската пропаганда. Црковната општина Банско им обезбедила материјална помош на семејствата кои страдале за време на задушувањето на [[Македонско востание|Кресненското востание]] од 1878-1879 година, како и на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од 1903 година. Во „''[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]''“, објавена во [[Истанбул|Константинопол]] во 1878 година и која ја одразува статистиката на населението од 1873 година, Банско е наведено како село со 798 домаќинства и 2700 Македонци.<ref name="БИМ23">{{БИМ}}</ref><ref>Македония и Одринско: Статистика на населението от 1873 г. София, Македонски научен институт – София, Македонска библиотека № 33, 1995. <nowiki>ISBN 954-8187-21-3</nowiki>. с. 128 – 129.</ref> [[Георги Стрезов]] за Банско (1891):<blockquote>Банско, паланка поголема од [[Мехомија]], 1 час јужно. Патот е рамен и широк. Банско се наоѓа на рид; има добар поглед, подобар од Мехомија. Нема чаршија; има 5 анови во средината на Банско. Водата е изобилна овде; секоја улица има поток, секој пат има чешма. Повеќето куќи се камени и двокатни. Во средината на селото се наоѓа прекрасна црква „Света Троица“ со камбанарија од делкан камен. Исто така, има и градски часовник, направен од самостоен инженер и машиноградител, Т. Х. Радонов. Училиштето не е далеку од црквата, нова огромна зграда, која може да прими до илјада ученици; дворот е широк. Има 6 учители со 300 ученици; женско училиште, малку подалеку, со 2 учители и до 150 ученици. До 1887 година, двете училишта биле обединети, а потоа прво се разделиле и ги формирале првото и второто одделение за време на учителите Самарџиев и Бојанов. Протестантите, околу 50 куќи, имаат свое училиште и молитвен дом. Главното занимање на жителите е земјоделството. Табаклукот, кој некогаш бил во добра состојба, сега вработува 50 луѓе во 3 табахани. Има секакви други занаетчии. Гигантскиот раст, силната структура, црвениот изглед и вродената духовитост на жителите се извонредни. Многумина без никаква наука изградиле фабрики за волна, машини за ткаење итн. Дрводелците не се помалку вешти. Банчани се разликуваат од другите населби по својот благ карактер; истата разлика е забележлива и во говорот. Во Банско и [[Белица (Пиринско)|Белица]] се вели дека има луѓе кои специјално се занимаваат со правење лажни пари; овој занает бил стар на тоа место. Забележете дека има многу вешти железари. Столарството значително напреднало: производи од ковчези, столови итн. се дистрибуираат низ цела Македонија и Бугарија. Покрај гореспоменатата црква, има уште една стара во близина на гробиштата. 1200 куќи, само Македонци.<ref name="БИМ23" /><ref>Периодично списание на Бугарското литературно друштво во Средецово осмо одделение (XXXVII-XXXVIII). Средец, Државна печатница, 1891. стр. 13 – 14.</ref></blockquote>Според статистиката на [[Васил К’нчов]] кон краjот на ХІХ век, Банско била најголемата населба во Разлошката област. Таму живееле 6.500 [[Македонци|Македонци христијани]].<ref name="БИМ23" /><ref>{{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vk/index.html|title=Македония. Етнография и статистика|last=Кънчов|first=Васил|publisher=Проф. М. Дринов|year=1996|edition=II|location=София|pages=192|chapter=Разлогъ|origyear=1900|chapterurl=http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_20.htm|lang=bg}}</ref> На почетокот на [[Балкански војни|Балканската војна]] во 1912 година, 131 жител од Банско се пријавиле како волонтери во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]]. За време на војната, општината организирала собирање храна и облека за бугарската војска и доброволните одреди на ВМРО. Банско било ослободено од турска власт на 5 октомври 1912 година со помош на одреди предводени од [[Јонко Вапцаров]], [[Христо Чернопеев]], [[Георги Занков]], [[Михаил Чеков]], [[Пејо Јаворов]], [[Стефан Чавдаров]], [[Лазар Колчагов]] и други.<ref>Узунов, Кр., Проф. Генчо Начев, Забравената война 1912 – 1913. „Витамин Арт“. С. 2013 г., стр. 172 – 176.</ref> Асен Тодев бил избран за прв градоначалник (претседател на општинската комисија), а членови на комисијата биле Лазар Галабов и Марко Ковачев.<ref>Николов, Н., Средков, Р. – „Война за национално освобождение и обединение 1912 – 1913 г.“, София, 1989, Военно издателство (Институт за военна история при ГЩ на БНА, Сборник доклади и научни съобщения, изнесени на сесията по повод 75-годишнината от Балканската война 14 – 15 април 1988 г., Самоков, Разлог), София, 1989, Военно издателство, стр. 77</ref> Во 1914 година, селото Банско официјално било прогласено за град.<ref>{{Наведена книга|title=Гласник Етнографског института|url=https://books.google.bg/books?id=1_aZAAAAIAAJ&pg=PA94&lpg=PA94&dq=%D0%91%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE+%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%82+%D0%BD%D0%B0+%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4&source=bl&ots=OW6uHZI2AR&sig=ACfU3U0ry0F5-jYw4ySTQR0lgiqAIshHZw&hl=bg&sa=X&ved=2ahUKEwjsuYePpv7oAhWE4aYKHZrVC6cQ6AEwCXoECAoQAQ#v=onepage&q&f=false|publisher=Научно дело|date=1995|language=sr}}</ref><ref>Р. Иванова: Фолклорът на малкия град – традиция и съвременно състояние – БФ, 1991, кн. 2, стр. 31 – 34.</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Општина_Банско.svg|мини|280x280px|Карта на Општина Банско со населените места]] Банско се наоѓа во подножјето на [[Пирин|Пирин Планина]], недалеку од истоимениот [[Национален парк Пирин|национален парк]], во долината на реката [[Места]] на надморска височина од 925 метри. Низ Банско поминува реката [[Глазне]]. Климата е планинска и овозможува снежната покривка да се задржи од декември до април, а алпската природа на Пирин Планини обезбедува одлични услови за професионално и аматерско скијање. Градот важи за еден од најголемите скијачки центри на Балканот. Градот е оддалечен 56 км од [[Горна Џумаја]], околу 160 км од [[Софија]] и околу 220 км од [[Солун]]. Банско е станица на линија Септември-Добриншта од [[Септември (град)|Септември]] до [[Добриништа]]. Постојат железнички врски до Софија, [[Пловдив]] и [[Бургас]]. Постојат автобуски врски до Софија, Пловдив, Благоевград, [[Мехомија|Разлог]] и [[Неврокоп]]. Блиското село [[Бања (Пиринско)|Бања]], кое се наоѓа на само 5 км од градот, е познато по своите 27 термално-минерални извори. === Клима === {{Weather box|location=Банско (2000-2014)|metric first=yes|single line=no|source 1=[http://www.stringmeteo.com/synop/maxmin_month.php?year=2015&month=10&dst=&dend=&ord=num&submit=%D0%9F%D0%9E%D0%9A%D0%90%D0%96%D0%98#sel Stringmeteo.com]|Jan mean C=-1.6|Feb mean C=0.7|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.6|May mean C=14.5|Jun mean C=17.7|Jul mean C=20.2|Aug mean C=20.1|Sep mean C=16.1|Oct mean C=11.1|Nov mean C=6.4|Dec mean C=0.3|year mean C=10.0|Jan high C=3.1|Feb high C=5.5|Mar high C=9.6|Apr high C=15.7|May high C=20.8|Jun high C=23.9|Jul high C=26.8|Aug high C=26.9|Sep high C=23.1|Oct high C=17.2|Nov high C=11.1|Dec high C=5.3|year high C=15.7|Jan low C=-5.7|Feb low C=-4.1|Mar low C=-1.1|Apr low C=3.5|May low C=8.1|Jun low C=11.2|Jul low C=12.6|Aug low C=12.3|Sep low C=9.0|Oct low C=5.1|Nov low C=1.6|Dec low C=-3.6|year low C=4.1|date=февруари 2015}} ==== Историски климатски податоци ==== {{Weather box|location=Банско (1931-1970), крајности 1926-1970|metric first=yes|single line=no|source 1=[http://www.stringmeteo.com/synop/bg_climate.php?pr=#15535 Stringmeteo.com]|Jan mean C=-1.9|Feb mean C=0|Mar mean C=3.4|Apr mean C=8.7|May mean C=13.3|Jun mean C=16.8|Jul mean C=18.9|Aug mean C=18.7|Sep mean C=14.7|Oct mean C=9.9|Nov mean C=5.2|Dec mean C=0.3|year mean C=9.3|Jan high C=2.2|Feb high C=4.7|Mar high C=8.7|Apr high C=14.8|May high C=19.7|Jun high C=23.1|Jul high C=25.5|Aug high C=25.8|Sep high C=22.5|Oct high C=16.5|Nov high C=10|Dec high C=4.7|year high C=14.9|Jan low C=-6.1|Feb low C=-4.4|Mar low C=-1.4|Apr low C=2.9|May low C=7.6|Jun low C=10.5|Jul low C=12|Aug low C=11.7|Sep low C=8.7|Oct low C=4.6|Nov low C=1.2|Dec low C=-3.9|year low C=3.6|Jan record low C=−24.8|Feb record low C=−19.3|Mar record low C=−17|Apr record low C=−7.6|May record low C=−1.2|Jun record low C=1.4|Jul record low C=4.5|Aug record low C=3|Sep record low C=−3.5|Oct record low C=−5.9|Nov record low C=−13.4|Dec record low C=−17.6|year record low C=−24.8|Jan record high C=11.4|Feb record high C=18.1|Mar record high C=26.5|Apr record high C=26.9|May record high C=30.5|Jun record high C=32|Jul record high C=34.1|Aug record high C=36.5|Sep record high C=34.4|Oct record high C=29|Nov record high C=22.3|Dec record high C=17.2|year record high C=36.5|Jan precipitation mm=71|Feb precipitation mm=59|Mar precipitation mm=52|Apr precipitation mm=56|May precipitation mm=65|Jun precipitation mm=57|Jul precipitation mm=42|Aug precipitation mm=31|Sep precipitation mm=37|Oct precipitation mm=65|Nov precipitation mm=79|Dec precipitation mm=80|year precipitation mm=694|date=февруари 2012}} == Население == Според последниот попис во Бугарија од 2021 година, во Банско живееле 9.062 жители.<ref name="nsi2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=1472&ezik=bul|title=Справка за населението на гр. Добринище, общ. Банско, обл. Благоевград|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304133431/http://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=1472&ezik=bul|archivedate=2016-03-04|accessdate=2018-02-04|lang=bg|url-status=dead}}</ref> На табелата е прикажан националниот состав на населението во градот, според пописот од 2011 година: {| class="wikitable sortable" !Националност !Број !% |- |[[Бугари]] |8.208 |91,00 |- |[[Роми]] |196 |2,17 |- |[[Турци]] |3 |0,03 |- |Други |32 |0,35 |- |Не се самоопределиле |21 |0,23 |- |Не одговориле |559 |6,19 |- |'''Вкупно''' |'''9.019''' |'''100,00''' |} На табелата е прикажан составот на населението во градот по возраст, според пописот од 2011 година: {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- valign="top" bgcolor="#ececec" !Година |'''0 – 14 г.''' |'''15 – 64 г.''' |'''над 65 г.''' |- | align="center" |2011 |12,37% |70,84% |16,79% |} На табелата е прикажан бројот на населението во Банско за периодот 1934-2021:<ref>{{Цитат уеб|уеб_адрес=http://www.nsi.bg/census2011/|заглавие=„НСИ Преброяване на населението 2011 г.“|достъп_дата=9 юни 2019|издател=nsi.bg|език=}}</ref><ref name="pop-stat2">{{Цитат уеб|уеб_адрес=http://pop-stat.mashke.org/bulgaria-cities.htm|заглавие=„Bulgarian cities population“|достъп_дата=9 юни 2019|издател=mashke.org|език=en}}</ref> {| class="wikitable standard" !Година !1934 !1946 !1956 !1965 !1975 !1985 !1992 !2001 !2011 !2021 |- !Население |5.540 |6.161 |6.805 |7.851 |10.015 |9.978 |9.385 |9.321 |9.019 |9.062 |} Во градот и околината живеат голем број [[Македонци]], кои од страна на бугарската држава не се признаваат како посебна етничка заедница и голем дел од нив се запишуваат како [[Бугари]].<ref name=":0">{{БИМ}}</ref> Според Националниот статистички институт на Бугарија, по проценките од 31 декември 2024 година, во Банско имало 10.017 жители. == Религија == [[Податотека:Statiunea Bansko - una din partii.jpg|мини|280x280пкс|Скијачи во близина на Банско]] [[Податотека:Култов ансамбъл Света Троица Банско.jpg|мини|280x280пкс|Поглед на црквата „Света Троица“]] [[Податотека:Lift Station in Basnko svik.JPG|мини|280x280пкс|Почетната станица на жичарницата]] [[Податотека:Bansko, Bulgaria 9.jpg|мини|280x280пкс|Стара куќа во Банско]] [[Податотека:Bansko Nomad Fest Registration day.jpg|мини|280x280пкс|Банско Номад Фест]] Најголема религија во Банско е христијанството. Покрај православната, постои и голема конгрегациска заедница на [[Протестантство|протестанти]], дел од Унијата на евангелистички конгрегациски цркви, која е основана во 1868 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sesc-bg.org/curkvi/bansko|title=Банско {{!}} Съюз на евангелските съборни църкви|work=www.sesc-bg.org|language=en|accessdate=2026-01-22|archive-date=2019-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022065627/http://www.sesc-bg.org/curkvi/bansko|url-status=dead}}</ref> Ромите во Банско слават и христијански и муслимански празници. Православната црква „Света Троица“ се наоѓа во центарот на градот, а е осветена во 1835 година. Југоисточно од Банско се наоѓаат доцносредновековните цркви „Свети Ѓорѓи“ и „Свети Илија“. == Економија и туризам == Планинските врвови во близина на градот, бројните езера и старите борови шуми го прават градот дестинација за рекреација и одмор.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://banskoblog.com/5-must-do-activities-in-bansko-bulgaria/|title=5 Must Do Activities in Bansko Bulgaria|work=banskoblog.com|accessdate=2026-01-22|archive-date=2025-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20250809211229/https://banskoblog.com/5-must-do-activities-in-bansko-bulgaria/|url-status=dead}}</ref> Уделот на Бугарија во европскиот зимски туризам постојано расте, а Банско сè повеќе се натпреварува со одморалиштата во [[Франција]] и [[Швајцарија]] поради релативно пониските трошоци. Годишно се прават подобрувања во инфраструктурата и организацијата на скијачкиот центар на [[Тодорка]] за да се приспособи на зголемениот број туристи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sofiaglobe.com/2023/11/23/bulgarias-tourism-ministry-all-preparations-for-2023-24-winter-season-in-place/|title=Bulgaria’s Tourism Ministry: All preparations for 2023/24 winter season in place|last=staff|first=The Sofia Globe|date=2023-11-23|work=The Sofia Globe|language=en-US|accessdate=2026-01-22}}</ref> Во 2003 година од градот била изградена жичарница, заменувајќи го возењето со минибус до примарната база Бандеришка Полјана. Од 2010 година, скијачкиот центар има 75 км скијачки патеки, од кои 35% се за почетници, 40% за напредни и 25% за искусни скијачи и сноубордери, како и 14 лифтови и влечни патеки,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.skibansko.bg/lift-status/|title=Bansko Lifts Status. Check Skiing Conditions Online.|work=Bansko Ski & Snowboard 2025/26, Lift Passes, Equipment Hire, Airport Transfers|language=en-US|accessdate=2026-01-22}}</ref> опслужувајќи до 24.500 лица на час.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.banskoski.com/bg|title=Официален сайт на Банско ски курорт|last=Banskoski|work=Banskoski|language=bg|accessdate=2026-01-22}}</ref> 80% од патеките се опремени со машини за вештачки снег. Скијачкиот центар нуди и скијачка патека од 16 км, опремена со машини за вештачки снег и осветлување, која ги поврзува повисоките делови од одморалиштето со градот. Врвот опслужуван од ски лифт се издига на надморска височина од 2.600 метри. Вертикалниот пад е речиси 1.000 метри до основната област кај Бандеришка Полјана, а над 1.600 метри со скијачките патеки до градот. Денес Банско е познато како дестинација за [[дигитални номади]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/travel/article/20231003-bansko-bulgarias-unlikely-new-digital-nomad-hub|title=Bansko: Bulgaria's unlikely new digital nomad hub|date=2023-10-04|work=www.bbc.com|language=en-GB|accessdate=2026-01-22}}</ref> Се тврди дека приливот на дигитални номади, вклучувајќи многумина кои купиле имот во градот, придонел за стабилизирање на пазарот на недвижности во градот и зголемување на туризмот за долг престој во градот, особено надвор од зимската шпицна сезона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://victorborg.com/bansko-digital-nomads-remote-workers-property-mountains|title=As digital nomads descend in droves, Bansko finally finds its moment - JournalismPlus|last=Borg|first=Victor Paul|date=2022-06-28|language=en-GB|accessdate=2026-01-22}}</ref> Во Банско има сè поголем број коворкинг простори. Коворкинг Банско е заедница на дигитални номади која има две коворкинг локации во северниот и јужниот дел од градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.coworkingbansko.com/|title=Home|work=Coworking Bansko|language=en|accessdate=2026-01-22}}</ref> Се верува дека годишниот Банско Номад Фест е еден од најголемите светски настани за дигитални номади, привлекувајќи 700 учесници во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/travel/article/20231003-bansko-bulgarias-unlikely-new-digital-nomad-hub|title=Bansko: Bulgaria's unlikely new digital nomad hub|date=2023-10-04|work=www.bbc.com|language=en-GB|accessdate=2026-01-22}}</ref> == Културни и природни знаменитости == Банско поседува уникатното историско, архитектонско и уметничко наследство, како и значајни личности кои се родени или живееле во него. Градот е дом на следниве музеи: * Куќа-музеј на Никола Вапцаров * Куќа на уметноста * Етнографска изложба-чаршија * Постојана изложба на икони * Куќа-музеј на Неофит Рилски * Градски историски музеј * Историски музеј, село Елешница, со богати наоди од неолитот (VI – IV милениум п.н.е.) == Образование == === Училишта === * Основно училиште „Св. Паисиј Хилендарски“ * Средно училиште „Неофит Рилски“ * Средно стручно училиште за електроника и енергетика (Банско) * Средно стручно училиште за економија и туризам „Алеко Константинов“ * Средно стручно училиште за шумарство „Никола Вапцаров“ == Спорт == Банско неодамна бил домаќин на трките во алпско скијање од [[Светски куп во алпско скијање|Светскиот куп на ФИС]]: женската трка во 2009 година во [[спуст]] и [[супервелеслалом]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fis-ski.com/uk/604/1228.html?event_id=24710&cal_suchsector=AL|title=archive.ph|work=archive.ph|accessdate=2026-01-22|archive-date=2012-07-30|archive-url=https://archive.today/20120730051239/http://www.fis-ski.com/uk/604/1228.html?event_id=24710&cal_suchsector=AL|url-status=dead}}</ref> Машката трка за прв пат се одржала во Банско во 2011 година во [[алпска комбинација]] и [[слалом]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fis-ski.com/uk/604/1228.html?event_id=28175&cal_suchsector=AL|title=archive.ph|work=archive.ph|accessdate=2026-01-22|archive-date=2013-01-02|archive-url=https://archive.today/20130102144012/http://www.fis-ski.com/uk/604/1228.html?event_id=28175&cal_suchsector=AL|url-status=dead}}</ref> Банско бил домаќин и на машкиот [[велеслалом]] во февруари 2012 година и на женскиот спуст и супервелеслалом,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fis-ski.com/data/document/1112ladies_june11.pdf|title=Wayback Machine|work=www.fis-ski.com|accessdate=2026-01-22|archive-date=2012-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120925190129/http://www.fis-ski.com/data/document/1112ladies_june11.pdf|url-status=dead}}</ref> и машкиот велеслалом и слалом.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fis-ski.com/data/document/1112men_june11.pdf|title=Wayback Machine|work=www.fis-ski.com|accessdate=2026-01-22|archive-date=2012-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926104032/http://www.fis-ski.com/data/document/1112men_june11.pdf|url-status=dead}}</ref> Редовно се одржуваат алпски и биатлонски натпревари, како и натпревари во [[скијање на даска]]. == Редовни настани == Во градот се одржува годишниот џез фестивал Банско, како и годишниот концерт на поп-ѕвезди во Банско. Градот бил домаќин на Меѓународната лингвистичка олимпијада во 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ioling.org/2023/|title=Bansko 2023|work=International Linguistics Olympiad|language=en|accessdate=2026-01-22}}</ref> Фестивалот на номадите во Банско, еден од најголемите настани за дигитални номади со учесници од целиот свет, се одржува во Банско секоја година, последната недела од јуни. == Друго == [[Врв Банско|Врвот Банско]] на островот [[Ливингстон (остров)|Ливингстон]] на [[Јужни Шетландски Острови|Јужните Шетландски Острови]], [[Антарктик]], е именуван по градот Банско. == Збратимени градови == Банско е [[Збратимени градови|збратимен]] со: * {{flagicon|GRE}} [[Ениќој (Серско)|Ениќој]], Грција * {{flagicon|GRE}} [[Димотика]], Грција * {{flagicon|GRE}} [[Доксат]], Грција * {{flagicon|POL}} [[Закопане]], Полска * {{flagicon|Italy}} [[Бормио]], Италија (од 2023) == Личности == Меѓу значајните личности што се родени или живееле во Банско се: * [[Свети Паисиј Хилендарски|Паисиј Хилендарски (]]1722-1773), автор на „''Историја славјаноболгарскаја''“ * [[Неофит Рилски]] (1793-1881), монах, учител и уметник * [[Лазар Тодев]] (1853-1898), македонски револуционер, трговец и просветител * [[Димитар Фурнаџиев]] (1866-1944), [[Американски Македонци|американски македонски]] активист, [[Презвитеријанство|презвитеријанист]] и [[Теологија|теолошки]] пропагатор * [[Георги Голев]] (1869-?), македонски револуционер * [[Димитар Лазаров]] (1873-1952), македонски револуционер * [[Димитар Молеров]] (1874-1961), македонски поет, драматург, фолклорист, филолог, публицист и револуционер * [[Симеон Молеров]] (1875-1923), македонски револуционер * [[Костадин Молеров]] (1876-1957), македонски фолклорист, собирач на македонско народно творештво и револуционер * [[Герасим Огнанов]] (1885-1912), македонски револуционер * [[Цветко Бизев]] (1886-1977), македонски револуционер * [[Јонко Вапцаров]] (1861/80-1939), македонски револуционер, татко на [[Никола Вапцаров]] * [[Елена Вапцарова]] (1882-1969), македонска учителка, мајка на [[Никола Вапцаров]] * [[Никола Вапцаров]] (1909-1942), македонски поет и револуционер * [[Георги Пирински (постариот)|Георги Пирински]] (1902-1992), еден од водечките активисти меѓу македонската емиграција во [[Северна Америка]] помеѓу двете светски војни, татко на современиот бугарски политичар [[Георги Пирински]] * [[Ирина Никулчина]] (родена 1974), добитник на бронзен медал на [[Зимски олимписки игри 2002|Зимските олимписки игри во 2002 година]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://banskoski.com Скијачки центар Банско] Скијачки центар * [http://bansko24.com Информациски портал на град Банско] * [http://bansko.net Банско] Портал на града * [http://vipponuda.com/hoteli-bansko-bulgaria/ Хотели Банско - Бугарија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151215212250/http://vipponuda.com/hoteli-bansko-bulgaria/ |date=2015-12-15 }} * [http://www.vipoferta.bg/hoteli-bansko/ Хотели в Банско] {{Општина Банско}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Банско (град)| ]] [[Категорија:Општина Банско]] [[Категорија:Туризам во Бугарија]] [[Категорија:Зимски туристички центри]] [[Категорија:Скијачки центри во Бугарија]] [[Категорија:Градови во Пиринска Македонија]] jay3xauzx8vmzubojm6d5k18ahmajoc Сончев Систем 0 5457 5591149 5589439 2026-07-12T19:08:20Z Gurther 105215 Во англиски е 5591149 wikitext text/x-wiki {{Infobox planetary system | title = Сончев Систем | image = Solar System True Color MK.png | image_size = upright=2{{!}}frameless | image_alt = Претставителна слика на Сончевиот Систем со големини, но не и растојанија, до размер | caption = {{longitem|[[Сонцето]] и планетите<br />''(растојанието е вон размер)''|style=padding:2px 0 4px 0;}} | age = 4,568&nbsp;милијарди години | location = {{longitem|[[Месен Меѓуѕвезден Облак ]], [[Месен Меур]], [[Орионов Крак]], [[Млечен Пат]]}} | system_mass = 1,0014 [[Сончева маса]] | neareststar = {{longitem|{{ublist|[[Проксима Кентаур]] (4.25&nbsp;[[светлосна година|сг]]) |[[Алфа Кентаур]] (4.37&nbsp;ly)}}}} | nearestplanetary = {{longitem|[[Проксима Кентаур]] систем (4.25&nbsp;ly)}} | semimajoraxis = {{longitem|30.10 [[Астрономска единица|ае]]<br/>(4.5&nbsp;мил.&nbsp;км; 2.8&nbsp;мил.&nbsp;ми)}} | Kuiper_cliff = 50 ае | noknown_stars = yes | stars = 1{{nbsp}}([[Сонце]]) | planets = {{longitem|{{hlist|8{{nbsp}}([[Меркур (планета)|Меркур]]|[[Венера]]|[[Земја (планета)|Земја]]|[[Марс]]|[[Јупитер]]|[[Сатурн]]|[[Уран]]|[[Нептун]])}}}} | outerplanetname = [[Нептун]] | dwarfplanets = {{longitem|{{nowrap|9}}{{hlist|({{dp|Церера}}|{{dp|Орк}}|[[Плутон]]|[[Хаумеја]]|{{dp|Квавар}}|[[Макемаке]]|{{dp|Gonggong}}||[[Ерида (џуџеста планета)|Ерида]]|{{dp|90377 Седна}})}}}} | satellites = {{longitem|{{hlist|575{{nbsp}}(185&nbsp;планетарни|390&nbsp;[[мала планета]])<ref name="JPLbodies">{{cite web|title=How Many Solar System Bodies |publisher=NASA/JPL Solar System Dynamics |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?body_count |access-date=20 April 2018}}</ref><ref name="MPMJohnston">{{cite web|date=15 September 2019|title=Asteroids with Satellites |publisher=Johnston's Archive |author=Wm. Robert Johnston |url=http://www.johnstonsarchive.net/astro/asteroidmoons.html |access-date=28 September 2019}}</ref>}}}} | minorplanets = 796,354{{efn|name=AsOf|As of August 27, 2019.}}<ref name=MPCSummary/> | comets = 4,143{{efn|name=AsOf}}<ref name=MPCSummary>{{cite web|url=https://minorplanetcenter.net/mpc/summary|title=Latest Published Data|website=The International Astronomical Union Minor Planet Center|access-date=28 September 2019}}</ref> | roundsat = 19 | roundsatlink = Месечина со планетарна маса | inclination = 60.19°{{nbsp}}(еклиптика)<!-- If anyone can find a cited value for the inclination of the Solar System's invariable plane to the galactic plane, please replace this value --> | galacticcenter = 27,000&thinsp;±&thinsp;1,000 ly | orbitalspeed = 220&nbsp;км/сек; 136&nbsp;mps | orbitalperiod = 225–250 [[myr]] | spectral = [[Жолто џуџе|G2V]] | frostline = ≈5 ае<ref name="Mumma">{{Cite journal | last1 = Mumma | first1 = M.J. | last2 = Disanti | first2 = M.A. | last3 = Dello Russo | first3 = N. | last4 = Magee-Sauer | first4 = K. | last5 = Gibb | first5 = E. | last6 = Novak | first6 = R. | doi = 10.1016/S0273-1177(03)00578-7 | title = Remote infrared observations of parent volatiles in comets: A window on the early solar system | url = https://archive.org/details/sim_advances-in-space-research_2003-06_31_12/page/2563 | journal = Advances in Space Research | volume = 31 | issue = 12 | pages = 2563–2575 | year = 2003 |bibcode = 2003AdSpR..31.2563M | citeseerx = 10.1.1.575.5091 }}</ref> | heliopause = ≈120 ае | hillsphere = ≈1–3 ly }} '''Сончев Систем''' — [[гравитација|гравитациски]] врзан систем на [[Сонце]]то и објектите што кружат околу него, непосредно или посредно.{{Efn|[[Природни сателити]] (месечини) кои кружат околу планетите на Сончевиот Систем се пример за второто.}} Од објектите кои орбитираат непосредно околу [[Сонце]]то, најголеми се осумте планети, {{Efn|Историски, неколку други тела некогаш се сметале за планети, вклучувајќи го и Плутон од неговото откривање во 1930 година до 2006 година. Видете [[Поранешни планети]].}} а останатите се помали објекти, [[Џуџеста планета|џуџестите планети]] и [[Мало тело во Сончевиот Систем|мали тела на Сончевиот Систем]]. Од објектите што посредно кружат околу Сонцето - [[Природен сателит|природните сателити]] - два се поголеми од најмалата планета [[Меркур (планета)|Меркур]], а уште еден е речиси еднаков по големина.{{Efn|Двете месечини поголеми од Меркур се [[Ганимед (месечина)|Ганимед]], кој кружи околу Јупитер и [[Титан (месечина)|Титан]], кој кружи околу Сатурн. Иако се поголеми од Меркур, и двете месечини имаат помалку од половина од својата маса. Покрај тоа, полупречникот на Јупитеровата месечина [[Калиста (месечина)|Калиста]] е над 98% полупречникот на Меркур}} Сончевиот Систем бил формиран пред 4,6 милијарди години од [[гравитациски колапс]] на џиновски меѓуѕвезден [[молекуларен облак]]. Огромното мнозинство од [[Маса (физика)|масата]] на системот е на Сонцето, а поголемиот дел од преостанатата маса се наоѓа во [[Јупитер]]. Четирите помали планети од внатрешниот систем, [[Меркур (планета)|Меркур]], [[Венера (планета)|Венера]], [[Земја (планета)|Земја]] и [[Марс (планета)|Марс]], се [[Земјовидна планета|копнени планети]], кои првенствено се составени од карпи и метал. Четирите планети од надворешниот систем се џиновски планети, кои се значително помасивни од копнените. Двете најголеми планети, [[Јупитер]] и [[Сатурн (планета)|Сатурн]], се [[Гасовит џин|гасовити џинови]], составени главно од [[водород]] и [[хелиум]]; двете најоддалечени планети, [[Уран (планета)|Уран]] и [[Нептун]], се [[леден џин|ледени џинови]], кои се составени главно од супстанции со релативно високи точки на топење во споредба со [[водород]]от и [[хелиум]]от, наречени испарливи, како што се [[вода]], [[амонијак]] и [[метан]]. Сите осум планети имаат речиси кружни орбити кои се наоѓаат во речиси рамен диск наречен [[еклиптика]]. Сончевиот Систем содржи и помали објекти. [[Астероиден појас|Астероидниот појас]], кој се наоѓа помеѓу орбитите на Марс и Јупитер, главно содржи објекти составени, како копнените планети, од карпи и метал. Надвор од орбитата на [[Нептун]] се наоѓа [[Кајперов Појас|Кајперовиот Појас]] и [[Расеан Диск|расеаниот диск]], кои се популации на [[Заднептунски планети|Заднептунските планети]] составени претежно од мраз, а надвор од нив новооткриена популација на [[Седноид|сендоии]]. Во рамките на овие популации, некои објекти се доволно големи за да се заокружат под сопствената [[гравитација]], иако постои значителна дебата за тоа колку ќе се покажат.<ref name="Grundy2019">{{Наведено списание|last=Grundy|first=W.M.|last2=Noll|first2=K.S.|last3=Buie|first3=M.W.|last4=Benecchi|first4=S.D.|last5=Ragozzine|first5=D.|last6=Roe|first6=H.G.|date=December 2018|title=The Mutual Orbit, Mass, and Density of Transneptunian Binary Gǃkúnǁʼhòmdímà ({{mp|(229762) 2007 UK|126}})|url=http://www2.lowell.edu/~grundy/abstracts/2019.G-G.html|volume=334|pages=30–38|doi=10.1016/j.icarus.2018.12.037|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407045339/http://www2.lowell.edu/~grundy/abstracts/preprints/2019.G-G.pdf|archive-date=7 April 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mikebrownsplanets.com/2011/08/free-dwarf-planets.html|title=Free the dwarf planets!|last=Mike Brown|authorlink=Michael E. Brown|date=23 August 2011|work=Mike Brown's Planets}}</ref> Таквите објекти се категоризираат како [[Џуџеста планета|џуџести планеи]]. Астрономите генерално прифаќаат најмалку девет објекти како џуџести планети: астероидот [[Церера (џуџеста планета)|Церера]] и [[Заднептунец|заднептунските објекти]] [[Плутон (џуџеста планета)|Плутон]], [[Ерида (џуџеста планета)|Ерида]], [[Хаумеја]], [[Макемаке]], [[50000 Квавар|Квавар]], [[90377 Седна|Седна]] и [[Орк (месечина)|Орк]]. Покрај овие два региона, разни други популации со мали тела, вклучувајќи [[Комета|комети]], [[Кентаур (астероид)|кентаури]] и [[меѓупланетарен облак од прашина]], слободно патуваат меѓу регионите. Шест од планетите, шесте најголеми можни џуџести планети и многу од помалите тела орбитираат од природни сателити, кои обично се нарекуваат „''месечини''“ по Месечината. Секоја од надворешните планети е опкружена со [[Планетарени прстени|планетарни прстени]] од прашина и други мали објекти. [[Сончев ветер|Сончевиот ветер]], млаз од наелектризирани честички што течат нанадвор од Сонцето, создава област во вид на меур во меѓуѕвездената средина позната како [[хелиосфера]]. [[Хелиосфера|Хелиопаузата]] е точката во која притисокот од сончевиот ветер е еднаков на спротивставениот притисок на меѓуѕвездената средина; се протега до работ на расфрланиот диск. [[Ортов Облак|Ортовиот Облак]], за кој се смета дека е извор на [[Комета|долгопериодични комети]], може да постои и на оддалеченост приближно илјада пати подалеку од [[хелиосфера]]та. Сончевиот Систем се наоѓа на 26.000 светлосни години од центарот на галаксијата [[Млечен Пат]] во [[Галаксија|кракот]] на Орион, кој ги содржи повеќето видливи ѕвезди на ноќното небо. [[Список на најблиски ѕвезди|Најблиските ѕвезди]] се во т.н. [[Месен Меур]], со најблиската [[Проксима Кентаур]], на 4,25 светлосни години. ==Откривање и истражување == {{Главна|Откривање и истражување на Сончевиот Систем }} [[File:Heliocentric.jpg|thumb|upright|Илустрација на [[Андреас Целариус]] за Коперниковиот систем, од ''Harmonia Macrocosmica'' (1660)|alt=]] Во поголемиот дел од историјата, човештвото не го препознал или го разбрал концептот на Сончевиот Систем. Поголемиот дел од луѓето до [[доцниот среден век]] – [[ренесанса]]та верувале дека [[Земја (планета)|Земјата]] е неподвижна во центарот на универзумот и категорично се разликува од божествените објекти што се движат низ небото. Иако грчкиот филозоф [[Аристарх од Самос]] шпекулирал за [[хелиоцентризам|хелиоцентрично преуредување]] на космосот, [[Никола Коперник]] бил првиот што развил математички предвидувачки [[Коперников хелиоцентричен систем|хелиоцентричен систем]]<ref>{{cite magazine|title= The astronomical system of Copernicus|url= https://archive.org/details/sim_popular-astronomy_1923-10_31_8/page/510|author=WC Rufus|magazine=[[Popular Astronomy (US magazine)|Popular Astronomy]]|volume=31|page=510|date= 1923|bibcode=1923PA.....31..510R}}</ref><ref>{{cite book |title=Copernicus, Darwin, & Freud: revolutions in the history and philosophy of science |url=https://archive.org/details/copernicusdarwin00wein |url-access=limited |first=Friedel |last=Weinert |publisher=[[Wiley-Blackwell]] |date=2009 |page=[https://archive.org/details/copernicusdarwin00wein/page/n29 21] |isbn=978-1-4051-8183-9}}</ref>. Во [[17 век]], [[Галилео Галилеј]] открил дека [[Сонцето]] е обележано со сончеви дамки и дека [[Јупитер]] има четири сателити во орбитата околу него<ref>{{cite web |title=Galileo Galilei (1564–1642) |author=Eric W. Weisstein |work=Wolfram Research |year=2006 |url=http://scienceworld.wolfram.com/biography/Galileo.html |access-date=27 October 2010}}</ref>. [[Кристијан Хајгенс]] ги следел откритијата на Галилео со откривање на Сатурновата месечина [[Титан (месечина)|Титан]] и обликот на прстените на [[Сатурн (планета)|Сатурн]]<ref>{{cite web |title=Discoverer of Titan: Christiaan Huygens |work=ESA Space Science |year=2005 |url=http://www.esa.int/esaSC/SEMJRT57ESD_index_0.html |access-date=27 October 2010}}</ref>. Околу [[1677]] година, [[Едмонд Халеј]] забележал движење на [[Меркур (планета)|Меркур]] преку Сонцето, што го навело да сфати дека набљудувањата на сончевата паралакса на планетата (поидеално користејќи го движењето на Венера) може да се користат за [[Тригонометриски функции|тригонометриски]] да се одредат растојанијата помеѓу Земјата, Венера и Сонцето<ref>Jeremiah Horrocks, William Crabtree, and the Lancashire observations of the transit of Venus of 1639, Allan Chapman 2004 Cambridge University Press {{doi|10.1017/S1743921305001225}}</ref>. Во [[1705]] година, тој сфатил дека повторените гледања на комета се од ист објект, редовно враќајќи се еднаш на секои 75-76 години. Ова бил првиот доказ дека нешто друго освен планетите кружи околу Сонцето<ref>{{cite web |title=Comet Halley |work=University of Tennessee |url=http://csep10.phys.utk.edu/astr161/lect/comets/halley.html |access-date=27 December 2006}}</ref>, иако ова било теоретизирано за комети во 1 век од [[Сенека Помладиот]]<ref>{{cite book|last1=Sagan|first1=Carl|url=https://books.google.com/books?id=LhkoowKFaTsC|title=Comet|last2=Druyan|first2=Ann|publisher=Random House|year=1997|isbn=978-0-3078-0105-0|location=New York|pages=26–27, 37–38|author-link1=Carl Sagan|author-link2=Ann Druyan|name-list-style=amp}}</ref>. Околу [[1704]] година, терминот „''Сончев Систем''“ првпат се појавил на [[англиски јазик]]<ref>{{cite web |title=Etymonline: Solar System |url=http://www.etymonline.com/index.php?search=solar+system&searchmode=none |access-date=24 January 2008}}</ref>. Во [[1838]] година, [[Фридрих Бесел]] успешно ја измерил [[Ѕвездена паралакса|ѕвездената паралакса]], очигледно поместување на позицијата на ѕвезда создадена од движењето на Земјата околу Сонцето, обезбедувајќи го првиот директен, експериментален доказ за [[хелиоцентризам|хелиоцентризмот]]<ref>{{cite web|url=https://cosmology.carnegiescience.edu/timeline/1838|title=1838: Friedrich Bessel Measures Distance to a Star|publisher=Observatories of the Carnegie Institution for Science|access-date=22 September 2018|archive-date=1 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001201147/http://cosmology.carnegiescience.edu/timeline/1838|url-status=dead}}</ref>. Оттогаш, подобрувањата во набљудувачката астрономија и употребата на вселенски летала без екипаж овозможиле детално истражување на другите тела кои кружат околу Сонцето. == Структура и состав == Главната компонента на Сончевиот Систем е Сонцето, [[Жолто џуџе|ѕвезда од главната низа Г2]] која содржи 99,86% од познатата маса на системот и доминира гравитациски.<ref>{{Наведено списание|last=M Woolfson|date=2000|title=The origin and evolution of the solar system|journal=[[Astronomy & Geophysics]]|volume=41|issue=1|pages=1.12–1.19|bibcode=2000A&G....41a..12W|doi=10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x|doi-access=free}}</ref> Четирите најголеми тела на Сонцето кои орбитираат, [[џиновска планета|џиновските планети]], сочинуваат 99% од преостанатата маса, а [[Јупитер]] и [[Сатурн]] заедно сочинуваат повеќе од 90%. Останатите објекти од Сончевиот Систем (вклучувајќи ги четирите [[Земјовидна планета|земјовидни планети]], [[Џуџеста планета|џуџестите планети]], месечините, [[астероид]]ите и [[Комета|кометите]]) заедно сочинуваат помалку од 0,002% од вкупната маса на Сончевиот Систем. Повеќето големи објекти во орбитата околу Сонцето лежат во близина на рамнината на [[Земјината орбита]], позната како [[еклиптика]]. Планетите се многу блиску до [[еклиптика]]та, додека кометите и [[Кајперов Појас|објектите на Кајперовиот Појас]] често се под значително поголеми агли на неа.<ref name="Levison2003">{{Наведено списание|last=Levison|first=H.F.|author-link=Harold F. Levison|last2=Morbidelli, A.|date=27 November 2003|title=The formation of the Kuiper belt by the outward transport of bodies during Neptune's migration|journal=Nature|volume=426|issue=6965|pages=419–421|bibcode=2003Natur.426..419L|doi=10.1038/nature02120|pmid=14647375}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Harold F. Levison|last2=Martin J Duncan|date=1997|title=From the Kuiper Belt to Jupiter-Family Comets: The Spatial Distribution of Ecliptic Comets|journal=[[Icarus (journal)|Icarus]]|volume=127|issue=1|pages=13–32|bibcode=1997Icar..127...13L|doi=10.1006/icar.1996.5637}}</ref> Како резултат на [[Настанок и развој на Сончевиот Систем|формирањето на Сончевиот Систем]], планетите (и повеќето други објекти) кружат околу Сонцето во иста насока во која ротира Сонцето (спротивно од стрелките на часовникот, гледано од над северниот пол на Земјата). Потојат и [[Повратно движење|исклучоци]], како на пример [[Халеева Комета|Халеевата Комета]]. Најголем дел од поголемите месечини кружат околу нивните планети во [[Повратно движење|повратна]] насока ([[Тритон (месечина)|Тритон]] е најголемиот исклучок) и повеќето поголеми објекти ротираат во иста насока ([[Венера]] е најголемиот исклучок). Целокупната структура на нацртаните области на Сончевиот Систем се состои од [[Сонцето]], четири релативно мали внатрешни планети опкружени со појас од претежно карпести [[астероиди]] и четири џиновски планети опкружени со [[Кајперовиот Појас]] на претежно ледени објекти. Астрономите понекогаш неформално ја делат оваа структура на посебни региони. Внатрешниот Сончев Систем ги вклучува [[Земјовидна планета|земјовидните планети]] и [[Астероиден појас|астероидниот појас]]. Надворешниот Сончев Систем е надвор од астероидите, вклучувајќи ги и четирите џиновски планети.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nineplanets.org/overview.html|title=The Solar System|work=Nine Planets|accessdate=15 February 2007}}</ref> Од откривањето на Кајперовиот Појас, најоддалечените делови на Сончевиот Систем се сметаат за посебен регион кој се состои од објекти надвор од [[Нептун]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.planetary.org/news/2006/0116_New_Horizons_Set_to_Launch_on_9_Year.html|title=New Horizons Set to Launch on 9-Year Voyage to Pluto and the Kuiper Belt|last=Amir Alexander|date=2006|work=The Planetary Society|archive-url=https://web.archive.org/web/20060222080327/http://www.planetary.org/news/2006/0116_New_Horizons_Set_to_Launch_on_9_Year.html|archive-date=22 February 2006|accessdate=8 November 2006}}</ref> Поголемиот дел од планетите во Сончевиот Систем имаат свои секундарни системи, орбитирани од планетарни објекти наречени [[Природен сателит|природни сателити]] или месечини (од кои две, [[Титан (месечина)|Титан]] и [[Ганимед (месечина)|Ганимед]], се поголеми од планетата [[Меркур (планета)|Меркур]]). Четирите џиновски планети имаат [[Планетарени прстени|планетарни прстени]], тенки појаси од ситни честички кои кружат околу нив. Повеќето од најголемите природни сателити се во [[синхроно вртење|синхрона ротација]], со едно лице трајно свртено кон нивниот родител.<ref name="bennett_4.5">{{Наведена книга|title=The cosmic perspective|last=Bennett|first=Jeffrey O.|date=2020|isbn=978-0-134-87436-4|edition=Ninth|location=Hoboken, NJ|chapter=Chapter 4.5}}</ref> [[Кеплерови закони|Кеплеровите закони за планетарно движење]] ги опишуваат орбитите на објектите околу Сонцето. Следејќи ги законите на Кеплер, секој објект патува по [[елипса]] со Сонцето во еден [[Фокус (геометрија)|фокус]]. Објектите поблиску до Сонцето (со помали големи полуоски) патуваат побрзо бидејќи тие се повеќе погодени од [[гравитацијата]] на Сонцето. На елипсовидна орбита, растојанието на телото од Сонцето варира во текот на неговата година. Најблиското приближување на телото до Сонцето се нарекува негов ''[[перихел]]'', додека неговото најоддалечено растојание од Сонцето се нарекува негов ''[[афел]]''. Орбитите на планетите се речиси кружни, но многу комети, астероиди и објекти од Кајперовиот Појас следат високо елиптични орбити. Положбите на телата во Сончевиот Систем може да се предвидат со помош на [[Нумерички модел на Сончевиот Систем|нумерички модели]]. Иако Сонцето доминира во системот по маса, тоа претставува само околу 2% од [[Момент на импулсот|аголниот момент]].<ref>{{Наведено списание|last=Bi|first=S.L.|last2=Li|first2=T.D.|last3=Li|first3=L.H.|last4=Yang|first4=W.M.|year=2011|title=Solar Models with Revised Abundance|journal=The Astrophysical Journal|volume=731|issue=2|pages=L42|arxiv=1104.1032|bibcode=2011ApJ...731L..42B|doi=10.1088/2041-8205/731/2/L42}}</ref> Планетите, во кои доминира [[Јупитер]], го заземаат најголемиот дел од останатиот [[Момент на импулсот|аголен момент]] поради комбинацијата на нивната маса, орбита и растојание од [[Сонце]]то, со веројатно значаен придонес од кометите.<ref name="Marochnik1995">{{cite conference | isbn=0-937707-93-7 |author1=Marochnik, L. |author2=Mukhin, L. |name-list-style=amp | title = Is Solar System Evolution Cometary Dominated? | book-title = Progress in the Search for Extraterrestrial Life | date = 1995| series = Astronomical Society of the Pacific Conference Series | volume = 74 | editor = Shostak, G.S. | page = 83 | bibcode = 1995ASPC...74...83M}}</ref><ref>{{Cite journal | last1 = Bi | first1 = S.L. | last2 = Li | first2 = T.D. | last3 = Li | first3 = L.H. | last4 = Yang | first4 = W.M. | title = Solar Models with Revised Abundance | doi = 10.1088/2041-8205/731/2/L42 | journal = The Astrophysical Journal | volume = 731 | issue = 2 | pages = L42 | year = 2011 |arxiv = 1104.1032 |bibcode = 2011ApJ...731L..42B | s2cid = 118681206 }}</ref> Сонцето, кое ја сочинува речиси целата материја во Сончевиот Систем, е составено од приближно 98% [[водород]] и [[хелиум]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html|title=The Sun's Vital Statistics|publisher=Stanford Solar Center|accessdate=29 July 2008|archive-date=2012-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120703061116/http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html|url-status=dead}}, citing {{Наведена книга|url=https://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm|title=A New Sun: The Solar Results From Skylab|last=Eddy|first=J.|date=1979|publisher=[[NASA]]|page=37|id=NASA SP-402|access-date=2021-11-18|archive-date=2021-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730024856/https://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm|url-status=dead}}</ref> [[Јупитер]] и [[Сатурн (планета)|Сатурн]], кои ја сочинуваат речиси целата преостаната материја, исто така првенствено се составени од водород и хелиум.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/saturnfact.html|title=Saturn Fact Sheet|last=Williams|first=David R.|date=7 September 2006|publisher=NASA|archive-url=https://web.archive.org/web/20110804224236/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/saturnfact.html|archive-date=4 August 2011|accessdate=31 July 2007}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/jupiterfact.html|title=Jupiter Fact Sheet|last=Williams|first=David R.|date=16 November 2004|publisher=NASA|archive-url=https://web.archive.org/web/20110926211234/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/jupiterfact.html|archive-date=26 September 2011|accessdate=8 August 2007}}</ref> [[Градиент]] на составот постои во Сончевиот Систем, создаден од топлина и [[Зрачен притисок|светлосен притисок]] од Сонцето; оние објекти кои се поблиску до Сонцето, на кои повеќе влијае топлината и светлосниот притисок, се составени од елементи со високи точки на топење. Објектите подалеку од Сонцето се составени главно од материјали со пониски точки на топење.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/encyclopediaofso0000unse_u6d1/page/615|title=Encyclopedia of the solar system|last=Paul Robert Weissman|last2=Torrence V. Johnson|date=2007|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-088589-3|page=[https://archive.org/details/encyclopediaofso0000unse_u6d1/page/615 615]}}</ref> Границата во Сончевиот Систем над која тие испарливи материи би можеле да се кондензираат е позната како [[Линија на замрзнување|линија]] на замрзнување и се наоѓа на околу 5 астрономски единици (750×106 kм; 460×106 ми) од Сонцето. Објектите на внатрешниот Сончев Систем се составени главно од карпи,<ref name="Podolak Weizman et al. 1995">{{Наведено списание|last=Podolak|first=M.|last2=Weizman|first2=A.|last3=Marley|first3=M.|date=December 1995|title=Comparative models of Uranus and Neptune|journal=Planetary and Space Science|volume=43|issue=12|pages=1517–1522|bibcode=1995P&SS...43.1517P|doi=10.1016/0032-0633(95)00061-5|ref={{sfnRef|Podolak Weizman et al.|1995}}}}</ref> колективното име за соединенија со високи точки на топење, како што се [[силикат]]и, [[железо]] или [[никел]], кои останале цврсти во речиси сите услови во [[Протопланетарна маглина|протопланетарната маглина]].<ref name="Podolak Podolak et al. 2000">{{Наведено списание|last=Podolak|first=M.|last2=Podolak|first2=J.I.|last3=Marley|first3=M.S.|date=February 2000|title=Further investigations of random models of Uranus and Neptune|url=https://zenodo.org/record/998024|journal=Planetary and Space Science|volume=48|issue=2–3|pages=143–151|bibcode=2000P&SS...48..143P|doi=10.1016/S0032-0633(99)00088-4|ref={{sfnRef|Podolak Podolak et al.|2000}}}}</ref> Јупитер и Сатурн се составени главно од гасови, астрономски термин за материјали со екстремно ниски точки на топење и висок [[Парен притисок|притисок на пареа]], како што се [[водород]], [[хелиум]] и [[неон]], кои секогаш биле во гасовита фаза во маглината.<ref name="Podolak Podolak et al. 2000" /> Мразовите, како [[вода]], [[метан]], [[амонијак]], [[сулфурводород]] и [[јаглерод диоксид]],<ref name="Podolak Weizman et al. 1995" /> имаат точка на топење до неколку стотици келвини.<ref name="Podolak Podolak et al. 2000" /> Тие можат да се најдат ледена, течна и гасовита состојба на различни места во Сончевиот Систем, додека во маглината биле или во цврста или гасовита фаза.<ref name="Podolak Podolak et al. 2000" /> Ледените супстанции го сочинуваат поголемиот дел од сателитите на џиновските планети, како и поголемиот дел од Уран и Нептун (т.н. „[[Леден џин|ледени џинови]]“) и бројните мали објекти што лежат надвор од орбитата на Нептун.<ref name="Podolak Weizman et al. 1995" /><ref name="zeilik">{{Наведена книга|title=Astronomy: The Evolving Universe|last=Michael Zellik|date=2002|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-80090-7|edition=9|page=240|oclc=223304585}}</ref> Заедно, гасовите и мразот се нарекуваат ''испарливи''.<ref name="Placxo">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=2JuGDL144BEC&q=inventory%20volatiles%20hydrogen&pg=PA66|title=Astrobiology: a brief introduction|last=Placxo|first=Kevin W.|last2=Gross, Michael|date=2006|publisher=[[JHU Press]]|isbn=978-0-8018-8367-5|page=66}}</ref> === Растојанија и размери === [[Податотека:Planets_and_sun_size_comparison.jpg|мини| Споредба на големината на [[Сонце]]то и [[Планета|планетите]]]] Растојанието од Земјата до Сонцето е {{Convert|1|AU|km mi}}. За споредба, полупречникот на Сонцето е 0.0047 ае (700.000 км; 400.000 ми). Така, Сонцето зафаќа 0,00001% (10 <sup>−5</sup> %) од волуменот на сфера со полупречник како големината на Земјината орбита, додека Земјиниот волумен е приближно еден милионити дел (10 <sup>−6</sup>) од оној на Сонцето. Јупитер, најголемата планета, има 5.2 астрономски единици (780,000,000 км; 480,000,000 ми) од Сонцето и има полупречник од 71,000 километри (0.00047 ае; 44,000 ми), додека најоддалечената планета, Нептун, е 30 астрономски единици (4.5×109 км; 2.8×109 ми) од Сонцето. Со неколку исклучоци, колку е подалеку една планета или појас од Сонцето, толку е поголемо растојанието помеѓу нејзината орбита и орбитата на следниот поблизок објект до Сонцето. На пример, Венера е приближно 0,33 ае подалеку од Сонцето од Меркур, додека Сатурн е 4,3 ае од Јупитер, а Нептун е 10,5 ае од Уран. Направени се обиди да се одреди врската помеѓу овие орбитални растојанија (на пример, [[Закон на Тициус-Боде|законот на Тициус-Боде]]),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www-ssc.igpp.ucla.edu/dawn/background.html|title=Dawn: A Journey to the Beginning of the Solar System|date=2005|work=Space Physics Center: UCLA|archive-url=https://archive.today/20120524184638/http://www-ssc.igpp.ucla.edu/dawn/background.html|archive-date=24 May 2012|accessdate=3 November 2007}}</ref> но таква теорија не е прифатена. Некои [[Историски модели на Сончевиот Систем|модели на Сончевиот Систем]] се обидуваат да ги пренесат релативните размери вклучени во Сончевиот Систем на човечки термини. Некои се мали по размер (и може да бидат механички - наречени орери) - додека други се протегаат низ градовите или регионалните области.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.noao.edu/education/peppercorn/pcmain.html|title=The Thousand-Yard Model &#124;subtitle Earth as a Peppercorn|last=Guy Ottewell|date=1989|work=NOAO Educational Outreach Office|accessdate=10 May 2012}}</ref> [[Шведскиот Сончев Систем|Шведскиот сончев Систем]] е најголемиот постојан модел на Сончевиот Систем во светот, кој се наоѓа во Авичи Арената во [[Стокхолм]], најголемата хемисферична зграда во светот. Сонцето е претставено во 110 метри пречник, Јупитер е поставен на [[Раскружница|кружниот тек]] во близина на ''Скај Сити'', во Стокхолмскиот аеродром Арланда на 40 километри од Авичи Арената, со 7,5 метри во пречник. [[90377 Седна|Седна]] (10 сантиметри во пречник) се наоѓа во Текникенс Хус, научен центар во [[Лулео]], на 912 километри растојание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://internal.psychology.illinois.edu/~wbrewer/solarmodel.html|title=Tours of Model Solar Systems|publisher=University of Illinois|archive-url=https://web.archive.org/web/20110412124455/http://internal.psychology.illinois.edu/~wbrewer/solarmodel.html|archive-date=12 April 2011|accessdate=10 May 2012}}</ref><ref name="Sedna">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kuriren.nu/arkiv/2005/11/17/Lokalt/1510647/Lule%C3%A5-%C3%A4r-Sedna.aspx|title=Luleå är Sedna. I alla fall om vår sol motsvaras av Globen i Stockholm|publisher=Norrbotten Kuriren (in Swedish)|archive-url=https://web.archive.org/web/20100715074955/http://www.kuriren.nu/arkiv/2005/11/17/Lokalt/1510647/Lule%C3%A5-%C3%A4r-Sedna.aspx|archive-date=15 July 2010|accessdate=10 May 2010}}</ref> Ако растојанието Сонце-Нептун е намалено на 100 метри, тогаш Сонцето би имало околу 3 сантиметри [[пречник]] (приближно две третини од пречникот на топче за голф), џиновските планети би биле сите помали од околу 3 милиметри, а пречникот на Земјата заедно со оној на другите копнени планети би бил помал од [[болва]] (0,3 милиметри) на оваа скала.<ref>See, for example, {{Наведена мрежна страница|url=http://www.nasa.gov/audience/foreducators/5-8/features/F_Solar_System_Scale.html|title=Solar System Scale|last=Office of Space Science|date=9 July 2004|work=NASA Educator Features|accessdate=2 April 2013|archive-date=2016-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827184323/http://www.nasa.gov/audience/foreducators/5-8/features/F_Solar_System_Scale.html|url-status=dead}}</ref>{{Панорама|Solar System planets, dual scale.jpg|5000px|{{center|Сончевиот Систем — големината и растојанието се поставени на различни размери.}}}} == Формирање и еволуција == [[Податотека:Protoplanetary-disk.jpg|мини| Уметничка концепција за [[протопланетарен диск]]]] Сончевиот Систем бил формиран пред 4,568 милијарди години од гравитацискиот колапс на регион во голем [[молекуларен облак]].{{refn|Датумот е заснован на најстариот пронајден досега во [[метеорит]], {{val|4568,2|+0,2|-0,4}} милиони години, и се смета дека е датум на формирање на првиот цврст материјал во маглината што се распаѓа.<ref>{{cite journal |last1=Bouvier |first1=A. |last2=Wadhwa |first2=M. |s2cid=56092512 |year=2010 |title=The age of the Solar System redefined by the oldest Pb–Pb age of a meteoritic inclusion |journal=Nature Geoscience |volume=3 |issue=9| pages=637–641 |doi=10.1038/NGEO941 |bibcode=2010NatGe...3..637B}}</ref>|group=lower-alpha}} Овој почетен облак веројатно бил со ширина од неколку светлосни години и веројатно родил неколку ѕвезди.<ref name="Arizona">{{Наведена мрежна страница|url=http://atropos.as.arizona.edu/aiz/teaching/nats102/mario/solar_system.html|title=Lecture 13: The Nebular Theory of the origin of the Solar System|work=University of Arizona|accessdate=27 December 2006}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Како што е типично за молекуларните облаци, тој се состоел претежно од водород, со малку хелиум и мали количини на потешки елементи споени од претходните генерации на ѕвезди. Како што регионот започнал да се развива во она што денес е познато како Сончев Систем, таа предсончева маглина, преку [[Момент на импулсот|зачувувањето на аголниот импулс]] предизвикала тој да ротира побрзо. Центарот, каде што се собирал најголемиот дел од масата, станал сè пожежок од околниот диск.<ref name="Arizona" /> Како што маглината започнала да ротира побрзо, таа започнала да се израмнува во [[протопланетарен диск]] со пречник од приближно 200 астрономски единици (30×109 kм; 19×109 ми)<ref name="Arizona" /> и жешка, густа [[протоѕвезда]] во центарот.<ref>{{Наведено списание|last=Greaves|first=Jane S.|date=7 January 2005|title=Disks Around Stars and the Growth of Planetary Systems|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=307|issue=5706|pages=68–71|bibcode=2005Sci...307...68G|doi=10.1126/science.1101979|pmid=15637266}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=1732&page=21|title=Present Understanding of the Origin of Planetary Systems|date=5 April 2000|publisher=National Academy of Sciences|isbn=978-0-309-04193-5|doi=10.17226/1732|access-date=19 January 2007}}</ref> Планетите настанале со [[Насобирање (астрофизика)|насобирање]] од овој диск,<ref>{{Наведено списание|last=Boss, A.P.|last2=Durisen|first2=R.H.|date=2005|title=Chondrule-forming Shock Fronts in the Solar Nebula: A Possible Unified Scenario for Planet and Chondrite Formation|journal=[[The Astrophysical Journal]]|volume=621|issue=2|page=L137|arxiv=astro-ph/0501592|bibcode=2005ApJ...621L.137B|doi=10.1086/429160}}</ref> во кој прашината и гасот гравитациски се привлекувале еден со друг, спојувајќи се за да формираат уште поголеми тела. Стотици протопланети можеби постоеле во раниот Сончев Систем, но тие или се споиле или биле уништени, оставајќи ги планетите, џуџестите планети и останати [[Мало тело во Сончевиот Систем|помали тела]].<ref name="bennett_8.2">{{Наведена книга|title=The cosmic perspective|last=Bennett|first=Jeffrey O.|date=2020|isbn=978-0-134-87436-4|edition=Ninth|location=Hoboken, NJ|chapter=Chapter 8.2}}</ref> [[Податотека:NASA-UltimaThule-Geology-NewHorizons-20190318.jpg|мини|<div style="text-align:center"> Геологијата на контактниот бинарен објект [[486958 Арокот|Арокот]] (наречен ''Ultima Thule''), првиот [[планетезимал]] посетен од вселенско летало, со кометата [[67P/Чурјумов-Герасименко|67P]]. Се смета дека осумте подединици на поголемиот лобус, означени како ''ma'' до ''mh'', биле неговите градбени блокови. Двата лобуси се собрале подоцна. Се верува дека објектите како што е Арокот за возврат формирале протопланети.<ref name="SPC-20190318">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.space.com/new-horizons-ultima-thule-flyby-geologic-frankenstein.html|title=NASA's New Horizons Reveals Geologic 'Frankenstein' That Formed Ultima Thule|last=Bartels|first=Meghan|date=18 March 2019|work=[[Space.com]]|accessdate=18 March 2019}}</ref></div>]] Поради нивните повисоки точки на вриење, единствено металите и силикатите би можеле да постојат во цврста форма во топлиот внатрешен Сончев Систем блиску до [[Сонце]]то, а тие на крајот би ги формирале карпестите планети [[Меркур (планета)|Меркур]], [[Венера (планета)|Венера]], [[Земја (планета)|Земјата]] и [[Марс (планета)|Марс]]. Бидејќи металните елементи сочинувале само многу мал дел од сончевата маглина, копнените планети не можеле да растат многу големи. [[Џиновска планета|Џиновските планети]] ([[Јупитер]], [[Сатурн (планета)|Сатурн]], [[Уран (планета)|Уран]] и [[Нептун]]) се формирале подалеку, надвор од ледената линија, точката помеѓу орбитите на Марс и Јупитер каде што материјалот е доволно ладен за испарливите ледени соединенија да останат цврсти. Мразот што ги формирал овие планети бил пообилниен од [[метал]]ите и [[силикат]]ите што ги формирале земјовидните внатрешни планети, овозможувајќи им да пораснат доволно масивни за да заземат големи атмосфери на [[водород]] и [[хелиум]], најлесните и најзастапените елементи. Остатоците што никогаш не станале планети се собрале во региони како што се [[Астероиден појас|Астероидниот појас]], [[Кајперов Појас|Кајперовиот Појас]] и [[Ортов Облак|Ортовиот Облак]]. Во рок од 50 милиони години, притисокот и густината на [[водород]]от во центарот на [[протоѕвезда]]та станале доволно големи за таа да започне со [[Јадрено соединување|термојадрено соединување]].<ref name="Yi2001">{{Наведено списание|last=Sukyoung Yi|last2=Pierre Demarque|last3=Yong-Cheol Kim|last4=Young-Wook Lee|last5=Chang H. Ree|last6=Thibault Lejeune|last7=Sydney Barnes|date=2001|title=Toward Better Age Estimates for Stellar Populations: The ''Y''<sup>2</sup> Isochrones for Solar Mixture|journal=[[Astrophysical Journal Supplement]]|volume=136|issue=2|pages=417–437|arxiv=astro-ph/0104292|bibcode=2001ApJS..136..417Y|doi=10.1086/321795}}</ref> Температурата, брзината на реакцијата, притисокот и густината се зголемиле додека не била постигната [[хидростатичка рамнотежа]] : топлинскиот притисок е еднаков на силата на гравитацијата. Во тој момент, Сонцето станало ѕвезда.<ref>{{Наведено списание|last=A. Chrysostomou|last2=P.W. Lucas|date=2005|title=The Formation of Stars|journal=[[Contemporary Physics]]|volume=46|issue=1|pages=29–40|bibcode=2005ConPh..46...29C|doi=10.1080/0010751042000275277}}</ref> Фазата на главната низа, од почеток до крај, траела околу 10&nbsp;милијарди години за Сонцето, во споредба со околу две милијарди години за сите други фази од преостанатиот живот на Сонцето заедно.<ref name="mnras386_1">{{Наведено списание|last=Schröder, K.-P.|last2=Connon Smith, Robert|date=May 2008|title=Distant future of the Sun and Earth revisited|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=386|issue=1|pages=155–163|arxiv=0801.4031|bibcode=2008MNRAS.386..155S|doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x}}</ref> Сончевиот ветер од Сонцето ја создало [[хелиосфера]]та и ги однело преостанатиот гас и прашина од протопланетарниот диск во меѓуѕвездениот простор, завршувајќи го процесот на формирање на планетата. Сонцето станало посветло; на почетокот на својот животен век на главната низа, неговата осветленост изнесувала 70% од она што е денес.<ref>{{Наведено списание|last=Nir J. Shaviv|date=2003|title=Towards a Solution to the Early Faint Sun Paradox: A Lower Cosmic Ray Flux from a Stronger Solar Wind|journal=Journal of Geophysical Research|volume=108|issue=A12|page=1437|arxiv=astroph/0306477|bibcode=2003JGRA..108.1437S|doi=10.1029/2003JA009997}}</ref> Сончевиот Систем останал приближно таков како што е познат денес додека водородот во јадрото на Сонцето целосно не се претворило во хелиум, што се случило приближно пред 5&nbsp;милијарди години. Ова го означило крајот на животот во главната низа на Сонцето. Во тоа време, јадрото на Сонцето стапило во допир со водородно соединување што се случува долж обвивката што го опкружува инертниот хелиум, а излезната енергија станала многу поголема од сегашната. Надворешните слоеви на Сонцето се прошириле до приближно 260 пати повеќе од сегашниот пречник, а Сонцето станало [[црвен џин]]. Поради неговата значително зголемена површина, површината на Сонцето станала значително поладна ( {{Convert|2,600|K}} отколку што е на главната низа. Во следниот период се очекува Сонцето да продолжи да се шири, кое ќе резултира со испарување на Меркур, а Земјата би станала непогодно место за живеење. На крајот, јадрото ќе биде доволно жешко за [[јадрено соединување|соединување]] на [[хелиум]]; Сонцето ќе согорува хелиум во дел од времето кога согорувало водород во јадрото. Сонцето не е доволно масивно за да започне со соединување на потешки елементи, а јадрените реакции во јадрото ќе се намалуваат. Неговите надворешни слоеви ќе се оддалечат во вселената, оставајќи [[бело џуџе]], необично густ објект, половина од првобитната маса на Сонцето, но само колку Земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.astronomy.ohio-state.edu/~pogge/Lectures/vistas97.html|title=The Once & Future Sun|last=Pogge, Richard W.|date=1997|work=New Vistas in Astronomy|archive-url=https://web.archive.org/web/20050527094435/http://www-astronomy.mps.ohio-state.edu/Vistas/|archive-date=27 May 2005|accessdate=7 December 2005}}</ref> Исфрлените надворешни слоеви ќе го формираат она што е познато како [[планетарна маглина]], враќајќи дел од материјалот што го формирал Сонцето - но сега збогатен со [[Металичност|потешки елементи]] како јаглерод - во меѓуѕвездената средина. == Сонце == Сонцето е ѕвезда на Сончевиот Систем и убедливо негова најмасивна компонента. Неговата голема маса (332.900 земјишна маса),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&Display=Facts&System=Metric|title=Sun: Facts & Figures|publisher=NASA|archive-url=https://web.archive.org/web/20080102034758/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&Display=Facts&System=Metric|archive-date=2 January 2008|accessdate=14 May 2009}}</ref> која сочинува 99,86% од целата маса во Сончевиот Систем,<ref name="Woolfson00"> {{Наведено списание|last=Woolfson|first=M.|date=2000|title=The origin and evolution of the solar system|journal=[[Astronomy & Geophysics]]|volume=41|issue=1|page=12|bibcode=2000A&G....41a..12W|doi=10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x|doi-access=free}}</ref> произведува температури и густини во неговото [[Сончево јадро|јадро]] доволно високи за да се одржи [[Јадрено соединување|јадреното соединување]] на [[водород]] во [[хелиум]], што ја прави главна ѕвезда од низата.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk|title=Journey from the Center of the Sun|last=Zirker|first=Jack B.|date=2002|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-05781-1|pages=[https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/120 120–127]|url-access=registration}}</ref> Ова ослободува огромна количина на [[енергија]], главно зрачена во вселената како [[електромагнетно зрачење]] кое достигнува врв во [[Светлина|видлива светлина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.straightdope.com/columns/read/2085/why-is-visible-light-visible-but-not-other-parts-of-the-spectrum|title=Why is visible light visible, but not other parts of the spectrum?|date=2003|publisher=The Straight Dome|accessdate=14 May 2009}}</ref> Сонцето е [[Жолто џуџе|ѕвезда од главната низа од типот Г2]]. Пожешките ѕвезди од главната низа се посјајни. Температурата на Сонцето е средна помеѓу онаа на најжешките и онаа на најстудените ѕвезди. Ѕвездите посјајни и пожешки од Сонцето се ретки, додека значително затемнети и поладни ѕвезди, познати како [[Црвено џуџе|црвени џуџиња]], сочинуваат 85% од ѕвездите на Млечниот Пат.<ref name="sun">{{Наведени вести|url=http://www.space.com/scienceastronomy/060130_mm_single_stars.html|title=Astronomers Had it Wrong: Most Stars are Single|last=Than|first=Ker|date=30 January 2006|access-date=1 August 2007|publisher=SPACE.com}}</ref> Сонцето е од т.н. популација I, и има поголемо изобилство на елементи потешки од водородот и хелиумот („[[Металичност|метали]]“ на астрономски јазик) од ѕвездите од постарата популација II.<ref>{{Наведено списание|last=T.S. van Albada|last2=Norman Baker|date=1973|title=On the Two Oosterhoff Groups of Globular Clusters|journal=[[The Astrophysical Journal]]|volume=185|pages=477–498|bibcode=1973ApJ...185..477V|doi=10.1086/152434}}</ref> Елементи потешки од водородот и хелиумот биле формирани во јадрата на древните и експлодирачките ѕвезди, така што првата генерација на ѕвезди морала да умре пред универзумот да се збогати со овие атоми. Најстарите ѕвезди содржат малку метали, додека ѕвездите родени подоцна имаат повеќе. Се смета дека оваа висока металност била клучна за развојот на [[планетарен систем]] на Сонцето бидејќи планетите се формираат од насобирање на „метали“.<ref>{{Наведено списание|last=Charles H. Lineweaver|date=9 March 2001|title=An Estimate of the Age Distribution of Terrestrial Planets in the Universe: Quantifying Metallicity as a Selection Effect|journal=[[Icarus (journal)|Icarus]]|volume=151|issue=2|pages=307–313|arxiv=astro-ph/0012399|bibcode=2001Icar..151..307L|citeseerx=10.1.1.254.7940|doi=10.1006/icar.2001.6607}}</ref> == Меѓупланетарен простор== [[Податотека:Heliospheric-current-sheet.gif|лево|мини| Слој на хелиосферската струја]] Огромното мнозинство на Сончевиот Систем се состои од [[вакуум]] познат како [[меѓупланетарен простор]]. Заедно со [[Сончево зрачење|светлината]], Сонцето зрачи континуиран прилив на наелектризирани честички ([[плазма]]) познат како [[сончев ветер]]. Овој прилив на честички се шири нанадвор со приближно 1,5 милиони километри на час,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://solarscience.msfc.nasa.gov/SolarWind.shtml|title=Solar Physics: The Solar Wind|date=16 July 2006<!--11:42:58-->|work=Marshall Space Flight Center|accessdate=3 October 2006|archive-date=2015-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150813081520/http://solarscience.msfc.nasa.gov/SolarWind.shtml|url-status=dead}}</ref> создавајќи слаба атмосфера која продира во меѓупланетарниот простор до најмалку 100 астрономски единици (15×109 kм; 9.3×109 ми).<ref name="Voyager">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/voyager_agu.html|title=Voyager Enters Solar System's Final Frontier|work=NASA|accessdate=2 April 2007|archive-date=2020-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516082547/https://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/voyager_agu.html|url-status=dead}}</ref> Активноста на површината на Сонцето, како што се [[Сончев блесок|сончевите блесоци]] и [[Коронално исфрлање|исфрлањето на короналната маса]], ја нарушува хелиосферата, создавајќи вселенско време и предизвикувајќи геомагнетни бури.<ref name="SunFlip">{{Наведена мрежна страница|url=https://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast15feb_1.htm|title=The Sun Does a Flip|last=Phillips|first=Tony|date=15 February 2001|work=NASA–Science News|archive-url=https://web.archive.org/web/20090512121817/https://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast15feb_1.htm|archive-date=12 May 2009|accessdate=4 February 2007}}</ref> Најголемата структура во хелиосферата е [[Слој на хелиосферската струја|слојот на хелиосферската струја]], спирална форма создадена од дејствата на ротирачкото магнетно поле на Сонцето на меѓупланетарната средина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://science.nasa.gov/headlines/y2003/22apr_currentsheet.htm|title=A Star with two North Poles|date=22 April 2003|work=NASA–Science News|archive-url=https://web.archive.org/web/20090718014855/https://science.nasa.gov/headlines/y2003/22apr_currentsheet.htm|archive-date=18 July 2009}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Riley|first=Pete|date=2002|title=Modeling the heliospheric current sheet: Solar cycle variations|journal=Journal of Geophysical Research|volume=107|bibcode=2002JGRA..107.1136R|doi=10.1029/2001JA000299|doi-access=free}}</ref> [[Земјино магнетно поле|Земјиното магнетно поле]] спречува [[Земјина атмосфера|нејзината атмосфера]] да биде одземена од сончевиот ветер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/1998/ast08dec98_1/|title=Solar Wind blows some of Earth's atmosphere into space|date=8 December 1998|work=Science@NASA Headline News|accessdate=2021-11-18|archive-date=2022-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408025859/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/1998/ast08dec98_1/|url-status=dead}}</ref> Венера и Марс немаат магнетни полиња и како резултат на тоа сончевиот ветер предизвикува нивната атмосфера постепено да крвари во вселената.<ref>{{Наведено списание|last=Lundin|first=Richard|date=9 March 2001|title=Erosion by the Solar Wind|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=291|issue=5510|page=1909|doi=10.1126/science.1059763|pmid=11245195}}</ref> [[Коронално исфрлање|Исфрлањето на короналната маса]]<nowiki/>и слични настани го пренасочуваат магнетно поле и огромни количества материјал од површината на Сонцето. Интеракцијата на ова магнетно поле и материјалот со инките на магнетното поле на Земјата, наелектризирани честички во горниот дел на атмосферата на Земјата, каде што неговите заемодејства создаваат [[поларна светлина]] што се гледа во близина на магнетните полови. Хелиосферата и планетарните магнетни полиња (за оние планети што ги имаат) делумно го штитат Сончевиот Систем од високоенергетските меѓуѕвездени честички наречени [[Космичко зрачење|космички зраци]]. Густината на космичките зраци во меѓуѕвездената средина и јачината на магнетното поле на Сонцето се менуваат на многу долги временски размери, така што нивото на пенетрација на космичките зраци во Сончевиот Систем варира, иако за тоа колку е непознато.<ref name="Langner_et_al_2005">{{Наведено списание|last=Langner|first=U.W.|last2=M.S. Potgieter|date=2005|title=Effects of the position of the solar wind termination shock and the heliopause on the heliospheric modulation of cosmic rays|journal=[[Advances in Space Research]]|volume=35|issue=12|pages=2084–2090|bibcode=2005AdSpR..35.2084L|doi=10.1016/j.asr.2004.12.005}}</ref> [[Меѓупланетарен простор|Меѓупланетарниот простор]] е дом на најмалку два региони на [[Вселенска прашина|космичка прашина]] слични на дисковите. Првиот, Зодијачки облак од прашина, лежи во внатрешниот Сончев Систем и ја предизвикува [[Зодијачка светлина|зодијачката светлина]]. Најверојатно е формиран од судири во астероидниот појас предизвикани од гравитациските заемодејства со планетите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://astrobiology.arc.nasa.gov/workshops/1997/zodiac/backman/IIIc.html|title=Long-term Evolution of the Zodiacal Cloud|date=1998|archive-url=https://web.archive.org/web/20060929030040/http://astrobiology.arc.nasa.gov/workshops/1997/zodiac/backman/IIIc.html|archive-date=29 September 2006|accessdate=3 February 2007}}</ref> Вториот облак од прашина се протега од околу 10 астрономски единици (1.5×109 kм; 930×106 ми) до околу 40 астрономски единици (6.0×109 kм; 3.7×109 ми), и веројатно е создаден од слични судири во [[Кајперов Појас|Кајперовиот Појас]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=29471|title=ESA scientist discovers a way to shortlist stars that might have planets|date=2003|work=ESA Science and Technology|accessdate=3 February 2007}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Landgraf|first=M.|last2=Liou, J.-C.|last3=Zook, H.A.|last4=Grün, E.|date=May 2002|title=Origins of Solar System Dust beyond Jupiter|url=http://astron.berkeley.edu/~kalas/disksite/library/ladgraf02.pdf|journal=The Astronomical Journal|volume=123|issue=5|pages=2857–2861|arxiv=astro-ph/0201291|bibcode=2002AJ....123.2857L|doi=10.1086/339704|access-date=9 February 2007|archive-date=2016-05-15|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160515115002/http://astron.berkeley.edu/~kalas/disksite/library/ladgraf02.pdf|url-status=dead}}</ref> == Внатрешен Сончев Систем == Внатрешниот Сончев Систем е регион кој ги опфаќа копнените планети и астероидниот појас.<ref name="inner">{{Наведена мрежна страница|url=http://nasascience.nasa.gov/planetary-science/exploring-the-inner-solar-system|title=Inner Solar System|publisher=NASA Science (Planets)|archive-url=https://web.archive.org/web/20090511182050/http://nasascience.nasa.gov/planetary-science/exploring-the-inner-solar-system|archive-date=11 May 2009|accessdate=9 May 2009}}</ref> Составени главно од [[силикат]]и и метали, објектите на внатрешниот Сончев Систем се релативно блиску до Сонцето; полупречникот на целиот овој регион е помал од растојанието помеѓу орбитите на Јупитер и Сатурн. Овој регион е исто така во рамките на ледената линија, што е нешто помалку од 5 астрономски единици (750×106 kм; 460×106 ми) од Сонцето. === Внатрешни планети === [[Податотека:Telluric_planets_size_comparison.jpg|мини|Внатрешните планети. Од врвот до дното надесно: [[Земја (планета)|Земјата]], [[Марс (планета)|Марс]], [[Венера (планета)|Венера]] и [[Меркур (планета)|Меркур]] (големини до размер).]] [[Податотека:Solar_system_orrery_inner_planets.gif|мини|Орери ги прикажува движењата на внатрешните четири планети. Малите сфери ја претставуваат позицијата на секоја планета на секои два [[Јулијански ден]]а, почнувајќи од 3 август 2020 година и завршувајќи на 21 јуни 2022 година (Марс во перихел).]] Четирите копнени или внатрешни планети имаат густи, карпести состави, малку или никакви [[Природен сателит|месечини]] и без [[Планетарени прстени|планетарни прстени]]. Тие се составени главно од огноотпорни минерали како што се силикатите {{--}} кои ги формираат нивните кори и обвивки {{--}} и метали како железо и никел кои ги формираат нивните јадра. Три од четирите внатрешни планети (Венера, Земја и Марс) имаат [[Атмосфера|атмосфери]] доволно значителни за да генерираат временски услови; сите имаат ударни кратери и тектонски површински одлики, како што се долините на расцепот и вулканите. Терминот ''внатрешна планета не'' треба да се меша со ''[[долни и горни планети|долна планета]]'', која ги означува оние планети кои се поблиску до Сонцето отколку Земјата (т.е. Меркур и Венера). ==== Меркур ==== {{Главна|Меркур}} [[Меркур (планета)|Меркур]] (0.4 астрономски единици (60×106 kм; 37×106 ми) од Сонцето) е најблиската планета до [[Сонце]]то. Најмалата планета во Сончевиот Систем ({{Земјина маса|0.055}}), Меркур нема природни сателити. Покрај ударните кратери, една необична одлика на површината на Меркур се многубројните набори, или [[Rupes|рупи]], кои ги пресекуваат рамнините и кои веројатно настанале во периодот на почетокот на неговата историја.<ref>Schenk P., Melosh H.J. (1994), ''Lobate Thrust Scarps and the Thickness of Mercury's Lithosphere'', Abstracts of the 25th Lunar and Planetary Science Conference, 1994LPI....25.1203S</ref> Многу слабата [[атмосфера на Меркур]] се состои од атоми кои се разбиени од неговата површина од сончевиот ветер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nineplanets.org/mercury.html|title=Mercury|last=Bill Arnett|date=2006|work=Nine Planets|accessdate=14 September 2006}}</ref> Неговото релативно големо железно јадро и тенок [[плашт (геологија)|плашт]] сè уште не се соодветно објаснети. Хипотезите вклучуваат дека неговите надворешни слоеви биле соголени од џиновски удар или дека бил спречен целосно да се акредитира поради енергијата на младото Сонце.<ref>{{Наведено списание|last=Benz|first=W.|last2=Slattery|first2=W.L.|last3=Cameron|first3=A.G.W.|year=1988|title=Collisional stripping of Mercury's mantle|url=https://zenodo.org/record/1253898|journal=Icarus|type=Submitted manuscript|volume=74|issue=3|pages=516–528|bibcode=1988Icar...74..516B|doi=10.1016/0019-1035(88)90118-2}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Cameron|first=A.G.W.|year=1985|title=The partial volatilization of Mercury|journal=Icarus|volume=64|issue=2|pages=285–294|bibcode=1985Icar...64..285C|doi=10.1016/0019-1035(85)90091-0}}</ref> ==== Венера ==== {{Главна|Венера }} [[Венера (планета)|Венера]] (0.7 астрономски единици (100×106 kм; 65×106 ми) од Сонцето) е блиску по големина до Земјата ({{Земјина маса|0.815}}) и, како [[Земјата]], има густа силикатна обвивка околу железното јадро, значителна атмосфера и докази за внатрешна геолошка активност. Венера е многу посува од Земјата, а [[атмосфера на Венера|нејзината атмосфера]] е деведесет пати погуста. Венера нема природни сателити. Таа е најжешката планета, со површински температури над 400&nbsp;°C (752&nbsp;°F), најверојатно поради количината на [[стакленички гасови]] во атмосферата. На Венера не е откриен дефинитивен доказ за тековната геолошка активност, но таа нема [[магнетно поле]] што би го спречило исцрпувањето на нејзината значителна атмосфера, што сугерира дека нејзината атмосфера се надополнува со [[Ерупција|вулкански ерупции]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boulder.swri.edu/~bullock/Homedocs/Science2_1999.pdf|title=Climate Change as a Regulator of Tectonics on Venus|last=Paul Rincon|date=1999|work=Johnson Space Center Houston, TX, Institute of Meteoritics, University of New Mexico, Albuquerque, NM|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614202807/http://www.boulder.swri.edu/~bullock/Homedocs/Science2_1999.pdf|archive-date=14 June 2007|accessdate=19 November 2006}}</ref> ==== Земја ==== {{Главна|Земја}} [[Земја (планета)|Земјата]] (1 астрономска единица (150×106 kм; 93×106 ми) е најголемата и најгустата од внатрешните планети, единствената за која се знае дека има моментална геолошка активност и единственото место каде што се знае дека постои живот.<ref name="life">{{Наведена мрежна страница|url=https://science.nasa.gov/planetary-science/big-questions/what-are-the-characteristics-of-the-solar-system-that-lead-to-the-origins-of-life-1/|title=What are the characteristics of the Solar System that lead to the origins of life?|publisher=NASA Science (Big Questions)|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408055814/http://science.nasa.gov/planetary-science/big-questions/what-are-the-characteristics-of-the-solar-system-that-lead-to-the-origins-of-life-1/|archive-date=8 April 2010|accessdate=30 August 2011}}</ref> Нејзината течна [[хидросфера]] е единствена меѓу копнените планети и таа е единствената планета каде што е забележана [[Тектоника на плочите|тектоника на плочи]]. [[Атмосфера на Земјата|Атмосферата на Земјата]] е радикално различна од онаа на другите планети, бидејќи е изменета од присуството на живот за да содржи 21% слободен [[кислород]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.visionlearning.com/library/module_viewer.php?c3=&mid=107&l=|title=Earth's Atmosphere: Composition and Structure|last=Anne E. Egger|work=VisionLearning.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20070221231635/http://www.visionlearning.com/library/module_viewer.php?mid=107&l=&c3=|archive-date=21 February 2007|accessdate=26 December 2006}}</ref> Има еден природен сателит, [[Месечина]]та, единствениот голем сателит на копнена планета во Сончевиот Систем. ==== Марс ==== {{Главна|Марс}} [[Марс (планета)|Марс]] (1.5 астрономски единици (220×106 kм; 140×106 ми) од Сонцето) е помал од Земјата и Венера ({{Земјина маса|0.107}}). Има [[атмосфера на Марс|атмосфера]] од претежно [[јаглерод диоксид]] со површински притисок од 6,1 милибари (околу 0,6% од онаа на Земјата).<ref>{{Наведена книга|title=Encyclopaedia of the Solar System|last=David C. Gatling|last2=Conway Leovy|date=2007|editor-last=Lucy-Ann McFadden|pages=301–314|chapter=Mars Atmosphere: History and Surface Interactions|display-editors=etal}}</ref> Неговата површина, наполнета со огромни [[вулкан]]и, како што е [[Олимп (Марс)|Олимп]], и долините на расцепот, како што се [[Маринерски Долини|Маринерските Долини]], покажува геолошка активност која можеби опстојувала дури пред 2 милиони години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.astrobio.net/mars/modern-martian-marvels-volcanoes/|title=Modern Martian Marvels: Volcanoes?|last=David Noever|date=2004|work=NASA Astrobiology Magazine|accessdate=23 July 2006}}</ref> Нејзината црвена боја доаѓа од железниот оксид во нејзината почва.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Mars&Display=Kids|title=Mars: A Kid's Eye View|publisher=NASA|archive-url=https://web.archive.org/web/20031226145156/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Display=Kids&Object=Mars|archive-date=26 December 2003|accessdate=14 May 2009}}</ref> Марс има два мали природни сателити ([[Дејмос]] и [[Фобос]]) за кои се смета дека се или заробени [[астероид]]и,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/papers/2004/SJK2004.pdf|title=A Survey for Outer Satellites of Mars: Limits to Completeness|last=Scott S. Sheppard|last2=David Jewitt|date=2004|work=[[Astronomical Journal]]|accessdate=26 December 2006|last3=Jan Kleyna}}</ref> или исфрлени остатоци од масовен удар во почетокот на историјата на Марс.<ref>{{Наведено списание|last=Pascal Rosenblatt|last2=Sébastien Charnoz|last3=Kevin M. Dunseath|last4=Mariko Terao-Dunseath|last5=Antony Trinh|last6=Ryuki Hyodo|last7=Hidenori Genda|last8=Stéven Toupin|year=2016|title=Accretion of Phobos and Deimos in an extended debris disc stirred by transient moons|url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01350105/file/Letter.pdf|journal=Nature Geoscience|volume=9|issue=8|pages=581|bibcode=2016NatGe...9..581R|doi=10.1038/ngeo2742}}</ref> === Астероиден појас === {{Главна|Астероиден појас}} [[Податотека:InnerSolarSystem-en.png|мини|[[Астероиден појас|Астероидниот појас во]] облик на крофна се наоѓа помеѓу орбитите на [[Марс (планета)|Марс]] и [[Јупитер]]. ]] [[Астероид]]ите освен најголемиот, Церера, се класифицирани како [[Мало тело во Сончевиот Систем|мали тела на Сончевиот Систем]] и се составени главно од огноотпорни карпести и метални минерали, со малку мраз.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iau.org/public_press/news/release/iau0601/newspaper/|title=IAU Planet Definition Committee|date=2006|publisher=International Astronomical Union|archive-url=https://web.archive.org/web/20090603001603/http://www.iau.org/public_press/news/release/iau0601/newspaper/|archive-date=3 June 2009|accessdate=1 March 2009}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=601|title=Are Kuiper Belt Objects asteroids? Are large Kuiper Belt Objects planets?|publisher=[[Cornell University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090103110110/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=601|archive-date=3 January 2009|accessdate=1 March 2009}}</ref> Тие се со големина од неколку метри до стотици километри. Астероидите помали од еден метар обично се нарекуваат [[метеороид]]и и микрометеороиди (со големина на зрно), во зависност од различни, донекаде произволни дефиниции. Астероидниот појас ја зазема орбитата помеѓу Марс и Јупитер, помеѓу (340×106 и 490×106 kм; 210×106 и 310×106 ми) од [[Сонце]]то. Се смета дека станува збор за остатоци од формирањето на Сончевиот Систем кои не успеале да се спојат поради гравитациското мешање на Јупитер.<ref>{{Наведено списание|last=Petit, J.-M.|last2=Morbidelli, A.|last3=Chambers, J.|date=2001|title=The Primordial Excitation and Clearing of the Asteroid Belt|url=http://www.gps.caltech.edu/classes/ge133/reading/asteroids.pdf|journal=[[Icarus (journal)|Icarus]]|volume=153|issue=2|pages=338–347|bibcode=2001Icar..153..338P|doi=10.1006/icar.2001.6702|access-date=22 March 2007|archive-date=2007-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070221085835/http://www.gps.caltech.edu/classes/ge133/reading/asteroids.pdf|url-status=dead}}</ref> Астероидниот појас содржи десетици илјади, можеби и милиони, објекти во пречник над еден километар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esa.int/esaCP/ESAASPF18ZC_index_0.html|title=New study reveals twice as many asteroids as previously believed|date=2002|work=ESA|accessdate=23 June 2006}}</ref> И покрај ова, вкупната маса на астероидниот појас веројатно нема да биде повеќе од една илјадити дел од масата на Земјата.<ref name="Krasinsky2002">{{Наведено списание|last=Krasinsky|first=G.A.|author-link=Georgij A. Krasinsky|last2=Pitjeva, E.V.|author-link2=Elena V. Pitjeva|last3=Vasilyev, M.V.|last4=Yagudina, E.I.|date=July 2002|title=Hidden Mass in the Asteroid Belt|journal=[[Icarus (journal)|Icarus]]|volume=158|issue=1|pages=98–105|bibcode=2002Icar..158...98K|doi=10.1006/icar.2002.6837}}</ref> Астероидниот појас е многу ретко населен; вселенските летала рутински минуваат без инциденти.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://solarsystem.nasa.gov/news/12195/cassini-passes-through-asteroid-belt|title=Cassini Passes Through Asteroid Belt|work=NASA|accessdate=2021-03-01}}</ref> ==== Церера ==== {{Главна|Церера (џуџеста планета)}} [[Податотека:PIA22083-Ceres-DwarfPlanet-GravityMapping-20171026.gif|лево|мини| Церера – карта на гравитациски полиња: црвеното е високо; синото е ниско.]] [[Церера (џуџеста планета)|Церера]] (2,77 ае (414 милиони км; 257 милиони милји) е најголемиот астероид, [[протопланета]] и [[џуџеста планета]]. Има [[пречник]] од нешто под 1.000 километри и маса доволно голема за сопствената гравитација да го повлече во сферична форма. Церера се сметала за планета кога била откриена во [[1801]] година и била прекласифицирана во астероид во 1850-тите, бидејќи понатамошните набљудувања откриле дополнителни астероиди. Потоа повторно била рекласифицирана како џуџеста планета во [[2006]] година, кога била создадена [[Дефиниција на планета|дефиницијата]] на [[Меѓународен астрономски сојуз|Меѓународниот астрономски сојуз]] за планета. ==== Групи на астероиди ==== Астероидите во астероидниот појас се поделени во групи и [[Астероидно семејство|семејства]] на астероиди врз основа на нивните орбитални одлики. [[Астероидна месечина|Астероидните месечини]] се астероиди кои кружат околу поголеми астероиди. Тие не се толку јасно истакнати како планетарните месечини, понекогаш се речиси исто толку големи како нивните партнери. Астероидниот појас содржи и [[Активен астероид|комети од главниот појас]], кои можеби биле извор на вода на Земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.spacedaily.com/reports/Main_Belt_Comets_May_Have_Been_Source_Of_Earths_Water.html|title=Main-Belt Comets May Have Been Source of Earths Water|last=Phil Berardelli|date=2006|work=SpaceDaily|accessdate=23 June 2006|archive-date=2011-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110816083413/http://www.spacedaily.com/reports/Main_Belt_Comets_May_Have_Been_Source_Of_Earths_Water.html|url-status=dead}}</ref> [[Јупитеров тројанец|Јупитеровите тројанци]] се наоѓаат во која било од точките L4 или L5 на Јупитер (гравитациски стабилни региони кои водат и следат планета во нејзината орбита); терминот „''тројански''“ се користи и за мали тела во која било друга планетарна или сателитска [[Лагранжова точка]]. Астероидите од [[Семејството Хилда|тоХилда]] се во резонанца 2:3 со Јупитер; односно трипати го обиколуваат Сонцето за секои две орбити на Јупитер.<ref name="Barucci">{{Наведена книга|title=Asteroids III|last=Barucci|first=M. A.|last2=Kruikshank, D.P.|last3=Mottola S.|last4=Lazzarin M.|date=2002|publisher=University of Arizona Press|location=Tucson, Arizona|pages=273–87|chapter=Physical Properties of Trojan and Centaur Asteroids}}</ref> Внатрешниот Сончев Систем, исто така, содржи [[Близуземски тела|астероиди блиску до Земјата]], од кои многу минуваат низ орбитите на внатрешните планети.<ref name="MorbidelliAstIII">{{Наведено списание|last=Morbidelli|first=A.|last2=Bottke|first2=W.F.|last3=Froeschlé|first3=Ch.|last4=Michel|first4=P.|date=January 2002|editor2-last=A. Cellino|editor3-last=P. Paolicchi|editor4-last=R.P. Binzel|title=Origin and Evolution of Near-Earth Objects|url=http://www.boulder.swri.edu/~bottke/Reprints/Morbidelli-etal_2002_AstIII_NEOs.pdf|journal=Asteroids III|pages=409–422|bibcode=2002aste.book..409M|doi=10.2307/j.ctv1v7zdn4.33}}</ref> Некои од нив се [[Потенцијално опасно тело|потенцијално опасни објекти]]. == Надворешен Сончев Систем == {{Главна|Џиновска планета}} Надворешниот регион на Сончевиот Систем е дом на [[џиновска планета|џиновските планети]] и нивните големи месечини. Во овој регион орбитираат и [[Кентаур (астероид)|кентаурите]] и многу [[Комета|краткопериодни комети.]] Поради нивната поголема оддалеченост од Сонцето, цврстите објекти во надворешниот Сончев Систем содржат поголем дел од испарливи материи, како што се [[вода]], [[амонијак]] и [[метан]] од оние на внатрешниот Сончев Систем, бидејќи пониските температури дозволуваат овие соединенија да останат цврсти.<ref name="bennett_8.2"/> === Надворешни планети === [[Податотека:Size_planets_comparison.jpg|мини| Надворешните планети (во позадина) [[Јупитер]], [[Сатурн (планета)|Сатурн]], [[Уран (планета)|Уран]] и [[Нептун]], во споредба со внатрешните планети [[Земја (планета)|Земја]], [[Венера (планета)|Венера]], [[Марс (планета)|Марс]] и [[Меркур (планета)|Меркур]] (во преден план)]] [[Податотека:Solar_system_orrery_outer_planets.gif|мини| Орери ги прикажува движењата на четирите надворешни планети. Малите сфери ја претставуваат позицијата на секоја планета на секои 200 [[Јулијански ден]]ови, почнувајќи од 18 ноември 1877 година и завршувајќи на 3 септември 2042 година (Нептун на перихел).]] Четирите надворешни планети, исто така наречени џиновски планети или [[Јовијански планети]], колективно сочинуваат 99% од масата која кружи околу Сонцето. [[Јупитер]] и [[Сатурн]] се заедно повеќе од 400 пати со поголема од [[Земјина маса|масата на Земјата]] и се состојат претежно од гасовите водород и хелиум, па оттука и нивното именување како [[Гасовит џин|гасовити џинови]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://exoplanets.nasa.gov/what-is-an-exoplanet/planet-types/gas-giant|title=Gas Giant {{!}} Planet Types|work=Exoplanet Exploration: Planets Beyond our Solar System|accessdate=2020-12-22}}</ref> [[Уран]] и [[Нептун]] се многу помалку масивни {{--}} помали од 20 Земјини маси ({{Земјина маса}}) секој {{--}} и се составени првенствено од мраз. Поради овие причини, некои астрономи сугерираат дека припаѓаат на нивната сопствена категорија, [[леден џин|ледени џинови]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gps.caltech.edu/uploads/File/People/djs/lissauer&stevenson(PPV).pdf|title=Formation of Giant Planets|last=Jack J. Lissauer|last2=David J. Stevenson|date=2006|work=NASA Ames Research Center; California Institute of Technology|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326060004/http://www.gps.caltech.edu/uploads/File/People/djs/lissauer%26stevenson%28PPV%29.pdf|archive-date=26 March 2009|accessdate=16 January 2006}}</ref> Сите четири џиновски планети имаат [[Планетарени прстени|прстени]], иако од Земјата лесно се забележува само прстенестиот систем на Сатурн. Терминот ''[[долни и горни планети|горна планета]]'' означува планети надвор од [[Земјината орбита]] и на тој начин ги вклучува и надворешните планети и Марс. ==== Јупитер ==== {{Главна|Јупитер}} [[Јупитер]] (5.2 астрономски единици (780×106 kм; 480×106 ми), на {{Земјина маса|318}}, е 2,5 пати поголема од масата на сите други планети собрани заедно. Во голема мера се состои од [[водород]] и [[хелиум]]. Силната внатрешна топлина на Јупитер создава полупостојани одлики во неговата атмосфера, како што се облачните ленти и [[Голема Црвена Дамка|Големата црвена дамка]]. Јупитер има [[Јупитерови месечини|80 познати сателити]]. Четирите најголеми, [[Ганимед (месечина)|Ганимед]], [[Калиста (месечина)|Калиста]], [[Ија (месечина)|Ија]] и [[Европа (месечина)|Европа]], се нарекуваат [[Галилееви месечини]]: тие покажуваат сличности со копнените планети, како што се вулканизмот и внатрешното загревање.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.agu.org/cgi-bin/SFgate/SFgate?&listenv=table&multiple=1&range=1&directget=1&application=fm99&database=%2Fdata%2Fepubs%2Fwais%2Findexes%2Ffm99%2Ffm99&maxhits=200&=%22P11C-10%22|title=Geology of the Icy Galilean Satellites: A Framework for Compositional Studies|last=Pappalardo, R T|date=1999|work=Brown University|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930165551/http://www.agu.org/cgi-bin/SFgate/SFgate?&listenv=table&multiple=1&range=1&directget=1&application=fm99&database=%2Fdata%2Fepubs%2Fwais%2Findexes%2Ffm99%2Ffm99&maxhits=200&=%22P11C-10%22|archive-date=30 September 2007|accessdate=16 January 2006}}</ref> Ганимед, најголемиот сателит во Сончевиот Систем, е поголем од Меркур; Калиста е речиси исто толку голем. ==== Сатурн ==== {{Главна|Сатурн }} [[Сатурн (планета)|Сатурн]] (9.5 астрономски единици (1.42×109 kм; 880×106 ми)), се одликува со својот обемен [[Сатурнови прстени|систем на прстени]], има неколку сличности со Јупитер, како што се неговиот атмосферски состав и [[магнетосфера]]. Иако Сатурн има 60% од волуменот на Јупитер, тој е помалку од една третина од обемот, на {{Земјина маса|95}}. Сатурн е единствената планета од Сончевиот Систем која е помалку густа од водата.<ref name="preserve">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.preservearticles.com/201101233659/saturn-the-most-beautiful-planet-of-our-solar-system.html|title=Saturn – The Most Beautiful Planet of our solar system|date=23 January 2011|work=Preserve Articles|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120134152/http://www.preservearticles.com/201101233659/saturn-the-most-beautiful-planet-of-our-solar-system.html|archive-date=20 January 2012|accessdate=24 July 2011}}</ref> Прстените на Сатурн се составени од мали честички мраз и карпи. Сатурн има [[Сатурнови месечини|83 потврдени сателити]] составени главно од мраз. Две од нив, [[Титан (месечина)|Титан]] и [[Енкелад (месечина)|Енкелад]], покажуваат знаци на геолошка активност:<ref>{{Наведено списание|last=Kargel|first=J.S.|date=1994|title=Cryovolcanism on the icy satellites|url=https://zenodo.org/record/1232444|journal=Earth, Moon, and Planets|type=Submitted manuscript|volume=67|issue=1–3|pages=101–113|bibcode=1995EM&P...67..101K|doi=10.1007/BF00613296}}</ref> тие, како и пет други сатурнски месечини ([[Јапет (месечина)|Јапет]], [[Реја (месечина)|Реја]], [[Диона (месечина)|Диона]], [[Тетида (месечина)|Тетида]] и [[Мимант (месечина)|Мимант]]), се доволно големи за да бидат тркалезни. Титан, втората по големина месечина во Сончевиот Систем, е поголема од Меркур и единствениот сателит во Сончевиот Систем со значителна атмосфера. ==== Уран ==== {{Главна|Уран}} [[Уран (планета)|Уран]] (19.2 астрономски единици (2.87×109 kм; 1.78×109 ми), во {{Земјина маса|14}} , е најлесната од надворешните планети. Уникатно меѓу планетите, кружи околу Сонцето на своја страна; нејзиниот[[осен наклон]] е над деведесет степени во однос на [[еклиптика]]та. Има многу постудено јадро од другите џиновски планети и зрачи многу малку топлина во вселената.<ref>{{Наведено списание|last=Hawksett|first=David|last2=Longstaff|first2=Alan|last3=Cooper|first3=Keith|last4=Clark|first4=Stuart|date=2005|title=10 Mysteries of the Solar System|journal=[[Astronomy Now]]|volume=19|issue=8|page=65|bibcode=2005AsNow..19h..65H}}</ref> Уран има [[Уранови месечини|27 познати сателити]], од кои најголеми се [[Титанија (месечина)|Титанија]], [[Оберон]], [[Чадор (месечина)|Амбриел]], [[Ариел (месечина)|Ариел]] и [[Миранда (месечина)|Миранда]].<ref>{{Наведено списание|last=Sheppard|first=S. S.|last2=Jewitt|first2=D.|last3=Kleyna|first3=J.|year=2005|title=An Ultradeep Survey for Irregular Satellites of Uranus: Limits to Completeness|journal=The Astronomical Journal|volume=129|issue=1|pages=518|arxiv=astro-ph/0410059|bibcode=2005AJ....129..518S|doi=10.1086/426329}}</ref> ==== Нептун ==== {{Главна|Нептун }} [[Нептун]] (30.1 астрономски единици (4.50×109 kм; 2.80×109 ми)), иако малку помал од Уран, е помасивен ( {{Земјина маса|17}}) и оттука [[Густина|погуст]]. Зрачи повеќе внатрешна топлина од Уран, но не толку колку Јупитер или Сатурн.<ref>{{Наведено списание|last=Podolak, M.|last2=Reynolds, R.T.|last3=Young, R.|date=1990|title=Post Voyager comparisons of the interiors of Uranus and Neptune|url=https://zenodo.org/record/1231394|journal=Geophysical Research Letters|type=Submitted manuscript|volume=17|issue=10|pages=1737–1740|bibcode=1990GeoRL..17.1737P|doi=10.1029/GL017i010p01737}}</ref> Нептун има 14 познати сателити. Најголемиот, [[Тритон (месечина)|Тритон]], е геолошки активен, со [[гејзер]]и од [[течен азот]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://trs-new.jpl.nasa.gov/dspace/handle/2014/28034?mode=full|title=The Plausibility of Boiling Geysers on Triton|last=Duxbury, N.S.|last2=Brown, R.H.|date=1995|work=Beacon eSpace|archive-url=https://web.archive.org/web/20090426005806/http://trs-new.jpl.nasa.gov/dspace/handle/2014/28034?mode=full|archive-date=26 April 2009|accessdate=16 January 2006}}</ref> Тритон е единствениот голем сателит со [[Повратно движење|повратно дивжење]]. Нептун е придружен во својата орбита од неколку [[Мала планета|помали планети]], наречени [[Нептунов тројанец|Нептунови тројанци]], кои се во резонанца 1:1 со него. === Кентаури === {{Главна|Кентаур (астероид)}} [[Кентаур (астероид)|Кентаурите]] се ледени тела слични на комети чии орбити имаат големи полуоски поголеми од оние на Јупитер (5.5 астрономски единици (820×106 kм; 510×106 ми)) и помалку од онаа на Нептун (30 астрономски единици (4.5×109 kм; 2.8×109 ми)). Најголемиот познат кентаур, [[10199 Харикло]], има пречник од околу 250 километри. Првиот откриен кентаур, [[2060 Хирон]], исто така е класифициран како комета (95P), бидејќи развива кома исто како и кометите кога се приближуваат до Сонцето.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vub.ac.be/STER/www.astro/chibio.htm|title=Chiron biography|last=Patrick Vanouplines|date=1995|work=Vrije Universitiet Brussel|archive-url=https://web.archive.org/web/20090502122306/http://www.vub.ac.be/STER/www.astro/chibio.htm|archive-date=2 May 2009|accessdate=23 June 2006}}</ref> == Комети == {{Главна|Комета}} [[Податотека:Comet-Hale-Bopp-29-03-1997_hires_adj.jpg|мини|[[Хејл-Бопова комета]], видена во [[1997]] година]] Кометите се мали тела на Сончевиот Систем, вообичаено со ширина од само неколку километри, составени главно од испарливи мразови. Тие имаат многу ексцентрични орбити, генерално [[перихел]] во орбитите на внатрешните планети и [[афел]] подалеку од Плутон. Кога кометата влегува во внатрешниот Сончев Систем, нејзината близина до Сонцето предизвикува нејзината ледена површина да се [[Сублимација|сублимира]] и [[јон]]изира, создавајќи [[кома]]: долга опашка од гас и прашина често видлива со голо око. Кометите со краток период имаат орбити кои траат помалку од двесте години. Долгорочните комети имаат орбити кои траат илјадници години. Кометите со краток период се смета дека потекнуваат од [[Кајперовиот Појас]], додека долгите комети, како [[Хејл-Бопова комета|Хејл-Боповата]], се смета дека потекнуваат од Ортовиот Облак. Многу групи на комети, како оние од Крејцобата група, настанале од распадот на самохран родител.<ref>{{Наведено списание|last=Sekanina, Zdeněk|date=2001|title=Kreutz sungrazers: the ultimate case of cometary fragmentation and disintegration?|journal=Publications of the Astronomical Institute of the Academy of Sciences of the Czech Republic|volume=89|pages=78–93|bibcode=2001PAICz..89...78S}}</ref> Некои комети со [[Хиперболична траекторија|хиперболични]] орбити може да потекнуваат надвор од Сончевиот Систем, но тешко е да се одредат нивните прецизни орбити.<ref name="hyperbolic">{{Наведено списание|last=Królikowska|first=M.|date=2001|title=A study of the original orbits of ''hyperbolic'' comets|journal=[[Astronomy & Astrophysics]]|volume=376|issue=1|pages=316–324|bibcode=2001A&A...376..316K|doi=10.1051/0004-6361:20010945|doi-access=free}}</ref> Старите комети чии испарливи материи главно биле исфрлени од сончевото затоплување често се категоризираат како астероиди.<ref>{{Наведено списание|last=Whipple|first=Fred L.|date=1992|title=The activities of comets related to their aging and origin|journal=[[Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy]]|volume=54|issue=1–3|pages=1–11|bibcode=1992CeMDA..54....1W|doi=10.1007/BF00049540}}</ref> == Заднептунски регион == {{Главна|Заднептунец}} Надвор од орбитата на Нептун се наоѓа областа на „[[Заднептунец|заднептунскиот регион]]“, со [[Кајперов Појас|Кајперовиот Појас]] во облик на крофна, домот на Плутон и неколку други џуџести планети, и преклопен диск од расеани објекти, кој е [[Наклон (орбита)|наведнат кон рамнината]] на Сончевиот Систем и достигнува многу подалеку од Кајперовиот Појас. Целиот регион сè уште е во голема мера неистражен. Се смета дека се состои претежно од илјадници мали светови - најголемиот со пречник од само една петтина од оној на Земјата и маса далеку помала од онаа на Месечината - главно составена од карпи и мраз. Овој регион понекогаш се опишува како „трета зона на Сончевиот Систем“, опфаќајќи го внатрешниот и надворешниот Сончев Систем.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanscientist.org/article/journey-to-the-solar-systems-third-zone|title=Journey to the Solar System's Third Zone|last=Alan Stern|authorlink=Alan Stern|date=February 2015|work=American Scientist|accessdate=26 October 2018}}</ref> === Кајперов Појас === {{Главна|Кајперов Појас}} [[Податотека:Kuiper belt plot objects of outer solar system.png|десно|мини|Познати објекти во Кајперовиот Појас<br />{{Легенда-ред|magenta|''[[Сонце]]''}}{{·}}{{Легенда-ред|Lime|[[Јупитеров тројанец]]}}{{·}}{{Легенда-ред|OrangeRed|Џиновска планета}}{{·}}{{Легенда-ред|RoyalBlue|Кајперов Појас}}{{·}}{{Легенда-ред|Gold|[[Расеан Диск]]}}{{·}}{{Легенда-ред|Cyan|[[Нептунов тројанец]]}}]] [[Кајперовиот Појас]] е голем прстен од остатоци сличен на астероидниот појас, но главно се состои од објекти составени првенствено од мраз.<ref name="physical">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/encyclopediasola00mcfa_702|title=Encyclopedia of the Solar System|last=Stephen C. Tegler|date=2007|isbn=9780120885893|editor-last=Lucy-Ann McFadden|pages=[https://archive.org/details/encyclopediasola00mcfa_702/page/n622 605]–620|chapter=Kuiper Belt Objects: Physical Studies|display-editors=etal|url-access=limited}}</ref> Се протега помеѓу 30 и 50 астрономски единици (4.5×109 и 7.5×109 kм; 2.8×109 и 4.6×109 ми) од Сонцето. Тој е составен главно од мали тела на Сончевиот Систем, иако најголемите неколку се веројатно доволно големи за да бидат џуџести планети.<ref name="Grundy2019"/> Се проценува дека има над 100.000 предмети од Кајперовиот Појас со пречник поголем од {{Convert|50|km}}, но вкупната маса на Кајперовиот Појас се смета дека е само десетина или дури стотинка од масата на Земјата.<ref name="Delsanti-Beyond_The_Planets">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/papers/2006/DJ06.pdf|title=The Solar System Beyond The Planets|last=Audrey Delsanti|last2=David Jewitt|date=2006|work=Institute for Astronomy, University of Hawaii|archive-url=https://web.archive.org/web/20070129151907/http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/papers/2006/DJ06.pdf|archive-date=29 January 2007|accessdate=3 January 2007}}</ref> Многу објекти на Кајперовиот Појас имаат повеќе сателити,<ref>{{Наведено списание|last=Brown|first=M.E.|author-link=Michael E. Brown|last2=Van Dam|first2=M.A.|last3=Bouchez|first3=A.H.|last4=Le Mignant|first4=D.|last5=Campbell|first5=R.D.|last6=Chin|first6=J.C.Y.|last7=Conrad|first7=A.|last8=Hartman|first8=S.K.|last9=Johansson|first9=E.M.|year=2006|title=Satellites of the Largest Kuiper Belt Objects|url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/papers/ps/gab.pdf|journal=The Astrophysical Journal|volume=639|issue=1|pages=L43–L46|arxiv=astro-ph/0510029|bibcode=2006ApJ...639L..43B|doi=10.1086/501524|access-date=19 October 2011|ref={{sfnRef|Brown Van Dam et al.|2006}}}}</ref> и повеќето имаат орбити кои ги носат надвор од рамнината на еклиптиката.<ref name="trojan">{{Наведено списание|last=Chiang|first=E.I.|last2=Jordan|first2=A.B.|last3=Millis|first3=R.L.|last4=Buie|first4=M.W.|last5=Wasserman|first5=L.H.|last6=Elliot|first6=J.L.|last7=Kern|first7=S.D.|last8=Trilling|first8=D.E.|last9=Meech|first9=K.J.|displayauthors=9|date=2003|title=Resonance Occupation in the Kuiper Belt: Case Examples of the 5:2 and Trojan Resonances|url=http://www.boulder.swri.edu/~buie/biblio/pub047.pdf|journal=The Astronomical Journal|volume=126|issue=1|pages=430–443|arxiv=astro-ph/0301458|bibcode=2003AJ....126..430C|doi=10.1086/375207|access-date=15 August 2009}}</ref> Кајперовиот Појас грубо може да се подели на „[[Кубевано|класичен]]“ појас и [[Резонантен заднептунец|резонантен]]. Резонансите се орбити поврзани со онаа на Нептун (на пр. двапати на секои три орбити на Нептун, или еднаш на секои две). Првата резонанца започнува во самата орбита на Нептун. Класичниот појас се состои од објекти кои немаат резонанца со Нептун и се протега од приближно 39.4 до 47.7 астрономски единици (5.89×109 to 7.14×109 kм; 3.66×109 до 4.43×109 ми).<ref>{{Наведено списание|last=M.W. Buie|last2=R.L. Millis|last3=L. H. Wasserman|last4=J.L. Elliot|last5=S.D. Kern|last6=K.B. Clancy|last7=E.I. Chiang|last8=A.B. Jordan|last9=K.J. Meech|date=2005|title=Procedures, Resources and Selected Results of the Deep Ecliptic Survey|journal=[[Earth, Moon, and Planets]]|volume=92|issue=1|pages=113–124|arxiv=astro-ph/0309251|bibcode=2003EM&P...92..113B|doi=10.1023/B:MOON.0000031930.13823.be}}</ref> Членовите на класичниот Кајперовиот Појас се класифицирани како [[кубевано]], по првиот од ваков вид откриен, [[15760 Албион]] (кој претходно ја имал привремената ознака 1992 QB <sub>1</sub>).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sait.oat.ts.astro.it/MSAIS/3/PDF/20.pdf|title=Beyond Neptune, the new frontier of the Solar System|last=E. Dotto1|last2=M. A. Barucci2|date=24 August 2006|accessdate=26 December 2006|last3=M. Fulchignoni|archive-date=2014-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140825122005/http://sait.oat.ts.astro.it/MSAIS/3/PDF/20.pdf|url-status=dead}}</ref> ==== Плутон и Харон ==== {{Главна|Плутон|Харон (месечина)}} Џуџестата планета Плутон (со просечна орбита од 39 астрономски единици (5.8×109 kм; 3.6×109 ми)) е најголемиот познат објект во Кајперовиот Појас. Кога била откриена во 1930 година, се сметало дека е деветта планета; ова се променило во 2006 година со усвојувањето на формална [[Дефиниција на планета|дефиниција за планета]]. Плутон има релативно ексцентрична орбита наклонета за 17 степени во однос на еклиптичката рамнина и се движи од 29.7 астрономски единициs (4.44×109 kм; 2.76×109 ми) од Сонцето на [[перихел]] (во орбитата на Нептун) до 49.5 астрономски единици (7.41×109 kм; 4.60×109 ми) кај [[афел]]. Плутон има резонанца 2:3 со Нептун, што значи дека Плутон орбитира двапати околу Сонцето на секои три орбити на Нептун. Објектите на Кајперовиот Појас чии орбити ја делат оваа резонанца се нарекуваат [[плутино]].<ref name="Fajans_et_al_2001">{{Наведено списание|last=Fajans|first=J.|last2=L. Frièdland|date=October 2001|title=Autoresonant (nonstationary) excitation of pendulums, Plutinos, plasmas, and other nonlinear oscillators|url=http://ist-socrates.berkeley.edu/~fajans/pub/pdffiles/AutoPendAJP.pdf|journal=[[American Journal of Physics]]|volume=69|issue=10|pages=1096–1102|bibcode=2001AmJPh..69.1096F|doi=10.1119/1.1389278|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607210435/http://ist-socrates.berkeley.edu/~fajans/pub/pdffiles/AutoPendAJP.pdf|archive-date=7 June 2011|access-date=26 December 2006}}</ref> [[Харон]], најголемата од месечините на Плутон, понекогаш се опишува како дел од бинарниот систем со Плутон, бидејќи двете тела кружат околу барицентарот на гравитација над нивните површини (т.е. изгледа дека „орбитираат едно околу друго“). Надвор од Харон, четири многу помали месечини, Стикс, Никс, [[Кербер (месечина)|Керберос]] и Хидра. ==== Макемаке, Хаумеја, Квавар и Орк==== Покрај [[Плутон]], астрономите генерално се согласуваат дека најмалку четири други објекти од [[Кајперов Појас|Кајперовиот Појас]] се [[Џуџеста планета|џуџести планети]]. [[Макемаке]] (45,79&nbsp;AU просек), иако помал од Плутон, е најголемиот познат објект во [[Кубевано|''класичниот'' Кајперовиот Појас]] (т.е. објект од Кајперовиот Појас кој не е во потврдена [[Резонантен заднептунец|резонанца]] со Нептун). Макемаке е најсветлиот објект во Кајперовиот Појас по Плутон. Неговата орбита е многу понаклонета од онаа на Плутон, на 29°.<ref name="Buie136472">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.boulder.swri.edu/~buie/kbo/astrom/136472.html|title=Orbit Fit and Astrometric record for 136472|last=Marc W. Buie|authorlink=Marc W. Buie|date=5 April 2008|publisher=SwRI (Space Science Department)|accessdate=15 July 2012}}</ref> Има една позната месечина.<ref name="ParkerA2016">{{Наведено списание|last=Parker|first=A. H.|last2=Buie|first2=M. W.|last3=Grundy|first3=W. M.|last4=Noll|first4=K. S.|date=2016-04-25|title=Discovery of a Makemakean Moon|journal=The Astrophysical Journal|volume=825|issue=1|page=L9|arxiv=1604.07461|bibcode=2016ApJ...825L...9P|doi=10.3847/2041-8205/825/1/L9}}</ref> [[Хаумеја]] (43.13&nbsp;AU просек) е во орбита слична на Макемаке, освен што е во привремена орбитална резонанца 7:12 со Нептун.<ref name="brownlargest">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/papers/ps/kbochap.pdf|title=The largest Kuiper belt objects|last=Michael E. Brown|work=Caltech|accessdate=15 July 2012}}</ref> Името го добила под истото очекување дека ќе се покаже како џуџеста планета. Има две познати месечини, [[Хиијака (месечина)|Хиијака]] и [[Намака (месечина)|Намака]].<ref name="Ragozzine&Brown2009"> {{Наведено списание|last=Ragozzine|first=D.|last2=Brown, M.E.|date=2009|title=Orbits and Masses of the Satellites of the Dwarf Planet Haumea = 2003 EL61|journal=The Astronomical Journal|volume=137|issue=6|pages=4766–4776|arxiv=0903.4213|bibcode=2009AJ....137.4766R|doi=10.1088/0004-6256/137/6/4766}}</ref> [[50000 Квавар|Квавар]] (43.69 ае просек) е втор по големина познат објект во класичниот појас, по Макемаке. Неговата орбита е значително помалку ексцентрична и склона од оние на Макемаке или Хаумеја<ref name="brownlargest2">{{cite web|url=http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/papers/ps/kbochap.pdf|title=The largest Kuiper belt objects|author=Michael E. Brown|work=Caltech|access-date=15 July 2012}}</ref>. Тој има една позната месечина, Вејвот.<ref name="Fraser-20102">{{Cite journal|last1=Fraser|first1=Wesley C.|last2=Brown|first2=Michael E.|date=May 2010|title=Quaoar: A Rock in the Kuiper Belt|journal=The Astrophysical Journal|volume=714|issue=2|pages=1547–1550|arxiv=1003.5911|bibcode=2010ApJ...714.1547F|doi=10.1088/0004-637X/714/2/1547|s2cid=17386407}}</ref> [[90482 Орк|Орк]] (39.40 ае просек) е во иста 2:3 орбитална резонанца со Нептун и е најголемиот таков објект по самиот Плутон<ref name="brownlargest3">{{cite web|url=http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/papers/ps/kbochap.pdf|title=The largest Kuiper belt objects|author=Michael E. Brown|work=Caltech|access-date=15 July 2012}}</ref>. Неговата ексцентричност и склоност се слични на Плутон, но перихелот лежи околу 120 ° од оној на Плутон. Има една позната месечина, Вант<ref name="IAUC88122">{{cite web|url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/08800/08812.html|title=IAUC 8812: Sats OF 2003 AZ_84, (50000), (55637),, (90482)|author=Daniel W. E. Green|date=22 February 2007|publisher=International Astronomical Union Circular|access-date=4 July 2011}}</ref>. === Расеан диск === {{Главна|Расеан Диск}} Се смета дека [[Расеан Диск|расеаниот диск]], кој го преклопува Кајперовиот Појас, но се протега на околу 200 АЕ, е извор на краткопериодични комети. Се смета дека објектите со расфрлани дискови биле исфрлени во непредвидливи орбити од гравитациското влијание на раната надворешна миграција на [[Нептун]]. Повеќето расеани дискови (ТРД) имаат перихел во Кајперовиот Појас, но афел далеку подалеку од него (некои повеќе од 150&nbsp;АU од Сонцето). Орбитите на расеаните дискови се исто така многу наклонети кон еклиптичката рамнина и често се речиси нормални на нго. Некои астрономи сметаат дека расеаниот диск е само уште еден регион на Кајперовиот Појас и ги опишуваат расеаните објекти од дискот како „расфрлани објекти на Кајперовиот Појас“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/big_kbo.html|title=The 1,000 km Scale KBOs|last=David Jewitt|date=2005|work=University of Hawaii|accessdate=16 July 2006}}</ref> Некои астрономи, исто така, ги класифицираат кентаурите како објекти на Кајперовиот Појас расеани навнатре, заедно со нанадвор расеани жители на расеаниот диск.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/Centaurs.html|title=List of Centaurs and Scattered-Disk Objects|work=IAU: Minor Planet Center|accessdate=2 April 2007}}</ref> ==== Ерида и Гонг-гонг ==== {{Главна|Ерида (џуџеста планета)|225088 Гунггунг}} [[Ерида (џуџеста планета)|Ерида]] (67,78 ае просек) е најголемиот познат расфрлан диск, и предизвикал дебата за тоа што претставува планета, бидејќи е 25% повеќе масивен од Плутон<ref name="Brown Schaller 20072">{{cite journal|last1=Brown|first1=Michael E.|author-link=Michael E. Brown|last2=Schaller|first2=Emily L.|date=15 June 2007|title=The Mass of Dwarf Planet Eris|url=https://archive.org/details/sim_science_2007-06-15_316_5831/page/1585|journal=Science|volume=316|issue=5831|page=1585|bibcode=2007Sci...316.1585B|doi=10.1126/science.1139415|pmid=17569855|s2cid=21468196}}</ref>. Тој е најсилен од познатите џуџести планети. Има една позната месечина, [[Дисномија (месечина)|Дисномија]]. Како и Плутон, неговата орбита е високо ексцентрична, со перихел од 38,2 ае (оддалеченост од сонцето) и афил од 97,6 ае. Гонг-гонг (67,38 ае просек) е во орбита слична на Ерис, освен што е во 3:10 резонанца со Нептун. Има една позната месечина, Xiangliu. == Најоддалечени региони == [[Податотека:Solarmap.png|мини| Од Сонцето до најблиската ѕвезда: Сончевиот Систем на [[логаритамска скала]] во [[Астрономска единица|астрономски единици]] (AU)]] Точката во која завршува Сончевиот Систем и започнува [[меѓуѕвезден простор|меѓуѕвездениот простор]] не е прецизно дефинирана бидејќи неговите надворешни граници се обликувани од две сили, [[сончев ветер|сончевиот ветер]] и [[гравитација на Сонцето|гравитацијата на Сонцето]]. Границата на влијанието на сончевиот ветер е приближно четири пати поголема од растојанието на [[Плутон]] од [[Сонцето]]; оваа ''хелиопауза'', надворешната граница на [[хелиосфера]]та, се смета за почеток на меѓуѕвездениот простор. === Хелиосфера === {{Главна|Хелиосфера}} [[Податотека:NewHeliopause_558121.jpg|лево|мини|Хелиосферата наликува на воден меур во дел од велената раководена од Сонцето, што се простира далеку позади орбитата на Плутон]] Хелиосферата наликува на воден меур во дел од велената раководена од [[Сонцето]], што се простира далеку позади орбитата на [[Плутон]]. Овде сонцето зрачи со својот својот сончев ветер на приближно 400 км/сек, поток од наелектризирани честички, додека не се судри со ветерот на меѓуѕвездениот простор. Судирот се случува при ''завршниот удар'', кој е приближно 80–100&nbsp;AU од Сонцето наспроти ветерот од меѓуѕвездениот простор и приближно 200&nbsp;AU од Сонцето надолу.<ref name="fahr">{{Наведено списание|last=Fahr|first=H. J.|last2=Kausch|first2=T.|last3=Scherer|first3=H.|date=2000|title=A 5-fluid hydrodynamic approach to model the Solar System-interstellar medium interaction|url=http://aa.springer.de/papers/0357001/2300268.pdf|journal=[[Astronomy & Astrophysics]]|volume=357|page=268|bibcode=2000A&A...357..268F|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808135422/http://aa.springer.de/papers/0357001/2300268.pdf|archive-date=8 August 2017|access-date=24 August 2008}} See Figures 1 and 2.</ref> Овде ветрот драматично се забавува, кондензира и станува потурбулентен <ref name="fahr" /> формирајќи голема овална структура. Се смета дека оваа структура изгледа и се однесува многу како опашка на комета, која се протега нанадвор уште 40&nbsp;AU на страната против ветерот, но опашот е повеќе пати од тоа растојание надолу; Доказите од вселенското летало [[Касини (вселенско летало)|Касини]] и Меѓуѕвездените истражувачи на граници сугерираат дека тоа е принудено во облик на меур поради ограничувачкото дејство на меѓуѕвезденото магнетно поле.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=2370&msource=F20091119&tr=y&auid=5615216|title=Cassini's Big Sky: The View from the Center of Our Solar System|date=2009|publisher=NASA/JPL|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206132644/http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=2370&msource=F20091119&tr=y&auid=5615216|archive-date=6 February 2012|accessdate=20 December 2009}}</ref> Надворешната граница на хелиосферата, ''хелиопаузата'', е точката во која сончевиот ветер конечно завршува и е почеток на меѓуѕвездениот простор.<ref name="Voyager"/> ''[[Војаџер 1]]'' и ''[[Војаџер 2]]'' се изјасниле дека го поминале завршниот шок и влегле во хелиокривот, на 94 и 84&nbsp;AU од Сонцето, соодветно.<ref>{{Наведено списание|last=Stone, E.C.|last2=Cummings, A.C.|last3=McDonald, F.B.|last4=Heikkila, B.C.|last5=Lal, N.|last6=Webber, W.R.|date=September 2005|title=Voyager 1 explores the termination shock region and the heliosheath beyond|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=309|issue=5743|pages=2017–20|bibcode=2005Sci...309.2017S|doi=10.1126/science.1117684|pmid=16179468}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Stone, E.C.|last2=Cummings, A.C.|last3=McDonald, F.B.|last4=Heikkila, B.C.|last5=Lal, N.|last6=Webber, W.R.|date=July 2008|title=An asymmetric solar wind termination shock|journal=Nature|volume=454|issue=7200|pages=71–4|bibcode=2008Natur.454...71S|doi=10.1038/nature07022|pmid=18596802}}</ref> Се известува дека ''Војаџер 1'' ја преминал хелиопаузата во август 2012 година.<ref name="NASA-20130912">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html|title=NASA Spacecraft Embarks on Historic Journey into Interstellar Space|last=Cook|first=Jia-Rui C.|last2=Agle|first2=D. C.|date=12 September 2013|work=[[NASA]]|accessdate=12 September 2013|last3=Brown|first3=Dwayne|archive-date=2020-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611233345/https://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html|url-status=dead}}</ref> Обликот и формата на надворешниот раб на хелиосферата веројатно се под влијание на [[Хидродинамика|динамиката]] на течноста на заемодејствата со меѓуѕвездениот простор, како и [[Сонце|сончевите магнетни полиња]] кои преовладуваат на југ. Надвор од хелиопаузата, на околу 230 ае, се наоѓа [[ударен лак]]. [[Податотека:Oort cloud Sedna orbit mk.svg|мини|Доближување на Сончевиот Систем: {{Список со потточки|внатрешен Сончев Систем и Јупитер |надворешен Сончев Систем и Плутон |орбита на Седна (одделен објект)|внатрешниот дел на Ортовиот Облак}}]] Поради недостаток на податоци, условите во месниот меѓуѕвезден простор не се со сигурност познати. Се очекува дека вселенското летало на [[НАСА]] „''Војаџер''“, додека поминува низ хелиопаузата, ќе пренесе вредни податоци за нивото на зрачење и сончевиот ветер на Земјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://voyager.jpl.nasa.gov/mission/interstellar.html|title=Voyager: Interstellar Mission|date=2007|work=NASA Jet Propulsion Laboratory|accessdate=8 May 2008}}</ref> Колку добро хелиосферата го штити Сончевиот Систем од космичките зраци е слабо разбрано. Тим финансиран од НАСА развил концепт на „''[[Визија-мисија]]''“ посветена на испраќање сонда во хелиосферата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.newscientist.com/article/mg19325850.900-interstellar-space-and-step-on-it.html|title=Interstellar space, and step on it!|last=Anderson, Mark|date=5 January 2007|work=New Scientist|accessdate=5 February 2007}}</ref> === Одвоени предмети === {{Главна|Одвоено тело|Седноид}} [[90377 Седна|Седна]] (со просечна орбита од 520 ае) е голем, црвеникав објект со џиновска, високо елиптична орбита што ја зема од околу 76 ае во перихел до 940 ае во афел. Мајк Браун, кој го открил објектот во [[2003]] година, тврди дека тој не може да биде дел од [[Расеан Диск|Расеаниот Диск]] или [[Кајперовиот Појас]] бидејќи неговиот [[перихел]] е премногу далечен за да биде погоден од миграцијата на [[Нептун]]. Тој и другите астрономи сметаат дека е прв во една сосема нова популација, понекогаш наречена „''далечни одвоени објекти''“ (ДООб), која исто така може да го вклучи објектот ''2000 CR105'', кој има перихел од 45 ае, [[афел]] од 415 ае, и орбитален период од 3.420 години<ref>{{cite web|url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/sedna.html|title=Sedna – 2003 VB<sub>12</sub>|author=David Jewitt|date=2004|work=University of Hawaii|access-date=23 June 2006}}</ref>. Браун ја нарекува оваа популација „''внатрешен Ортов Облак''“ бидејќи можеби се формирал преку сличен процес, иако е далеку поблиску до Сонцето<ref>{{cite web |title=Sedna |author=Mike Brown |date=2004 |url=http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/sedna/ |work=Caltech |access-date=2 May 2007}}</ref>. [[90377 Седна|Седна]] е најверојатно [[џуџеста планета]], иако нејзината форма допрва треба да се утврди. Вториот недвосмислено одвоен објект, со перихел подалеку од Седна на приближно 81 ае, е ''2012 VP113'', откриен во [[2012]] година. Неговиот афел е само половина од оној на Седна, на 400–500 ае<ref name="jpldata 2012 VP1133">{{cite web|url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=2012VP113|title=JPL Small-Body Database Browser: (2012 VP113)|publisher=Jet Propulsion Laboratory|type=2013-10-30 last obs|access-date=26 March 2014}}</ref><ref name="Physorg3">{{cite web|url=http://phys.org/news/2014-03-edge-solar.html|title=A new object at the edge of our Solar System discovered|date=26 March 2014|work=Physorg.com}}</ref> === Ортов Облак === {{Главна|Ортов Облак}} [[Податотека:Kuiper belt - Oort cloud-mk.svg|мини|Шема на хипотетичкиот Ортов Облак, со сферичен надворешен облак и внатрешен облак во облик на диск]] [[Ортов Облак|Ортовиот Облак]] е хипотетички сферичен облак од трилиони ледени објекти за кој се смета дека е извор за сите долготрајни комети и дека го опкружува Сончевиот Систем на околу 50.000&nbsp;AU (околу 1&nbsp;[[светлосна година]] (ly)), а можеби и до 100.000&nbsp;AU (1,87&nbsp;ly). Се смета дека е составен од комети кои биле исфрлени од внатрешниот Сончев Систем со гравитациски заемодејства со надворешните планети. Ортовите облаци се движат многу бавно и можат да бидат вознемирени од ретки настани, како што се судири, гравитациски ефекти на ѕвезда што поминува или галактичка плима, [[Плимна сила|плимата и осеката]] што ја врши [[Млечен Пат|Млечниот Пат]].<ref>{{Наведено списание|date=2001|title=Rapid collisional evolution of comets during the formation of the Oort cloud|journal=Nature|volume=409|issue=6820|pages=589–591|bibcode=2001Natur.409..589S|doi=10.1038/35054508|pmid=11214311}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nineplanets.org/kboc.html|title=The Kuiper Belt and the Oort Cloud|last=Bill Arnett|date=2006|work=Nine Planets|accessdate=23 June 2006}}</ref> === Граници === {{Главна|Вулканоид|Заднептунски планети|Деветта планета}} Голем дел од Сончевиот Систем сè уште е непознат. Се проценува дека гравитациското поле на Сонцето доминира над гравитациските сили на [[Список на најблиски ѕвезди|околните ѕвезди]] до околу две светлосни години (125.000 ае). Спротивно на тоа, помалите проценки за полупречникот на Ортовиот Облак не го ставаат подалеку од 50.000 ае.<ref>{{Наведена книга|title=The Solar System: Third edition|last=T. Encrenaz|last2=JP. Bibring|last3=M. Blanc|last4=MA. Barucci|last5=F. Roques|last6=PH. Zarka|date=2004|publisher=Springer|page=1}}</ref> И покрај откритијата како Седна, регионот помеѓу Кајперовиот Појас и Ортовиот Облак, област од десетици илјади ае во полупречник, сè уште е практично немапирен. Исто така, во тек се студии за регионот помеѓу [[Меркур (планета)|Меркур]] и [[Сонце]]то.<ref>{{Наведено списание|last=Durda D.D.|last2=Stern S.A.|last3=Colwell W.B.|last4=Parker J.W.|last5=Levison H.F.|last6=Hassler D.M.|date=2004|title=A New Observational Search for Vulcanoids in SOHO/LASCO Coronagraph Images|journal=[[Icarus (journal)|Icarus]]|volume=148|issue=1|pages=312–315|bibcode=2000Icar..148..312D|doi=10.1006/icar.2000.6520}}</ref> Сè уште може да се откријат објекти во непознатите области на Сончевиот Систем. Во моментов, најоддалечените познати објекти, како што е [[Комета Вест|кометата Вест]], имаат афел околу 70.000 ае од Сонцето, но како што Ортовиот Облак станува се попознат, ова може да се промени. == Галактички контекст == {{Главна|Местоположба на Земјата}} [[Податотека:LocalSpur.png|мини|350x350пкс| Одблиску до Орионовиот Крак, со големи ѕвездени асоцијации (жолта), [[Список на расеани маглини|маглини]] (црвена) и [[Список на темни маглини|темни маглини]] ([[Сива боја|сива]]) околу Месниот Меур.]] Сончевиот Систем се наоѓа во [[Млечен Пат|Млечниот Пат]], [[Пречкеста спирална галаксија|причкеста спирална галаксија]] со пречник од околу 100.000 [[Светлосна година|светлосни години и]] содржи повеќе од 100&nbsp;милијарди ѕвезди. Сонцето се наоѓа во еден од надворешните спирални краци на Млечниот Пат, познат како [[Орионов Крак|Орионовиот Крак]].<ref>{{Наведено списание|last=R. Drimmel|last2=D.N. Spergel|date=2001|title=Three Dimensional Structure of the Milky Way Disk|journal=[[The Astrophysical Journal]]|volume=556|issue=1|pages=181–202|arxiv=astro-ph/0101259|bibcode=2001ApJ...556..181D|doi=10.1086/321556}}</ref> Сонцето се наоѓа на околу 26.660 светлосни години од Галактичкото Средиште,<ref name="distance2">[[GRAVITY Collaboration]]: ''A geometric distance measurement to the Galactic center black hole with 0.3% uncertainty.'' Astronomie & Astrophysics 625, 2019, [[doi:10.1051/0004-6361/201935656]].</ref> и неговата брзина околу центарот на Млечниот Пат е околу 247 км/сек. Оваа револуција е позната како [[галактичка година]] на Сончевиот Систем.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hypertextbook.com/facts/2002/StacyLeong.shtml|title=Period of the Sun's Orbit around the Galaxy (Cosmic Year)|last=Leong|first=Stacy|date=2002|work=The Physics Factbook|accessdate=2 April 2007}}</ref> [[Сончев врв|Сончевиот врв]], насоката на патеката на Сонцето низ меѓуѕвездениот простор, е во близина на соѕвездието [[Херкул (соѕвездие)|Херкул]] во насока на моменталната локација на светлата ѕвезда [[Вега]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dipastro.pd.astro.it/planets/barbieri/Lezioni-AstroAstrofIng04_05-Prima-Settimana.ppt|title=Elementi di Astronomia e Astrofisica per il Corso di Ingegneria Aerospaziale V settimana|last=C. Barbieri|date=2003|work=IdealStars.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20050514103931/http://dipastro.pd.astro.it/planets/barbieri/Lezioni-AstroAstrofIng04_05-Prima-Settimana.ppt|archive-date=14 May 2005|accessdate=12 February 2007}}</ref> Рамнината на еклиптиката лежи под агол од околу 60° во однос на [[Галактичка рамнина|галактичката рамнина]]. Местоположбата на Сончевиот Систем во Млечниот Пат е фактор во [[Еволутивна историја на животот на Земјата|еволутивната историја на животот]] на Земјата. Неговата орбита е блиску до кружна, а орбитите во близина на Сонцето се приближно со иста брзина како онаа на спиралните краци.<ref name="astrobiology" /><ref>{{Наведено списание|last=O. Gerhard|date=2011|title=Pattern speeds in the Milky Way|journal=Mem. S.A.It. Suppl.|volume=18|page=185|arxiv=1003.2489|bibcode=2011MSAIS..18..185G}}</ref> Затоа, Сонцето поминува низ краци многу ретко. Бидејќи спиралните краци се дом на многу поголема концентрација на [[Супернова|супернови]], гравитациски нестабилности и зрачење што би можеле да го нарушат Сончевиот Систем, ова ѝ дало на Земјата долги периоди на стабилност за еволуција на животот.<ref name="astrobiology">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.astrobio.net/news-exclusive/galactic-habitable-zones/|title=Galactic Habitable Zones|last=Leslie Mullen|date=18 May 2001|work=Astrobiology Magazine|accessdate=1 June 2020}}</ref> Сепак, промената на положбата на Сончевиот Систем во однос на другите делови на Млечниот Пат може да ги објасни периодичните [[масовно изумирање|настани]] на исчезнување на Земјата, според [[Хипотеза на Шива|хипотезата]] на Шива или сродните теории. Сончевиот Систем се наоѓа надвор од преполната со ѕвезди околината на Галактичкото Средиште. Во близина на центарот, гравитациските влечења од блиските ѕвезди може да ги вознемират телата во Ортовиот Облак и да испратат многу комети во внатрешниот Сончев Систем, предизвикувајќи судири со потенцијално катастрофални импликации за животот на Земјата. Интензивното зрачење на Галактичкото Средиште, исто така, може да го попречи развојот на сложениот живот.<ref name="astrobiology" /> Дури и на моменталната местоположба на Сончевиот Систем, некои научници шпекулираат дека неодамнешните супернови можеби негативно влијаеле на животот во последните 35.000 години, фрлајќи парчиња од исфрленото ѕвездено јадро кон Сонцето, како зрна радиоактивна прашина и поголеми тела слични на комети.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.physorg.com/news6734.html|title=Supernova Explosion May Have Caused Mammoth Extinction|date=2005|work=Physorg.com|accessdate=2 February 2007}}</ref>{{Панорама|File:Logarithmic scale universe.png|2000px|Логаритамски приказ]] на местоположбата на Сончевиот Систем }} === Небесно соседство === [[Податотека:Local_Interstellar_Clouds_with_motion_arrows.jpg|мини|Надвор од хелиосферата е меѓуѕвездениот простор, кој се состои од различни облаци од гасови. Сончевиот Систем моментално се движи низ Месниот Меѓуѕвезден Облак.]] Сончевиот Систем е опкружен со [[Месен Меѓуѕвезден Облак]], иако не е јасно дали е вграден во него или дали е во регионот каде што облакот комуницира со соседниот [[Г-облак]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://interstellar.jpl.nasa.gov/interstellar/probe/introduction/neighborhood.html|title=Our Local Galactic Neighborhood|date=5 June 2013|publisher=NASA|archive-url=https://web.archive.org/web/20131121061128/http://interstellar.jpl.nasa.gov/interstellar/probe/introduction/neighborhood.html|archive-date=21 November 2013}}</ref><ref>[http://www.centauri-dreams.org/?p=14203 Into the Interstellar Void], Centauri Dreams, 5 June 2013</ref> Двата простори се [[Меѓуѕвезден облак|меѓуѕвездени облаци]] во регионот познат како [[Месен Меур]] широк 300 светлосни години. [[Список на најблиски ѕвезди|На десет светлосни години од Сонцето]] има релативно малку ѕвезди, а најблиску е тројниот ѕвезден систем [[Алфа Кентаур]], кој е оддалечен околу 4,4 светлосни години и во Г-облакот. Алфа Кентаурите А и Б претставуваат тесно врзан пар ѕвезди слични на Сонцето, додека најблиската до Земјата, малото [[црвено џуџе]] [[Проксима Кентаур]], кружи околу парот поблиску на растојание од 0,2 светлосни години. Во 2016 година, било потврдено дека потенцијално [[Вонсончева планета|населлива вонсончева планета]] кружи околу Проксима Кентаур, наречена Проксима Кентаур б, најблиската потврдена вонсончева планета до Сонцето.<ref name="proxima b discovery paper">{{Наведено списание|last=Anglada-Escudé|first=Guillem|last2=Amado|first2=Pedro J.|last3=Barnes|first3=John|last4=Berdiñas|first4=Zaira M.|last5=Butler|first5=R. Paul|last6=Coleman|first6=Gavin A. L.|last7=de la Cueva|first7=Ignacio|last8=Dreizler|first8=Stefan|last9=Endl|first9=Michael|displayauthors=3|year=2016|title=A terrestrial planet candidate in a temperate orbit around Proxima Centauri|url=https://www.nature.com/articles/nature19106|journal=Nature|volume=536|issue=7617|pages=437–440|arxiv=1609.03449|bibcode=2016Natur.536..437A|doi=10.1038/nature19106|pmid=27558064}}</ref> Следните најблиски познати фусори и непријателски планети до Сонцето се црвеното џуџе [[Барнардова Ѕвезда|Барнардова ѕвезда]] (на 5,9&nbsp;ly), најблиските [[Кафеаво џуџе|кафеави џуџиња]] на бинарниот систем [[Луман 16]] (6,6&nbsp;ly), најблискиот познат непријателски или слободно лебдечки [[Планета|објект со планетарна маса]] со помала од 10 од масата на Јупитер како и црвените џуџиња Волк 359 (7.8&nbsp;ly) и Лаланд 21185 (8.3&nbsp;ly). Следниот најблизок на 8.6&nbsp;ly е [[Сириус]], [[Список на најсјајни ѕвезди|најсветлата ѕвезда]] на ноќното небо на Земјата, со приближно двојно поголема маса на Сонцето, орбитирана од најблиското [[бело џуџе]] до Земјата, Сириус Б. Други системи во рок од десет светлосни години се двојниот црвено-џуџест систем Лујтен 726-8 ( 8.7&nbsp;ly) и осаменото црвено џуџе Рос 154 (9.7&nbsp;ly).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.solstation.com/stars/s10ly.htm|title=Stars within 10 light years|work=SolStation|accessdate=2 April 2007|archive-date=2007-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070216125505/http://www.solstation.com/stars/s10ly.htm|url-status=dead}}</ref> Најблиската осамена ѕвезда слична на Сонцето до Сончевиот Систем е Тау Цети на 11,9 светлосни години. Има приближно 80% од масата на Сонцето, но само 60% од неговата сјајност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.solstation.com/stars/tau-ceti.htm|title=Tau Ceti|work=SolStation|accessdate=2 April 2007|archive-date=2007-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070103202726/http://www.solstation.com/stars/tau-ceti.htm|url-status=dead}}</ref> Најблиската и невидлива група ѕвезди надвор од непосредното небесно соседство е Движечката група ''Голема'' Мечка‎ на приближно 80 светлосни години, која е во рамките на Месниот Меур, како најблиското, како и [[Ѕвездено јато|ѕвезденото јато]] кои лежат на нејзиниот раб. Месниот Меур е шуплина или супермеур во форма на песочен часовник во меѓуѕвездената средина со ширина од околу 300 светлосни години. Меурот е преполн со плазма со висока температура, што сугерира дека е производ на неколку неодамнешни супернови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://science.nasa.gov/headlines/y2003/06jan_bubble.htm|title=Near-Earth Supernovas|work=NASA|archive-url=https://web.archive.org/web/20060813160705/https://science.nasa.gov/headlines/y2003/06jan_bubble.htm|archive-date=13 August 2006|accessdate=23 July 2006}}</ref> Месниот Меур е мал супермеур во споредба со соседните пошироки [[Гулдов Појас|Гоулдов Појас]] и Редклифски Бран, секоја од илјадници светлосни години во должина, од кои сите се дел од Орионовиот Крак, кој ги содржи повеќето невозможни видливи ѕвезди на [[Млечен Пат|Млечниот Пат.]] Најблиските области за формирање на ѕвезди се [[Јужна Круна (соѕвездие)|Молекуларниот облак Јужна Круна]], облак комплексот ''Rho Ophiuchi'' и Молекуларниот облак Бик, вториот лежи веднаш зад Месниот Меур и е дел од Редклифскиот Бран. Непомогнато видливи објекти во овие региони од илјада светлосни години кон Галактичкото Средиште оддалечен 26 илјади светлосни години се објекти како Шаула и нанадвор во [[Галактичка рамнина|галактичката рамнина]] како што е Елнат. === Споредба со вонсончевни системи === Во споредба со многу други [[Планетарен систем|планетарни системи]], Сончевиот Систем се издвојува по недостаток на планети во внатрешноста на орбитата на Меркур.<ref name="Martin082015">{{Наведено списание|last=Martin|first=Rebecca G.|last2=Livio|first2=Mario|year=2015|title=The Solar System as an Exoplanetary System|journal=The Astrophysical Journal|volume=810|issue=2|pages=105|arxiv=1508.00931|bibcode=2015ApJ...810..105M|doi=10.1088/0004-637X/810/2/105}}</ref><ref>[http://aasnova.org/2015/09/25/how-normal-is-our-solar-system/ How Normal is Our Solar System?], By Susanna Kohler on 25 September 2015</ref> На познатиот Сончев Систем му недостигаат и супер-Земји (Деветтата Планета би можела да биде супер-Земја надвор од познатиот Сончев Систем).<ref name="Martin082015" /> Невообичаено, има само мали карпести планети и големи гасовити џинови; На други места типични се планетите со средна големина - и карпести и гасовити - така што нема „јаз“ како што се гледа помеѓу големината на Земјата и на Нептун (со полупречник 3,8 пати поголем). Исто така, овие супер-земји имаат поблиски орбити од Меркур.<ref name="Martin082015" /> Ова довело до хипотезата дека сите планетарни системи започнуваат со многу блиски планети, и дека обично низа од нивните судири предизвикува консолидација на масата во неколку поголеми планети, но во случај на Сончевиот Систем судирите предизвикале нивно уништување и исфрлање.<ref>[http://www.astrobio.net/news-exclusive/mercury-sole-survivor-of-close-orbiting-planets Mercury Sole Survivor of Close Orbiting Planets], Nola Taylor Redd. 8 June 2015</ref> Орбитите на планетите од Сончевиот Систем се речиси кружни. Во споредба со другите системи, тие имаат помала [[Орбитално занесување|орбитална ексцентричност]]. Иако има обиди да се објасни делумно со пристрасност во методот на откривање на радијална брзина и делумно со долги заемодејства на доста голем број планети, точните причини остануваат неодредени.<ref name="Martin082015" /><ref>{{Наведено списание|last=Goldreich|first=Peter|last2=Lithwick|first2=Yoram|last3=Sari|first3=Re'em|year=2004|title=Final Stages of Planet Formation|journal=The Astrophysical Journal|volume=614|issue=1|pages=497–507|arxiv=astro-ph/0404240|bibcode=2004ApJ...614..497G|doi=10.1086/423612}}</ref> == Визуелно резиме == Овој дел е примерок од телата на Сончевиот Систем, избрани според големината и квалитетот на сликите и подредени по волумен. Некои големи објекти се испуштени, бидејќи тие не се сликани со висок квалитет. {| class="wikitable noresize" style="font-weight: bold; margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;" |+ Сончев Систем |- style="background: black; | [[File:Sun white.jpg|center|100x100px]] | [[File:Jupiter and its shrunken Great Red Spot.jpg|center|100x100px]] | [[File:Top view of the rings of Saturn by Cassini - October 10, 2013.jpg|center|100x100px]] <!---[[File:Saturn during Equinox.jpg|center|100x100px]]--> <!-- [[File:Saturn (планета) large.jpg|center|100x100px]]--> | [[File:Uranus2.jpg|center|100x100px]] | [[File:Neptune - Voyager 2 (29347980845) flatten crop.jpg|center|100x100px]] | [[File:The Earth seen from Apollo 17.jpg|100x100px]] | [[File:PIA23791-Venus-NewlyProcessedView-20200608.jpg|100x100px]] |- | [[Сонце]]<br><small>(ѕвезда)</small> | [[Јупитер]]<br><small>(планета)</small> | [[Сатурн]]<br><small>(планета)</small> | [[Уран]]<br><small>(планета)</small> | [[Нептун]]<br><small>(планета)</small> | [[Земја]]<br><small>(планета)</small> | [[Венера]]<br><small>(планета)</small> |- style="background: black;" | [[File:OSIRIS Mars true color.jpg|center|100x100px]] | [[File:Ganymede g1 true-edit1.jpg|center|100x100px]] | [[File:Titan in true color.jpg|center|100x100px]] | [[File:Mercury in color - Prockter07-edit1.jpg|center|100x100px]] | [[File:Callisto.jpg|center|100x100px]] | [[File:Io highest resolution true color.jpg|center|100x100px]] | [[File:FullMoon2010.jpg|center|100x100px]] |- | [[Марс]]<br><small>(планета)</small> | [[Ганимед (месечина)|Ганимед]]<br><small>(месечина на Јупитер)</small> | [[Титан (месечина)|Титан]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[Меркур]]<br><small>(планета)</small> | [[Калиста (месечина)|Калиста]]<br><small>(месечина на Јупитер)</small> | [[Ија (месечина)|Ија]]<br><small>(месечина на Јупитер)</small> | [[Месечина]]<br><small>(месечина на Земјата)</small> |- style="background: black;" | [[File:Europa-moon-with-margins.jpg|center|100x100px]] | [[File:Triton moon mosaic Voyager 2 (large).jpg|center|100x100px]] <!--[[File:Triton moon mosaic Voyager 2 (large).jpg|center|100x100px]]--> | [[File:Pluto in True Color - High-Res.jpg|100x100px]] | [[File:Titania (moon) color, edited.jpg|center|100x100px]] | [[File:PIA07763 Rhea full globe5.jpg|center|100x100px]] | [[File:Voyager 2 picture of Oberon.jpg|center|100x100px]] | [[File:Iapetus as seen by the Cassini probe - 20071008.jpg|center|100x100px]] |- | [[Европа (месечина)|Европа]]<br><small>(месечина на Јупитер)</small> | [[Тритон (месечина)|Тритон]]<br><small>(месечина на Нептун)</small> | [[Плутон]]<br><small>(џуџеста планета)</small> | [[Титанија (месечина)|Титанија]]<br><small>(месечина на Уран)</small> | [[Реја (месечина)|Реја]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[Оберон (месечина)|Оберон]]<br><small>(месечина на Уран)</small> | [[Јапет (месечина)|Јапет]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> |- style="background: black;" | [[File:Charon in True Color - High-Res.jpg|center|100x100px]] | [[File:PIA00040_Umbrielx2.47.jpg|center|100x100px]] | [[File:Ariel in monochrome.jpg|center|100x100px]] | [[File:Dione in natural light.jpg|center|100x100px]] | [[File:PIA18317-SaturnMoon-Tethys-Cassini-20150411.jpg|center|100x100px]] | [[File:Ceres - RC3 - Haulani Crater (22381131691) (cropped).jpg|center|100x100px]] | [[File:Vesta full mosaic.jpg|center|100x100px]] |- | [[Харон (месечина)|Харон]]<br><small>(месечина на Плутон)</small> | [[Умбриел (месечина)|Умбриел]]<br><small>(месечина на Уран)</small> | [[Ариел (месечина)|Ариел]]<br><small>(месечина на Уран)</small> | [[Диона (месечина)|Диона]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[Тетида (месечина)|Тетида]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[Церера (џуџеста планета)|Церера]]<br><small>(џуџеста планета)</small> | [[4 Веста|Веста]]<br><small>(астероид)</small> |- style="background: black;" | [[File:Potw1749a Pallas crop.png|center|100x100px]] | [[File:PIA17202 - Approaching Enceladus.jpg|center|100x100px]] | [[File:Miranda.jpg|center|100x100px]] | [[File:Proteus (Voyager 2).jpg|center|100x100px]] | [[File:Mimas Cassini.jpg|center|100x100px]] | [[File:Hyperion_true.jpg|center|100x100px]] | [[File:Iris_asteroid_eso.jpg|center|100x100px]] |- | [[2 Палада|Палада]]<br><small>(астероид)</small> | [[Енкелад (месечина)|Енкелад]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[Миранда (месечина)|Миранда]]<br><small>(месечина на Уран)</small> | [[Протеј (месечина)|Proteus]]<br><small>(месечина на Нептун)</small> | [[Мимант (месечина)|Мимант]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[Хиперион (месечина)|Хиперион]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[7 Ирида]]<br><small>(астероид)</small> |- style="background: black;" | [[File:Phoebe cassini.jpg|center|100x100px]] | [[File:PIA12714 Janus crop.jpg|center|100x100px]] | [[File:PIA09813 Epimetheus S. polar region.jpg|center|100x100px]] | [[File:Rosetta triumphs at asteroid Lutetia.jpg|center|100x100px]] | [[File:Prometheus 12-26-09a.jpg|center|100x100px]] | [[File:PIA21055 - Pandora Up Close.jpg|center|100x100px]] | [[File:(253) mathilde crop.jpg|center|100x100px]] |- | [[Феба (месечина)|Феба]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[Јанус (месечина)|Јанус]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[Епиметеј (месечина)|Епиметеј]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[21 Лутеција|Лутеција]]<br><small>(астероид)</small> | [[Прометеј (месечина)|Прометеј]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[Пандора (месечина)|Пандора]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[253 Матилда|Матилда]]<br><small>(астероид)</small> |- style="background: black;" | [[File:Leading hemisphere of Helene - 20110618.jpg|center|100x100px]] | [[File:243 Ida large.jpg|center|100x100px]] | [[File:UltimaThule CA06 color 20190516.png|center|100x100px]] | [[File:Phobos_colour_2008.jpg|center|100x100px]] | [[File:Deimos-MRO.jpg|center|100x100px]] | [[File:Comet 67P on 19 September 2014 NavCam mosaic.jpg|center|100x100px]] | [[File:Comet Hartley 2 (super crop).jpg|center|100x100px]] |- | [[Елена (месечина)|Елена]]<br><small>(месечина на Сатурн)</small> | [[243 Ида|Ида]]<br><small>(астероид)</small> | [[486958 Арокот|Арокот]]<br><small>(Kuiper belt object)</small> | [[Фобос (месечина)|Фобос]]<br><small>(месечина на Марс)</small> | [[Дејмос (месечина)|Дејмос]]<br><small>(месечина на Марс)</small> | [[67P/Чурјумов-Герасименко|Чурјумов<br>Герасименко]]<br><small>(комета)</small> | [[103P/Хартли|Хартли2]]<br><small>(комета)</small> |-style="font-weight: normal" | colspan=7| |- |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; width:600px;" |- ! Поглед кон Сончевиот Систем на растојание од над 6 милијарди километри од Земјата. |- | style="font-size:88%; text-align: center;" | [[File:PIA00453-SolarSystem-VenusEarthJupiterSaturnUranusNeptune-Voyager1-19960913.jpg|upright=3|center|frameless]] Горе: [[Венера]], [[Земја]] (''[[Бледа Сина Точка]]''), [[Јупитер]]<br /> Долу: [[Сатурн]], [[Уран]], [[Нептун]]<br /> (13 септември 1996) |} == Белешки== {{Reflist|group=lower-alpha}} {{notelist|1}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Sister project links|Solar System|d=Q544|n=Category:Space|s=Category:Planetary astronomy}} * [https://web.archive.org/web/20140426232154/http://logic-law.com/index.php?title=A_Cosmic_History_of_Human_Evolution#Development_of_the_Solar_System Космичка историја на Сончевиот Систем] * [http://www.joshworth.com/a-tediously-accurate-map-of-the-solar-system/ Досадно точна карта на Сончевиот Систем (мапа за лизгање базирана на веб, намалена до Месечината која е 1 пиксел)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160630160808/http://www.joshworth.com/a-tediously-accurate-map-of-the-solar-system/ |date=2016-06-30 }} * [https://solarsystem.nasa.gov/ Истражување на Сончевиот Систем на НАСА] ( [https://web.archive.org/web/20060425235742/http://solarsystem.nasa.gov/index.cfm Архива]) ** [https://web.archive.org/web/20031216114852/http://www.solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=SolarSys&Display=Overview Профил на Сончевиот Систем на НАСА] * [http://space.jpl.nasa.gov Симулатор на Сончевиот Систем на НАСА] * [https://eyes.nasa.gov/apps/orrery/#/home НАСА Очи на Сончевиот Систем] * [https://web.archive.org/web/20020804202721/http://www.jpl.nasa.gov/solar_system/ Главна страница на NASA/JPL Solar System] == Дополнителна литература == * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.msn.com/en-us/news/technology/our-solar-system-may-have-a-hidden-planet-beyond-neptune-no-not-that-one/ar-AAP3b0l?ocid=msedgntp|title=Our solar system may have a hidden planet beyond Neptune – no, not that one|last=John Loeffler|date=1 Oct 2021|work=MSN}} {{Сончев Систем}} [[Категорија:Планетарни системи со осум потврдени планети]] [[Категорија:Вселенска наука]] [[Категорија:Планетологија]] [[Категорија:Сончев Систем| ]] pe12laenqkakr4q8iupd5p97ft7qmjs Стојан Новаковиќ 0 6293 5591270 5358206 2026-07-13T08:20:30Z ~2026-39552-81 134965 /* Биографија */ го избришав лажното тврдење 5591270 wikitext text/x-wiki {{Infobox Prime Minister | name = Стојан Новаковиќ<br><small>Стојан Новаковић</small> | honorific-suffix = | image = Stojan Novaković with signature.jpg | order1 = 38-ми [[Премиер на Србија]] | term_start1 = 1895 | term_end1 = 1896 | monarch1 = [[Александар Обреновиќ|Александар I]] | predecessor1 = [[Никола Христиќ]] | successor1 = [[Ѓорѓе Симиќ]] | term_start2 = февруари 1909 | term_end2 = октомври 1909 | monarch2 = [[Петар I Караѓорѓевиќ|Петар I]] | predecessor2 = [[Петар Велимировиќ]] | successor2 = [[Никола Пашиќ]] | birth_name = Коста Новаковиќ | birth_date = {{birth date|1842|11|1|df=y}} | birth_place = [[Шабац]], [[Кнежевство Србија]] | death_date = {{death date and age|1915|2|18|1842|11|1|df=y}} | death_place = [[Ниш]], [[Кралство Србија]] | occupation = [[историчар]], [[филолог]], [[политичар]] и [[дипломат]] | religion = | party = [[Српска напредна странка]] | signature = Stojan Novakovic Signature.png }} '''Стојан Новаковиќ''' ([[1842]] - [[1915]]) бил еден од најистакнатите српски научници и виден политичар и [[државник]], универзитетски [[професор]] и [[академик]], [[министер]] за правда и за внатрешни работи и претседател на српската влада, а повремено и дипломатски претставник на [[Србија]] во [[Цариград]] (1886-1891 и 1897), во [[Париз]] (1899-1902) и во [[Санкт Петербург]] (1902-1905). == Биографија == [[Податотека:Potpisnici londonskog mira.jpg|мини|лево|Новаковиќ (седи прв од лево) ја претставува Србија на Лондонската конференција 1912-13]] Новаковиќ се трудел да биде близок и до македонските национални дејци за да може да ги искористи за целите на српската политика и пропаганда, па се среќавал и со [[Крсте Петков Мисирков]]. Стојан Новаковиќ пишува до министерот на просветата на Кралство Србија, Белград во 1887 г.: <blockquote> „...Бидејќи бугарската идеја, како што на сите им е добро познато, фати длабоки корени во Македонија, мислам дека е скоро невозможно таа да биде уништена ако ѝ се спротивстави само српската идеја. Се сомневам, дека оваа идеја ќе може да ја потисне бугарската, ако остане само како чисто и голо спротивставуваење. Затоа голема корист би имале од свој соузник, остро спротивставен на бугаризмот и содржејќи во себеси елементи кои ќе го привлечат народот и кои ќе бидат блиски на неговите чувства - точно тие ќе го отцепат од бугаризмот. Како таков сојузник јаc го гледам Македонизмот, или во извесни промислени граници - тактичко негување на македонскиот дијалект и македонските посебности. Ништо не може да биде толку спротивставено на бугарските тенденции, со ништо Бугарите не можат да се доведат во понепомирлива позиција отколку со македонизмот.“ <ref>Кл. Џамбазовски, „Културно-општествените врски на Македонците со Србија во текот на XIX век", Скопје, 1960г. , стр. 17.</ref><ref>Дипломатски архив - Дубровник, ПП оддел, Ф. 1.</ref><ref>„Граѓа за историјата на македонскиот народ“ од Архивот на Србија, том IV, книга III, 1888-1889, стр. [https://fbcdn-sphotos-e-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xap1/t1.0-9/10500341_936543706371456_8981888043720977822_n.jpg 305]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://scontent-a-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpa1/t1.0-9/q71/s720x720/10509580_936543736371453_7140760167384808105_n.jpg 306]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/t1.0-9/q71/s720x720/10527512_936543789704781_5061678361281669473_n.jpg 307]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/q71/s720x720/10547580_936543563038137_2092816706191472293_n.jpg?oh=4200c00d63a1a842530221c4ede9eabf&oe=543FF9DF 308, 309]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> </blockquote> [[Податотека:Ђ и Ћ у македонским народним дијалектима.pdf|page=5|мини|лево|''Ђ и Ћ у македонским народним дијалектима'', 1889]] Со ова Новаковиќ свесно влегува во амбиција да го посрби македонскиот народ подоцна, но со други видови пропаганда, а надевајќи се на тоа што Македонците не би имале своја државност, или пак - засебна црква, за да можат да развијат свои училишта (образовен систем) и други национални институции. Затоа во истото писмо тој ги нафрла чекорите кои ќе следат веднаш потоа, а тоа е издавање на „македонски буквар“, во којшто пак, во други писма, кога истиот ќе се отпечати, ќе препорача еден многу подмолен пропаганден систем за посрбување на Македонците. Имено, како што ќе се види и од [[буквар]]от, иако навистина е напечатен на македонски јазик, на многу перфиден начин се уфрлени 20% српски зборови, точно како што и препорачува Новаковиќ во тие писма. За наредните препечатувања овие проценти се предвидувало да се зголемуваат сè додека целосно не се истисне македонскиот јазик. За ова печатење на букварот во погоре споменатото писмо, тој визионерски пишува: :„Македонизмот како таков нема со што да се одржи, тој нема елементи за развој и по природниот тек на работите, во оној час штом бугаризмот се одвои од него, би му помогнал на србизмот и со истиот би се помешал... „Македонскиот буквар“ кој наскоро се надевам ќе го отпечатиме во Цариград ќе ги удри основите на оваа работа, макар што потребата од тој буквар се правда и од многу други потреби и погледи. Но освен „букварот“, добро би било работата пошироко да се негува и изразито да се зајакнува...“<ref>Граѓа за историјата на македонскиот народ од Архивот на Србија, том IV, книга III, 1888-1889</ref> Во истата година во Цариград, со благослов на Стојан Новаковиќ, дипломатски претставник на Србија таму, било формирано [[Друштвото Србо - Македонци|Друштво на Србо-Македонците]] во кое влегле и членовите на Тајниот македонски комитет од Софиja. == Дела == Новаковиќ е автор на повеќе од 400 дела и 50 книги.<ref>{{Cite journal|last=Vuković|first=Đorđe|date=December 2015|title=CULTURE CAN MAKE THE STATE For the centenary of the death of the Serbian scientist and statesman Stojan Novakovic|url=https://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/2232-9641/2015/2232-96411510115V.pdf}}</ref> {{refbegin|2}} *''Srpska biblijografija za noviju književnost, 1741-1867'', U Biogradu : Srpsko učeno društvo, 1869, XXIV+644 pp. *''Istorija srpske književnosti : pregled ugađan za školsku potrebu : s jednim litografisanim snimkom, Drugo sasvim prerađeno izdanje'', Beograd : izdanje i štampa Državne štamparije, 1871, XII+332 pp. *''Kosovo : srpske narodne pjesme o boju na Kosovu : pokušaj da se sastave u cjelinu kao spjev'', U Biogradu : u Državnoj štampariji, 1871, 40 pp. *''Primeri književnosti i jezika staroga i srpsko-slovenskoga'', Beograd, Izdanje i štampa Državne štamparije, 1877, XXVII+593 pp. *''Zemljište radnje Nemanjine'', U Beogradu : u Državnoj štampariji, 1877, 83 pp. *''Die serbischen Volkslieder über die Kosovo-Schlacht (1389): Eine kritische Studie'' 1879, pp.&nbsp;413–462 *''Heraldički običaji u Srba : u primeni i Književnosti'', Beograd, Kraljevsko-srpska državna štamparija, 1884, 140 pp. *''Beleške o Đ. Daničiću : prilog k istoriji srpske književnosti'', U Beogradu, u Kraljevsko-srpskoj Državnoj štampariji, 1885, 100 pp. *''Pronijari i baštinici : (spahije i čitluk-sahibije) : prilog k istoriji nepokretne imovine u Srbiji XIII-XIX veka : jedna glava iz prostranijeg dela "Narod i zemlja u staroj srpskoj državi''", Beograd, Kraljevsko-srpska državna štamparija, 1887, 102 pp. (Glas, Srpska kraljevska akademija, vol. 1) *''Srpska Kraljevska Akademija i negovanje jezika srpskog : poslanica Akademiji nauka filosofskih, pročitana na svečanom skupu akademije, držanom 10 septembra 1888 u slavu stogodišnjice Vuka Stef.Karadžića'', Beograd,Kraljevsko-srpska državna štamparija, 1888, 87 pp. (Glas, Srpska Kraljevska Akademija, vol. 10) *''Manastir Banjska : zadužbina Kralja Milutina u srpskoj istoriji'', Beograd,Državna štamparija Kraljevine Srbije, 1892, 55 pp. (Glas, Srpska Kraljevska Akademija, vol. 32) *''S Morave na Vardar : 1886'', Beograd, Kraljevska srpska državna štamparija, 1892, 76 pp. *''Srpska gramatika'', 1. celokupno izd., Beograd, izdanje i štampa Državne štamparije, 1894, XXII+512 pp. *''Stara srpska vojska : istorijske skice iz dela "Narod i zemlja u staroj srpskoj državi"'', Beograd, Kraljevsko-srpska državna štamparija, 1893, 207 pp. *''Strumska oblast u XIV veku i car Stefan Dušan'', Beograd,Kralj.-srp. državna štamparija,1893, 49 pp. (Glas, Srpska kraljevska akademija, vol. 36) *''Zakonik Stefana Dušana cara srpskog : 1349 i 1354'', Beograd, Državna štamparija, 1898, CLIII+ 312 pp. (Izdanje Zadužbine Ilije M. Kolarca ; vol. 91) *''Srpska knjiga : njeni prodavci i čitaoci u XIX veku'', Beograd : Državna štamparija Kraljevine Srbije, 1900, IV+118 pp. *''Ustanak na dahije 1804 : ocena izvora,karakter ustanka, vojevanje 1804 : s kartom Beogradskog pašaluka'', Beograd, Zadužbina Ilije M. Kolarca,1904, VIII+208 pp.(Izdanje Zadužbine Ilije M. Kolarca; vol. 103) *''Vaskrs države srpske : političko-istorijska studija o prvom srpskom ustanku 1804-1813'', 2. popunjeno i popravljeno izd. Beograd, Srpska književna zadruga, 1904, 252 pp. *''Dva dana u Skoplju : 14-15-16 jul 1905'', Beograd, Državna štamparija Kraljevine Srbije, 1905, 58 pp. *''Tursko carstvo pred Srpski ustanak : 1780-1804'', Beograd: Srpska književna zadruga, 1906, VIII, 429 pp. *''Balkanska pitanja i manje istorijsko-političke beleške o Balkanskom poluostrvu : 1886-1905'', Beograd, Izdanje Zadužbine I. M. Kolarca,1906, VIII+ 559 pp. *''Katolička crkva u Srbiji : Pisma vladike J. J.Štrosmajera iz 1881-1885'', Beograd, "Dositej Obradović" – Štamparija Ace M. Stanojevića, 1907, 55 pp. *''Ustavno pitanje i zakoni Karađorđeva vremena : studija o postanju i razviću vrhovne i središnje vlasti u Srbiji 1805.-1811.'' Stojana Novakovića, Beograd, Nova štamparija "Davidović", 1907 IV+131 pp. *''Jovan Sterijin Popović : 1806-1856'' :književno-istorijska studija Stojana Novakovića, Beograd, Državna štamparija Kraljevine Srbije, 1907, 121 pp. *''Matije Vlastara Sintagmat : azbučni zbornik vizantijskih crkvenih i državnih zakona i pravila : slovenski prevod vremena Dušanova'', Beograd, Državna štamparija Kraljevine Srbije, 1907, LXXXVII+621 pp. (Zbornik za istoriju, jezik i književnost srpskoga naroda. Prvo odeljenje, Spomenici na srpskom jeziku, knj. 4) *''Najnovija balkanska kriza i srpsko pitanje : beleške, razmišljanja, razgovori i politički članci iz 1908-1909'', Beograd, Štamparija "Štampa" St. M. Ivković i Komp., 1910, 100 pp. *''Nemanjićske prestonice : Ras - Pauni - Nerodimlja'', Beograd, Državna štamparija Kraljevine Srbije, 1911, 54 pp. *''Bibliografija Stojana Novakovića : 1858-1911'', Beograd, Državna štamparija Kraljevine Srbije, 1911, 96 pp. *''Zakonski spomenici srpskih država srednjega veka'', Knj. 5, Beograd, Srpska kraljevska akademija, 1912 XLII+912 pp. (Posebna izdanja,Srpska Kraljevska Akademija, vol. 37) *''Dvadeset godina ustavne politike u Srbiji : 1883-1903 : istorijsko-memoarske zapiske k tome vremenu i k postanju i praktikovanju Ustava od 1888 i 1901'', Beograd, S. B. Cvijanović, 1912, 336 pp. *''Kaludjer i hajduk : pripovetka o poslednjim danima Srbije u XV veku'', Beograd, Zadužbina I. M. Kolarca, 1913, 296 pp. *''Selo'', Beograd, Srpska književna zadruga, 1965 243 pp. (Introduction and comments, Sima M. Ćirković) *''Prepiska Stojana Novakovića i Valtazara Bogišića (Correspondance entre Stojan Novaković et Valtazar Bogišić)'', B. M. Nedeljković (ed.), Beograd : Srpska akademija nauka i umetnosti,1968, IX + 264 pp.(Zbornik za istoriju, jezik i književnost srpskog naroda, Odeljenje 1, vol. 28) *''Istorija i tradicija : izabrani radovi'', Beograd, Srpska književna zadruga, 1982 XX+478 pp. (comments by S.M. Ćirković) *''Stojan Novaković i Vladimir Karić'', ed. M. Vojvodić, Beograd : Clio & Arhiv Srbije, 2003, 615 pp. *''Radovi memoarskog karaktera'', Beograd, Zavod za udžbenike, 2007, XVI+500 pp. (Izabrana dela Stojana Novakovića; knj.7) *''Izabrana dela Stojana Novakovića (Selected Works of Stojan Novaković)'', Belgrade: Zavod za udžbenike 2001-2008, 16 vols.( ''Zemlje i narod u staroj srpskoj državi, Spisi iz istorijske geografije, Srbi i Turci, Tursko carstvo pred srpski ustanak, Vaskrs države srpske, Balkanska pitanja, Nacionalna pitanja i misao, vol I, Nacionalna pitanja i misao vol. II, Autobiografski spisi, Istorija srpske književnosti, Prvi osnovi slovenske književnosti, Stara srpska književnost vol. I, Stara srpska književnost vol. II, Primeri književnosti i jezika starog srpskoslovenskog, O narodnoj tradiciji i narodnoj književnosti, Srpska bibliografija''). {{refend}} == Извори == <references/> == Надворешни врски == {{Премиери на Србија}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Новаковиќ, Стојан }} [[Категорија:Српски историчари]] [[Категорија:Српски националисти]] [[Категорија:Српски политичари]] [[Категорија:Српски писатели]] [[Категорија:Академици на САНУ]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Родени во 1842 година]] [[Категорија:Починати во 1915 година]] [[Категорија:Погребани на Новите гробишта (Белград)]] lf39fx9xuj9o5qhqo4hqtftkj7i9s4z Аспарух 0 7085 5591152 5590353 2026-07-12T19:14:47Z Gurther 105215 Одбиени последните 2 промени (од [[Специјална:Придонеси/~2026-39023-85|~2026-39023-85]]) и ја поврати преработката 5536776 на Bjankuloski06 5591152 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name =Аспарух | title =Хан на Бугарија | image= KanasJubigiAsparukh2.JPG | caption =Споменик во [[Стрелча]], [[Бугарија]] | reign =681&ndash;701 | coronation = | predecessor =[[Кубрат]] | successor =[[Тервел]] | spouse = | issue =[[Тервел]] <br /> [[Ајар]] | royal house =[[Дуло]] | father =[[Кубрат]] | mother = | birth_date = околу 640 | birth_place = | death_date = 701 | death_place = крај [[Днепар]], денес [[Украина]] | buried = |}} '''Аспарух''' (околу [[640]]-[[701]]) — творецот и првиот владетел на [[Прво Бугарско Царство|Дунавска Бугарија]], којшто со 30.000 до 50.000 [[Прабугари]] (Уногундури)<ref>[http://www.promacedonia.org/vz1a/vz1a_b1_1.html Васил Н. Златарски. История на Първото българско Царство. Епоха на хуно-българското надмощие с. 188.]</ref><ref>Ал. Бурмов, Създаване на Българската дъжава с. 132.</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/da/da_3_2.htm Образуване на българската ][[народност]]<span>. </span>[[Димитър Ангелов]]<span> (Издателство Наука и изкуство, „Векове“, София 1971) с. 203—204.</span></ref> дошол од исток кон утоката на [[Дунав]], бегајќи од [[Хазари]]те, кои ја уништиле [[Стара Велика Бугарија]]. == Животопис == [[Податотека:First Bulgarian Empire by Asparuh to Kardam (680- 803).png|мини|лево|Бугарското Царство за време на Аспарух]] Откако ги покорил [[Стари Словени|словенските]] [[Племе|племиња]] и ги разбил [[Византија|Византијците]], во [[681]] година Аспарух ја создал првата држава на [[Прабугари]]те на [[Балканскиот Полуостров]] со седиште во [[Плиска]], од каде што подоцна ќе ги проширува границите на својата држава на просторот до [[Стара планина]]. Во „[[Именик на бугарските ханови]]„ Аспарух е наречен [[кнез]], но историчарите мислат дека оригиналната титула треба да е [[хан]]. Постои една теорија според која вистинското име на бугарскиот владетел e '''Батај''', a „''Аспарух''“ е грчки [[изговор]] на титула во смисла на кнез.<ref>[http://www.kroraina.com/st_iordanov/asparuh.html За името на Аспарух - на бугарски]</ref> Се смета дека Аспарух загинал во борба со Хазарите. [[Податотека:Monogram on the silver eagle from the Voznesenka treasure.svg|мини|Монограм на Аспарух]] Аспарух бил од значајниот [[болјарин|болјарски]] род [[Дуло]], а татко му бил ханот [[Кубрат]], основачот на [[Стара Велика Бугарија]]. Според легендата Аспарух имал уште 4 браќа - потврден е само [[Батбајан]], за [[Котраг]] се претпоставува дека доаѓа од името на прабугарското племе [[Котраги]]; наспроти хипотезите, нема никакви податоци дека [[Кубер]] и [[Алцек]] се негови браќа. == Литература == <references/> {{Биографија-никулец}} {{s-start}} {{succession box|before=[[Батбајан]]|title=[[Список на бугарски владетели|Кан на Бугарија]]|after=[[Тервел]]|years=681&ndash;околу 700}} {{s-end}} {{Бугарски владетели}} [[Категорија:Бугарски монарси]] [[Категорија:Европски монарси од 7 век]] [[Категорија:Европски монарси од 8 век]] [[Категорија:Туркиски владетели]] [[Категорија:Починати во 700 година]] e8pgt631wb2coskv3l6jfcqzmrsl389 Класична музика 0 8268 5591357 5329525 2026-07-13T10:19:33Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591357 wikitext text/x-wiki [[File:BJO Konzert Phil MR 098.jpg|thumb|upright=1.35|Членови на [[младински оркестар]] стојат по добиениот аплауз по настапот.]] '''Класична музика''' е уметничка музика која води потекло од традицијата на лигурската и световната музика, а која опфаќа широк период од прилика девет века до ден денес. Главни норми во оваа традиција воспоставуваат од 1550 до 1900 година. Класичната музика или таканаречена ''озбилна музика'' се користии во секојдневниот говор за разликување на уметноста од музиката кои ги означуваме како народни, забавни и популарни , кај кои основната целе забавата и стекнување заработка, а не уметничко издржување. Меѓутоа , во популарните жанрови постојат композиции кои постигнале врвна слава со исклучителна уметничка вредност, но не се компонирани по музичкиот канон, но поради тоа не се вбројуваат во класичната музика. Иако класичната музика се издвојува по својата уметничка вредност,не е сосема коректно да се ограничува поимот уметничка музика само на класична. Класичната музика ја компонирале голми мајстори на европските музички простори.Со овој израз првенствено се означува музика компонирана од епохата на барокот (почеток на XVII век), па сè до компзиторите од нашето време. Освем овие, постојат и други специфични клазични жанрови, како на пример жанрот на Индија, која има изградени правци и системи, дури и сопствени композитори. Конкретно обележје на калсичната музика од поново време (XX и XXI век) имаат композиторите надвор од европа, претежно под влијание на фолклорот од своите земји. == <big>Што опфаќа класичната музика?</big> == Класичната музика опваќа широка лепеза на музичкото, уметничкото создавање. Во областа на класичната музика спаѓаат: Камерната музика, концертната или концертна музика ( за еден или два солистички инструменти и оркестар), симфониска музика, ораторијумска (вокално-инструментална музика), за вокални солисти, хор и оркестар , оперска музика. Под поимот на класичната музика може да се стави стара музика, музиката што ја создавале познати или анонимни композитори од европскиот среден веки ренесансата.Со развојот на музичката теорија, естетиката и историјата, периодот на постоењео на класичната музика и дела опфаќа и сè повеќе се шири помеѓу поранешните временски периоди од европската историја, што е сосема добра појава. Класичната музика конечно опфаќа многубројни уметници (композитори и изведувачи) кои со текот на времето се престорени во многу популарни низ целиот свет. Секој создавач (комозитор) т.е бил и останал претставник на спесифичниот стилски правец под чие влијение создавал. Барок, класицизам, романтизам, импресионизам, модерна авангардни стремежи, сè се тоа стилски правци кои дале многубројни уметници (композитори-изведувачи) вокални или инструментали. == Периоди на класичната музика == * [[Средновековна музика]] * [[Ренесансна музика]] * [[Барокна музика]] * [[Класицизам (музика)|Класицизам]] * [[Романтизам (музика)|Романтизам]] * [[Класична музика од 20 век|20 век]] * [[Современа класична музика]] [[Податотека:Хендл и Хајдн-марка.jpg|мини|десно|Марка на [[Македонска пошта]] по повод 250 години од смртта на [[Георг Фридрих Хендл]] и 200 години од смртта на [[Франц Јозеф Хајдн]] (ФДЦ 3б/2009, 18 март 2009)]] == [[Композитори на класична музика]] == * [[Јохан Себастијан Бах]] * [[Доменико Скарлати]] * [[Жан-Филип Рамо]] *[[Драгослав Ортаков]] *[[Георг Фридрих Хендл]] *[[Волфганг Амадеус Моцарт]] == Надворешни врски == * [http://www.discographie-rameau.com Жан-Филип Рамо / Дискографија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070219142256/http://www.discographie-rameau.com/ |date=2007-02-19 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Класична музика| ]] p66ec02i27gzqn5awtmtz573qmqiyj3 Орден на народен херој 0 8305 5591266 5414720 2026-07-13T07:17:10Z Bjankuloski06 332 Правописна исправка, replaced: Манагадзе → Манагаѕе 5591266 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Order of the National Hero yug 1.jpg|мини|десно|200п|Орден на народен херој на Југославија]] [[Податотека:Orden narodnog heroja slika1.jpg|мини|десно|200п|Орден на народен херој на Југославија]] '''Орден на народен херој''' — [[воено одликување]] што се доделувало во [[СФРЈ|СФР Југославија]]. Тоа се доделувало на поединци, воени единици, како и на политички и други организации за особени или херојски дела за време на војната и мирот. Најповеќе ордени се доделени на [[партизан]]ите од [[НОБ|Народноослободителната борба]] во текот на [[Втората светска војна]]. Доделени се вкупно 1.332 одликувања во СФР Југославија, а 17 се доделени на странски државјани. На лица родени во денешна [[Република Македонија]] им се доделени 66 вакви одликувања. Од нив 44 загинале во текот на војната.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1539&stID=19943&pR=15 |title=„Македонија има 66 народни херои“, „Утрински весник“ |accessdate=2014-08-22 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305113610/http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1539&stID=19943&pR=15 |url-status=dead }}</ref> Последните живи народните херои починале во [[2013]] година ([[Атанас Забазноски]] и [[Мара Нацева]]). [[Фана Кочовска - Цветковиќ]] била најмладиот народен херој на Југославија. Најмногу народни херои - 14 има од Прилеп и Прилепско, 8 од Куманово и Кумановско, 7 од Битола и Битолско, 5 од Скопје итн. Носителите на орденот уживале одредени привилегии како што се: бесплатно користење на јавниот сообраќај и пензии за членовите на семејството на починатите херои. Иако после распадот на СФРЈ привилегиите се значително намалени, сѐ уште државите создадени после распадот на СФРЈ на народните херои им даваат одредени бенефиции. Многу училишта и улици во повоена Југославија се именувани според имињата на народните херои, а многу од нив се задржале и во новосоздадените држави. == Статистики == :За повеќе информации види [[Список на народни херои]] и [[Список на народни херои одликувани за нивното учество во НОБ]]'' Со орден народен херој одликувани се: * 1.322 борци и раководители на [[НОВЈ]], * 19 странски државјани, * 27 воени единици и установи на [[НОВЈ]], * 8 градови во [[СФРЈ|СФР Југославија]] и * 4 организации До [[1957]] година доделени се 1.307 ордени во СФР Југославија, од што 1.220 на мажи и 87 на жени. Според републиката во која се родиле (не по националност): * Босна и Херцеговина - 284 * Хрватска - 282 * Србија - 256 * Црна Гора - 247 * Словенија - 156 * Македонија - 63 * странство - 17 Според занимањето: * 506 работници * 207 селани * 404 интелектуалци * 78 поранешни членови на кралската југословенска војска * 73 чиновници * 39 други занимања * 5 непознато Скоро сите добитници биле членови на [[Комунистичка партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] (некои од нив биле посмртно зачленувани во партијата), а 658 од одликованите биле членови на КПЈ пред Втората светска војна. Повеќето, 1.261, се придружиле на партизанското движење во текот на 1941 година; од 1942 имало 41 народен херој и пет од 1943 година. Од народните херои кои загинале во текот на војната: * 624 загинале во борба * 104 извршиле самоубиство * 55 извршиле друг вид на самоубиство * 30 умреле од смртни рани * 20 убиени се во заробеништво * 13 се обесено * 12 се масакрирани * 4 умреле од болести * 3 се живи закопани * 3 се задавени * 1 е набиен на колец * 1 е испечен на ражен * 5 загинале во несреќни случаи == Градови-херои == * [[Белград]], одликуван на [[20 октомври]] [[1974]] * [[Загреб]], одликуван на [[7 мај]] [[1975]] * [[Љубљана]], одликувана на [[7 мај]] [[1970]] * [[Нови Сад]], одликуван на [[7 мај]] [[1975]] * [[Прилеп]], одликуван на [[7 мај]] [[1975]] * [[Приштина]], одликувана на [[7 мај]] [[1975]] * [[Дрвар|Титов Дрвар]], одликуван на [[17 мај]] [[1974]] * [[Цетиње]], одликувано на [[7 мај]] [[1975]] == Воени единици и установи на НОВЈ == * [[I пролетерска НОУ бригада]] * [[II пролетерска НОУ бригада]] * [[III пролетерска НОУ бригада]] * [[IV пролетерска црногорска НОУ бригада]] * [[V пролетерска црногорска НОУ бригада]] * [[VI пролетерска источно-босанска НОУ бригада]] * [[X херцеговска НОУ бригада]] * [[I личка пролетерска НОУ бригада]] * [[II личка пролетерска НОУ бригада]] * [[I војводинска НОУ бригада]] * [[Вториот краишки НОП одред „Д-р Младен Стојановиќ“]] * [[Придружен баталјон на Врховниот штаб на НОВЈ]] * [[Ужички НОП одред|Работнички баталјон на Ужичкиот НОП одред]] * [[Централна болница на НОВЈ]] * [[Партизанска болница на Петрова гора]] == Опшествено-политички организации == * [[СКОЈ]] * [[ОК на СКОЈ за Дрвар]] * [[СЗБНОВ]] * [[Здружение на шпански борци од Југославија]] == Странски државјани носители на орденот == * [[Сергеј Бирјузов|Сергеј Семјонович Бирјузов]], [[СССР]] * [[Иван Антонович Булкин]], [[СССР]] * [[Андреј Никифорович Витрук]], [[СССР]] * [[Павел Игнатиевич Дмитријенко]], [[СССР]] * [[Владимир Иванович Жданов]], [[СССР]] * [[Михаил Жимјерски]], [[Полска]] * [[Павел Јакимов|Павел Никитович Јакимов]], [[СССР]] * [[Борис Тихонович Калинкин]], [[СССР]] * [[Семјон Антонович Козак]], [[СССР]] * [[Иван Никифорович Константинов]], [[СССР]] * [[Лујџи Лонго]], [[Италија]] * [[Родион Јаковлевич Малиновски]], [[СССР]] * [[Александар Теопанович Манагаѕе]], [[СССР]] * [[Григориј Николаевич Охрименко]], [[СССР]] * [[Лудвиг Свобода]], [[Чехословачка]] * [[Владимир Александрович Судец]], [[СССР]] * [[Фјодор Иванович Толбухин]], [[СССР]] * [[Васил Андреевич Улиско]], [[СССР]] * [[Александар Сергеевич Шорников]], [[СССР]] == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Список на народни херои на Југославија од Македонија]] {{Одликувања во Социјалистичка Југославија}} [[Категорија:Југословенски ордени и одликувања]] [[Категорија:Историја на Македонија (1944-1991)]] [[Категорија:Народни херои на Југославија]] 084942q3dlfrbnhptvz3zpuwyem3wit Ауреус 0 12612 5591362 4418929 2026-07-13T10:31:54Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591362 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} [[File:Aureus of Septimius Severus, AD 193.jpg|thumb|300x300px|''Ауреус'' бил искован во 193 година од страна на [[Септимиј Север]] за да се прослави [[Легија XIV Гемина]], легијата што го прогласила за цар]] '''Ауреус''' е златна монета која била емитувана од антчките римски владетели. Првпат тој се појавил во време на Римската Република во 84&nbsp;г. пр. н.е. и континуирано бил емитуван сè до [[монетарната реформа]] на [[Константин I Велики]] (306-337). Во време на владеењето на [[Октавијан Август]] (27 г. пр.н.е.- 14 г. н.е.) тежината на ауреусот била одредена на 7,85 г. Со монетарната реформа на [[Нерон]] (54-68) во 64 г. неговата тежина била намалена на 7,40 г и со истата тежина бил емитуван сè до III век. Во време на царот [[Гај Аврелиј Валериј Диоклетијан]] (284-305) биле ковани ауреуси со тежина од 5,56 г. Со монетарната реформа на Константин I Велики во 309 г. била воведена нова златна монета, наречена [[солид]], а ауреусот добива одбележје на медалјон, односно тој бил кован првенствено како донатива, при што бил делен на населението во посебни прилики. Последен пат ауреусот бил искован меѓу 527 и 537&nbsp;г. во време на византискиот цар [[Јустинијан I]] (527-565) од ковницата во Цариград. [[Категорија:Римски монети]] o50r64bzhzs5cz8gswr4gvdigl495xw Тоше Проески 0 15736 5591143 5589309 2026-07-12T19:03:05Z Gurther 105215 5591143 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Тоше Проески | Img = Toseproeskiskopje.jpg | Background = solo_singer | Birth_name = Тодор Проески | Alias = Тоше | Occupation = пејач, композитор, изведувач на гитара, текстописец | birth_date= {{роден на|25|јануари|1981}} | birth_place= {{роден во|Прилеп}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_date= {{починал на|16|октомври|2007}} {{мали|(возр. 26)}} | death_place= {{починал во|Нова Градишка}}, [[Хрватска]] | Genre = [[Поп музика|поп]]<br /> [[македонска народна музика]]<br /> [[класична музика]]<br />[[рок]] | Years_active = 1992 — 2007 | URL = [http://www.facebook.com/ToseProeskiMusic FaceBook Page] [http://www.twitter.com/OneToseProeski Twitter] [http://www.youtube.com/ToseProeskiOfficial YouTube Channel] }} '''Тодор „Тоше“ Проески''' ({{роден на|25|јануари|1981}} во {{роден во|Прилеп}} — {{починат на|16|октомври|2007}} во {{починат во|Нова Градишка}}) — познат [[Македонија|македонски]] поп-[[пејач]] и една од најголемите ѕвезди на [[балкан]]ската музичка сцена, каде што е доживуван како заштитен знак на Македонија. Музичката кариера ја започнал со настапот на [[прилеп]]скиот фестивал ''[[Мелфест]]'' во [[1997]], каде што и победил изведувајќи ја песната ''Yesterday'' од ''[[Битлси]]''. Патот кон ѕвездите му го отвораат песните ''Пушти ме'' ([[1997]]) и ''Остани до крај'' ([[1998]]). Имал блиска соработка со [[Џеф Бек]], [[Григор Копров]], [[Жељко Јоксимовиќ]], [[Леонтина Вукомановиќ]], [[Марина Туцаковиќ]], [[Бора Ѓорѓевиќ]], [[Миро Буљан]], [[Антонија Шола]], [[Тони Цетински]], [[Phoebus]], [[Ања Рупел]] и голем број на други влијателни балкански и светски [[музика|музичари]] и [[композитор]]и. Се смета дека подемот во неговата кариера започнал по изведбата на песната ''Твоите бакнежи на моите бели кошули'' на ''Скопскиот фестивал'' во [[1999]] година. Во меѓувреме Тоше станал дел од продуцентската куќа ''Авалон'', каде што останал сè до истекувањето на неговиот договор во [[април]] [[2002]]. Во [[2004]] година бил прогласен за ''Амбасадор на добрата волја'' на [[УНИЦЕФ]]. Негов заштитен знак е познатиот израз ''Ве сакам сите''. Загинал на [[16 октомври]] [[2007]] во сообраќајна несреќа во [[Хрватска]]. Посмртно бил прогласен за заслужен граѓанин на Македонија. Денот на неговиот погреб, [[17 октомври]], бил прогласен за ''Ден на национална жалост.''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.toseproeski.info/ |title=ј ToseProeski.info. |accessdate=2006-08-10 |archive-date=2017-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117075413/http://www.toseproeski.info/ }}</ref> == Животопис == === Рани години === [[Податотека:ToseZS.jpg|мини|лево|300п|Тоше на детскиот фестивал ''Златно славејче'' — Скопје, 1992 година]] Роден е како Тодор Проески во [[Прилеп]], во [[Македонски Власи|влашко семејство]], чие постојано живеалиште било [[Крушево]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://tosefansforum.com.mk/index.php?option=com_content&view=featured&Itemid=125 |title=Биографија |accessdate=2015-05-30 |archive-date=2014-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827093858/http://tosefansforum.com.mk/index.php?option=com_content&view=featured&Itemid=125 |url-status=dead }}</ref><ref>Historical Dictionary of the Republic of Macedonia, Historical Dictionaries of Europe, Dimitar Bechev, Scarecrow Press, 2009, ISBN 0810862956, p. 234.</ref><ref>Destination Avdela 2012, or back to the future a travelogue, Paul Beza, Fast-Print Publishing, 2013, ISBN 1780356285, p. 38.</ref> Музичкото образование го стекнува во [[Музичко училиште „Тоше Проески“ - Битола|музичко училиште]] во [[Битола]] и на Музичката академија во [[Скопје]]. Првите почетоци на музички план Тоше Проески ги прави уште во раното детство настапувајќи на детскиот фестивал „[[Златно славејче]]“ во [[1992]] година со песната „Јас и мојот дедо“ испеана на [[влашки јазик]]. Тоше Проески ја започнува својата музичка кариера на фестивалот „''[[Мелфест]]''” каде во 1997 година победува со изведбата на ''Yesterday'' на ''[[Битлси]]''. Истата година учествува и на „''[[Макфест]]''” со композицијата „''Пушти ме''". Тоше работел со еден од најпознатите македонски композитори и текстописци [[Григор Копров]], соработка која му донела два од најголемите хитови ''Усни на усни'' и ''Сонце во твоите руси коси''. Во [[1999]] година го издал својот деби-албум „''Некаде во ноќта''" кој содржи единаесет песни. Летото истата година, Тоше го одржал својот прв [[концерт]], кој, и покрај дождот и лошото време, останува незаборавен за неговите обожаватели. Во [[2000]] година Тоше учествува на „''[[Скопје фест]]''” (од каде се избира македонскиот претставник на ''[[Евровизија]]'') со песната „''Солзи прават златен прстен''" која, и покрај тоа што победува на телегласањето, на крајот го освојува третото место, зад [[Каролина Гочева]] и победниците [[XXL (група)|XXL]]. Во овој период почнува да ги снима и песните за својот втор албум „''Синот Божји''" кој е промовиран во [[јуни]] [[2000]] година. Албумот ќе даде голем број хитови во опусот на Тоше, како „''Немир''" (дует со [[Каролина Гочева]]), „''Во коси да ти спијам''", „''Излажи ме уште еднаш''", како и „''Илузија''" и „''Тајно моја''", две песни компонирани од [[Кире Костов]], (со втората го освојува второто место на фестивалот „[[Сунчане скале]]" во [[Херцег Нови]], [[Црна Гора]]). [[Србија|Српската]] продукциска куќа „''[[BK Sound]]''” ги откупува правата за издавање на следниот албум на Тоше на просторот на [[Југославија|поранешна Југославија]], што пак ќе резултира со ''Оскар на популарноста'' на просторот на [[Југославија|поранешните југословенски републики]] за [[2000]] година, како и со целосно распродадени концерти во [[Скопје]] и [[Белград]]. Во [[2001]] година Тоше, заедно со неколку други македонски пејачи, отпочнува турнеја низ [[Австралија]]. === Ѕвездена слава === Откако минува одредено време заедно со својата нова менаџерка [[Лилјана Петровиќ (менаџер)|Лилјана Петровиќ]] снимајќи во студио во [[Атина]], [[Грција]], Тоше го пушта во продажба својот трет албум „''Ако ме погледнеш во очи''" на [[македонски]] и [[српски јазик]]. Следи период на интензивна промоција во [[Македонија]], [[Србија]], [[Босна и Херцеговина]] и [[Бугарија]]. Во [[април]] [[2003]] година, Тоше победува на фестивалот „''[[Беовизија]]''" со песната „''Чија си''" која станува огромен хит во поголем дел од балканските републики. Со цел да го подобри своето [[пеење]], Тоше оди на часови кај маестро [[Вилијам Рајли]] во [[Њујорк (град)|Њуjорк]] кој во својата кариера е и учител на [[Лучано Павароти]]. По враќањето, Тоше одржува низа хуманитарни концерти низ [[Македонија]]. Ја добива ''Хуманитарната награда [[Мајка Тереза]]'' а во [[2003]] година станува регионален [[УНИЦЕФ]] амбасадор. Следната година [[МРТВ]] го избира Тоше за претставник на [[Евровизија|Евровизискиот настап]] кој се одржува во [[Истанбул]], [[Турција]]. Во [[февруари]], со помош на [[телегласање]], жири и лично мислење, избрана е песната ''Ангел си ти''. Во [[април]] Тоше го издава албумот „''Ден за нас''", двојно це-де на кое се сместени осумте песни изведени на изборот за песна на [[Евровизија]]. Следниот месец, Тоше го освојува 14-то место со песната „''Life''", англиската верзија на „''Ангел си ти''”. Пред изборот, станува омилена личност меѓу репортерите, преку демонстрација на неговите извонредни [[опера|оперски]] квалитети на [[прес-конференција|прес-конференциите]]. Во [[2004]] година, именуван е за ''Амбасадор на добрата волја'' на [[УНИЦЕФ]]. По тој повод ја снима песната ''За овој свет'' која има и англиска верзија — ''This World'' и која станува химна на [[УНИЦЕФ]]. Тоше потпишува договор со ''Dallas Records'' за издавање на неговиот следен албум во [[Хрватска]] и [[Словенија]]. Тоше ја снима „''Krajnje Vreme''” со словенечката пејачка [[Ања Рупел]]. Во [[2005]], неговиот петти албум „''По тебе''” е издаден низ целата територија на поранешна [[Југославија]]. ''По тебе'' е сѐ уште еден од најуспешните албуми било кога издадени на [[Балкан]]от — неколку недели останува на врвот на листите во [[Република Македонија]], [[Србија]], [[Хрватска]], [[Словенија]] и [[Босна и Херцеговина]]. Сингловите од овој албум пак, со месеци се задржуваат на највисоките места на музичките топ-списоци во овие земји. Неговиот следен албум — ''Божилак'' — е компилација на 14 избрани [[македонска народна музика|македонски народни песни]] проследени од симфониски оркестар. Во [[2007]] година, Тоше го издава и ''Игри без граници'' — неговиот последен албум. Неговиот последен концерт (уште еден во низата хуманитарни концерти) одржан на [[5 октомври]] [[2007]] година на градскиот стадион во [[Скопје]] бил посветен на ревитализација на македонското школство. На концертот биле присутни повеќе од 40.000 посетители. === Композитор и текстописец === Тоше Проески исто така се потврдува и на полињата на компонирањето музика. Има напишано неколку песни за себе — ''Има ли ден за нас?'', ''Слушаш ли?'', ''Малечка'' и ''Полско цвеќе''. Во [[2004]], Проески ја компонира и ''Муза'' — голем хит за [[Мартин Вучиќ]] и наслов на неговиот следен албум. Во едно интервју, Тоше има речено дека има повеќе од 100 искомпонирани и напишани песни за кои чека прав момент за да ги издаде. === ''Супер Тоше'' === Борба против злото, елиминација на непријателите, победа на доброто биле главните црти на [[стрип]]от „Супер Тоше“, во кој главниот јунак бил правен според ликот на Тоше Проески. „Супер Тоше“ бил првиот стрип во државава во кој главен протагонист бил популарниот пејач, а сето тоа било дел од хуманитарната кампања која се одвивала под мотото „Суперхерој на хуманоста“. „''Во стрипот ги вметнавме сите доблести и одлики на Тоше за да изградиме фиктивен суперхерој, кој се надеваме ќе прерасне во идол на младите. Тоше е идеализиран, но на тој начин сакаме да им дадеме верба на младите за победа на доброто над злото''“, изјавил своевремено Оливер Ромевски, автор на „Супер Тоше“. „''Задачата на Тоше воопшто не беше лесна. Тој како оружје го имаше својот суперглас со кој се обидуваше да го елиминира злото и да ги победи непријателите, меѓу кои предничеше Мистер Пират, главен во пиратеријата во целиот свет, шверцот со деца, криминалците со дрога и оружје''...“ Згодите и незгодите на ''Супер Тоше'' биле стокмени на 32 страници во црно-бела техника, а на дел од нив било сместено и интерактивното катче ''Супер Тоше'' обожавателски клуб, како и хуманитарните содржини наменети за оние што имаат потреба од помош. === Победа на ''Беовизија'' === На [[13 април]] [[2003]] година, Тоше Проески победил на првата [[Беовизија]] (фестивал на кој од 2004 година се избира српско-црногорскиот, а од [[2007]] само српскиот претставник на [[Евровизија]]). Тоше на ''Беовизија'' настапил со песната ''Чија си'', на авторскиот тандем [[Леонтина Вукомановиќ]] и [[Жељко Јоксимовиќ]], која на крајот имал вкупно 75 бода, што било дури за 29 гласа повеќе од второпласираната композиција. Значењето на победата на Тоше била голема пресвртница и значаен момент во неговата кариера, особено поради тоа што на фестивалот настапиле мошне популарни екс-југословенски ѕвезди, а во стручното жири членуваа истакнати музички дејци. Искачувајќи се на сцената, уште еднаш да ја отпее победничката песна, Тоше Проески не пропушти прилика да ја спомне својата земја, истакнувајќи дека би било убаво доколку [[Македонија]] или СЦГ во 2005 ја организираат [[Евровизија]]. Песната ''Чија си'' стана еден од најголемите хитови што Тоше ги испеал во целокупната кариера, песна која заедно со Тајно моја ја лансирала македонската мегаѕвезда директно во редот на најпопуларните изведувачи кај нашиот северен сосед и пошироко. === Тоше Проески на натпреварот за песна на Евровизија 2004 === [[Податотека:Projeski Eurovision 2004.jpg|thumb|290px|Тоше Проески на [[Евровизија 2004]] со песната [[Ангел си ти|Life]]]] На 49-тото издание на Изборот за песна на [[Евровизија]], [[Македонија]] ја претставувала нејзината најголема музичка ѕвезда Тоше Проески. Тоше се претставил со песната ''Life'', која всушност била преработена верзија на оригинално избраната ''[[Ангел си ти]]''. Оваа песна била избрана на [[14 февруари]] [[2004]] година, во конкуренција со уште седум други песни од еминентни музички имиња, напишани специјално за Тоше. Инаку, музиката и аранжманот на песната ''[[Ангел си ти]]'' се на [[Јован Јованов]], а текстот на [[Илија Николовски]]. Оваа композиција била убедливо најдобра, како според телевоутингот, така и според 11-членото жири, а најмногу му се допаднала и на самиот Тоше. На Изборот за песна на Евровизија, Тоше со својата моќна и енергична изведба како и со придружните вокали кои направиле артистично шоу на сцената, успеа да се пласира од полуфиналната на финалната вечер. На финалната вечер, со освоени 47 бода се пласирал на 14-тото место. Иако Тоше не бил задоволен од својот пласман, поради познатата соседска размена на гласови, како и поради самиот евровизиски концепт кој не бара врвни пејачки квалитети, туку акробации и жонглирање на сцена, сепак Македонците достојно ја пречекале својата ѕвезда при враќањето од [[Истанбул]] во толкава бројност и толкава еуфорија, исто како Тоше да победил на Евровизија. === Вториот голем концерт на Градски стадион === На [[23 јуни]] [[2006]] година се случил вториот голем солистички концерт на Тоше, на Градскиот стадион. Спектакуларниот концерт започнал со привлечна танчерска група од [[Белград]] и во ритамот на придружниот состав на Тоше, [[Blue Funky Individuals]]. Воведните стихови на огромниот хит ''По тебе'' ветувале дека журката на Градски ќе биде незаборавна. Легендарната Јужна трибина била преполна, како и тревникот пред бината, што уште повеќе го мотивирал Тоше да го даде својот максимум. Се ределе хитовите од албумот ''По тебе'': ''Рани на усните'', ''Громови на душа'', ''Кој ли ти гризе образи'', ''Полско цвеќе''..., како и песните од претходните изданија: ''Во коси да ти спијам'', ''Лејди'', ''Излажи ме'', ''Сонце во твоите руси коси'', ''Далеку од мене'', ''Ангел си ти''... Секоја од нив била прифатена еуфорично. Некаде на половината на концертот, на сцена се појавил етно-пејачката [[Биља Крстиќ]], која во дует со Тоше ја испеала ''Јовано, Јованке'', а додека Тоше се пресоблекувал, Биља ја почестила публиката со својот голем хит ''Пуче пушка'' од филмот ''[[Зона Замфирова]]''. Со неверојатна енергија, Тоше бил брилијантен и во другиот дел од концертот, кој официјално завршил длабоко по полноќ. На бисот уште еднаш ја отпеал ''По тебе'', како и ''Зајди, зајди''. Веднаш после концертот Тоше заминал за [[Будва]]. === Концерт во Белградска арена === На [[14 февруари]] [[2007]] година, Тоше одржал спектакуларен концерт во српската престолнина — [[Белград]]. На неговиот концерт присуствувале помеѓу 15 и 20 илјади луѓе од сите генерации. Концертот се одржал во Белградската арена, најубавата сала за концертни, културни и спортски активности на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. За концертот на Тоше, српските медиуми известувале неколку дена претходно, респектирајќи го како голем и централен настан во српската метропола. Тоше со своето тричасовно шоу успеал да го докаже тоа. Тој го започнал концертот со песната ''Пратим те'' (македонска верзија По тебе), а потоа се изнаредиле сите негови хитови од српската фаза на неговата кариера, со исклучок на ''Тајно моја'', која публиката на течен македонски ја испеала хорски, од прв до последен збор. „''Ова е најсреќен ден во мојот живот. Првпат ми се случува концертот кој уште да не е почнат, јас се плашам дека ќе заврши''" — рекол Тоше по неколку испеани песни. На одличен [[српски јазик]], Тоше без проблем комуницирал со својата публика како никогаш до сега. Ерупција од задоволства настанале кога најпрво им го честитал православниот празник [[Св. Трифун|Св. Трипун]], па меѓународниот Св. Валентин. Фидбекот постојано се враќал од другата страна, оти обожавателите ги знаеле сите песни напамет. Како што забележале некои медиуми, Тоше на концертот се покажал како одличен гитарист, речиси на самиот старт кога се фатил за гитара, во изведба на ''Лејди''. Со него на сцена биле и членовите на неговиот бенд [[Blue Funky Individuals]], диригентот [[Саша Николовски - Ѓумар]], симфониски оркестар, хор... и сите беспрекорно си ја завршиле својата работа. Тоше на концертот имал и многубројни гости, [[Биља Крстиќ]] со која ги испеала македонските народни песни ''Јовано,Јованке'' и ''Море сокол пие'', [[Џана Нанини]], со која заедничката песна ''Арија'' ја имала својата светска премиера, [[Александра Милиќевиќ]] со која ја испеала песната ''1200 милји'' (во оригиналната изведба со [[Гоца Тржан]]), оркестарот на [[Срѓан Азировиќ]] со кој ја исполнил ''Несаница'' (тема од филмот [[Ивкова слава]]) и [[Танец (ансамбл)|Танец]] кои уште еднаш докажале дека се вистински македонски културни амбасадори. Крајот на концертот бил вистински делириум, бидејќи за крај биле оставени неговите најголеми хитови — ''Лагала нас мала'', ''Чија си'' и ''Срце није камен''. Како специјален подарок од Тоше за неговите обожаватели, тој ги испеал ''Fragile'' од [[Стинг]], ''Nothing else matters'' од [[Металика]] и ''Као какао'' од [[Леб и сол (музичка група)|Леб и сол]]. На [[12 февруари]] [[2008]] година концертот од Белградската арена започнал да се продава во ДВД-издание. Овој концерт е одлика на неговиот патриотизам и сè она што бил Тоше – велат од неговата матична продукција „Аворд“. На ДВД-то има материјали од хрватскиот Радиски фестивал во [[Хвар]], промоцијата на албумот „Игри без граници“ од [[Загреб]]. === Победа на ''Хрватски радиски фестивал'' === Најпопуларниот македонски пејач Тоше Проески, го продолжил искачувањето кон врвот на балканската музичка сцена со победата на Хрватски радиски фестивал на [[9 јуни]] [[2007]] година. Тој со песната ''Veži me za sebe'', сосема заслужено освоил Гран при во категоријата поп-рок и урбана музика, освојувајќи вкупно 16.589 гласови. === Третиот голем концерт на Градски стадион === Под мотото „Образованието е одговорност на сите“ поп-ѕвездата Тоше Проески, на [[5 октомври]] [[2007]] во 19:30 часот, одржал спектакуларен хуманитарен концерт на Градскиот стадион во [[Скопје]], поддржан од организацијата [[УСАИД]]. Парите од билетите, кои чинеле 200 денари, се искористиле за петгодишниот проект за основно образование финансиран од фондацијата. Со нив ќе бидат реновирани околу 100 училишта во Македонија, ќе се подобри наставната програма и ќе се спроведат образовните реформи. На вечерната прес-конференција во хотелот „Континентал“, освен Тоше, присуствувале претставници од УСАИД. Директорот Мајкл Еди, кој се обратил на македонски, рекол дека се гордее што работи со ѕвезда од рангот на Проески. Тоше истакнак дека „Никола Карев“, училиштето во кое учел во [[Крушево]], забрзано се реновира. — ''Чест ми е што сум дел од проект од вакви размери и од големи планови за македонското образование. Сите концерти ми се драги, но хуманитарните многу ми значат оти остануваат трајно. Ако се подобри образованието во Македонија, ќе имаме поздраво општество'' — изјавил Тоше. Како негови гости настапиле [[Адријан Гаџа]], [[Бојан Маровиќ]] и [[Антонија Шола]]. Тоше на прес-конференцијата непосредно пред концертот истакнал дека секогаш ќе се чувствува како Македонец и никогаш нема да ја напушти својата татковина. — ''На успехот секогаш е залепено зло зашто човечката природа е таква. Се надевам на поддршка од сите за да се справам со злобните луѓе, оти не можам да го направам тоа сам'' — рекол пејачот. Третиот голем солистички концерт на Тоше Проески, на Градскиот стадион, повеќеилјадната публика ќе го памети по неговиот силен и енергичен настап, како и по фактот дека таа ноќ Тоше максимално ѝ се дал на македонската публика. Особено запаметено останува неговото барање: „Сликајте ме со ѕвезденото небо", кога илјадници мобилни телефони и запалки светнале на неговите романтични рефрени. По завршувањето на концертот, на Тоше и на неговите колеги им биле доделени статуетки Мајка Тереза, од истоимената фондација, како знак на благодарност за хуманото дело. Тоше ја предал статуетката на неговата мајка Доминика, која му ја всадила хуманоста од мали нозе. Додека се случувало сето тоа, небото над [[Скопје]], го осветлувало величествен [[огномет]] во чест на Тоше. Со специјални материјали, концертот од 5 октомври 2007 година, бил емитуван на [[Бадник]] — [[6 јануари]] [[2008]] година на [[А1 Телевизија]], од 15 до 19 часот. === Сообраќајна несреќа === Тоше Проески загинал на [[16 октомври]] [[2007]] во трагична сообраќајна несреќа на автопатот [[Загреб]] — [[Липовац]], кај местото [[Нова Градишка]] во [[Република Хрватска]], на возраст од 26 години.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mia.com.mk/portal/page?_pageid=113,128365&_dad=portal&_schema=PORTAL |title=Македонска Информативна Агенција, '''Тоше Проески загина во сообраќајна несреќа.''' |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2008-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080731145155/http://www.mia.com.mk/portal/page?_pageid=113,128365&_dad=portal&_schema=PORTAL |url-status=dead }}</ref> Во мигот на несреќата, Тоше се наоѓал на совозачкото седиште во возилото ''[[фолксваген]] туарег (Volkswagen Touareg)'' кој со голема брзина удрил во приколката на камионот пред него и потоа во крајпатната заштитна ограда. Останатите двајца патници — возачот [[Ѓорѓе Георгиевски]] поминал со потешки, додека неговата менаџерка [[Лилјана Петровиќ (менаџер)|Лилјана Петровиќ]], со полесни повреди. И двајцата биле вон-животна опасност.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.makfax.com.mk/look/novina/article.tpl?IdLanguage=10&IdPublication=2&NrArticle=86596&NrIssue=479&NrSection=10 |title=www.makfax.com.mk |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2008-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081112003711/http://www.makfax.com.mk/look/novina/article.tpl?IdLanguage=10&IdPublication=2&NrArticle=86596&NrIssue=479&NrSection=10 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://vijesti.hrt.hr/ShowArticles.aspx?ArticleId=34132 |title=vijesti.hrt.hr |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2007-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016165146/http://vijesti.hrt.hr/ShowArticles.aspx?ArticleId=34132 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://dnevnik.hr/naslovnica/vijesti/crnakronika/20071016_28177_76757.php |title=dnevnik.hr |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2007-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016163954/http://dnevnik.hr/naslovnica/vijesti/crnakronika/20071016_28177_76757.php |url-status=dead }}</ref> == Последното испраќање на Тоше == [[Податотека:ToseAleksandar.jpg|thumb|left|270px|Телото на Тоше, пречекано на аеродромот Александар Велики од премиерот и висока владина делегација]] Телото на Тоше пристигна на аеродромот „Александар Велики" од [[Хрватска]], на [[16 октомври]], околу 23 часот, со хеликоптер на Армијата на Република Македонија. Целата нација со солзи го пречека во родната [[Македонија]], со оглед на тоа дека настанот беше пренесуван од сите национални телевизии. На аеродромот, неговото тело беше пречекано од неговите најблиски и од владина делегација на чело со премиерот [[Никола Груевски]]. Беше организирана мала процесија од страна на почесната гарда на Армијата. Во сите македонски градови и села веќе беше отпочнато оплакувањето на најомилениот естраден лик и македонска национална гордост. На плоштадот „Македонија" во [[Скопје]], масовно се палеа свеќи, а народот спонтано излегуваше на улиците за да го пречека и испрати на патот до [[Крушево]]. Погребот на најголемата македонска музичка ѕвезда започна утредента во 13 часот, откако претходно беше одржана комеморација пред споменикот [[Македониум]]. "Крушево и Македонија уште од Илинден 1903-та не ги обземало таква тага и очај. И со право, зашто изгуби ангел. Продолжи Тоше да пееш, на небото, придружуван од ангели" - се прости архиепископот г.г. Стефан од „ангелскиот глас“. Овие зборови на архиепископот г.г. Стефан најдобро ја опишуваат атмосферата во која Македонија се прости од својот „ангелски глас“ Тоше Проески. Со липање и со неизмерна почит верната публика и на крушевско Гумење му го подари последниот аплауз на својот сакан. Премиерот [[Никола Груевски]] во обраќањето рече дека Тоше нè научи на чистота, на јасност, на упорност, на скромност, на хуманост, на искреност. - Нè научи на вредности на кои треба да почива универзумот. „Ни остави песна за да нè теши и да нè потсети како е да се биде човек" - рече Груевски на комеморацијата пред неколку илјади крушевчани, Македонци, почитувачи на Тоше, кои како река дојдоа да се простат со својот миленик. Тажното простување од големата ѕвезда почна уште во 11 часот, во црквата „Пресвета Богородица“, каде што Тоше бил крстен. Од црквата ковчегот беше ставен на лафет од каде што поворката тргна кон месноста Гумење, кај [[Споменик „Илинден“|Споменикот на крушевската револуција]]. Глумицата [[Весна Петрушевска]] со говор се прости од својот пријател. - „Најстрашно е што Македонија го изгуби најдоброто нешто. Мислам дека умре надежта. Мислам дека умре најголемата ѕвезда што некогаш се родила во Македонија". Посмртно прогласен за почесен граѓанин на Македонија, Тоше беше погребан со најголеми државни почести. На неговото испраќање присуствуваше државниот врв, а венци пред ковчегот со неговото тело положија претседателот [[Бранко Црвенковски]], премиерот Груевски, претседателот на Собранието [[Љубиша Георгиевски]] и речиси сите членови на Владата, делегации од политичките партии, хуманитарни организации на кои тој несебично им помагаше. Во реката луѓе што се поклонија пред големиот пејач беа неговите колеги, пејачи од [[Македонија]] и од [[Балкан]]от, глумци, црковниот врв, но и одбојкарите од неговиот клуб, игроорци, неговите пријатели, илјадници обожаватели. Последна почит му оддадоа и многу негови пријатели од балканската естрада, меѓу кои македонската поп дива [[Калиопи]] и нејзиниот сопруг, глумецот [[Васил Зафирчев]], оперската дива [[Весна Гиновска-Илкова]], [[Арбен Шаќири|Бени]] и [[Нора Шакири]], пејачот [[Адријан Гаџа]], хрватските пејачи [[Аки Рахимовски]], [[Тони Цетински]], српските пејачки ѕвезди [[Жељко Јоксимовиќ]], [[Светлана Ражнатовиќ-Цеца|Светлана Ражњатовиќ]] и други. Беа и амбасадорката на САД [[Џилијан Миловановиќ]], евроамбасадорот [[Ерван Фуере]] и градоначалникот на Скопје [[Трифун Костовски]]. == ''Македонија навива за вас'' == [[Податотека:St.Preobrazenie Tose Proeski church.jpg|мини|десно|250п|Црквата „Преображение Господово“ што Тоше започнал да ја гради]] Песната „Македонија навива за вас", која, како последен проект во својот живот ја снимил Тоше Проески, со 196 илјади гласа победила на изборот за официјална спортска химна, што се одржала на 10 ноември 2007 во Метрополис арена на Скопски саем. Од оваа манифестација од 213 илјади телефонските гласања собрани биле околу 17 илјади евра, кои биле донирани за помош во лекувањето на малиот Тео Тасев. Авторот на победничката химна, [[Александар Митевски (пејач)|Александар Митевски]], добил ваучер од 3.000 евра, кои, како што рекол тој, исто така ќе бидат донирани за помош на Тео. Претходно на [[фудбал]]скиот натпревар [[Македонија]] — [[Андора]] повеќеилјадна публика го скандирала името на Тоше. Поради големиот интерес, непосредно пред почетокот на фудбалскиот квалификациски натпревар, од безбедносни причини влегувањето на Јужната трибина било запрено. Службените лица од [[УЕФА]] за ваквите пропусти во организацијата имале разбирање. Токму со реприза на отпеаната химна од Тоше во хор со гледалиштето пред натпреварот со [[Англија]], сите се присетиле дека тој бил нераскинлив дел и од спортските настани. Младите, начичкани на скалилата, ги кревале постерите со ликот на крушевчанецот, на кои стоела пораката „Секогаш во срце ќе те носиме“. „Комитите“ од Запад ја повикувале Јужна, а Исток — Северната трибина, сите заедно да го скандираат во хор името на Тоше. „Поздрав за Тоше“, „Тоше е еден“, „Играјте за Тоше“ или само едноставно „Тоше“ ечеле во свежата квечерина преку ридиштата. Како да сакале да ги слушне од неговиот вечен дом во Гумење. [[Андора]] сама за себе на студот ќе привлечела можеби одвај илјада гледачи. Но, повикот на Фудбалската федерација на Македонија, која во знак на почит кон својот навивач ширум ги отворила портите на Градски, бил повод на Денот на жалоста да се слави. Не се славело првата победа по 38 месеци, 80. меч на капитенот [[Гоце Седлоски]], туку се славел ликот и делото на Тоше. Македонските фудбалери излегле на теренот во маички со ликот на Проески, била промовирана националната спортска химна во изведба токму на Тоше, а и головите му биле посветени нему. [[Горан Пандев]] веќе станал фудбалска легенда по головите против [[ФК Реал Мадрид|Реал]], [[Јувентус]] во дресот на [[Лацио]], но се поклонил пред музичката и легенда на хуманоста, кревајќи го погледот и рацете нагоре, по постигнувањето на голот. Тоа било посвета од спортскиот до културниот амбасадор на Македонија. И стрелецот на првиот гол [[Илчо Наумоски]], веднаш по погодокот се стрчал кон Јужната трибина, бакнувајќи го големиот постер со ликот на Тоше. — ''При последната средба со Тоше, ми рече дека сигурно ќе дадам гол на следниот меч за репрезентацијата. Тоше ни ја даде победата'' — вели Наумоски. Македонија ја прекинала лошата серија од три години и два месеца без победа на свој терен, но Наумоски рекол дека нема многу причини за радост. — ''Пред мечот го загубивме еден од нашите најверни навивачи и другар на репрезентацијата. Два дена жалиме за Тоше. Ова беше меч посветен нему. Сите погодоци и победата се во негова чест'' — вели Наумоски, кој настапувал за австрискиот [[Матерсбург]]. — ''Тоше често знаеше да не посети и мене и [[Гоце Седлоски]]. Се дружевме во Виена. Тој беше еден од најголемите навивачи на нашата репрезентација. Постојано нè бодреше, а често знаеше да дојде и на мечевите што ги игравме и на гости. Знам дека и вечерва ќе беше на стадион и ќе навиваше. Вака, нè гледаше од небото. Тој беше најмилата личност. Не знам зошто [[Господ]] ги зема добрите, но знам дека Тоше сега е во [[рај]]от'' — скршен од болка вели Наумоски, кој по мечот во публиката ги фрлил дресот и тренерките. „Збогум голем човеку“, „Ангел беше на земјата, ангел ќе бидеш на небото“, „Гордост наша, почивај во мир, Тоше“, се дел од транспарентите истакнати на оградата на стадионот. Таканаречените „мексикански бранови“ во текот на второто полувреме биле вибрациите во чест на Тоше од тие што успеале да влезат на стадионот. Навивачите од прва ја запаметиле и „Македонија навива за вас“, спортската химна што со толку страст ја отпеал токму Тоше. Химната, која е само една од 12-те што ги одбрала Агенцијата за млади и спорт и што ќе се натпреваруваат за официјалната навивачка химна, била промовирана на паузата меѓу двете полувремиња. Тоа било и последна снимена композиција на Проески. Македонија навивала за Тоше. == Реакции по смртта на Тоше == Веста за смртта на Тоше Проески е објавена од најголемите светски новински агенции<ref>[http://www.makfax.com.mk/look/novina/article.tpl?IdLanguage=10&IdPublication=2&NrArticle=86690&NrIssue=479&NrSection=10 '''МАКФАКС'''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081112003716/http://www.makfax.com.mk/look/novina/article.tpl?IdLanguage=10&IdPublication=2&NrArticle=86690&NrIssue=479&NrSection=10 |date=2008-11-12 }}, Светските медиуми за Тоше</ref>. Најголем дел од нив го нарекуваат „''најголема балканска ѕвезда''“, а ''Би-Би-Си''<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7046808.stm '''BBC'''], Balkan pop star dies in car crash, Proeski's fame transcended ethnic divisions in the Balkans Macedonian pop star Tose Proeski, a hugely popular singer in the Balkans, has died in a car crash in Croatia</ref>, неговата слава на [[Балкан]]от ја поистоветува со онаа на [[Елвис Присли]] во [[САД]]. По повод смртта на Тоше Проески, на главниот плоштад во [[Скопје]] се отворени книги на жалост, а илјадници скопјани оставаат пораки, палат свеќи и се потпишуваат во книгата на жалоста. Отворена е и петиција за името на Тоше Проески да го носи ''Средното музичко училиште'' во градот [[Битола]], каде учел Тоше Проески. Истата петиција важи и за промоција на хуманитарен фестивал кој ќе се одржува секоја година на денот на неговата смрт 16 октомври и кој ќе го носи неговото име и ќе опфаќа музичари од сите музички жанрови, сè со цел да им се помогне на сите оние на кои им треба хуманитарна помош. <center><gallery> Tose Proeski commemoration Skopje Macedonia 1.jpg Tose-Skopje2.JPG Tose-Skopje3.jpg Tose-Skopje4.JPG Tose-Skopje5.JPG Tose Proeski commemoration Skopje Macedonia 4.jpg Tose-Skopje7.JPG Tose-Skopje8.jpg </gallery></center> == Посмртни признанија == [[Податотека:Toseproeski.jpg|thumb|right|200px|Тоше Проески.]] На 10 декември 2007 година во Загреб официјално стартуваше продажбата на албумот „Ako me pogledaš u oči“, во [[Македонија]] објавен пред пет години, кој на некој начин беше и пресвртница во кариерата на легендарниот пејач. Ова е деби на овој носач на звук, во издание на Hit records, а секој негов купувач учествуваше во хуманитарниот проект Dodaj notu dobrote. Овој албум е прво негово издание кое е работено на македонски и српскохрватски јазик. На албумот се наоѓаат песните: Ćini, Ako me pogledaš u oči, Još jedan stepenik, Soba za tugu... Овој албум за само три недели продажба достигна платинест тираж во Хрватска, со продадени 10.222 копии. Издавачката куќа Hit records која за хрватскиот пазар објави неколку албуми на Тоше, јавно обелодени дека неговиот последен албум Igra bez granica во Хрватска '''го достигна платинестиот тираж''', со продадени 50.000 копии. Во рамките на промоцијата, оваа издавачка куќа на главните автори на проектот Igra bez granica: Мирослав Рус, Никша Братош и Миро Буљан им врачи платинести плакети, а платинеста плоча посмртно му беше доделена и на Тоше. Од [[15 декември]] [[2007]] година, '''еден милион поштенски марки со ликот на Тоше''' почнаа да кружат низ светот, исто како и неговата песна. Марката на која Тоше е фотографиран со гулаб, во кој гледа со неизмерна нежност, смиреност и добрина, дело на фотографот [[Дарко Мораитов]], беше официјално промовирана во [[Македониум]]от во Крушево. Издадената поштенска марка е преседан во историјата на Македонска пошта. По ограничениот број марки со ликот на загинатиот претседател [[Борис Трајковски]], за првпат се издава марка на великан од чие дело не поминале најмалку 50 години. Оваа одлука, главните луѓе на Македонска пошта, со солзи во очите ја донеле истиот ден кога Тоше трагично го загуби својот живот во сообраќајната несреќа во Нова Градишка, Хрватска. Парите од продадените марки (една марка чинеше 12 денари) се слеаја во Фондацијата Тоше Проески и се распределуваа во хуманитарни цели. Месеци по смртта на македонскиот великан Тоше, вратите од куќата на семејството Проески, на фамозната адреса Томе Никле 32, беа отворени, и во неа со изразита почит и љубов, влегуваа посетителите на вечното почивалиште на пејачот. [[Податотека:Спомен куќа на Тодор Проески, Крушево.jpg|мини|десно|250п|[[Спомен куќа на Тоше Проески|Спомен куќата]] на Тоше Проески во родното Крушево.]] [[Податотека:Spomen sobata na Toshe 011.JPG|мини|десно|250п|Спомен-собата на Тоше Проески во конаците на Преображенскиот манастир]] [[Податотека:Toše Proeski na Mostot na umetnosta (4).JPG|мини|Споменик на Тоше Проески на [[Мост на уметноста|Мостот на уметноста]]]] Во '''специјалната божиќна програма на телевизија Ватикан''' е прикажана посебна репортажа за духовната и хуманата посветеност на македонскиот поп пејач Тоше Проески. Во 15-минутната приказна за Тоше и неговото верување во Бога се истакнува дека за својот краток век, тој со целото свое битие беше посветен на верата, црквата и хуманоста, неговите песни со текстовите и музиката беа молитви, информира граѓанската асоцијација „Скопјанката Мајка Тереза“, Тоше ги радуваше и сплотуваше луѓето без разлика на која нација, вера или генерација припаѓаат. Пееше на македонски, на мајчиниот влашки, на англиски, српски, хрватски, шпански, италијански, руски, француски и други јазици. Беше поп-ѕвезда, но пееше и изворна народна музика, а не ги достигна височините на светската оперска сцена за што ги имаше сите потенцијали. Телевизија [[Ватикан]] пренесувајќи дека Тоше Проески за своја водилка во хуманоста ја сметаше блажената [[Мајка Тереза]], со татковско влашко потекло, открива дека тој бил член на организацијата „Скопјанката Мајка Тереза“ и во нејзината спомен соба и светилиште во родниот град [[Скопје]] во честите молитви пред нејзиниот портрет го пронаоѓал мирот во душата и инспирацијата во работата. Во репортажата се пренесува чинот кога Проески на неговиот хуманитарен концерт на стадионот во Скопје ја прима последната награда во својот живот - токму статуата на Мајка Тереза и која и ја предава на својата мајка Домника, нагласувајќи дека добрината и хуманоста ги наследил од родителите. Во телевизискиот запис се истакнува дека Тоше е личност на годината во Македонија и во Хрватска. Покрај манастирот што го градеше, до неговиот гроб во родниот град Крушево ќе биде подигната и црква во чест Тоше Проески. Потенцирајќи дека Тоше го посетил [[Ватикан]], телевизијата, која емитува програма на 40 јазици, објавува делови од настапите што во чест на [[Мајка Тереза]] ги имал во [[Македонската академија на науките и уметностите]] во Скопје и инсерти и пораки од повеќето негови хуманитарни мисии. Истакнувајќи дека Тоше е идол на младите и симбол за хуманоста, се пренесува идејата за негова световна канонизација во куќата на сестрите на Мајка Тереза во Ватикан. Тоше посмртно е добитник на '''специјално признание за придонес во спортот''' во изборот организиран од Сојузот на спортските федерации на Македонија и од [[Агенцијата за млади и спорт]]. Проески беше награден со ова признание поради исклучителниот придонес во спортот воопшто, а особено во одбојката. Проески ја возобнови одбојката во својот град [[Крушево]], со заживувањето на клубот Синалко, чиј активен член беше. Во име на семејството Проески, признанието го прими претставник на клубот. На [[23 јануари]] [[2008]], два дена пред роденденот на трагично загинатиот Тоше Проески во [[Спомен куќа на Мајка Тереза|Спомен куќата на Мајка Тереза]], беше откриена бронзена биста со неговиот лик. Отворена беше и изложба со 27 фотографии од хуманитарните акции на Тоше. „Таа љубов кон него и за него не сјати и овде, во овој храм на хуманоста, во оваа мало катче во кое Тоше наоѓаше дел од својот мир, од каде повикуваше на мир, на хуманост, на добрина, на човекољубие“, изјави [[Стојан Тренчевски]]. [[Борис Трајанов]], уметник на мирот на УНЕСКО апелираше, македонската јавност да и упати благодарност на менаџерката на Тоше, [[Лилјана Петровиќ (менаџер)|Љиљана Петровиќ]]. Чествувањето на хуманоста на Тоше Проески повторно ги собра неговите млади обожаватели, повторно солзи и потсетување на трагедијата, но и на големината на Тоше, дојдоа и неговите колеги естрадни уметници и претставници на семејството. „Некој рече дека пород не направил, нема фамилија, фамилија му се песните, фамилија му е цела Македонија“, рече [[Есма Реџепова]], Бронзената статуа е дело на вајарот [[Митко Тошев]] од [[Струмица]], кој на 25 јануари ќе ја подари на родителите на Тоше. „Додека го работев ликот на Тоше почувствував дека Тоше има ангелски лик и можев да влезам внатре во неговата душа и да откријам дел од неговата чиста душа“, изјави Митко Тошев. Изложбата на фотографиите патуваше низ градовите во [[Македонија]], [[Србија]], [[Хрватска]], [[Индија]], [[Ватикан]] и [[Велика Британија]]. == ''The hardest thing'' == На [[31 мај]] [[2008]], на Хрватскиот радиски фестивал во [[Опатија]], беше промовиран видео записот за песната The hardest thing (Најтешкото нешто).Од следниот ден, истиот започна да се емитува и на MTV Adria. Спотот го изработи „Ем-ти-ви Адрија“ од снимки направени во [[Лондон]] и на [[Јамајка]], како и кадри од некои приватни моменти на покојната ѕвезда. Тоше во 2006 година престојуваше 20 дена на Јамајка со менаџерката Лилјана Петровиќ и со Ласто Николовски од „Аворд продукција. Тие биле придружувани од Брајан Тејлор, менаџер на Тоше за странскиот пазар и композиторот, Енди Рајт кој ги направил првите пет албуми на „Симпли ред“. Обожавателите на Проески во [[Опатија]] настанот го проследија со транспаренти, маици со негов лик и со македонски знамиња. Во првите редови на публиката беше и неговата менаџерка Петровиќ. По емитувањето на спотот, во чест на Тоше беа прикажани и снимки од изведбата на „Вежи ме за себе“, со која лани победи на овој фестивал што се одржа на [[Хвар]], како и дуетскиот спот со [[Антонија Шола]] за „Волим осмијех твој“.„Хит рекордс“ им врачи дијамантски плочи на зетот на Тоше, Славен Ристоски и на менаџерката Петровиќ. Специјално за овој настан пристигнаа обожавателите на Тоше од сите поранешни југословенски републики, како и почитувачи на неговото дело од [[Фиренца]]. Хрватските обожаватели направија 20-метарско платно на кое беше напишано „Тоше, заувјек твоји потписујемо“. Платното ќе му го подарат на семејството на Проески, за да стои во спомен-куќата. Поради вонредното значење на овој настан - објавувањето на првиот сингл од англискиот проект на Тоше, фестивалот го пренесуваше и Македонската национална телевизија. Цела македонска нација со особено внимание го проследи настанот и се потсети на својот непреболен ангел. На [[6 јуни]] [[2008]] година, во етерот на македонската телевизија [[Канал 5]], премиерно беше пуштен краткиот документарец снимен за време на престојот на Тоше Проески во [[Јамајка]]. На него може да се забележи „креативниот процес“ на создавање на песните од англискиот албум и нескриеното задоволство што Тоше го искажува во врска со материјалите и соработката со Брајан Тејлор. Во документарецот меѓу другото, Тоше ја издвојува песната The hardest thing како песна „која ги вади сите емоции од него“, со што се обвистинуваат прогнозите дека токму таа е песната со која тој требаше да се пробие и да го освои светскиот музички пазар. Во краткиот документарец има и секвенци од видео-записот за темата Aria (итал. воздух), која Тоше ја отпеа заедно со италијанската дива [[Џана Нанини]]. == Концерт во чест на Тоше == На [[5 октомври]] [[2008]] година, на Градскиот стадион во Скопје се одржа хуманитарен концерт, во чест на најголемата балканска ѕвезда - Тоше. Избран беше овај датум, бидејќи на 5 октомври 2007 година, исто така на Градскиот стадион Тоше одржа еден од најголемите хуманитарни концерти досега. Неговата желба беше пак наредната година да го наполни Градскиот стадион, па во таа чест беше одржан овој концерт, кој се претпоставува дека ќе премине во традиција. На концертот под мотото: „Тоше - те сакаме сите“ настапија голем број на музички ѕвезди, меѓу кои и [[Калиопи]], [[Гоца Тржан]], [[Тони Цетински]], [[Руслана]], [[Синтезис]] и други. == Филм посветен на животот од Тоше == [[Министерство за култура и туризам на Македонија|Министерството за култура и туризам на Македонија]] најавило игран филм, документарен филм и телевизиска серија во чест на животот на Тоше Проески. Се очекувало да се приклучат поголем дел од националните телевизии од Балканот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.filmneweurope.com/news/macedonia-news/item/126622-multiple-formats-announced-about-macedonian-music-legend-tose-proeski|title=Multiple Formats Announced about Macedonian Music Legend Toše Proeski - FilmNewEurope.com|last=Lazarevska|first=Marina|work=www.filmneweurope.com|language=en-gb|accessdate=2025-02-27}}</ref> [[Македонска радио-телевизија|Македонската радио-телевизија]] во 2025 година ќе одржи конкурс за филмаџии заинтересирани да работат на неодамна најавениот проект како документарен, долгометражен и телевизиска серија за Тоше Проески, проект кој треба да биде готов во следните две години според изјавите на министерот за култура и туризам [[Зоран Љутков]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/mrtv-to-hold-contest-for-toshe-proeski-documentary-feature-tv-series-in-2025|title=MRTV to hold contest for Toshe Proeski documentary, feature, TV series in 2025|last=Reed|first=Magdalena|date=2024-12-20|work=Mia.mk|language=en|accessdate=2025-02-27}}</ref> МРТ најави дека за снимањето на филмот за познатиот македонски пејач ќе бидат издвоени 1.473.475 евра.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lom.com.mk/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%B5-%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0-%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BC-%D0%B8-%D1%82%D0%B2-%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%82%D0%BE%D1%88%D0%B5/|title=Се снима игран филм и ТВ серија за Тоше Проески, обезбеден е буџет од милион долари, објави македонскиот министер|last=Игор|date=2024-12-21|work=Lom.com.mk|language=mk-MK|accessdate=2025-02-27}}{{Мртва_врска|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На [[17 јуни]] [[2026|2026 година]], Пеце Талевски — продуцент од Охо Продукција најавил дека снимање за филмот и телевизиска серија би почнало во [[јануари]] [[2027|2027 година]]. Зад [[Режија|режијата]] бил Игор Стоименов и Ѓорѓи Унковски. [[Сценарист|Сценаристи]] биле Игор Стоименов, Милана Влаовиќ и Андреј Волкашин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zenskimagazin.faktor.mk/produkcija-oho-najavuva-vo-januari-2027-godina-pochnuva-snimanjeto-na-filmot-za-toshe-proeski|title=Продукција „Охо“ најавува: Во јануари 2027 година почнува снимањето на филмот за Тоше Проески|work=Женски Магазин|language=en|accessdate=2026-07-08}}</ref> == Албуми == * [[1999]], [[Некаде во ноќта (албум)|Некаде во ноќта]] * [[2000]], [[Синот божји (албум)|Синот божји]] * [[2002]], [[Ако ме погледнеш во очи (албум)|Ако ме погледнеш во очи]] * 2002, Ako me pogledaš u oči * [[2004]], [[Ден за нас (албум)|Ден за нас]] * 2004, Dan za nas * [[2004, DVD Тоше Проески - стадион '04- Live]] * [[2005]], [[По тебе (албум)|По тебе]] * 2005, Pratim te * [[2006]], [[Божилак (албум)|Божилак]] (анг: Rainbow) * [[2006, DVD Тоше Проески - стадион '06 - Live]] * 2006, DVD Toše Proeski - Live Skenderija '06 * [[2007]], [[Игри без граници (албум)|Игри без граници]] * 2007, Igra bez granica * [[2008]], DVD Toše Proeski - Live 2007, Beogradska Arena * [[2009]], [[The hardest thing (албум)|The Hardest Thing]] [post mortem] * 2009, DVD Тоше Проески - стадион '07 - Live * [[2010]], Тоше и пријателите - Сè уште сонувам дека сме заедно * [[2011]], Со љубов од Тоше *2018, Secret Place [post mortem] === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- |'' Морска звезда'' || 2000 || Томато продукција |- |''Твојте бакнежи на мојте врели кошули'' || 2000 || |- | ''1200 милји ''|| 2001 || - |- | ''Синот божји'' || - || - |- |'' Во коси да ти спијам''|| - || - |- | ''Немир'' ||- || - |- | ''Немаш ни благодарам'' ||2002 ||Томато продукција |- | ''Магија ''|| 2003 || - |- |'' Ако ме погледнеш во очи'' || - || - |- | ''Ангел си ти ''|| 2004 || - |- |'' По тебе'' || 2005 || - |- |'' Сите сме нивни деца'' || 2005 || - |- | ''Нај нај ''|| - || - |- | ''Зошто отиде ''|| - || - |- | ''Кој ли ти гризе образи'' || -|| - |- |'' Лагала нас мала ''|| - || - |- | ''Lady'' || - || - |- |'' Волим осмех твој ''|| 2007 || - |- |'' Крајње вријеме ''|| - || - |- |'' Aria ''|| - || - |- | ''Још увек сањам да смо заједно'' || - || - |- | ''Жао ми је ''|| 2006 || - |- | ''Све је ово премало за крај ''|| - || - |- | ''If you wanna leave me'' || 2016 ||- |- | ''Secret Place'' || 2018 ||- |- | ''When I've Got The Sunlight'' || 2018 ||- |- |} == Најголеми хитови == * ''Чија си'' - #1 Македонија, #1 СЦГ, #1 БиХ * ''Немаш ни благодарам'' * ''Тајно моја'' - #1 Македонија * ''Ако ме погледнеш во очи'' - #1 Македонија, #1 СЦГ * ''Соба за тага'' * ''Life'' - #1 Македонија, #2 СЦГ #49 Јужна Африка * ''Жао ми је'' * ''Кој ли ти гризе Образи (Ко ти то гризе образе)'' - #1 Македонија, #1 СЦГ, #1 Хрватска * ''Лагала нас мала'' (со [[Тони Цетински]]) - #1 Македонија, #1 СЦГ, #1 Хрватска (20 недели) * ''По тебе'' * ''Срце није камен'' (Хит на годината во Хрватска) * ''Вежи ме за себе'' (#1 на „Радиски фестивал“ во Хрватска) * ''Никој како тебе не бакнува'' - #1 во Македонија * ''Месечина'' * ''Волим осмијех твој'' (со Антонија Шола) - #1 во Хрватска * ''Боже, чувај ја од зло'' * ''Игри без граници'' - #1 на Балканот(3 месеци).... * ''The Hardest thing'' * ''Сè уште сонувам дека сме заедно'' ==Дуети== *„Лагала нас мала“-Тони Цетински *„Магија“ - [[Есма Реџепова]] *„Волим осмех твој“ - [[Антонија Шола]] *„Крајње време“ - Ања Рупел *„Арија“ - Џана Нанини *"1200 милји" - [[Гоца Тржан]] *"Немир" - [[Каролина Гочева]] *"Ој девојче, девојче" - [[Синтезис]] *"When I've Got The Sunlight" - Rebecca Poole Aka Purdy *"Жена Балканска" - [[Синтезис]] == Извори == <div class="references-small"> <references /> <ol> <li value="9"> [http://www.360macedonia.com/macedonia/en/index.php 360macedonia.com Virtual Panorama IN MEMORIAM - Tose Proeski] </li> </ol> </div> == Надворешни врски == * [http://www.ringeraja.mk/dve-tazhni-godini-bez-nashiot-angel_463.html Две тажни години без нашиот ангел на Рингераја] {{mk}} * [http://www.idividi.com.mk/vesti/makedonija/Razno/403825/index.html Снимка од погребот на Тоше, Македонска радио-телевизија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071225223305/http://www.idividi.com.mk/vesti/makedonija/Razno/403825/index.html |date=2007-12-25 }} * [http://tose.krusevo.gov.mk/ Официјална книга на жалост посветена на Тоше] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081005070420/http://tose.krusevo.gov.mk/ |date=2008-10-05 }} * [http://toshe4ever.com Неoфицијална книга на жалост посветена на Тоше] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101001114117/http://toshe4ever.com/ |date=2010-10-01 }} * [http://www.toseproeski.info/ Официјално мрежно место на Тоше Проески] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170117075413/http://www.toseproeski.info/ |date=2017-01-17 }} {{mk}} {{en}} * [http://www.toseproeski-music.com/main_eng.html Стар портал на Тоше Проески] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090304130637/http://www.toseproeski-music.com/main_eng.html |date=2009-03-04 }} {{mk}} * [http://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=10105 Дискографија на „Тоше Проески“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160510160413/http://muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=10105 |date=2016-05-10 }} евидентирана од [http://www.muzichkiregistar.com ВБУ Музички регистар] '''(македонски)''' {{Тоше Проески}} {{Македонија на Евровизија}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} __ИНДЕКС__ {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Проески, Тоше}} [[Категорија:Тоше Проески| ]] [[Категорија:Луѓе од Крушево]] [[Категорија:Македонски поп-пејачи]] [[Категорија:Македонски композитори]] [[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Македонски Власи]] [[Категорија:Носители на Орденот за заслуги за Македонија]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] e5uw925avqffdcft8fi4bynr2w8qhyq 5591144 5591143 2026-07-12T19:03:29Z Gurther 105215 5591144 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Тоше Проески | Img = Toseproeskiskopje.jpg | Background = solo_singer | Birth_name = Тодор Проески | Alias = Тоше | Occupation = пејач, композитор, изведувач на гитара, текстописец | birth_date= {{роден на|25|јануари|1981}} | birth_place= {{роден во|Прилеп}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_date= {{починал на|16|октомври|2007}} {{мали|(возр. 26)}} | death_place= {{починал во|Нова Градишка}}, [[Хрватска]] | Genre = [[Поп музика|поп]]<br /> [[македонска народна музика]]<br /> [[класична музика]]<br />[[рок]] | Years_active = 1992 — 2007 | URL = [http://www.facebook.com/ToseProeskiMusic FaceBook Page] [http://www.twitter.com/OneToseProeski Twitter] [http://www.youtube.com/ToseProeskiOfficial YouTube Channel] }} '''Тодор „Тоше“ Проески''' ({{роден на|25|јануари|1981}} во {{роден во|Прилеп}} — {{починат на|16|октомври|2007}} во {{починат во|Нова Градишка}}) — познат [[Македонија|македонски]] поп-[[пејач]] и една од најголемите ѕвезди на [[балкан]]ската музичка сцена, каде што е доживуван како заштитен знак на Македонија. Музичката кариера ја започнал со настапот на [[прилеп]]скиот фестивал ''[[Мелфест]]'' во [[1997]], каде што и победил изведувајќи ја песната ''Yesterday'' од ''[[Битлси]]''. Патот кон ѕвездите му го отвораат песните ''Пушти ме'' ([[1997]]) и ''Остани до крај'' ([[1998]]). Имал блиска соработка со [[Џеф Бек]], [[Григор Копров]], [[Жељко Јоксимовиќ]], [[Леонтина Вукомановиќ]], [[Марина Туцаковиќ]], [[Бора Ѓорѓевиќ]], [[Миро Буљан]], [[Антонија Шола]], [[Тони Цетински]], [[Phoebus]], [[Ања Рупел]] и голем број на други влијателни балкански и светски [[музика|музичари]] и [[композитор]]и. Се смета дека подемот во неговата кариера започнал по изведбата на песната ''Твоите бакнежи на моите бели кошули'' на ''Скопскиот фестивал'' во [[1999]] година. Во меѓувреме Тоше станал дел од продуцентската куќа ''Авалон'', каде што останал сè до истекувањето на неговиот договор во [[април]] [[2002]]. Во [[2004]] година бил прогласен за ''Амбасадор на добрата волја'' на [[УНИЦЕФ]]. Негов заштитен знак е познатиот израз ''Ве сакам сите''. Загинал на [[16 октомври]] [[2007]] во сообраќајна несреќа во [[Хрватска]]. Посмртно бил прогласен за заслужен граѓанин на Македонија. Денот на неговиот погреб, [[17 октомври]], бил прогласен за ''Ден на национална жалост.''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.toseproeski.info/ |title=ј ToseProeski.info. |accessdate=2006-08-10 |archive-date=2017-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117075413/http://www.toseproeski.info/ }}</ref> == Животопис == === Рани години === [[Податотека:ToseZS.jpg|мини|лево|300п|Тоше на детскиот фестивал ''[[Златно славејче]]'' — Скопје, 1992 година]] Роден е како Тодор Проески во [[Прилеп]], во [[Македонски Власи|влашко семејство]], чие постојано живеалиште било [[Крушево]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://tosefansforum.com.mk/index.php?option=com_content&view=featured&Itemid=125 |title=Биографија |accessdate=2015-05-30 |archive-date=2014-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827093858/http://tosefansforum.com.mk/index.php?option=com_content&view=featured&Itemid=125 |url-status=dead }}</ref><ref>Historical Dictionary of the Republic of Macedonia, Historical Dictionaries of Europe, Dimitar Bechev, Scarecrow Press, 2009, ISBN 0810862956, p. 234.</ref><ref>Destination Avdela 2012, or back to the future a travelogue, Paul Beza, Fast-Print Publishing, 2013, ISBN 1780356285, p. 38.</ref> Музичкото образование го стекнува во [[Музичко училиште „Тоше Проески“ - Битола|музичко училиште]] во [[Битола]] и на Музичката академија во [[Скопје]]. Првите почетоци на музички план Тоше Проески ги прави уште во раното детство настапувајќи на детскиот фестивал „[[Златно славејче]]“ во [[1992]] година со песната „Јас и мојот дедо“ испеана на [[влашки јазик]]. Тоше Проески ја започнува својата музичка кариера на фестивалот „''[[Мелфест]]''” каде во 1997 година победува со изведбата на ''Yesterday'' на ''[[Битлси]]''. Истата година учествува и на „''[[Макфест]]''” со композицијата „''Пушти ме''". Тоше работел со еден од најпознатите македонски композитори и текстописци [[Григор Копров]], соработка која му донела два од најголемите хитови ''Усни на усни'' и ''Сонце во твоите руси коси''. Во [[1999]] година го издал својот деби-албум „''Некаде во ноќта''" кој содржи единаесет песни. Летото истата година, Тоше го одржал својот прв [[концерт]], кој, и покрај дождот и лошото време, останува незаборавен за неговите обожаватели. Во [[2000]] година Тоше учествува на „''[[Скопје фест]]''” (од каде се избира македонскиот претставник на ''[[Евровизија]]'') со песната „''Солзи прават златен прстен''" која, и покрај тоа што победува на телегласањето, на крајот го освојува третото место, зад [[Каролина Гочева]] и победниците [[XXL (група)|XXL]]. Во овој период почнува да ги снима и песните за својот втор албум „''Синот Божји''" кој е промовиран во [[јуни]] [[2000]] година. Албумот ќе даде голем број хитови во опусот на Тоше, како „''Немир''" (дует со [[Каролина Гочева]]), „''Во коси да ти спијам''", „''Излажи ме уште еднаш''", како и „''Илузија''" и „''Тајно моја''", две песни компонирани од [[Кире Костов]], (со втората го освојува второто место на фестивалот „[[Сунчане скале]]" во [[Херцег Нови]], [[Црна Гора]]). [[Србија|Српската]] продукциска куќа „''[[BK Sound]]''” ги откупува правата за издавање на следниот албум на Тоше на просторот на [[Југославија|поранешна Југославија]], што пак ќе резултира со ''Оскар на популарноста'' на просторот на [[Југославија|поранешните југословенски републики]] за [[2000]] година, како и со целосно распродадени концерти во [[Скопје]] и [[Белград]]. Во [[2001]] година Тоше, заедно со неколку други македонски пејачи, отпочнува турнеја низ [[Австралија]]. === Ѕвездена слава === Откако минува одредено време заедно со својата нова менаџерка [[Лилјана Петровиќ (менаџер)|Лилјана Петровиќ]] снимајќи во студио во [[Атина]], [[Грција]], Тоше го пушта во продажба својот трет албум „''Ако ме погледнеш во очи''" на [[македонски]] и [[српски јазик]]. Следи период на интензивна промоција во [[Македонија]], [[Србија]], [[Босна и Херцеговина]] и [[Бугарија]]. Во [[април]] [[2003]] година, Тоше победува на фестивалот „''[[Беовизија]]''" со песната „''Чија си''" која станува огромен хит во поголем дел од балканските републики. Со цел да го подобри своето [[пеење]], Тоше оди на часови кај маестро [[Вилијам Рајли]] во [[Њујорк (град)|Њуjорк]] кој во својата кариера е и учител на [[Лучано Павароти]]. По враќањето, Тоше одржува низа хуманитарни концерти низ [[Македонија]]. Ја добива ''Хуманитарната награда [[Мајка Тереза]]'' а во [[2003]] година станува регионален [[УНИЦЕФ]] амбасадор. Следната година [[МРТВ]] го избира Тоше за претставник на [[Евровизија|Евровизискиот настап]] кој се одржува во [[Истанбул]], [[Турција]]. Во [[февруари]], со помош на [[телегласање]], жири и лично мислење, избрана е песната ''Ангел си ти''. Во [[април]] Тоше го издава албумот „''Ден за нас''", двојно це-де на кое се сместени осумте песни изведени на изборот за песна на [[Евровизија]]. Следниот месец, Тоше го освојува 14-то место со песната „''Life''", англиската верзија на „''Ангел си ти''”. Пред изборот, станува омилена личност меѓу репортерите, преку демонстрација на неговите извонредни [[опера|оперски]] квалитети на [[прес-конференција|прес-конференциите]]. Во [[2004]] година, именуван е за ''Амбасадор на добрата волја'' на [[УНИЦЕФ]]. По тој повод ја снима песната ''За овој свет'' која има и англиска верзија — ''This World'' и која станува химна на [[УНИЦЕФ]]. Тоше потпишува договор со ''Dallas Records'' за издавање на неговиот следен албум во [[Хрватска]] и [[Словенија]]. Тоше ја снима „''Krajnje Vreme''” со словенечката пејачка [[Ања Рупел]]. Во [[2005]], неговиот петти албум „''По тебе''” е издаден низ целата територија на поранешна [[Југославија]]. ''По тебе'' е сѐ уште еден од најуспешните албуми било кога издадени на [[Балкан]]от — неколку недели останува на врвот на листите во [[Република Македонија]], [[Србија]], [[Хрватска]], [[Словенија]] и [[Босна и Херцеговина]]. Сингловите од овој албум пак, со месеци се задржуваат на највисоките места на музичките топ-списоци во овие земји. Неговиот следен албум — ''Божилак'' — е компилација на 14 избрани [[македонска народна музика|македонски народни песни]] проследени од симфониски оркестар. Во [[2007]] година, Тоше го издава и ''Игри без граници'' — неговиот последен албум. Неговиот последен концерт (уште еден во низата хуманитарни концерти) одржан на [[5 октомври]] [[2007]] година на градскиот стадион во [[Скопје]] бил посветен на ревитализација на македонското школство. На концертот биле присутни повеќе од 40.000 посетители. === Композитор и текстописец === Тоше Проески исто така се потврдува и на полињата на компонирањето музика. Има напишано неколку песни за себе — ''Има ли ден за нас?'', ''Слушаш ли?'', ''Малечка'' и ''Полско цвеќе''. Во [[2004]], Проески ја компонира и ''Муза'' — голем хит за [[Мартин Вучиќ]] и наслов на неговиот следен албум. Во едно интервју, Тоше има речено дека има повеќе од 100 искомпонирани и напишани песни за кои чека прав момент за да ги издаде. === ''Супер Тоше'' === Борба против злото, елиминација на непријателите, победа на доброто биле главните црти на [[стрип]]от „Супер Тоше“, во кој главниот јунак бил правен според ликот на Тоше Проески. „Супер Тоше“ бил првиот стрип во државава во кој главен протагонист бил популарниот пејач, а сето тоа било дел од хуманитарната кампања која се одвивала под мотото „Суперхерој на хуманоста“. „''Во стрипот ги вметнавме сите доблести и одлики на Тоше за да изградиме фиктивен суперхерој, кој се надеваме ќе прерасне во идол на младите. Тоше е идеализиран, но на тој начин сакаме да им дадеме верба на младите за победа на доброто над злото''“, изјавил своевремено Оливер Ромевски, автор на „Супер Тоше“. „''Задачата на Тоше воопшто не беше лесна. Тој како оружје го имаше својот суперглас со кој се обидуваше да го елиминира злото и да ги победи непријателите, меѓу кои предничеше Мистер Пират, главен во пиратеријата во целиот свет, шверцот со деца, криминалците со дрога и оружје''...“ Згодите и незгодите на ''Супер Тоше'' биле стокмени на 32 страници во црно-бела техника, а на дел од нив било сместено и интерактивното катче ''Супер Тоше'' обожавателски клуб, како и хуманитарните содржини наменети за оние што имаат потреба од помош. === Победа на ''Беовизија'' === На [[13 април]] [[2003]] година, Тоше Проески победил на првата [[Беовизија]] (фестивал на кој од 2004 година се избира српско-црногорскиот, а од [[2007]] само српскиот претставник на [[Евровизија]]). Тоше на ''Беовизија'' настапил со песната ''Чија си'', на авторскиот тандем [[Леонтина Вукомановиќ]] и [[Жељко Јоксимовиќ]], која на крајот имал вкупно 75 бода, што било дури за 29 гласа повеќе од второпласираната композиција. Значењето на победата на Тоше била голема пресвртница и значаен момент во неговата кариера, особено поради тоа што на фестивалот настапиле мошне популарни екс-југословенски ѕвезди, а во стручното жири членуваа истакнати музички дејци. Искачувајќи се на сцената, уште еднаш да ја отпее победничката песна, Тоше Проески не пропушти прилика да ја спомне својата земја, истакнувајќи дека би било убаво доколку [[Македонија]] или СЦГ во 2005 ја организираат [[Евровизија]]. Песната ''Чија си'' стана еден од најголемите хитови што Тоше ги испеал во целокупната кариера, песна која заедно со Тајно моја ја лансирала македонската мегаѕвезда директно во редот на најпопуларните изведувачи кај нашиот северен сосед и пошироко. === Тоше Проески на натпреварот за песна на Евровизија 2004 === [[Податотека:Projeski Eurovision 2004.jpg|thumb|290px|Тоше Проески на [[Евровизија 2004]] со песната [[Ангел си ти|Life]]]] На 49-тото издание на Изборот за песна на [[Евровизија]], [[Македонија]] ја претставувала нејзината најголема музичка ѕвезда Тоше Проески. Тоше се претставил со песната ''Life'', која всушност била преработена верзија на оригинално избраната ''[[Ангел си ти]]''. Оваа песна била избрана на [[14 февруари]] [[2004]] година, во конкуренција со уште седум други песни од еминентни музички имиња, напишани специјално за Тоше. Инаку, музиката и аранжманот на песната ''[[Ангел си ти]]'' се на [[Јован Јованов]], а текстот на [[Илија Николовски]]. Оваа композиција била убедливо најдобра, како според телевоутингот, така и според 11-членото жири, а најмногу му се допаднала и на самиот Тоше. На Изборот за песна на Евровизија, Тоше со својата моќна и енергична изведба како и со придружните вокали кои направиле артистично шоу на сцената, успеа да се пласира од полуфиналната на финалната вечер. На финалната вечер, со освоени 47 бода се пласирал на 14-тото место. Иако Тоше не бил задоволен од својот пласман, поради познатата соседска размена на гласови, како и поради самиот евровизиски концепт кој не бара врвни пејачки квалитети, туку акробации и жонглирање на сцена, сепак Македонците достојно ја пречекале својата ѕвезда при враќањето од [[Истанбул]] во толкава бројност и толкава еуфорија, исто како Тоше да победил на Евровизија. === Вториот голем концерт на Градски стадион === На [[23 јуни]] [[2006]] година се случил вториот голем солистички концерт на Тоше, на Градскиот стадион. Спектакуларниот концерт започнал со привлечна танчерска група од [[Белград]] и во ритамот на придружниот состав на Тоше, [[Blue Funky Individuals]]. Воведните стихови на огромниот хит ''По тебе'' ветувале дека журката на Градски ќе биде незаборавна. Легендарната Јужна трибина била преполна, како и тревникот пред бината, што уште повеќе го мотивирал Тоше да го даде својот максимум. Се ределе хитовите од албумот ''По тебе'': ''Рани на усните'', ''Громови на душа'', ''Кој ли ти гризе образи'', ''Полско цвеќе''..., како и песните од претходните изданија: ''Во коси да ти спијам'', ''Лејди'', ''Излажи ме'', ''Сонце во твоите руси коси'', ''Далеку од мене'', ''Ангел си ти''... Секоја од нив била прифатена еуфорично. Некаде на половината на концертот, на сцена се појавил етно-пејачката [[Биља Крстиќ]], која во дует со Тоше ја испеала ''Јовано, Јованке'', а додека Тоше се пресоблекувал, Биља ја почестила публиката со својот голем хит ''Пуче пушка'' од филмот ''[[Зона Замфирова]]''. Со неверојатна енергија, Тоше бил брилијантен и во другиот дел од концертот, кој официјално завршил длабоко по полноќ. На бисот уште еднаш ја отпеал ''По тебе'', како и ''Зајди, зајди''. Веднаш после концертот Тоше заминал за [[Будва]]. === Концерт во Белградска арена === На [[14 февруари]] [[2007]] година, Тоше одржал спектакуларен концерт во српската престолнина — [[Белград]]. На неговиот концерт присуствувале помеѓу 15 и 20 илјади луѓе од сите генерации. Концертот се одржал во Белградската арена, најубавата сала за концертни, културни и спортски активности на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. За концертот на Тоше, српските медиуми известувале неколку дена претходно, респектирајќи го како голем и централен настан во српската метропола. Тоше со своето тричасовно шоу успеал да го докаже тоа. Тој го започнал концертот со песната ''Пратим те'' (македонска верзија По тебе), а потоа се изнаредиле сите негови хитови од српската фаза на неговата кариера, со исклучок на ''Тајно моја'', која публиката на течен македонски ја испеала хорски, од прв до последен збор. „''Ова е најсреќен ден во мојот живот. Првпат ми се случува концертот кој уште да не е почнат, јас се плашам дека ќе заврши''" — рекол Тоше по неколку испеани песни. На одличен [[српски јазик]], Тоше без проблем комуницирал со својата публика како никогаш до сега. Ерупција од задоволства настанале кога најпрво им го честитал православниот празник [[Св. Трифун|Св. Трипун]], па меѓународниот Св. Валентин. Фидбекот постојано се враќал од другата страна, оти обожавателите ги знаеле сите песни напамет. Како што забележале некои медиуми, Тоше на концертот се покажал како одличен гитарист, речиси на самиот старт кога се фатил за гитара, во изведба на ''Лејди''. Со него на сцена биле и членовите на неговиот бенд [[Blue Funky Individuals]], диригентот [[Саша Николовски - Ѓумар]], симфониски оркестар, хор... и сите беспрекорно си ја завршиле својата работа. Тоше на концертот имал и многубројни гости, [[Биља Крстиќ]] со која ги испеала македонските народни песни ''Јовано,Јованке'' и ''Море сокол пие'', [[Џана Нанини]], со која заедничката песна ''Арија'' ја имала својата светска премиера, [[Александра Милиќевиќ]] со која ја испеала песната ''1200 милји'' (во оригиналната изведба со [[Гоца Тржан]]), оркестарот на [[Срѓан Азировиќ]] со кој ја исполнил ''Несаница'' (тема од филмот [[Ивкова слава]]) и [[Танец (ансамбл)|Танец]] кои уште еднаш докажале дека се вистински македонски културни амбасадори. Крајот на концертот бил вистински делириум, бидејќи за крај биле оставени неговите најголеми хитови — ''Лагала нас мала'', ''Чија си'' и ''Срце није камен''. Како специјален подарок од Тоше за неговите обожаватели, тој ги испеал ''Fragile'' од [[Стинг]], ''Nothing else matters'' од [[Металика]] и ''Као какао'' од [[Леб и сол (музичка група)|Леб и сол]]. На [[12 февруари]] [[2008]] година концертот од Белградската арена започнал да се продава во ДВД-издание. Овој концерт е одлика на неговиот патриотизам и сè она што бил Тоше – велат од неговата матична продукција „Аворд“. На ДВД-то има материјали од хрватскиот Радиски фестивал во [[Хвар]], промоцијата на албумот „Игри без граници“ од [[Загреб]]. === Победа на ''Хрватски радиски фестивал'' === Најпопуларниот македонски пејач Тоше Проески, го продолжил искачувањето кон врвот на балканската музичка сцена со победата на Хрватски радиски фестивал на [[9 јуни]] [[2007]] година. Тој со песната ''Veži me za sebe'', сосема заслужено освоил Гран при во категоријата поп-рок и урбана музика, освојувајќи вкупно 16.589 гласови. === Третиот голем концерт на Градски стадион === Под мотото „Образованието е одговорност на сите“ поп-ѕвездата Тоше Проески, на [[5 октомври]] [[2007]] во 19:30 часот, одржал спектакуларен хуманитарен концерт на Градскиот стадион во [[Скопје]], поддржан од организацијата [[УСАИД]]. Парите од билетите, кои чинеле 200 денари, се искористиле за петгодишниот проект за основно образование финансиран од фондацијата. Со нив ќе бидат реновирани околу 100 училишта во Македонија, ќе се подобри наставната програма и ќе се спроведат образовните реформи. На вечерната прес-конференција во хотелот „Континентал“, освен Тоше, присуствувале претставници од УСАИД. Директорот Мајкл Еди, кој се обратил на македонски, рекол дека се гордее што работи со ѕвезда од рангот на Проески. Тоше истакнак дека „Никола Карев“, училиштето во кое учел во [[Крушево]], забрзано се реновира. — ''Чест ми е што сум дел од проект од вакви размери и од големи планови за македонското образование. Сите концерти ми се драги, но хуманитарните многу ми значат оти остануваат трајно. Ако се подобри образованието во Македонија, ќе имаме поздраво општество'' — изјавил Тоше. Како негови гости настапиле [[Адријан Гаџа]], [[Бојан Маровиќ]] и [[Антонија Шола]]. Тоше на прес-конференцијата непосредно пред концертот истакнал дека секогаш ќе се чувствува како Македонец и никогаш нема да ја напушти својата татковина. — ''На успехот секогаш е залепено зло зашто човечката природа е таква. Се надевам на поддршка од сите за да се справам со злобните луѓе, оти не можам да го направам тоа сам'' — рекол пејачот. Третиот голем солистички концерт на Тоше Проески, на Градскиот стадион, повеќеилјадната публика ќе го памети по неговиот силен и енергичен настап, како и по фактот дека таа ноќ Тоше максимално ѝ се дал на македонската публика. Особено запаметено останува неговото барање: „Сликајте ме со ѕвезденото небо", кога илјадници мобилни телефони и запалки светнале на неговите романтични рефрени. По завршувањето на концертот, на Тоше и на неговите колеги им биле доделени статуетки Мајка Тереза, од истоимената фондација, како знак на благодарност за хуманото дело. Тоше ја предал статуетката на неговата мајка Доминика, која му ја всадила хуманоста од мали нозе. Додека се случувало сето тоа, небото над [[Скопје]], го осветлувало величествен [[огномет]] во чест на Тоше. Со специјални материјали, концертот од 5 октомври 2007 година, бил емитуван на [[Бадник]] — [[6 јануари]] [[2008]] година на [[А1 Телевизија]], од 15 до 19 часот. === Сообраќајна несреќа === Тоше Проески загинал на [[16 октомври]] [[2007]] во трагична сообраќајна несреќа на автопатот [[Загреб]] — [[Липовац]], кај местото [[Нова Градишка]] во [[Република Хрватска]], на возраст од 26 години.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mia.com.mk/portal/page?_pageid=113,128365&_dad=portal&_schema=PORTAL |title=Македонска Информативна Агенција, '''Тоше Проески загина во сообраќајна несреќа.''' |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2008-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080731145155/http://www.mia.com.mk/portal/page?_pageid=113,128365&_dad=portal&_schema=PORTAL |url-status=dead }}</ref> Во мигот на несреќата, Тоше се наоѓал на совозачкото седиште во возилото ''[[фолксваген]] туарег (Volkswagen Touareg)'' кој со голема брзина удрил во приколката на камионот пред него и потоа во крајпатната заштитна ограда. Останатите двајца патници — возачот [[Ѓорѓе Георгиевски]] поминал со потешки, додека неговата менаџерка [[Лилјана Петровиќ (менаџер)|Лилјана Петровиќ]], со полесни повреди. И двајцата биле вон-животна опасност.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.makfax.com.mk/look/novina/article.tpl?IdLanguage=10&IdPublication=2&NrArticle=86596&NrIssue=479&NrSection=10 |title=www.makfax.com.mk |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2008-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081112003711/http://www.makfax.com.mk/look/novina/article.tpl?IdLanguage=10&IdPublication=2&NrArticle=86596&NrIssue=479&NrSection=10 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://vijesti.hrt.hr/ShowArticles.aspx?ArticleId=34132 |title=vijesti.hrt.hr |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2007-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016165146/http://vijesti.hrt.hr/ShowArticles.aspx?ArticleId=34132 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://dnevnik.hr/naslovnica/vijesti/crnakronika/20071016_28177_76757.php |title=dnevnik.hr |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2007-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016163954/http://dnevnik.hr/naslovnica/vijesti/crnakronika/20071016_28177_76757.php |url-status=dead }}</ref> == Последното испраќање на Тоше == [[Податотека:ToseAleksandar.jpg|thumb|left|270px|Телото на Тоше, пречекано на аеродромот Александар Велики од премиерот и висока владина делегација]] Телото на Тоше пристигна на аеродромот „Александар Велики" од [[Хрватска]], на [[16 октомври]], околу 23 часот, со хеликоптер на Армијата на Република Македонија. Целата нација со солзи го пречека во родната [[Македонија]], со оглед на тоа дека настанот беше пренесуван од сите национални телевизии. На аеродромот, неговото тело беше пречекано од неговите најблиски и од владина делегација на чело со премиерот [[Никола Груевски]]. Беше организирана мала процесија од страна на почесната гарда на Армијата. Во сите македонски градови и села веќе беше отпочнато оплакувањето на најомилениот естраден лик и македонска национална гордост. На плоштадот „Македонија" во [[Скопје]], масовно се палеа свеќи, а народот спонтано излегуваше на улиците за да го пречека и испрати на патот до [[Крушево]]. Погребот на најголемата македонска музичка ѕвезда започна утредента во 13 часот, откако претходно беше одржана комеморација пред споменикот [[Македониум]]. "Крушево и Македонија уште од Илинден 1903-та не ги обземало таква тага и очај. И со право, зашто изгуби ангел. Продолжи Тоше да пееш, на небото, придружуван од ангели" - се прости архиепископот г.г. Стефан од „ангелскиот глас“. Овие зборови на архиепископот г.г. Стефан најдобро ја опишуваат атмосферата во која Македонија се прости од својот „ангелски глас“ Тоше Проески. Со липање и со неизмерна почит верната публика и на крушевско Гумење му го подари последниот аплауз на својот сакан. Премиерот [[Никола Груевски]] во обраќањето рече дека Тоше нè научи на чистота, на јасност, на упорност, на скромност, на хуманост, на искреност. - Нè научи на вредности на кои треба да почива универзумот. „Ни остави песна за да нè теши и да нè потсети како е да се биде човек" - рече Груевски на комеморацијата пред неколку илјади крушевчани, Македонци, почитувачи на Тоше, кои како река дојдоа да се простат со својот миленик. Тажното простување од големата ѕвезда почна уште во 11 часот, во црквата „Пресвета Богородица“, каде што Тоше бил крстен. Од црквата ковчегот беше ставен на лафет од каде што поворката тргна кон месноста Гумење, кај [[Споменик „Илинден“|Споменикот на крушевската револуција]]. Глумицата [[Весна Петрушевска]] со говор се прости од својот пријател. - „Најстрашно е што Македонија го изгуби најдоброто нешто. Мислам дека умре надежта. Мислам дека умре најголемата ѕвезда што некогаш се родила во Македонија". Посмртно прогласен за почесен граѓанин на Македонија, Тоше беше погребан со најголеми државни почести. На неговото испраќање присуствуваше државниот врв, а венци пред ковчегот со неговото тело положија претседателот [[Бранко Црвенковски]], премиерот Груевски, претседателот на Собранието [[Љубиша Георгиевски]] и речиси сите членови на Владата, делегации од политичките партии, хуманитарни организации на кои тој несебично им помагаше. Во реката луѓе што се поклонија пред големиот пејач беа неговите колеги, пејачи од [[Македонија]] и од [[Балкан]]от, глумци, црковниот врв, но и одбојкарите од неговиот клуб, игроорци, неговите пријатели, илјадници обожаватели. Последна почит му оддадоа и многу негови пријатели од балканската естрада, меѓу кои македонската поп дива [[Калиопи]] и нејзиниот сопруг, глумецот [[Васил Зафирчев]], оперската дива [[Весна Гиновска-Илкова]], [[Арбен Шаќири|Бени]] и [[Нора Шакири]], пејачот [[Адријан Гаџа]], хрватските пејачи [[Аки Рахимовски]], [[Тони Цетински]], српските пејачки ѕвезди [[Жељко Јоксимовиќ]], [[Светлана Ражнатовиќ-Цеца|Светлана Ражњатовиќ]] и други. Беа и амбасадорката на САД [[Џилијан Миловановиќ]], евроамбасадорот [[Ерван Фуере]] и градоначалникот на Скопје [[Трифун Костовски]]. == ''Македонија навива за вас'' == [[Податотека:St.Preobrazenie Tose Proeski church.jpg|мини|десно|250п|Црквата „Преображение Господово“ што Тоше започнал да ја гради]] Песната „Македонија навива за вас", која, како последен проект во својот живот ја снимил Тоше Проески, со 196 илјади гласа победила на изборот за официјална спортска химна, што се одржала на 10 ноември 2007 во Метрополис арена на Скопски саем. Од оваа манифестација од 213 илјади телефонските гласања собрани биле околу 17 илјади евра, кои биле донирани за помош во лекувањето на малиот Тео Тасев. Авторот на победничката химна, [[Александар Митевски (пејач)|Александар Митевски]], добил ваучер од 3.000 евра, кои, како што рекол тој, исто така ќе бидат донирани за помош на Тео. Претходно на [[фудбал]]скиот натпревар [[Македонија]] — [[Андора]] повеќеилјадна публика го скандирала името на Тоше. Поради големиот интерес, непосредно пред почетокот на фудбалскиот квалификациски натпревар, од безбедносни причини влегувањето на Јужната трибина било запрено. Службените лица од [[УЕФА]] за ваквите пропусти во организацијата имале разбирање. Токму со реприза на отпеаната химна од Тоше во хор со гледалиштето пред натпреварот со [[Англија]], сите се присетиле дека тој бил нераскинлив дел и од спортските настани. Младите, начичкани на скалилата, ги кревале постерите со ликот на крушевчанецот, на кои стоела пораката „Секогаш во срце ќе те носиме“. „Комитите“ од Запад ја повикувале Јужна, а Исток — Северната трибина, сите заедно да го скандираат во хор името на Тоше. „Поздрав за Тоше“, „Тоше е еден“, „Играјте за Тоше“ или само едноставно „Тоше“ ечеле во свежата квечерина преку ридиштата. Како да сакале да ги слушне од неговиот вечен дом во Гумење. [[Андора]] сама за себе на студот ќе привлечела можеби одвај илјада гледачи. Но, повикот на Фудбалската федерација на Македонија, која во знак на почит кон својот навивач ширум ги отворила портите на Градски, бил повод на Денот на жалоста да се слави. Не се славело првата победа по 38 месеци, 80. меч на капитенот [[Гоце Седлоски]], туку се славел ликот и делото на Тоше. Македонските фудбалери излегле на теренот во маички со ликот на Проески, била промовирана националната спортска химна во изведба токму на Тоше, а и головите му биле посветени нему. [[Горан Пандев]] веќе станал фудбалска легенда по головите против [[ФК Реал Мадрид|Реал]], [[Јувентус]] во дресот на [[Лацио]], но се поклонил пред музичката и легенда на хуманоста, кревајќи го погледот и рацете нагоре, по постигнувањето на голот. Тоа било посвета од спортскиот до културниот амбасадор на Македонија. И стрелецот на првиот гол [[Илчо Наумоски]], веднаш по погодокот се стрчал кон Јужната трибина, бакнувајќи го големиот постер со ликот на Тоше. — ''При последната средба со Тоше, ми рече дека сигурно ќе дадам гол на следниот меч за репрезентацијата. Тоше ни ја даде победата'' — вели Наумоски. Македонија ја прекинала лошата серија од три години и два месеца без победа на свој терен, но Наумоски рекол дека нема многу причини за радост. — ''Пред мечот го загубивме еден од нашите најверни навивачи и другар на репрезентацијата. Два дена жалиме за Тоше. Ова беше меч посветен нему. Сите погодоци и победата се во негова чест'' — вели Наумоски, кој настапувал за австрискиот [[Матерсбург]]. — ''Тоше често знаеше да не посети и мене и [[Гоце Седлоски]]. Се дружевме во Виена. Тој беше еден од најголемите навивачи на нашата репрезентација. Постојано нè бодреше, а често знаеше да дојде и на мечевите што ги игравме и на гости. Знам дека и вечерва ќе беше на стадион и ќе навиваше. Вака, нè гледаше од небото. Тој беше најмилата личност. Не знам зошто [[Господ]] ги зема добрите, но знам дека Тоше сега е во [[рај]]от'' — скршен од болка вели Наумоски, кој по мечот во публиката ги фрлил дресот и тренерките. „Збогум голем човеку“, „Ангел беше на земјата, ангел ќе бидеш на небото“, „Гордост наша, почивај во мир, Тоше“, се дел од транспарентите истакнати на оградата на стадионот. Таканаречените „мексикански бранови“ во текот на второто полувреме биле вибрациите во чест на Тоше од тие што успеале да влезат на стадионот. Навивачите од прва ја запаметиле и „Македонија навива за вас“, спортската химна што со толку страст ја отпеал токму Тоше. Химната, која е само една од 12-те што ги одбрала Агенцијата за млади и спорт и што ќе се натпреваруваат за официјалната навивачка химна, била промовирана на паузата меѓу двете полувремиња. Тоа било и последна снимена композиција на Проески. Македонија навивала за Тоше. == Реакции по смртта на Тоше == Веста за смртта на Тоше Проески е објавена од најголемите светски новински агенции<ref>[http://www.makfax.com.mk/look/novina/article.tpl?IdLanguage=10&IdPublication=2&NrArticle=86690&NrIssue=479&NrSection=10 '''МАКФАКС'''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081112003716/http://www.makfax.com.mk/look/novina/article.tpl?IdLanguage=10&IdPublication=2&NrArticle=86690&NrIssue=479&NrSection=10 |date=2008-11-12 }}, Светските медиуми за Тоше</ref>. Најголем дел од нив го нарекуваат „''најголема балканска ѕвезда''“, а ''Би-Би-Си''<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7046808.stm '''BBC'''], Balkan pop star dies in car crash, Proeski's fame transcended ethnic divisions in the Balkans Macedonian pop star Tose Proeski, a hugely popular singer in the Balkans, has died in a car crash in Croatia</ref>, неговата слава на [[Балкан]]от ја поистоветува со онаа на [[Елвис Присли]] во [[САД]]. По повод смртта на Тоше Проески, на главниот плоштад во [[Скопје]] се отворени книги на жалост, а илјадници скопјани оставаат пораки, палат свеќи и се потпишуваат во книгата на жалоста. Отворена е и петиција за името на Тоше Проески да го носи ''Средното музичко училиште'' во градот [[Битола]], каде учел Тоше Проески. Истата петиција важи и за промоција на хуманитарен фестивал кој ќе се одржува секоја година на денот на неговата смрт 16 октомври и кој ќе го носи неговото име и ќе опфаќа музичари од сите музички жанрови, сè со цел да им се помогне на сите оние на кои им треба хуманитарна помош. <center><gallery> Tose Proeski commemoration Skopje Macedonia 1.jpg Tose-Skopje2.JPG Tose-Skopje3.jpg Tose-Skopje4.JPG Tose-Skopje5.JPG Tose Proeski commemoration Skopje Macedonia 4.jpg Tose-Skopje7.JPG Tose-Skopje8.jpg </gallery></center> == Посмртни признанија == [[Податотека:Toseproeski.jpg|thumb|right|200px|Тоше Проески.]] На 10 декември 2007 година во Загреб официјално стартуваше продажбата на албумот „Ako me pogledaš u oči“, во [[Македонија]] објавен пред пет години, кој на некој начин беше и пресвртница во кариерата на легендарниот пејач. Ова е деби на овој носач на звук, во издание на Hit records, а секој негов купувач учествуваше во хуманитарниот проект Dodaj notu dobrote. Овој албум е прво негово издание кое е работено на македонски и српскохрватски јазик. На албумот се наоѓаат песните: Ćini, Ako me pogledaš u oči, Još jedan stepenik, Soba za tugu... Овој албум за само три недели продажба достигна платинест тираж во Хрватска, со продадени 10.222 копии. Издавачката куќа Hit records која за хрватскиот пазар објави неколку албуми на Тоше, јавно обелодени дека неговиот последен албум Igra bez granica во Хрватска '''го достигна платинестиот тираж''', со продадени 50.000 копии. Во рамките на промоцијата, оваа издавачка куќа на главните автори на проектот Igra bez granica: Мирослав Рус, Никша Братош и Миро Буљан им врачи платинести плакети, а платинеста плоча посмртно му беше доделена и на Тоше. Од [[15 декември]] [[2007]] година, '''еден милион поштенски марки со ликот на Тоше''' почнаа да кружат низ светот, исто како и неговата песна. Марката на која Тоше е фотографиран со гулаб, во кој гледа со неизмерна нежност, смиреност и добрина, дело на фотографот [[Дарко Мораитов]], беше официјално промовирана во [[Македониум]]от во Крушево. Издадената поштенска марка е преседан во историјата на Македонска пошта. По ограничениот број марки со ликот на загинатиот претседател [[Борис Трајковски]], за првпат се издава марка на великан од чие дело не поминале најмалку 50 години. Оваа одлука, главните луѓе на Македонска пошта, со солзи во очите ја донеле истиот ден кога Тоше трагично го загуби својот живот во сообраќајната несреќа во Нова Градишка, Хрватска. Парите од продадените марки (една марка чинеше 12 денари) се слеаја во Фондацијата Тоше Проески и се распределуваа во хуманитарни цели. Месеци по смртта на македонскиот великан Тоше, вратите од куќата на семејството Проески, на фамозната адреса Томе Никле 32, беа отворени, и во неа со изразита почит и љубов, влегуваа посетителите на вечното почивалиште на пејачот. [[Податотека:Спомен куќа на Тодор Проески, Крушево.jpg|мини|десно|250п|[[Спомен куќа на Тоше Проески|Спомен куќата]] на Тоше Проески во родното Крушево.]] [[Податотека:Spomen sobata na Toshe 011.JPG|мини|десно|250п|Спомен-собата на Тоше Проески во конаците на Преображенскиот манастир]] [[Податотека:Toše Proeski na Mostot na umetnosta (4).JPG|мини|Споменик на Тоше Проески на [[Мост на уметноста|Мостот на уметноста]]]] Во '''специјалната божиќна програма на телевизија Ватикан''' е прикажана посебна репортажа за духовната и хуманата посветеност на македонскиот поп пејач Тоше Проески. Во 15-минутната приказна за Тоше и неговото верување во Бога се истакнува дека за својот краток век, тој со целото свое битие беше посветен на верата, црквата и хуманоста, неговите песни со текстовите и музиката беа молитви, информира граѓанската асоцијација „Скопјанката Мајка Тереза“, Тоше ги радуваше и сплотуваше луѓето без разлика на која нација, вера или генерација припаѓаат. Пееше на македонски, на мајчиниот влашки, на англиски, српски, хрватски, шпански, италијански, руски, француски и други јазици. Беше поп-ѕвезда, но пееше и изворна народна музика, а не ги достигна височините на светската оперска сцена за што ги имаше сите потенцијали. Телевизија [[Ватикан]] пренесувајќи дека Тоше Проески за своја водилка во хуманоста ја сметаше блажената [[Мајка Тереза]], со татковско влашко потекло, открива дека тој бил член на организацијата „Скопјанката Мајка Тереза“ и во нејзината спомен соба и светилиште во родниот град [[Скопје]] во честите молитви пред нејзиниот портрет го пронаоѓал мирот во душата и инспирацијата во работата. Во репортажата се пренесува чинот кога Проески на неговиот хуманитарен концерт на стадионот во Скопје ја прима последната награда во својот живот - токму статуата на Мајка Тереза и која и ја предава на својата мајка Домника, нагласувајќи дека добрината и хуманоста ги наследил од родителите. Во телевизискиот запис се истакнува дека Тоше е личност на годината во Македонија и во Хрватска. Покрај манастирот што го градеше, до неговиот гроб во родниот град Крушево ќе биде подигната и црква во чест Тоше Проески. Потенцирајќи дека Тоше го посетил [[Ватикан]], телевизијата, која емитува програма на 40 јазици, објавува делови од настапите што во чест на [[Мајка Тереза]] ги имал во [[Македонската академија на науките и уметностите]] во Скопје и инсерти и пораки од повеќето негови хуманитарни мисии. Истакнувајќи дека Тоше е идол на младите и симбол за хуманоста, се пренесува идејата за негова световна канонизација во куќата на сестрите на Мајка Тереза во Ватикан. Тоше посмртно е добитник на '''специјално признание за придонес во спортот''' во изборот организиран од Сојузот на спортските федерации на Македонија и од [[Агенцијата за млади и спорт]]. Проески беше награден со ова признание поради исклучителниот придонес во спортот воопшто, а особено во одбојката. Проески ја возобнови одбојката во својот град [[Крушево]], со заживувањето на клубот Синалко, чиј активен член беше. Во име на семејството Проески, признанието го прими претставник на клубот. На [[23 јануари]] [[2008]], два дена пред роденденот на трагично загинатиот Тоше Проески во [[Спомен куќа на Мајка Тереза|Спомен куќата на Мајка Тереза]], беше откриена бронзена биста со неговиот лик. Отворена беше и изложба со 27 фотографии од хуманитарните акции на Тоше. „Таа љубов кон него и за него не сјати и овде, во овој храм на хуманоста, во оваа мало катче во кое Тоше наоѓаше дел од својот мир, од каде повикуваше на мир, на хуманост, на добрина, на човекољубие“, изјави [[Стојан Тренчевски]]. [[Борис Трајанов]], уметник на мирот на УНЕСКО апелираше, македонската јавност да и упати благодарност на менаџерката на Тоше, [[Лилјана Петровиќ (менаџер)|Љиљана Петровиќ]]. Чествувањето на хуманоста на Тоше Проески повторно ги собра неговите млади обожаватели, повторно солзи и потсетување на трагедијата, но и на големината на Тоше, дојдоа и неговите колеги естрадни уметници и претставници на семејството. „Некој рече дека пород не направил, нема фамилија, фамилија му се песните, фамилија му е цела Македонија“, рече [[Есма Реџепова]], Бронзената статуа е дело на вајарот [[Митко Тошев]] од [[Струмица]], кој на 25 јануари ќе ја подари на родителите на Тоше. „Додека го работев ликот на Тоше почувствував дека Тоше има ангелски лик и можев да влезам внатре во неговата душа и да откријам дел од неговата чиста душа“, изјави Митко Тошев. Изложбата на фотографиите патуваше низ градовите во [[Македонија]], [[Србија]], [[Хрватска]], [[Индија]], [[Ватикан]] и [[Велика Британија]]. == ''The hardest thing'' == На [[31 мај]] [[2008]], на Хрватскиот радиски фестивал во [[Опатија]], беше промовиран видео записот за песната The hardest thing (Најтешкото нешто).Од следниот ден, истиот започна да се емитува и на MTV Adria. Спотот го изработи „Ем-ти-ви Адрија“ од снимки направени во [[Лондон]] и на [[Јамајка]], како и кадри од некои приватни моменти на покојната ѕвезда. Тоше во 2006 година престојуваше 20 дена на Јамајка со менаџерката Лилјана Петровиќ и со Ласто Николовски од „Аворд продукција. Тие биле придружувани од Брајан Тејлор, менаџер на Тоше за странскиот пазар и композиторот, Енди Рајт кој ги направил првите пет албуми на „Симпли ред“. Обожавателите на Проески во [[Опатија]] настанот го проследија со транспаренти, маици со негов лик и со македонски знамиња. Во првите редови на публиката беше и неговата менаџерка Петровиќ. По емитувањето на спотот, во чест на Тоше беа прикажани и снимки од изведбата на „Вежи ме за себе“, со која лани победи на овој фестивал што се одржа на [[Хвар]], како и дуетскиот спот со [[Антонија Шола]] за „Волим осмијех твој“.„Хит рекордс“ им врачи дијамантски плочи на зетот на Тоше, Славен Ристоски и на менаџерката Петровиќ. Специјално за овој настан пристигнаа обожавателите на Тоше од сите поранешни југословенски републики, како и почитувачи на неговото дело од [[Фиренца]]. Хрватските обожаватели направија 20-метарско платно на кое беше напишано „Тоше, заувјек твоји потписујемо“. Платното ќе му го подарат на семејството на Проески, за да стои во спомен-куќата. Поради вонредното значење на овој настан - објавувањето на првиот сингл од англискиот проект на Тоше, фестивалот го пренесуваше и Македонската национална телевизија. Цела македонска нација со особено внимание го проследи настанот и се потсети на својот непреболен ангел. На [[6 јуни]] [[2008]] година, во етерот на македонската телевизија [[Канал 5]], премиерно беше пуштен краткиот документарец снимен за време на престојот на Тоше Проески во [[Јамајка]]. На него може да се забележи „креативниот процес“ на создавање на песните од англискиот албум и нескриеното задоволство што Тоше го искажува во врска со материјалите и соработката со Брајан Тејлор. Во документарецот меѓу другото, Тоше ја издвојува песната The hardest thing како песна „која ги вади сите емоции од него“, со што се обвистинуваат прогнозите дека токму таа е песната со која тој требаше да се пробие и да го освои светскиот музички пазар. Во краткиот документарец има и секвенци од видео-записот за темата Aria (итал. воздух), која Тоше ја отпеа заедно со италијанската дива [[Џана Нанини]]. == Концерт во чест на Тоше == На [[5 октомври]] [[2008]] година, на Градскиот стадион во Скопје се одржа хуманитарен концерт, во чест на најголемата балканска ѕвезда - Тоше. Избран беше овај датум, бидејќи на 5 октомври 2007 година, исто така на Градскиот стадион Тоше одржа еден од најголемите хуманитарни концерти досега. Неговата желба беше пак наредната година да го наполни Градскиот стадион, па во таа чест беше одржан овој концерт, кој се претпоставува дека ќе премине во традиција. На концертот под мотото: „Тоше - те сакаме сите“ настапија голем број на музички ѕвезди, меѓу кои и [[Калиопи]], [[Гоца Тржан]], [[Тони Цетински]], [[Руслана]], [[Синтезис]] и други. == Филм посветен на животот од Тоше == [[Министерство за култура и туризам на Македонија|Министерството за култура и туризам на Македонија]] најавило игран филм, документарен филм и телевизиска серија во чест на животот на Тоше Проески. Се очекувало да се приклучат поголем дел од националните телевизии од Балканот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.filmneweurope.com/news/macedonia-news/item/126622-multiple-formats-announced-about-macedonian-music-legend-tose-proeski|title=Multiple Formats Announced about Macedonian Music Legend Toše Proeski - FilmNewEurope.com|last=Lazarevska|first=Marina|work=www.filmneweurope.com|language=en-gb|accessdate=2025-02-27}}</ref> [[Македонска радио-телевизија|Македонската радио-телевизија]] во 2025 година ќе одржи конкурс за филмаџии заинтересирани да работат на неодамна најавениот проект како документарен, долгометражен и телевизиска серија за Тоше Проески, проект кој треба да биде готов во следните две години според изјавите на министерот за култура и туризам [[Зоран Љутков]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/mrtv-to-hold-contest-for-toshe-proeski-documentary-feature-tv-series-in-2025|title=MRTV to hold contest for Toshe Proeski documentary, feature, TV series in 2025|last=Reed|first=Magdalena|date=2024-12-20|work=Mia.mk|language=en|accessdate=2025-02-27}}</ref> МРТ најави дека за снимањето на филмот за познатиот македонски пејач ќе бидат издвоени 1.473.475 евра.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lom.com.mk/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%81%D0%B5-%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0-%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BC-%D0%B8-%D1%82%D0%B2-%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%82%D0%BE%D1%88%D0%B5/|title=Се снима игран филм и ТВ серија за Тоше Проески, обезбеден е буџет од милион долари, објави македонскиот министер|last=Игор|date=2024-12-21|work=Lom.com.mk|language=mk-MK|accessdate=2025-02-27}}{{Мртва_врска|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На [[17 јуни]] [[2026|2026 година]], Пеце Талевски — продуцент од Охо Продукција најавил дека снимање за филмот и телевизиска серија би почнало во [[јануари]] [[2027|2027 година]]. Зад [[Режија|режијата]] бил Игор Стоименов и Ѓорѓи Унковски. [[Сценарист|Сценаристи]] биле Игор Стоименов, Милана Влаовиќ и Андреј Волкашин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zenskimagazin.faktor.mk/produkcija-oho-najavuva-vo-januari-2027-godina-pochnuva-snimanjeto-na-filmot-za-toshe-proeski|title=Продукција „Охо“ најавува: Во јануари 2027 година почнува снимањето на филмот за Тоше Проески|work=Женски Магазин|language=en|accessdate=2026-07-08}}</ref> == Албуми == * [[1999]], [[Некаде во ноќта (албум)|Некаде во ноќта]] * [[2000]], [[Синот божји (албум)|Синот божји]] * [[2002]], [[Ако ме погледнеш во очи (албум)|Ако ме погледнеш во очи]] * 2002, Ako me pogledaš u oči * [[2004]], [[Ден за нас (албум)|Ден за нас]] * 2004, Dan za nas * [[2004, DVD Тоше Проески - стадион '04- Live]] * [[2005]], [[По тебе (албум)|По тебе]] * 2005, Pratim te * [[2006]], [[Божилак (албум)|Божилак]] (анг: Rainbow) * [[2006, DVD Тоше Проески - стадион '06 - Live]] * 2006, DVD Toše Proeski - Live Skenderija '06 * [[2007]], [[Игри без граници (албум)|Игри без граници]] * 2007, Igra bez granica * [[2008]], DVD Toše Proeski - Live 2007, Beogradska Arena * [[2009]], [[The hardest thing (албум)|The Hardest Thing]] [post mortem] * 2009, DVD Тоше Проески - стадион '07 - Live * [[2010]], Тоше и пријателите - Сè уште сонувам дека сме заедно * [[2011]], Со љубов од Тоше *2018, Secret Place [post mortem] === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- |'' Морска звезда'' || 2000 || Томато продукција |- |''Твојте бакнежи на мојте врели кошули'' || 2000 || |- | ''1200 милји ''|| 2001 || - |- | ''Синот божји'' || - || - |- |'' Во коси да ти спијам''|| - || - |- | ''Немир'' ||- || - |- | ''Немаш ни благодарам'' ||2002 ||Томато продукција |- | ''Магија ''|| 2003 || - |- |'' Ако ме погледнеш во очи'' || - || - |- | ''Ангел си ти ''|| 2004 || - |- |'' По тебе'' || 2005 || - |- |'' Сите сме нивни деца'' || 2005 || - |- | ''Нај нај ''|| - || - |- | ''Зошто отиде ''|| - || - |- | ''Кој ли ти гризе образи'' || -|| - |- |'' Лагала нас мала ''|| - || - |- | ''Lady'' || - || - |- |'' Волим осмех твој ''|| 2007 || - |- |'' Крајње вријеме ''|| - || - |- |'' Aria ''|| - || - |- | ''Још увек сањам да смо заједно'' || - || - |- | ''Жао ми је ''|| 2006 || - |- | ''Све је ово премало за крај ''|| - || - |- | ''If you wanna leave me'' || 2016 ||- |- | ''Secret Place'' || 2018 ||- |- | ''When I've Got The Sunlight'' || 2018 ||- |- |} == Најголеми хитови == * ''Чија си'' - #1 Македонија, #1 СЦГ, #1 БиХ * ''Немаш ни благодарам'' * ''Тајно моја'' - #1 Македонија * ''Ако ме погледнеш во очи'' - #1 Македонија, #1 СЦГ * ''Соба за тага'' * ''Life'' - #1 Македонија, #2 СЦГ #49 Јужна Африка * ''Жао ми је'' * ''Кој ли ти гризе Образи (Ко ти то гризе образе)'' - #1 Македонија, #1 СЦГ, #1 Хрватска * ''Лагала нас мала'' (со [[Тони Цетински]]) - #1 Македонија, #1 СЦГ, #1 Хрватска (20 недели) * ''По тебе'' * ''Срце није камен'' (Хит на годината во Хрватска) * ''Вежи ме за себе'' (#1 на „Радиски фестивал“ во Хрватска) * ''Никој како тебе не бакнува'' - #1 во Македонија * ''Месечина'' * ''Волим осмијех твој'' (со Антонија Шола) - #1 во Хрватска * ''Боже, чувај ја од зло'' * ''Игри без граници'' - #1 на Балканот(3 месеци).... * ''The Hardest thing'' * ''Сè уште сонувам дека сме заедно'' ==Дуети== *„Лагала нас мала“-Тони Цетински *„Магија“ - [[Есма Реџепова]] *„Волим осмех твој“ - [[Антонија Шола]] *„Крајње време“ - Ања Рупел *„Арија“ - Џана Нанини *"1200 милји" - [[Гоца Тржан]] *"Немир" - [[Каролина Гочева]] *"Ој девојче, девојче" - [[Синтезис]] *"When I've Got The Sunlight" - Rebecca Poole Aka Purdy *"Жена Балканска" - [[Синтезис]] == Извори == <div class="references-small"> <references /> <ol> <li value="9"> [http://www.360macedonia.com/macedonia/en/index.php 360macedonia.com Virtual Panorama IN MEMORIAM - Tose Proeski] </li> </ol> </div> == Надворешни врски == * [http://www.ringeraja.mk/dve-tazhni-godini-bez-nashiot-angel_463.html Две тажни години без нашиот ангел на Рингераја] {{mk}} * [http://www.idividi.com.mk/vesti/makedonija/Razno/403825/index.html Снимка од погребот на Тоше, Македонска радио-телевизија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071225223305/http://www.idividi.com.mk/vesti/makedonija/Razno/403825/index.html |date=2007-12-25 }} * [http://tose.krusevo.gov.mk/ Официјална книга на жалост посветена на Тоше] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081005070420/http://tose.krusevo.gov.mk/ |date=2008-10-05 }} * [http://toshe4ever.com Неoфицијална книга на жалост посветена на Тоше] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101001114117/http://toshe4ever.com/ |date=2010-10-01 }} * [http://www.toseproeski.info/ Официјално мрежно место на Тоше Проески] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170117075413/http://www.toseproeski.info/ |date=2017-01-17 }} {{mk}} {{en}} * [http://www.toseproeski-music.com/main_eng.html Стар портал на Тоше Проески] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090304130637/http://www.toseproeski-music.com/main_eng.html |date=2009-03-04 }} {{mk}} * [http://www.muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=10105 Дискографија на „Тоше Проески“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160510160413/http://muzichkiregistar.com/AuthorDetails.aspx?id=10105 |date=2016-05-10 }} евидентирана од [http://www.muzichkiregistar.com ВБУ Музички регистар] '''(македонски)''' {{Тоше Проески}} {{Македонија на Евровизија}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} __ИНДЕКС__ {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Проески, Тоше}} [[Категорија:Тоше Проески| ]] [[Категорија:Луѓе од Крушево]] [[Категорија:Македонски поп-пејачи]] [[Категорија:Македонски композитори]] [[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Македонски Власи]] [[Категорија:Носители на Орденот за заслуги за Македонија]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] bwks0hiewh0pk5pcb4or8i3tt2w9npd Никола Киров Мајски 0 18185 5591104 5443607 2026-07-12T17:36:56Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Луѓе со потекло од Свиништа]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591104 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Никола Киров Мајски| портрет= NikolaKMaiski.jpg| px=200п| опис=македонски револуционер и писател| наставка= | роден-дата={{роден на|28|јуни|1880}} | роден-место={{роден во|Крушево}}, [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1962|8|2|1880|6|28}}| починал-место= {{починал во|Софија}}, [[НР Бугарија]]| }} '''Никола Киров Мајски''' ([[Крушево]], {{роден на|28|јуни|1880}} - [[Софија]], {{починал на|2|август |1962}}) — македонски револуционер и писател. Автор е на [[Крушевски манифест|Крушевскиот манифест]]. == Животопис == Никола Киров Мајски е роден во семејство со револуционерни традиции, кое потекнува од охридското село [[Свиништа]]. Дедо му Трајко, познат по прекарот „Демир (Железен) Трајко“ своевремено важел за голем бунтар и народен закрилник. Татко му Киро бил ѕидарски мајстор, изучувајќи го старословенскиот и грчкиот јазик. Основното образование го стекнува во родниот град, а гимназијата во [[Битола]] и [[Солун]]. Неговата бедна положба уште повеќе се влошува кога во [[1892]] година умира мајка му и се разболува татко му. Сепак успева да добие стипендија и да се запише во Битолската неполна машка гимназија каде ќе ги направи првите чекори на револуционерното поле, поврзувајќи се со неговиот воспитувач [[Пере Тошев]], за кого ќе рече: „На учениците тој гледаше како на идни апостоли на слободата кои преку исполнувањето на својот патриотски долг ќе мораат да се соочуваат со маса тешкотии и да ги превозмогнуваат.“ Поради учеството во ученичкиот бунт во [[1898]]/[[1899]] година, заедно со група ученици ќе биде исклучен од Битолската гимназија. Сепак, по интервенцијата на охридскиот владика [[Методиј]] казната му била укинета и тој своето образование го продолжил во Солунската гимназија. Во [[1902]] година заминува на учителска должност во леринското село [[Баница (Леринско)|Баница]]. Следната година се враќа во [[Крушево]] каде го затекнува [[Илинденското востание]] во кое [[братучед]] му [[Никола Карев]] ќе стане претседател на [[Крушевската република]], а тој ќе го состави познатиот [[Крушевски манифест]]. По неуспехот на Илинденското востание, во [[1906]] година повторно учителствува во Леринско. Подоцна се запишува на [[Софиски универзитет|Софискиот универзитет]] а во [[1909]] година учителствува во бугарскиот град [[Ихтиман]] каде поради недоразбирањата со тамошниот училиштен инспектор се враќа повторно во [[Крушево]]. Во [[1910]] година е назначен за директор на училиштето во [[Дебар]] и [[Ресен]], но поради акциите кои ги спроведуваат младотурците тој е спречен на тоа, поради што е и уапсен, каде е подложен на жестоки физички мачења. По 17-дневни мачења во истражниот затвор во [[Крушево]], во недостиг на конкретни докази Мајски бил ослободен и тој веднаш стапил на должност во [[Дебар]]. Таму тој бил осомничен за подбуцнувач на месната македонска и албанска интелигенција. Во учебната [[1911]]/[[1912]] година е директор во [[Ресен]], каде застанал на страната на учителството за време на неколкудневниот [[штрајк]]. Поради оправданоста на штрајкувачките барања тој бил унапреден за училиштен инспектор на Охридската епархија. За време на една обиколка во [[Струга]], Мајски дознал за ултиматумот што балканските држави го доставиле на [[Турција]] и кое доведе до започнување на [[Балкански војни|Балканските војни]]. Веста кај него предизвикала спонтана реакција: „Зарем требаше и Бугарија да го бара од Турција, она коешто ние го бевме спечелиле низ легални и нелегални средства и борби и кога почнавме веќе постепено да навлегуваме во војската, администрацијата и судските институции. Кој ѓавол ја принудил да се договара со своите соседи и да упатува ултиматуми за нас, без наше знаење и желба. Зошто таа не го стори тоа во времето кога ние бевме една моќна сила, кога ВМРО се почитуваше еднакво и од Турција, и од балканските држави...? Зошто не влезе во договорни односи со Србија и Грција за заемно откажување од завојувачката политика и не побара интервенција од големите сили за правилно разрешување на македонското прашање...? Какви ли расходи ќе платиме ние Македонците наспроти илуминациите на балканските држави во случај ако Турција го отфрли ултиматумот и се објави војна? Каков ли грозен можеби уште погрозен и пострашен ропски јарем од досегашниот, ќе ни наврте на вратот завојувачката политика на непријателите на борбена Македонија. Бидете проклети, о, браќа- небраќа!“ Подоцна врз Мајски биле вршени обиди да биде регрутиран за целите на големосрпската политика во [[Македонија]]. Понудено му било да стане околиски началник во [[Подградец]] ([[Албанија]]), но тој дипломатски одбива. По крајот на [[Втората балканска војна]], тој го напушта [[Охрид]] и заминува во [[Бугарија]]. Овде заедно со македонската интелигенција го уредувал органот на федералистите „[[Автономна Македонија]]“ во која објавува низа свои прилози. Завршил правни науки во Софија и работел како учител, па како финансиски службеник, а потоа се занимавал и со други дејности. Значајна е и неговата активност во рамките на Крушевското братство пред и по [[Втората светска војна]]. Значаен е и неговиот творечки фонд со драмските остварувања и поетски ракописи, посебно „За Македонија“. По предавањето на стихозбирката од името на ЦК на [[ВМРО]] на [[Тодор Александров]], [[Георги Баждаров]], [[Јордан Бадев]] и други за да ја прегледат и да се изјаснат дали таа може да биде печатена, [[Јордан Бадев]] ќе му одговори: „Порано јас имав или сакав да имам добро мислење за тебе но ти даваш докази дека сакаш да се надраснеш себеси... Си застанал да пишуваш стихови на македонски јазик, каков што не постои и каков што никогаш нема да постои. Зашто не постои македонска нација а има само македонски Бугари кои се неразделен дел од нашава нација и сите Бугари говорат на еден јазик-бугарскиот! Да се тврди спротивното е безумство, а да се работи за македонска нација тоа е злосторство и предавство.“ Никола Киров Мајски починал во [[Софија]], во длабока старост, токму на денот на [[Илинден]], {{починал на|2|август |1962}} година. ==Творештво== Никола Киров Мајски оставил доста историски трудови, како: * „Со поглед кон Македонија“ * „Епопејата на Крушево“ * „Светлина кон темнината“ и други. * [http://strumski.com/biblioteka/?id=487 „Крушево и неговите борби за слобода“] Познат е и како драмски писател и поет. == Литература == * Миодраг Друговац „Современи македонски писатели“, „Наша книга“, Скопје, 1979. == Надворешни врски == * [http://www.rastko.rs/rastko/delo/11911 Никола Киров Мајски „Лимон и јајца“] (битова сценка) * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/1999/sonce238/tekst12.htm Благој Стоичовски „Македонија - земја на солзите“]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Македонско сонце“ * [http://www.makedonskosonce.com/broevi/2000/sonce299/Tekst28.htm Благој Стоичовски „Мајски за автономијата на Македонија“]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Македонско сонце“ * [http://www.mn.mk/makedonski-legendi/4763-Nikola-Kirov-Majski-tvorec-na-Krusevskiot-manifest „Никола Киров Мајски, творец на Крушевскиот манифест“], „Македонска нација“ * [http://strumski.com/biblioteka/?id=872 "Македония и България. (Сказка държана в театър „Одеон“)"], публикувано във в-к „Воля“, бр. 655-661, София, 1915 г. * [http://strumski.com/biblioteka/?id=1471 Никола Киров-Майски от Крушево, Вардарска Македония - "Илинден - Драма в пет действия; Картини из великото македонско възстание през 1903 год."], София, 1923 година * [http://strumski.com/biblioteka/?id=1657 Никола Киров-Майски от Крушево, Вардарска Македония - "Светлосенки; разкази и скици"], Видин, 1942 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3075 "Леринско в моите спомени и преживелици през учебните 1902/3 и 1905/6 години (Материали за историята на македонското освободително движение)"], София, 1943 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3346 "Страници од мојот живот"], Скопје, 1994 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3248 "Въстанието в Крушево гледано през очите на турски офицер; Втори период от революционната дейност на Макед. революц. организация от Шемседин, капитан от Пехотата (машинопис)"], София, ок. 1955 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3236 "Напред към идеала на Илинден!"], публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", книга 67-68, София, 1935 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3234 "Драги Киров (Две писма до Никола Киров-Майски относно биографията на Никола Карев; 2 юли 1949 г.)", публикувано в "Никола Карев (1877-1905); Патешествија низ документи"], публикувано в "Никола Карев (1877-1905); Патешествија низ документи", Скопје, 2008 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2758 "† Павел Христов; Павле и федеративната идея; Погребението на Павел Христов"], възпоменателна статия за Павел Христов, публикувана във в. "Автономна Македония", брой 72, София, 1922 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2556 "Димитър Георгиев Велянов"], публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", година 5, книга 9-10 (49-50), София, септември-октомври 1933 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2146 "Таки Николов Динча"], възпоменателна статия за влашкия деец на ВМОРО Таки Динча от Крушево, публикувана в сп. "Илюстрация Илинден", година 4, книга 10 (40), София, юни 1932 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2137 "Първите бунтарски наченки в гр. Крушево"], публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", год. 4, книга 9 (39), София, май 1932 година * [[:s:Објавување на Илинденското востание|Објавување на Илинденското востание]] на Викиизвор. {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мајски, Никола}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Луѓе од Крушево]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Македонски мемоаристи]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] l50xfsdq994qymch15c4jcv6ptluvdy 5591105 5591104 2026-07-12T17:37:18Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591105 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Никола Киров Мајски| портрет= NikolaKMaiski.jpg| px=200п| опис=македонски револуционер и писател| наставка= | роден-дата={{роден на|28|јуни|1880}} | роден-место={{роден во|Крушево}}, [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1962|8|2|1880|6|28}}| починал-место= {{починал во|Софија}}, [[НР Бугарија]]| }} '''Никола Киров Мајски''' ([[Крушево]], {{роден на|28|јуни|1880}} - [[Софија]], {{починал на|2|август |1962}}) — македонски револуционер и писател. Автор е на [[Крушевски манифест|Крушевскиот манифест]]. == Животопис == Никола Киров Мајски е роден во семејство со револуционерни традиции, кое потекнува од охридското село [[Свиништа]]. Дедо му Трајко, познат по прекарот „Демир (Железен) Трајко“ своевремено важел за голем бунтар и народен закрилник. Татко му Киро бил ѕидарски мајстор, изучувајќи го старословенскиот и грчкиот јазик. Основното образование го стекнува во родниот град, а гимназијата во [[Битола]] и [[Солун]]. Неговата бедна положба уште повеќе се влошува кога во [[1892]] година умира мајка му и се разболува татко му. Сепак успева да добие стипендија и да се запише во Битолската неполна машка гимназија каде ќе ги направи првите чекори на револуционерното поле, поврзувајќи се со неговиот воспитувач [[Пере Тошев]], за кого ќе рече: „На учениците тој гледаше како на идни апостоли на слободата кои преку исполнувањето на својот патриотски долг ќе мораат да се соочуваат со маса тешкотии и да ги превозмогнуваат.“ Поради учеството во ученичкиот бунт во [[1898]]/[[1899]] година, заедно со група ученици ќе биде исклучен од Битолската гимназија. Сепак, по интервенцијата на охридскиот владика [[Методиј]] казната му била укинета и тој своето образование го продолжил во Солунската гимназија. Во [[1902]] година заминува на учителска должност во леринското село [[Баница (Леринско)|Баница]]. Следната година се враќа во [[Крушево]] каде го затекнува [[Илинденското востание]] во кое [[братучед]] му [[Никола Карев]] ќе стане претседател на [[Крушевската република]], а тој ќе го состави познатиот [[Крушевски манифест]]. По неуспехот на Илинденското востание, во [[1906]] година повторно учителствува во Леринско. Подоцна се запишува на [[Софиски универзитет|Софискиот универзитет]] а во [[1909]] година учителствува во бугарскиот град [[Ихтиман]] каде поради недоразбирањата со тамошниот училиштен инспектор се враќа повторно во [[Крушево]]. Во [[1910]] година е назначен за директор на училиштето во [[Дебар]] и [[Ресен]], но поради акциите кои ги спроведуваат младотурците тој е спречен на тоа, поради што е и уапсен, каде е подложен на жестоки физички мачења. По 17-дневни мачења во истражниот затвор во [[Крушево]], во недостиг на конкретни докази Мајски бил ослободен и тој веднаш стапил на должност во [[Дебар]]. Таму тој бил осомничен за подбуцнувач на месната македонска и албанска интелигенција. Во учебната [[1911]]/[[1912]] година е директор во [[Ресен]], каде застанал на страната на учителството за време на неколкудневниот [[штрајк]]. Поради оправданоста на штрајкувачките барања тој бил унапреден за училиштен инспектор на Охридската епархија. За време на една обиколка во [[Струга]], Мајски дознал за ултиматумот што балканските држави го доставиле на [[Турција]] и кое доведе до започнување на [[Балкански војни|Балканските војни]]. Веста кај него предизвикала спонтана реакција: „Зарем требаше и Бугарија да го бара од Турција, она коешто ние го бевме спечелиле низ легални и нелегални средства и борби и кога почнавме веќе постепено да навлегуваме во војската, администрацијата и судските институции. Кој ѓавол ја принудил да се договара со своите соседи и да упатува ултиматуми за нас, без наше знаење и желба. Зошто таа не го стори тоа во времето кога ние бевме една моќна сила, кога ВМРО се почитуваше еднакво и од Турција, и од балканските држави...? Зошто не влезе во договорни односи со Србија и Грција за заемно откажување од завојувачката политика и не побара интервенција од големите сили за правилно разрешување на македонското прашање...? Какви ли расходи ќе платиме ние Македонците наспроти илуминациите на балканските држави во случај ако Турција го отфрли ултиматумот и се објави војна? Каков ли грозен можеби уште погрозен и пострашен ропски јарем од досегашниот, ќе ни наврте на вратот завојувачката политика на непријателите на борбена Македонија. Бидете проклети, о, браќа- небраќа!“ Подоцна врз Мајски биле вршени обиди да биде регрутиран за целите на големосрпската политика во [[Македонија]]. Понудено му било да стане околиски началник во [[Подградец]] ([[Албанија]]), но тој дипломатски одбива. По крајот на [[Втората балканска војна]], тој го напушта [[Охрид]] и заминува во [[Бугарија]]. Овде заедно со македонската интелигенција го уредувал органот на федералистите „[[Автономна Македонија]]“ во која објавува низа свои прилози. Завршил правни науки во Софија и работел како учител, па како финансиски службеник, а потоа се занимавал и со други дејности. Значајна е и неговата активност во рамките на Крушевското братство пред и по [[Втората светска војна]]. Значаен е и неговиот творечки фонд со драмските остварувања и поетски ракописи, посебно „За Македонија“. По предавањето на стихозбирката од името на ЦК на [[ВМРО]] на [[Тодор Александров]], [[Георги Баждаров]], [[Јордан Бадев]] и други за да ја прегледат и да се изјаснат дали таа може да биде печатена, [[Јордан Бадев]] ќе му одговори: „Порано јас имав или сакав да имам добро мислење за тебе но ти даваш докази дека сакаш да се надраснеш себеси... Си застанал да пишуваш стихови на македонски јазик, каков што не постои и каков што никогаш нема да постои. Зашто не постои македонска нација а има само македонски Бугари кои се неразделен дел од нашава нација и сите Бугари говорат на еден јазик-бугарскиот! Да се тврди спротивното е безумство, а да се работи за македонска нација тоа е злосторство и предавство.“ Никола Киров Мајски починал во [[Софија]], во длабока старост, токму на денот на [[Илинден]], {{починал на|2|август |1962}} година. ==Творештво== Никола Киров Мајски оставил доста историски трудови, како: * „Со поглед кон Македонија“ * „Епопејата на Крушево“ * „Светлина кон темнината“ и други. * [http://strumski.com/biblioteka/?id=487 „Крушево и неговите борби за слобода“] Познат е и како драмски писател и поет. == Литература == * Миодраг Друговац „Современи македонски писатели“, „Наша книга“, Скопје, 1979. == Надворешни врски == * [http://www.rastko.rs/rastko/delo/11911 Никола Киров Мајски „Лимон и јајца“] (битова сценка) * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/1999/sonce238/tekst12.htm Благој Стоичовски „Македонија - земја на солзите“]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Македонско сонце“ * [http://www.makedonskosonce.com/broevi/2000/sonce299/Tekst28.htm Благој Стоичовски „Мајски за автономијата на Македонија“]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Македонско сонце“ * [http://www.mn.mk/makedonski-legendi/4763-Nikola-Kirov-Majski-tvorec-na-Krusevskiot-manifest „Никола Киров Мајски, творец на Крушевскиот манифест“], „Македонска нација“ * [http://strumski.com/biblioteka/?id=872 "Македония и България. (Сказка държана в театър „Одеон“)"], публикувано във в-к „Воля“, бр. 655-661, София, 1915 г. * [http://strumski.com/biblioteka/?id=1471 Никола Киров-Майски от Крушево, Вардарска Македония - "Илинден - Драма в пет действия; Картини из великото македонско възстание през 1903 год."], София, 1923 година * [http://strumski.com/biblioteka/?id=1657 Никола Киров-Майски от Крушево, Вардарска Македония - "Светлосенки; разкази и скици"], Видин, 1942 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3075 "Леринско в моите спомени и преживелици през учебните 1902/3 и 1905/6 години (Материали за историята на македонското освободително движение)"], София, 1943 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3346 "Страници од мојот живот"], Скопје, 1994 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3248 "Въстанието в Крушево гледано през очите на турски офицер; Втори период от революционната дейност на Макед. революц. организация от Шемседин, капитан от Пехотата (машинопис)"], София, ок. 1955 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3236 "Напред към идеала на Илинден!"], публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", книга 67-68, София, 1935 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3234 "Драги Киров (Две писма до Никола Киров-Майски относно биографията на Никола Карев; 2 юли 1949 г.)", публикувано в "Никола Карев (1877-1905); Патешествија низ документи"], публикувано в "Никола Карев (1877-1905); Патешествија низ документи", Скопје, 2008 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2758 "† Павел Христов; Павле и федеративната идея; Погребението на Павел Христов"], възпоменателна статия за Павел Христов, публикувана във в. "Автономна Македония", брой 72, София, 1922 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2556 "Димитър Георгиев Велянов"], публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", година 5, книга 9-10 (49-50), София, септември-октомври 1933 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2146 "Таки Николов Динча"], възпоменателна статия за влашкия деец на ВМОРО Таки Динча от Крушево, публикувана в сп. "Илюстрация Илинден", година 4, книга 10 (40), София, юни 1932 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2137 "Първите бунтарски наченки в гр. Крушево"], публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", год. 4, книга 9 (39), София, май 1932 година * [[:s:Објавување на Илинденското востание|Објавување на Илинденското востание]] на Викиизвор. {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мајски, Никола}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Луѓе од Крушево]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Македонски мемоаристи]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] 0592n1mg6a0y7oldnqiq3vc8bioeq8o 5591175 5591105 2026-07-12T20:02:06Z Dandarmkd 31127 5591175 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Никола Киров Мајски| портрет= NikolaKMaiski.jpg| px=200п| опис=македонски револуционер и писател| наставка= | роден-дата={{роден на|28|јуни|1880}} | роден-место={{роден во|Крушево}}, [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1962|8|2|1880|6|28}}| починал-место= {{починал во|Софија}}, [[НР Бугарија]]| }} '''Никола Киров Мајски''' ([[Крушево]], {{роден на|28|јуни|1880}} - [[Софија]], {{починал на|2|август |1962}}) — македонски револуционер и писател. Автор е на [[Крушевски манифест|Крушевскиот манифест]]. == Животопис == Никола Киров Мајски е роден во семејство со револуционерни традиции, кое потекнува од охридското село [[Свиништа]]. Дедо му Трајко, познат по прекарот „Демир (Железен) Трајко“ своевремено важел за голем бунтар и народен закрилник. Татко му Киро бил ѕидарски мајстор, изучувајќи го старословенскиот и грчкиот јазик. Основното образование го стекнува во родниот град, а гимназијата во [[Битола]] и [[Солун]]. Неговата бедна положба уште повеќе се влошува кога во [[1892]] година умира мајка му и се разболува татко му. Сепак успева да добие стипендија и да се запише во Битолската неполна машка гимназија каде ќе ги направи првите чекори на револуционерното поле, поврзувајќи се со неговиот воспитувач [[Пере Тошев]], за кого ќе рече: „На учениците тој гледаше како на идни апостоли на слободата кои преку исполнувањето на својот патриотски долг ќе мораат да се соочуваат со маса тешкотии и да ги превозмогнуваат.“ Поради учеството во ученичкиот бунт во [[1898]]/[[1899]] година, заедно со група ученици ќе биде исклучен од Битолската гимназија. Сепак, по интервенцијата на охридскиот владика [[Методиј]] казната му била укинета и тој своето образование го продолжил во Солунската гимназија. Во [[1902]] година заминува на учителска должност во леринското село [[Баница (Леринско)|Баница]]. Следната година се враќа во [[Крушево]] каде го затекнува [[Илинденското востание]] во кое [[братучед]] му [[Никола Карев]] ќе стане претседател на [[Крушевската република]], а тој ќе го состави познатиот [[Крушевски манифест]]. По неуспехот на Илинденското востание, во [[1906]] година повторно учителствува во Леринско. Подоцна се запишува на [[Софиски универзитет|Софискиот универзитет]] а во [[1909]] година учителствува во бугарскиот град [[Ихтиман]] каде поради недоразбирањата со тамошниот училиштен инспектор се враќа повторно во [[Крушево]]. Во [[1910]] година е назначен за директор на училиштето во [[Дебар]] и [[Ресен]], но поради акциите кои ги спроведуваат младотурците тој е спречен на тоа, поради што е и уапсен, каде е подложен на жестоки физички мачења. По 17-дневни мачења во истражниот затвор во [[Крушево]], во недостиг на конкретни докази Мајски бил ослободен и тој веднаш стапил на должност во [[Дебар]]. Таму тој бил осомничен за подбуцнувач на месната македонска и албанска интелигенција. Во учебната [[1911]]/[[1912]] година е директор во [[Ресен]], каде застанал на страната на учителството за време на неколкудневниот [[штрајк]]. Поради оправданоста на штрајкувачките барања тој бил унапреден за училиштен инспектор на Охридската епархија. За време на една обиколка во [[Струга]], Мајски дознал за ултиматумот што балканските држави го доставиле на [[Турција]] и кое доведе до започнување на [[Балкански војни|Балканските војни]]. Веста кај него предизвикала спонтана реакција: „Зарем требаше и Бугарија да го бара од Турција, она коешто ние го бевме спечелиле низ легални и нелегални средства и борби и кога почнавме веќе постепено да навлегуваме во војската, администрацијата и судските институции. Кој ѓавол ја принудил да се договара со своите соседи и да упатува ултиматуми за нас, без наше знаење и желба. Зошто таа не го стори тоа во времето кога ние бевме една моќна сила, кога ВМРО се почитуваше еднакво и од Турција, и од балканските држави...? Зошто не влезе во договорни односи со Србија и Грција за заемно откажување од завојувачката политика и не побара интервенција од големите сили за правилно разрешување на македонското прашање...? Какви ли расходи ќе платиме ние Македонците наспроти илуминациите на балканските држави во случај ако Турција го отфрли ултиматумот и се објави војна? Каков ли грозен можеби уште погрозен и пострашен ропски јарем од досегашниот, ќе ни наврте на вратот завојувачката политика на непријателите на борбена Македонија. Бидете проклети, о, браќа- небраќа!“ Подоцна врз Мајски биле вршени обиди да биде регрутиран за целите на големосрпската политика во [[Македонија]]. Понудено му било да стане околиски началник во [[Подградец]] ([[Албанија]]), но тој дипломатски одбива. По крајот на [[Втората балканска војна]], тој го напушта [[Охрид]] и заминува во [[Бугарија]]. Овде заедно со македонската интелигенција го уредувал органот на федералистите „[[Автономна Македонија]]“ во која објавува низа свои прилози. Завршил правни науки во Софија и работел како учител, па како финансиски службеник, а потоа се занимавал и со други дејности. Значајна е и неговата активност во рамките на Крушевското братство пред и по [[Втората светска војна]]. Значаен е и неговиот творечки фонд со драмските остварувања и поетски ракописи, посебно „За Македонија“. По предавањето на стихозбирката од името на ЦК на [[ВМРО]] на [[Тодор Александров]], [[Георги Баждаров]], [[Јордан Бадев]] и други за да ја прегледат и да се изјаснат дали таа може да биде печатена, [[Јордан Бадев]] ќе му одговори: „Порано јас имав или сакав да имам добро мислење за тебе но ти даваш докази дека сакаш да се надраснеш себеси... Си застанал да пишуваш стихови на македонски јазик, каков што не постои и каков што никогаш нема да постои. Зашто не постои македонска нација а има само македонски Бугари кои се неразделен дел од нашава нација и сите Бугари говорат на еден јазик-бугарскиот! Да се тврди спротивното е безумство, а да се работи за македонска нација тоа е злосторство и предавство.“ Никола Киров Мајски починал во [[Софија]], во длабока старост, токму на денот на [[Илинден]], {{починал на|2|август |1962}} година. ==Творештво== Никола Киров Мајски оставил доста историски трудови, како: * „Со поглед кон Македонија“ * „Епопејата на Крушево“ * „Светлина кон темнината“ и други. * [http://strumski.com/biblioteka/?id=487 „Крушево и неговите борби за слобода“] Познат е и како драмски писател и поет. == Литература == * Миодраг Друговац „Современи македонски писатели“, „Наша книга“, Скопје, 1979. == Надворешни врски == * [http://www.rastko.rs/rastko/delo/11911 Никола Киров Мајски „Лимон и јајца“] (битова сценка) * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/1999/sonce238/tekst12.htm Благој Стоичовски „Македонија - земја на солзите“]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Македонско сонце“ * [http://www.makedonskosonce.com/broevi/2000/sonce299/Tekst28.htm Благој Стоичовски „Мајски за автономијата на Македонија“]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, „Македонско сонце“ * [http://www.mn.mk/makedonski-legendi/4763-Nikola-Kirov-Majski-tvorec-na-Krusevskiot-manifest „Никола Киров Мајски, творец на Крушевскиот манифест“], „Македонска нација“ * [http://strumski.com/biblioteka/?id=872 "Македония и България. (Сказка държана в театър „Одеон“)"], публикувано във в-к „Воля“, бр. 655-661, София, 1915 г. * [http://strumski.com/biblioteka/?id=1471 Никола Киров-Майски от Крушево, Вардарска Македония - "Илинден - Драма в пет действия; Картини из великото македонско възстание през 1903 год."], София, 1923 година * [http://strumski.com/biblioteka/?id=1657 Никола Киров-Майски от Крушево, Вардарска Македония - "Светлосенки; разкази и скици"], Видин, 1942 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3075 "Леринско в моите спомени и преживелици през учебните 1902/3 и 1905/6 години (Материали за историята на македонското освободително движение)"], София, 1943 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3346 "Страници од мојот живот"], Скопје, 1994 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3248 "Въстанието в Крушево гледано през очите на турски офицер; Втори период от революционната дейност на Макед. революц. организация от Шемседин, капитан от Пехотата (машинопис)"], София, ок. 1955 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3236 "Напред към идеала на Илинден!"], публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", книга 67-68, София, 1935 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=3234 "Драги Киров (Две писма до Никола Киров-Майски относно биографията на Никола Карев; 2 юли 1949 г.)", публикувано в "Никола Карев (1877-1905); Патешествија низ документи"], публикувано в "Никола Карев (1877-1905); Патешествија низ документи", Скопје, 2008 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2758 "† Павел Христов; Павле и федеративната идея; Погребението на Павел Христов"], възпоменателна статия за Павел Христов, публикувана във в. "Автономна Македония", брой 72, София, 1922 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2556 "Димитър Георгиев Велянов"], публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", година 5, книга 9-10 (49-50), София, септември-октомври 1933 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2146 "Таки Николов Динча"], възпоменателна статия за влашкия деец на ВМОРО Таки Динча от Крушево, публикувана в сп. "Илюстрация Илинден", година 4, книга 10 (40), София, юни 1932 година * [https://www.strumski.com/biblioteka/?id=2137 "Първите бунтарски наченки в гр. Крушево"], публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", год. 4, книга 9 (39), София, май 1932 година * [[:s:Објавување на Илинденското востание|Објавување на Илинденското востание]] на Викиизвор. {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мајски, Никола}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Луѓе од Крушево]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Македонски мемоаристи]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Свиништа]] lj5vm0suqokhqoktu6zogfpxlrjc14r Руско-турска војна (1877-1878) 0 33306 5591155 5559459 2026-07-12T19:19:26Z Buli 2648 /* Крајот на војната */ 5591155 wikitext text/x-wiki {{Infobox Military Conflict |conflict=Руско-турска војна (1877–1878) |image=[[Податотека:100 Shipka.jpeg |300px]] |caption=Споменикот на Шипченската битка |date= 24 април 1877 – 3 март 1878<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=04|day1=24|year1=1877|month2=03|day2=03|year2=1878}}) |place= [[Балкан]], [[Кавказ]] |result= Победа на Русија |territory=[[Берлински конгрес]] |combatant1={{tree list}} {{ubl |{{flagicon|Russian Empire|1858}} '''[[Руска Империја]]'''}} ** [[Ополченци|Бугарско ополчение]] {{flagdeco|Kingdom of Romania}} [[Обединето Кнежевство Влашка и Молдавија|Романија]]<br />{{flagdeco|Serbia|1835}} [[Кнежевство Србија|Србија]]<br />{{flagicon image|Flag of Montenegro (1852–1905).svg}} [[Кнежевство Црна Гора|Црна Гора]] {{tree list/end}} |combatant2=[[Податотека:Flag of Turkey.svg|23px]] [[Отоманско Царство]] |commander1={{unbulleted list |{{flagicon|Russian Empire|1858}} '''[[Александар II (Русија)|Александар II]]''' |{{nowrap|{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Николај Николаевич]]}} |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Николаевич]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Дмитриј Миљутин]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Јосиф Гурко]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Лорис-Меликов]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Григол Дадиани]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Арзас Тергукасов]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Александар III (Русија)|Принцот Александар]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Пјотр Вановски]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Драгомиров]]{{WIA}} |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Скобелев]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Иван Лазарев]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Едуард Тотлебен]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Николај Столетов]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Владимир Доброволски]]{{DOW}} |{{flagicon|Kingdom of Romania}} [[Карол I]] |{{flagicon|Serbia|1835}} [[Милан Обреновиќ|Милан I]] |{{flagicon|Serbia|1835}} [[Коста Протиќ]] |{{flagicon image|Flag of Montenegro (1852–1905).svg}} [[Никола I Петровиќ|Никола I]] }} |commander2= [[Податотека:Flag of Turkey.svg|23px]][[Ахмед Мухтар-паша]] |strength1= |strength2= |casualties1= |casualties2= | campaignbox = {{Османлиско-руски војни}} {{Руско-турска војна (1877–1878)}} }} '''Руско-турската војна (1877-1878)''' — десетта по ред војна меѓу [[Руска Империја|Русија]] и [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. На страната на [[Русија]] делумно учествуваат [[Финска]], [[Романија]], како и доброволци од [[Македонија]]<ref>''A short Bulgarian History by Hr. Gandev, (edited by the Bureau of Popular Culture, Sofia 1947, p 113''</ref><ref>''Periodicesko Spisanie, XVIII 1885''</ref><ref>''Јован Раич “Историја на разни словенски народи”,Санкт Петербург, 1795''</ref><ref>''Известија на Санктпетерсбуршкото словенско благотворно друштво 1887 г. No 11-12 и 1888 г.''</ref><ref>''Меѓу кои и [[Ѓорѓија Пулески]] со своја чета''</ref>, [[Бугарија]]<ref>С. Кисьов. „Българското опълчение в Освободителната руско-турска война 1877–1878 г.“</ref>, [[Грузија]] и [[Ерменија]]. Кон крајот на војната се вклучува и [[Србија]]. == Причини за војната == {{Main|Херцеговско востание (1875-1878)|Априлско востание}} Во летото [[1875]] во [[Босна и Херцеговина]] започнува востание против Отоманското Царство предизвикано од преголемите даноци наложени од корумпираната администрација. Заради некои даночни оптоварувања, востанието продолжува до крајот на годината, а малку подоцна започнува и Априлското востание во Бугарија. Напредувањето на Босна и поттикот на [[Русија]] ги тера [[Србија]] и [[Црна Гора]] да и објават војна на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Во август Отоманската армија им нанесува пораз на српските сили, што е најлошо сценаријо за русите и австроунгарците, кои не ќе можат да претеднираат за никакви отомански територии. Од друга пак страна крвавото задушување на [[Априлско востание|Априлското востание]] предизвикува широк одзвук во цела [[Европа]]. Како резултат на тоа организирана е [[Цариградска конференција]] на која Големите сили и наложуваат на [[Отоманското Царство]] две автономни бугарски провинцији во нејзините рамки. Конференцијата е прекината од отоманскиот министер за внатрешни работи, кој ги известува делегатите дека Отоманското Царство примила нов устав, кој им ги гарантира правата и слободите на сите етнички малцинства исти како и на сите други отомански граѓани. И покрај тоа Русија е непријателски настроена кон Отоманското Царство, објавувајќи дека уставот е решение само за краток рок. За време на дипломатските преговори, во јануари 1877 Русите ја убедуваат Австроунгарија да учествува во идните воени дејствија во замена за австроунгарска окупација на Босна и Херцеговина по војната. Останатите Големи сили се блокирани од силната општествена поткрепа во цела Европа за независност на Бугарија, поради сомненијата во способностите на руската армија, како и од внатрешните проблеми. Во април е постигнат договор со [[Романија]] за преминување на руските војски низ нејзина територија. Во договорот е вклучено и присоединувањето на Јужна Бесарабија кон Русија (која беше во руска власт од 1812 до 1856) во замена за присоединување на [[Јужна Добруџа]] кон Романија по војната. == Текот на војната == === Почетна фаза: Преминот на Дунав и првите успеси (април - јули 1877) === [[Податотека:Pereprava cherez Dunaj.jpg|мини|лево|Русите го преминуваат Дунав, јуни 1877, слика на [[Николај Дмитриев-Оренбургски]], 1883]] Во јуни 1877 година, руските сили под команда на генералите [[Михаил Скобелев]], [[Јосиф Гурко]] и [[Николај Криденер]] започнале со преминување на реката Дунав, главната природна бариера меѓу Романија и османлиските територии. Преминот бил извршен кај [[Свиштов]] на 27 јуни, каде што руските сили успеале да воспостават мостобран. Романија, иако номинално под османлиска власт, се приклучила на руската страна и обезбедила поддршка. На 16 јули, руските сили го зазеле градот [[Никопол]], важен османлиски гарнизон на Дунав. Ова им овозможило да воспостават контрола над северна Бугарија. Руските сили биле поделени во три групи: * Западен одред: Предводен од Криденер, имал задача да го заземе [[Плевен]], клучна османлиска тврдина. * Централен одред: Под команда на Гурко, напредувал кон Шипченскиот превој, важен планински премин во [[Стара Планина]], кој го контролирал патот кон јужна Бугарија. * Источен одред: Операции во Добруџа и околу [[Русе]]. На 20 јули Османлиските сили под команда на Осман-паша, кој бил искусен воен стратег, успеале да го одбранат Плевен од првиот руски напад. Оваа битка покажала дека османлиската одбрана е посилна од очекуваното, а Плевен станал централна точка на војната. Генерал Гурко успеал да го заземе Шипченскиот превој, што било клучно за руското напредување кон југ. Овој превој станал место на една од најепските битки во војната. === Опсадата на Плевен (јули - декември 1877) === [[Податотека:Dmitriev 003.jpg|мини|''Последниот бој под Плевен 28 ноември 1877'']] [[Плевен]], под команда на Осман-паша, станал главен фокус на војната. Османлиите го зајакнале градот со утврдувања, а руските сили се соочиле со тешкотии поради лошата координација и недостигот на артилерија. Руските напади биле неуспешни, со големи загуби. Османлиите, добро утврдени, успеале да ги одбијат нападите. Овие неуспеси го принудиле рускиот цар Александар II да побара засилувања од Романија. Романските сили под команда на принцот Карол I се вклучиле во опсадата. Руските и романските сили заедно започнале целосна блокада на Плевен, спречувајќи снабдување на османлиската армија. Додека Плевен бил под опсада, Османлиите под команда на Сулејман-паша се обиделе да го вратат Шипченскиот превој. Од 21 до 26 август се водела жестока битка, во која руските и бугарските доброволци (''ополченци'') под команда на генералот Николај Столетов херојски го одбраниле превојот. Оваа битка била пресудна за задржување на руската позиција во Стара Планина. На 10 декември 1877 Плевен паднал. По неколкумесечна опсада, Осман-паша се обидел да се пробие од блокадата, но бил поразен. На 10 декември, тој се предал со својата армија. Падот на Плевен бил пресвртница во војната, овозможувајќи им на Русите да продолжат со офанзива кон југ. === Зимската офанзива и напредување кон Цариград (декември 1877 - јануари 1878) === [[Податотека:A Kivshenko Srajenie u Shipki-Sheinovo.jpg|лево|мини|''Битката кај Шејново'']] По падот на Плевен, руските сили под команда на Гурко започнале зимска офанзива преку Стара Планина, и покрај тешките временски услови. Во јануари 1878 година, тие ја поразиле османлиската армија во Битката кај Шејново (9 јануари), каде била заробена голема османлиска армија под команда на Весел-паша. Во овој период кон конфликтот се вклучила и [[Кнежевство Србија|Србија]] која имала сила од околу 55,000 војници и водела битки кај [[Ниш]], [[Пирот]], [[Софија]] и [[Видин]]. Црна Гора исто така водела успешни операции, заземајќи територии во Херцеговина и околу Подгорица. На 4 јануари 1878 година, руските сили влегле во Софија, што било голем симболичен и стратешки успех. Од 15 до 17 јануари 1878 година, руските сили под команда на Гурко ја поразиле османлиската армија кај Пловдив. Ова им овозможило да напредуваат кон Одрин (Едрене). До крајот на јануари 1878 година, руските сили стигнале до Сан Стефано (денешно предградие на Истанбул), на само неколку километри од Цариград. Османлиите биле во паника, а Цариград бил под закана. == Борбите на Кавказот == [[Податотека:The Russo-Turkish War in Caucasia, 1877.gif|мини|Борбите на Кавказот|301x301пкс]] Превземањето на [[Ардахан]] на 17 мај 1877 довело до османско повлекување и прекин на врските меѓу Карс и Батум, давајќи им предност на Русите. Обсадата на Бајазит на 10 јули 1877 покажала руска отпорност, забавувајќи го османското напредување, а Битката кај [[Игдир]] на 18 август дополнително ги ослабила Османлиите. Клучните битки кај Авлиар-Алаџак од 13 до 15 октомври 1877 биле пресвртни, каде руските сили, со 56.000 војници и 220 топови, ја поразиле османската армија на Мухтар-паша, нанесувајќи им загуби од околу 20.000 луѓе наспроти 1.500 руски. Втората опсада на Карс, предводена од генерал [[Иван Лазарев]], го спречила османското напредување кон [[Ерзурум]], ослабувајќи ја нивната одбрана. Кавказкиот фронт го врзал османскиот воен потенцијал, олеснувајќи го руското напредување на Балканот. == Исход == {{Main|Санстефански договор|Берлински конгрес}}[[Податотека:Bulgaria-SanStefano -(1878)-byTodorBozhinov.png|thumb|300п|Бугарија Според Санстефанскиот договор]] Во почетокот на [[1878]] година, руската армија се приближила на само 20 километри од османлиската престолнина [[Истанбул]]. [[Велика Британија]] ја испратила во [[Мраморно Море]] својата воена флота за да ги принуди руските сили да се повлечат. Така под притисок на Големите сили и по претрпување на големи загуби (66,000 убиени и 140,000 ранети), двете империи склучиле примирје во Едрене со кое биле прекратени воените дејствија. Пред да навлезат руските војски во Едрене, градот бил евакуиран за муслиманското население кое започнало во паника да бега, а императорската палата која била изградена во времето на [[Мурат II]] била целосно изгорена. Ова примирје било валидно до потпишувањето на [[Санстефански мировен договор|Санстефанскиот договор]]. Според тоа, била определена демаркациска линија меѓу двете армии, а османлиските сили се повлекле од [[Видин]], [[Белоградчик]], [[Русе]] и [[Силистра]] додека руските војски влегле во [[Бургас]]. == Наводи == {{Наводи}} {{Абдул Хамид II}} [[Категорија:Битки во Руско-турската војна (1877–1878)| ]] [[Категорија:Историја на Бугарија]] [[Категорија:Војни на Црна Гора]] [[Категорија:Војни на Романија]] [[Категорија:Руско-турски војни]] [[Категорија:Бугарија во 19 век]] [[Категорија:Отоманското Царство во 19 век]] 9t3fiuc4x7dsyinfy4fg87dno540qir 5591161 5591155 2026-07-12T19:24:25Z Buli 2648 /* Исход */ 5591161 wikitext text/x-wiki {{Infobox Military Conflict |conflict=Руско-турска војна (1877–1878) |image=[[Податотека:100 Shipka.jpeg |300px]] |caption=Споменикот на Шипченската битка |date= 24 април 1877 – 3 март 1878<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=04|day1=24|year1=1877|month2=03|day2=03|year2=1878}}) |place= [[Балкан]], [[Кавказ]] |result= Победа на Русија |territory=[[Берлински конгрес]] |combatant1={{tree list}} {{ubl |{{flagicon|Russian Empire|1858}} '''[[Руска Империја]]'''}} ** [[Ополченци|Бугарско ополчение]] {{flagdeco|Kingdom of Romania}} [[Обединето Кнежевство Влашка и Молдавија|Романија]]<br />{{flagdeco|Serbia|1835}} [[Кнежевство Србија|Србија]]<br />{{flagicon image|Flag of Montenegro (1852–1905).svg}} [[Кнежевство Црна Гора|Црна Гора]] {{tree list/end}} |combatant2=[[Податотека:Flag of Turkey.svg|23px]] [[Отоманско Царство]] |commander1={{unbulleted list |{{flagicon|Russian Empire|1858}} '''[[Александар II (Русија)|Александар II]]''' |{{nowrap|{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Николај Николаевич]]}} |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Николаевич]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Дмитриј Миљутин]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Јосиф Гурко]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Лорис-Меликов]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Григол Дадиани]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Арзас Тергукасов]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Александар III (Русија)|Принцот Александар]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Пјотр Вановски]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Драгомиров]]{{WIA}} |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Скобелев]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Иван Лазарев]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Едуард Тотлебен]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Николај Столетов]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Владимир Доброволски]]{{DOW}} |{{flagicon|Kingdom of Romania}} [[Карол I]] |{{flagicon|Serbia|1835}} [[Милан Обреновиќ|Милан I]] |{{flagicon|Serbia|1835}} [[Коста Протиќ]] |{{flagicon image|Flag of Montenegro (1852–1905).svg}} [[Никола I Петровиќ|Никола I]] }} |commander2= [[Податотека:Flag of Turkey.svg|23px]][[Ахмед Мухтар-паша]] |strength1= |strength2= |casualties1= |casualties2= | campaignbox = {{Османлиско-руски војни}} {{Руско-турска војна (1877–1878)}} }} '''Руско-турската војна (1877-1878)''' — десетта по ред војна меѓу [[Руска Империја|Русија]] и [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. На страната на [[Русија]] делумно учествуваат [[Финска]], [[Романија]], како и доброволци од [[Македонија]]<ref>''A short Bulgarian History by Hr. Gandev, (edited by the Bureau of Popular Culture, Sofia 1947, p 113''</ref><ref>''Periodicesko Spisanie, XVIII 1885''</ref><ref>''Јован Раич “Историја на разни словенски народи”,Санкт Петербург, 1795''</ref><ref>''Известија на Санктпетерсбуршкото словенско благотворно друштво 1887 г. No 11-12 и 1888 г.''</ref><ref>''Меѓу кои и [[Ѓорѓија Пулески]] со своја чета''</ref>, [[Бугарија]]<ref>С. Кисьов. „Българското опълчение в Освободителната руско-турска война 1877–1878 г.“</ref>, [[Грузија]] и [[Ерменија]]. Кон крајот на војната се вклучува и [[Србија]]. == Причини за војната == {{Main|Херцеговско востание (1875-1878)|Априлско востание}} Во летото [[1875]] во [[Босна и Херцеговина]] започнува востание против Отоманското Царство предизвикано од преголемите даноци наложени од корумпираната администрација. Заради некои даночни оптоварувања, востанието продолжува до крајот на годината, а малку подоцна започнува и Априлското востание во Бугарија. Напредувањето на Босна и поттикот на [[Русија]] ги тера [[Србија]] и [[Црна Гора]] да и објават војна на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Во август Отоманската армија им нанесува пораз на српските сили, што е најлошо сценаријо за русите и австроунгарците, кои не ќе можат да претеднираат за никакви отомански територии. Од друга пак страна крвавото задушување на [[Априлско востание|Априлското востание]] предизвикува широк одзвук во цела [[Европа]]. Како резултат на тоа организирана е [[Цариградска конференција]] на која Големите сили и наложуваат на [[Отоманското Царство]] две автономни бугарски провинцији во нејзините рамки. Конференцијата е прекината од отоманскиот министер за внатрешни работи, кој ги известува делегатите дека Отоманското Царство примила нов устав, кој им ги гарантира правата и слободите на сите етнички малцинства исти како и на сите други отомански граѓани. И покрај тоа Русија е непријателски настроена кон Отоманското Царство, објавувајќи дека уставот е решение само за краток рок. За време на дипломатските преговори, во јануари 1877 Русите ја убедуваат Австроунгарија да учествува во идните воени дејствија во замена за австроунгарска окупација на Босна и Херцеговина по војната. Останатите Големи сили се блокирани од силната општествена поткрепа во цела Европа за независност на Бугарија, поради сомненијата во способностите на руската армија, како и од внатрешните проблеми. Во април е постигнат договор со [[Романија]] за преминување на руските војски низ нејзина територија. Во договорот е вклучено и присоединувањето на Јужна Бесарабија кон Русија (која беше во руска власт од 1812 до 1856) во замена за присоединување на [[Јужна Добруџа]] кон Романија по војната. == Текот на војната == === Почетна фаза: Преминот на Дунав и првите успеси (април - јули 1877) === [[Податотека:Pereprava cherez Dunaj.jpg|мини|лево|Русите го преминуваат Дунав, јуни 1877, слика на [[Николај Дмитриев-Оренбургски]], 1883]] Во јуни 1877 година, руските сили под команда на генералите [[Михаил Скобелев]], [[Јосиф Гурко]] и [[Николај Криденер]] започнале со преминување на реката Дунав, главната природна бариера меѓу Романија и османлиските територии. Преминот бил извршен кај [[Свиштов]] на 27 јуни, каде што руските сили успеале да воспостават мостобран. Романија, иако номинално под османлиска власт, се приклучила на руската страна и обезбедила поддршка. На 16 јули, руските сили го зазеле градот [[Никопол]], важен османлиски гарнизон на Дунав. Ова им овозможило да воспостават контрола над северна Бугарија. Руските сили биле поделени во три групи: * Западен одред: Предводен од Криденер, имал задача да го заземе [[Плевен]], клучна османлиска тврдина. * Централен одред: Под команда на Гурко, напредувал кон Шипченскиот превој, важен планински премин во [[Стара Планина]], кој го контролирал патот кон јужна Бугарија. * Источен одред: Операции во Добруџа и околу [[Русе]]. На 20 јули Османлиските сили под команда на Осман-паша, кој бил искусен воен стратег, успеале да го одбранат Плевен од првиот руски напад. Оваа битка покажала дека османлиската одбрана е посилна од очекуваното, а Плевен станал централна точка на војната. Генерал Гурко успеал да го заземе Шипченскиот превој, што било клучно за руското напредување кон југ. Овој превој станал место на една од најепските битки во војната. === Опсадата на Плевен (јули - декември 1877) === [[Податотека:Dmitriev 003.jpg|мини|''Последниот бој под Плевен 28 ноември 1877'']] [[Плевен]], под команда на Осман-паша, станал главен фокус на војната. Османлиите го зајакнале градот со утврдувања, а руските сили се соочиле со тешкотии поради лошата координација и недостигот на артилерија. Руските напади биле неуспешни, со големи загуби. Османлиите, добро утврдени, успеале да ги одбијат нападите. Овие неуспеси го принудиле рускиот цар Александар II да побара засилувања од Романија. Романските сили под команда на принцот Карол I се вклучиле во опсадата. Руските и романските сили заедно започнале целосна блокада на Плевен, спречувајќи снабдување на османлиската армија. Додека Плевен бил под опсада, Османлиите под команда на Сулејман-паша се обиделе да го вратат Шипченскиот превој. Од 21 до 26 август се водела жестока битка, во која руските и бугарските доброволци (''ополченци'') под команда на генералот Николај Столетов херојски го одбраниле превојот. Оваа битка била пресудна за задржување на руската позиција во Стара Планина. На 10 декември 1877 Плевен паднал. По неколкумесечна опсада, Осман-паша се обидел да се пробие од блокадата, но бил поразен. На 10 декември, тој се предал со својата армија. Падот на Плевен бил пресвртница во војната, овозможувајќи им на Русите да продолжат со офанзива кон југ. === Зимската офанзива и напредување кон Цариград (декември 1877 - јануари 1878) === [[Податотека:A Kivshenko Srajenie u Shipki-Sheinovo.jpg|лево|мини|''Битката кај Шејново'']] По падот на Плевен, руските сили под команда на Гурко започнале зимска офанзива преку Стара Планина, и покрај тешките временски услови. Во јануари 1878 година, тие ја поразиле османлиската армија во Битката кај Шејново (9 јануари), каде била заробена голема османлиска армија под команда на Весел-паша. Во овој период кон конфликтот се вклучила и [[Кнежевство Србија|Србија]] која имала сила од околу 55,000 војници и водела битки кај [[Ниш]], [[Пирот]], [[Софија]] и [[Видин]]. Црна Гора исто така водела успешни операции, заземајќи територии во Херцеговина и околу Подгорица. На 4 јануари 1878 година, руските сили влегле во Софија, што било голем симболичен и стратешки успех. Од 15 до 17 јануари 1878 година, руските сили под команда на Гурко ја поразиле османлиската армија кај Пловдив. Ова им овозможило да напредуваат кон Одрин (Едрене). До крајот на јануари 1878 година, руските сили стигнале до Сан Стефано (денешно предградие на Истанбул), на само неколку километри од Цариград. Османлиите биле во паника, а Цариград бил под закана. == Борбите на Кавказот == [[Податотека:The Russo-Turkish War in Caucasia, 1877.gif|мини|Борбите на Кавказот|301x301пкс]] Превземањето на [[Ардахан]] на 17 мај 1877 довело до османско повлекување и прекин на врските меѓу Карс и Батум, давајќи им предност на Русите. Обсадата на Бајазит на 10 јули 1877 покажала руска отпорност, забавувајќи го османското напредување, а Битката кај [[Игдир]] на 18 август дополнително ги ослабила Османлиите. Клучните битки кај Авлиар-Алаџак од 13 до 15 октомври 1877 биле пресвртни, каде руските сили, со 56.000 војници и 220 топови, ја поразиле османската армија на Мухтар-паша, нанесувајќи им загуби од околу 20.000 луѓе наспроти 1.500 руски. Втората опсада на Карс, предводена од генерал [[Иван Лазарев]], го спречила османското напредување кон [[Ерзурум]], ослабувајќи ја нивната одбрана. Кавказкиот фронт го врзал османскиот воен потенцијал, олеснувајќи го руското напредување на Балканот. == Исход == {{Main|Санстефански договор|Берлински конгрес}}[[Податотека:Bulgaria-SanStefano -(1878)-byTodorBozhinov.png|thumb|300п|Бугарија Според Санстефанскиот договор]] Во почетокот на [[1878]] година, руската армија се приближила на само 20 километри од османлиската престолнина [[Истанбул]]. [[Велика Британија]] ја испратила во [[Мраморно Море]] својата воена флота за да ги принуди руските сили да се повлечат. Така под притисок на Големите сили и по претрпување на големи загуби (66,000 убиени и 140,000 ранети), двете империи склучиле примирје во Едрене со кое биле прекратени воените дејствија. Пред да навлезат руските војски во Едрене, градот бил евакуиран за муслиманското население кое започнало во паника да бега, а императорската палата која била изградена во времето на [[Мурат II]] била целосно изгорена. Ова примирје било валидно до потпишувањето на [[Санстефански мировен договор|Санстефанскиот договор]]. Според тоа, била определена демаркациска линија меѓу двете армии, а османлиските сили се повлекле од [[Видин]], [[Белоградчик]], [[Русе]] и [[Силистра]] додека руските војски влегле во [[Бургас]]. == Цивилни жртви == Руско-турската војна од 1877–1878 година претставувала една од најтешките хуманитарни катастрофи на Балканот во XIX век. Покрај големите воени загуби на завојуваните страни, војната предизвикала масовни страдања на цивилното население, особено во областите низ кои се движеле руската и османлиската војска. Голем дел од цивилните жртви не загинале во непосредни борбени дејства, туку како последица на масакри, одмазди, пожари, глад, болести и принудни преселби. Најголеми страдања претрпело бугарското христијанско население во северна и средишна Бугарија. За време на руското напредување, а особено при повлекувањето на османлиската војска, бројни населби биле запалени, а цивилното население било изложено на убиства, грабежи и насилства. Во овие дејства значајна улога имале нерегуларните османлиски единици, меѓу кои башибозукот и дел од черкеските одреди. Особено тешко бил погоден градот [[Стара Загора]], кој во јули 1877 година бил речиси целосно уништен, при што илјадници жители биле убиени или принудени да избегаат. Слична судбина доживеале и голем број села во околината на [[Казанлак]], долж Балканските Планини и во северна Бугарија. Поради различните проценки и недостигот од целосни податоци, бројот на цивилните жртви не е точно утврден, но повеќето историчари сметаат дека загинале десетици илјади бугарски цивили. Истовремено, значителни загуби претрпело и муслиманското население на Османлиското Царство. Со напредувањето на руската војска и воспоставувањето на новата бугарска власт, стотици илјади Турци, Помаци, Черкези и Татари ги напуштиле своите домови и се повлекле кон Источна Тракија и Мала Азија. Дел од нив биле жртви на одмазди и локално насилство, но најголем број починале од глад, болести, студ и исцрпеност за време на долгите бегалски маршеви. Современата историографија оваа миграција ја смета за една од најголемите муслимански бегалски кризи во Европа во XIX век. Последиците од војната се почувствувале и во Македонија, иако главните воени операции не се воделе на нејзината територија. По завршувањето на војната избувнало Кресненско-разлошкото востание, кое било проследено со османлиски репресии врз населението во областите каде што дејствувале востаниците. Дел од жителите биле принудени да ги напуштат своите домови и да пребегаат во [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]], иако размерите на цивилните страдања биле значително помали отколку во северните бугарски земји. Војната предизвикала и масовни миграции на населението. Се проценува дека околу 200.000–300.000 бугарски цивили биле принудени привремено да ги напуштат своите домови, додека бројот на муслиманските бегалци се движел од околу половина милион до повеќе од еден милион лица, во зависност од методологијата и изворите што ги користат поединечните истражувачи. Голем дел од овие луѓе никогаш не се вратиле во своите родни места. Покрај непосредното насилство, голем број цивили починале од заразни болести, како колера, тифус и дизентерија, кои брзо се ширеле меѓу бегалците и во опустошените населби. Недостигот од храна и суровите зимски услови во текот на 1877 и 1878 година дополнително ја зголемиле смртноста. Голем број градови и села останале разурнати, а обновата на инфраструктурата, земјоделството и стопанството траела со години по завршувањето на војната. Современата историографија ја оценува Руско-турската војна како конфликт што, покрај своето воено и политичко значење, имал исклучително тешки последици врз цивилното население од различните етнички и верски заедници. Иако причините и околностите на нивното страдање се разликувале, и христијанското и муслиманското население претрпеле големи човечки загуби, масовни раселувања и долготрајни социјални и економски последици. == Наводи == {{Наводи}} {{Абдул Хамид II}} [[Категорија:Битки во Руско-турската војна (1877–1878)| ]] [[Категорија:Историја на Бугарија]] [[Категорија:Војни на Црна Гора]] [[Категорија:Војни на Романија]] [[Категорија:Руско-турски војни]] [[Категорија:Бугарија во 19 век]] [[Категорија:Отоманското Царство во 19 век]] 85epm53mloi5b3346nt9wpjcwll0v60 5591163 5591161 2026-07-12T19:27:34Z Buli 2648 /* Цивилни жртви */ 5591163 wikitext text/x-wiki {{Infobox Military Conflict |conflict=Руско-турска војна (1877–1878) |image=[[Податотека:100 Shipka.jpeg |300px]] |caption=Споменикот на Шипченската битка |date= 24 април 1877 – 3 март 1878<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=04|day1=24|year1=1877|month2=03|day2=03|year2=1878}}) |place= [[Балкан]], [[Кавказ]] |result= Победа на Русија |territory=[[Берлински конгрес]] |combatant1={{tree list}} {{ubl |{{flagicon|Russian Empire|1858}} '''[[Руска Империја]]'''}} ** [[Ополченци|Бугарско ополчение]] {{flagdeco|Kingdom of Romania}} [[Обединето Кнежевство Влашка и Молдавија|Романија]]<br />{{flagdeco|Serbia|1835}} [[Кнежевство Србија|Србија]]<br />{{flagicon image|Flag of Montenegro (1852–1905).svg}} [[Кнежевство Црна Гора|Црна Гора]] {{tree list/end}} |combatant2=[[Податотека:Flag of Turkey.svg|23px]] [[Отоманско Царство]] |commander1={{unbulleted list |{{flagicon|Russian Empire|1858}} '''[[Александар II (Русија)|Александар II]]''' |{{nowrap|{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Николај Николаевич]]}} |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Николаевич]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Дмитриј Миљутин]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Јосиф Гурко]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Лорис-Меликов]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Григол Дадиани]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Арзас Тергукасов]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Александар III (Русија)|Принцот Александар]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Пјотр Вановски]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Драгомиров]]{{WIA}} |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Михаил Скобелев]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Иван Лазарев]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Едуард Тотлебен]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Николај Столетов]] |{{flagicon|Russian Empire|1858}} [[Владимир Доброволски]]{{DOW}} |{{flagicon|Kingdom of Romania}} [[Карол I]] |{{flagicon|Serbia|1835}} [[Милан Обреновиќ|Милан I]] |{{flagicon|Serbia|1835}} [[Коста Протиќ]] |{{flagicon image|Flag of Montenegro (1852–1905).svg}} [[Никола I Петровиќ|Никола I]] }} |commander2= [[Податотека:Flag of Turkey.svg|23px]][[Ахмед Мухтар-паша]] |strength1= |strength2= |casualties1= |casualties2= | campaignbox = {{Османлиско-руски војни}} {{Руско-турска војна (1877–1878)}} }} '''Руско-турската војна (1877-1878)''' — десетта по ред војна меѓу [[Руска Империја|Русија]] и [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. На страната на [[Русија]] делумно учествуваат [[Финска]], [[Романија]], како и доброволци од [[Македонија]]<ref>''A short Bulgarian History by Hr. Gandev, (edited by the Bureau of Popular Culture, Sofia 1947, p 113''</ref><ref>''Periodicesko Spisanie, XVIII 1885''</ref><ref>''Јован Раич “Историја на разни словенски народи”,Санкт Петербург, 1795''</ref><ref>''Известија на Санктпетерсбуршкото словенско благотворно друштво 1887 г. No 11-12 и 1888 г.''</ref><ref>''Меѓу кои и [[Ѓорѓија Пулески]] со своја чета''</ref>, [[Бугарија]]<ref>С. Кисьов. „Българското опълчение в Освободителната руско-турска война 1877–1878 г.“</ref>, [[Грузија]] и [[Ерменија]]. Кон крајот на војната се вклучува и [[Србија]]. == Причини за војната == {{Main|Херцеговско востание (1875-1878)|Априлско востание}} Во летото [[1875]] во [[Босна и Херцеговина]] започнува востание против Отоманското Царство предизвикано од преголемите даноци наложени од корумпираната администрација. Заради некои даночни оптоварувања, востанието продолжува до крајот на годината, а малку подоцна започнува и Априлското востание во Бугарија. Напредувањето на Босна и поттикот на [[Русија]] ги тера [[Србија]] и [[Црна Гора]] да и објават војна на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Во август Отоманската армија им нанесува пораз на српските сили, што е најлошо сценаријо за русите и австроунгарците, кои не ќе можат да претеднираат за никакви отомански територии. Од друга пак страна крвавото задушување на [[Априлско востание|Априлското востание]] предизвикува широк одзвук во цела [[Европа]]. Како резултат на тоа организирана е [[Цариградска конференција]] на која Големите сили и наложуваат на [[Отоманското Царство]] две автономни бугарски провинцији во нејзините рамки. Конференцијата е прекината од отоманскиот министер за внатрешни работи, кој ги известува делегатите дека Отоманското Царство примила нов устав, кој им ги гарантира правата и слободите на сите етнички малцинства исти како и на сите други отомански граѓани. И покрај тоа Русија е непријателски настроена кон Отоманското Царство, објавувајќи дека уставот е решение само за краток рок. За време на дипломатските преговори, во јануари 1877 Русите ја убедуваат Австроунгарија да учествува во идните воени дејствија во замена за австроунгарска окупација на Босна и Херцеговина по војната. Останатите Големи сили се блокирани од силната општествена поткрепа во цела Европа за независност на Бугарија, поради сомненијата во способностите на руската армија, како и од внатрешните проблеми. Во април е постигнат договор со [[Романија]] за преминување на руските војски низ нејзина територија. Во договорот е вклучено и присоединувањето на Јужна Бесарабија кон Русија (која беше во руска власт од 1812 до 1856) во замена за присоединување на [[Јужна Добруџа]] кон Романија по војната. == Текот на војната == === Почетна фаза: Преминот на Дунав и првите успеси (април - јули 1877) === [[Податотека:Pereprava cherez Dunaj.jpg|мини|лево|Русите го преминуваат Дунав, јуни 1877, слика на [[Николај Дмитриев-Оренбургски]], 1883]] Во јуни 1877 година, руските сили под команда на генералите [[Михаил Скобелев]], [[Јосиф Гурко]] и [[Николај Криденер]] започнале со преминување на реката Дунав, главната природна бариера меѓу Романија и османлиските територии. Преминот бил извршен кај [[Свиштов]] на 27 јуни, каде што руските сили успеале да воспостават мостобран. Романија, иако номинално под османлиска власт, се приклучила на руската страна и обезбедила поддршка. На 16 јули, руските сили го зазеле градот [[Никопол]], важен османлиски гарнизон на Дунав. Ова им овозможило да воспостават контрола над северна Бугарија. Руските сили биле поделени во три групи: * Западен одред: Предводен од Криденер, имал задача да го заземе [[Плевен]], клучна османлиска тврдина. * Централен одред: Под команда на Гурко, напредувал кон Шипченскиот превој, важен планински премин во [[Стара Планина]], кој го контролирал патот кон јужна Бугарија. * Источен одред: Операции во Добруџа и околу [[Русе]]. На 20 јули Османлиските сили под команда на Осман-паша, кој бил искусен воен стратег, успеале да го одбранат Плевен од првиот руски напад. Оваа битка покажала дека османлиската одбрана е посилна од очекуваното, а Плевен станал централна точка на војната. Генерал Гурко успеал да го заземе Шипченскиот превој, што било клучно за руското напредување кон југ. Овој превој станал место на една од најепските битки во војната. === Опсадата на Плевен (јули - декември 1877) === [[Податотека:Dmitriev 003.jpg|мини|''Последниот бој под Плевен 28 ноември 1877'']] [[Плевен]], под команда на Осман-паша, станал главен фокус на војната. Османлиите го зајакнале градот со утврдувања, а руските сили се соочиле со тешкотии поради лошата координација и недостигот на артилерија. Руските напади биле неуспешни, со големи загуби. Османлиите, добро утврдени, успеале да ги одбијат нападите. Овие неуспеси го принудиле рускиот цар Александар II да побара засилувања од Романија. Романските сили под команда на принцот Карол I се вклучиле во опсадата. Руските и романските сили заедно започнале целосна блокада на Плевен, спречувајќи снабдување на османлиската армија. Додека Плевен бил под опсада, Османлиите под команда на Сулејман-паша се обиделе да го вратат Шипченскиот превој. Од 21 до 26 август се водела жестока битка, во која руските и бугарските доброволци (''ополченци'') под команда на генералот Николај Столетов херојски го одбраниле превојот. Оваа битка била пресудна за задржување на руската позиција во Стара Планина. На 10 декември 1877 Плевен паднал. По неколкумесечна опсада, Осман-паша се обидел да се пробие од блокадата, но бил поразен. На 10 декември, тој се предал со својата армија. Падот на Плевен бил пресвртница во војната, овозможувајќи им на Русите да продолжат со офанзива кон југ. === Зимската офанзива и напредување кон Цариград (декември 1877 - јануари 1878) === [[Податотека:A Kivshenko Srajenie u Shipki-Sheinovo.jpg|лево|мини|''Битката кај Шејново'']] По падот на Плевен, руските сили под команда на Гурко започнале зимска офанзива преку Стара Планина, и покрај тешките временски услови. Во јануари 1878 година, тие ја поразиле османлиската армија во Битката кај Шејново (9 јануари), каде била заробена голема османлиска армија под команда на Весел-паша. Во овој период кон конфликтот се вклучила и [[Кнежевство Србија|Србија]] која имала сила од околу 55,000 војници и водела битки кај [[Ниш]], [[Пирот]], [[Софија]] и [[Видин]]. Црна Гора исто така водела успешни операции, заземајќи територии во Херцеговина и околу Подгорица. На 4 јануари 1878 година, руските сили влегле во Софија, што било голем симболичен и стратешки успех. Од 15 до 17 јануари 1878 година, руските сили под команда на Гурко ја поразиле османлиската армија кај Пловдив. Ова им овозможило да напредуваат кон Одрин (Едрене). До крајот на јануари 1878 година, руските сили стигнале до Сан Стефано (денешно предградие на Истанбул), на само неколку километри од Цариград. Османлиите биле во паника, а Цариград бил под закана. == Борбите на Кавказот == [[Податотека:The Russo-Turkish War in Caucasia, 1877.gif|мини|Борбите на Кавказот|301x301пкс]] Превземањето на [[Ардахан]] на 17 мај 1877 довело до османско повлекување и прекин на врските меѓу Карс и Батум, давајќи им предност на Русите. Обсадата на Бајазит на 10 јули 1877 покажала руска отпорност, забавувајќи го османското напредување, а Битката кај [[Игдир]] на 18 август дополнително ги ослабила Османлиите. Клучните битки кај Авлиар-Алаџак од 13 до 15 октомври 1877 биле пресвртни, каде руските сили, со 56.000 војници и 220 топови, ја поразиле османската армија на Мухтар-паша, нанесувајќи им загуби од околу 20.000 луѓе наспроти 1.500 руски. Втората опсада на Карс, предводена од генерал [[Иван Лазарев]], го спречила османското напредување кон [[Ерзурум]], ослабувајќи ја нивната одбрана. Кавказкиот фронт го врзал османскиот воен потенцијал, олеснувајќи го руското напредување на Балканот. == Исход == {{Main|Санстефански договор|Берлински конгрес}}[[Податотека:Bulgaria-SanStefano -(1878)-byTodorBozhinov.png|thumb|300п|Бугарија Според Санстефанскиот договор]] Во почетокот на [[1878]] година, руската армија се приближила на само 20 километри од османлиската престолнина [[Истанбул]]. [[Велика Британија]] ја испратила во [[Мраморно Море]] својата воена флота за да ги принуди руските сили да се повлечат. Така под притисок на Големите сили и по претрпување на големи загуби (66,000 убиени и 140,000 ранети), двете империи склучиле примирје во Едрене со кое биле прекратени воените дејствија. Пред да навлезат руските војски во Едрене, градот бил евакуиран за муслиманското население кое започнало во паника да бега, а императорската палата која била изградена во времето на [[Мурат II]] била целосно изгорена. Ова примирје било валидно до потпишувањето на [[Санстефански мировен договор|Санстефанскиот договор]]. Според тоа, била определена демаркациска линија меѓу двете армии, а османлиските сили се повлекле од [[Видин]], [[Белоградчик]], [[Русе]] и [[Силистра]] додека руските војски влегле во [[Бургас]]. == Цивилни жртви == Руско-турската војна од 1877–1878 година претставувала една од најтешките хуманитарни катастрофи на Балканот во XIX век. Покрај големите воени загуби на завојуваните страни, војната предизвикала масовни страдања на цивилното население, особено во областите низ кои се движеле руската и османлиската војска. Голем дел од цивилните жртви не загинале во непосредни борбени дејства, туку како последица на масакри, одмазди, пожари, глад, болести и принудни преселби. Најголеми страдања претрпело бугарското христијанско население во северна и средишна Бугарија. За време на руското напредување, а особено при повлекувањето на османлиската војска, бројни населби биле запалени, а цивилното население било изложено на убиства, грабежи и насилства. Во овие дејства значајна улога имале нерегуларните османлиски единици, меѓу кои башибозукот и дел од черкеските одреди. Особено тешко бил погоден градот [[Стара Загора]], кој во јули 1877 година бил речиси целосно уништен, при што илјадници жители биле убиени или принудени да избегаат. Слична судбина доживеале и голем број села во околината на [[Казанлак]], долж Балканските Планини и во северна Бугарија. Поради различните проценки и недостигот од целосни податоци, бројот на цивилните жртви не е точно утврден, но повеќето историчари сметаат дека загинале десетици илјади бугарски цивили. [[Податотека:Казнь башибузуков.jpg|мини|Егзекуција на [[башибозук]] во [[Казанлак]]]] Истовремено, значителни загуби претрпело и муслиманското население на Османлиското Царство. Со напредувањето на руската војска и воспоставувањето на новата бугарска власт, стотици илјади Турци, Помаци, Черкези и Татари ги напуштиле своите домови и се повлекле кон Источна Тракија и Мала Азија. Дел од нив биле жртви на одмазди и локално насилство, но најголем број починале од глад, болести, студ и исцрпеност за време на долгите бегалски маршеви. Современата историографија оваа миграција ја смета за една од најголемите муслимански бегалски кризи во Европа во XIX век. Последиците од војната се почувствувале и во Македонија, иако главните воени операции не се воделе на нејзината територија. По завршувањето на војната избувнало Кресненско-разлошкото востание, кое било проследено со османлиски репресии врз населението во областите каде што дејствувале востаниците. Дел од жителите биле принудени да ги напуштат своите домови и да пребегаат во [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]], иако размерите на цивилните страдања биле значително помали отколку во северните бугарски земји. Војната предизвикала и масовни миграции на населението. Се проценува дека околу 200.000–300.000 бугарски цивили биле принудени привремено да ги напуштат своите домови, додека бројот на муслиманските бегалци се движел од околу половина милион до повеќе од еден милион лица, во зависност од методологијата и изворите што ги користат поединечните истражувачи. Голем дел од овие луѓе никогаш не се вратиле во своите родни места. Покрај непосредното насилство, голем број цивили починале од заразни болести, како колера, тифус и дизентерија, кои брзо се ширеле меѓу бегалците и во опустошените населби. Недостигот од храна и суровите зимски услови во текот на 1877 и 1878 година дополнително ја зголемиле смртноста. Голем број градови и села останале разурнати, а обновата на инфраструктурата, земјоделството и стопанството траела со години по завршувањето на војната. Современата историографија ја оценува Руско-турската војна како конфликт што, покрај своето воено и политичко значење, имал исклучително тешки последици врз цивилното население од различните етнички и верски заедници. Иако причините и околностите на нивното страдање се разликувале, и христијанското и муслиманското население претрпеле големи човечки загуби, масовни раселувања и долготрајни социјални и економски последици. == Наводи == {{Наводи}} {{Абдул Хамид II}} [[Категорија:Битки во Руско-турската војна (1877–1878)| ]] [[Категорија:Историја на Бугарија]] [[Категорија:Војни на Црна Гора]] [[Категорија:Војни на Романија]] [[Категорија:Руско-турски војни]] [[Категорија:Бугарија во 19 век]] [[Категорија:Отоманското Царство во 19 век]] 87q0sbd9bxx9nhccfv8r0wkxc818o16 Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“ 0 34880 5591268 5582030 2026-07-13T07:46:21Z ~2026-39512-74 134964 /* */ 5591268 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за училиште | name = Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“ | native_name = | image = Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg | image_size = | alt = | caption = Солунската машка гимназија во 1891 година. | location = [[Солун]] | country = | country1 = | coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LON|display=inline,title}} --> | coordinates_footnotes = | other_name = <!-- or | other_names = --> | former_name = <!-- or | former_names = --> | schooltype = | fundingtype = | type = [[гимназија]] | religious_affiliation = | denomination = | patron = | established = 1880 | founder = <!-- or | founders = --> | status = | closed = 1913 | grades_label = Класови | grades = I–VII | enrollment = 267 (1886/7)<ref name="Новаковић 1888 86">{{Cite journal |last=Новаковић |first=Стојан |date=1888 |title=Бугарске школе по Македонији |url=https://books.google.mk/books?id=jLkDAAAAYAAJ&pg=PA78&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |journal=Отаџбина |volume=7 |issue=19 |pages=86}}</ref> }} '''Солунска егзархиска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“''' или '''Солунската бугарска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“''' ({{Langx|bg|Солунска българска мъжка гимназия „Св. Кирил и Методий"}}), општопозната во [[Македонија]] едноставно како '''Солунската гимназија''' — еден од најголемите и највлијателните образовни центри отворени од [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархиска]] [[бугарска пропаганда во Македонија|пропаганда]] во [[Македонија (регион)|Македонија]] и се почитува во Македонија како место каде се создава јадрото на македонското револуционерно движење. Основана е во [[1880]] година во [[Солун]] од страна на преродбеникот [[Кузман Шапкарев]] каде и опстојува под името ''Солунска българска мѫжка гимназия "Св. св. Кирилъ и Методий"'' до [[1913]] година. Солунската гимназија имала и педагошки курс (1887–1896) и трговски курс (од 1899 г.), кој прераснал во трговски оддел, и во 1908 г. се одделил во трговска гимназија. Меѓу иницијаторите, директорите и учителите во гимназијата се издвојуваат низа големи интелектуалци, научници и јавни личности; покрај основачот [[Кузман Шапкарев]], тука своевремено работеле и предавале и [[Васил К’нчов]], [[Григор Прличев]] и [[Константин Величков]]. Меѓу учениците и дипломците на оваа гимназија особено се издвојуваат [[Гоце Делчев]], [[Даме Груев]], [[Тодор Александров]], [[Андреј Љапчев]], [[Иван Михајлов]], [[Антон Кецкаров]] и голем број на други видни личности од [[Историја на македонскиот народ|македонската]] и [[Бугарија|бугарската историја]]. Учителите во гимназијата биле [[Македонци]], [[Бугари]], [[Турци]], [[Руси]] и [[Французи]], а меѓу другите предмети се изучувале [[Латински јазик|латински]], [[Старогрчки јазик|старогрчки]], [[Турски јазик|турски]] и [[француски јазик]]. == Основање на гимназијата == Пролетта 1880 година, Шапкарев ја напуштил Македонија за да му го понуди своите услуги како инспектор за Татарпазарџискиот училиштен округ на тогашниот директор за образование на [[Источна Румелија]], Јаким Груев.{{sfn|Минов|2015|p=129}} Но и покрај посредништвото од страна на архимандритот [[Методиј Кусев]], Груев го одбил Шапкарев. За да не пропадне неговата мисија во Бугарија, Шапкарев се обидел да ја искористи блискоста на Кусев со егзархот, за барем да може да го издаде етнографскиот и фолклорен материјал што го собрал претходните години во Македонија. Проникливиот Кусев заклучил дека охриѓанецот може да биде употребен за многу поважна цел. Имено, како што подоцна дознал Шапкарев, „во тоа време се кроеше план да и се помогне на Македонија на просветен план, но не можеше да се најде погодна личност... која што ќе ја постави првата основа – основниот камен на тамошното учебно дело“. Помошта на просветен план за која што зборува Шапкарев всушност има поинаква позадина. Средбата на Шапкарев со Кусев се случила во истиот период кога Портата го издала т.н. ''Закон за вилаети'', кој предвидувал одземање на патријаршиските привилегии во егзархиските училишта. Оттука, испраќањето на личност во Македонија која би ја поставила основата на бугарското училишно дело била токму во овој контекст. Така, со препорака од архимандритот, Шапкарев се упатил во Цариград за да се сретне со егзархот [[Јосиф I Бугарски|Јосиф I]] и од него да побара средства за издавање на собраните етнографско-фолклорни материјали. Меѓутоа, во писмото од Кусев до егзархот немало ниту збор за зборникот и во него пишувало само: „Еве го човекот што го бараме за учебното дело“.{{sfn|Минов|2015|p=130}} Со препорака од егзархот, Шапкарев бил упатен во Софија за да се сретне со премиерот [[Драган Цанков]], од кого бил задолжен да подготви извештај за перспективите на бугарското училишно дело во Македонија. Во мај 1880 година, Шапкарев го изложил својот план пред кнежевскиот Министерски совет, при што предвидел: 1) Солун да биде центар на делото. Таму да се основаат и поддржат по една полна машка и женска гимназија со пансиони; 2) Во Битола, Скопје и Серес да се отвори по една полугимназија и по едно трикласно женско училиште; 3) Во неколку второстепени градови да се отвори по едно двокласно или трокласно училиште; 4) Во другите места, кај што би се укажала потреба, да се даде привремена или постојана помош за поткрепа на постојните училишта; 5) Помошта за подржување на сите овие учебни установи да не се испраќа директно, туку со посредство на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]].{{sfn|Минов|2015|p=130}} На 2 јуни 1880 година Кузман Шапкарев пристигнал во [[Солун]] заедно со Д. Узунов, кој бил назначен да отвори училиште во Битола. Притоа, Шапкарев истакнува дека улогата што му била наменета од Егзархот, покрај учителствувањето, била и „да ја насочува бугарштината во цела Македонија“. Истовремено, Егзархијата поканила уште 30 Македонци во Бугарија да појдат за учители во Македонија, но никој од нив не одговорил на повикот. Во Солун Шапкарев, кој бил назначен за главен учител во солунските егзархиски училишта, ги нашол училиштата во очајна состојба. Во машкото училиште имало само 17 ученици првоодделенци и четворица повозрасни, кои составувале нешто налик на прв клас. Во женското училиште учеле 11 ученички, од кои само 2-3 знаеле да читаат.{{sfn|Минов|2015|p=132}} Во октомври истата година, Шапкарев и кукушанецот [[Христо Бучков]] започнале со работа во солунското основно училиште во солунското маало Ајринџик. Како резултат на плодната агитаторска дејност на Шапкарев, активноста на солунската егзархиска општина и претходно воспоставените врски во Солунско и Кукушко, училиштето го посетувале 87 ученици, претежно од околината на [[Кукуш]] и [[Солун]], од кои се формирале 4 одделенија и два класа. Брзиот успех резултирал со позитивни сигнали од Егзархијата за отворање на редовна и полна бугарска гимназија во Солун. Меѓутоа, и покрај успешно завршената учебна година, пред почетокот на 1881/82 година, Шапкарев бил известен дека бугарската гимназија ќе биде отворена во Прилеп. Тврдоглавоста на охриѓанецот сепак се покажала решавачка. Шапкарев одбил да ги изврши наредбите на архимандритот Методиј Кусев, кој како роден прилепчанец најмногу се залагал гимназијата да биде отворена во Прилеп. По долга расписка со разни егзархиски и политички фактори, Шапкарев успеал да издејствува гимназијата сепак да биде отворена во Солун. Притоа, меѓу другото, егзархискиот учител истакнал дека Европа може да види дека во Македонија живеат и Бугари само доколку гимназијата биде отворена во Солун, кој го посетувале голем број на странци. Истовремено, Шапкарев разгласил низ цела Македонија дека во Солун ќе се отвори бугарска гимназија со пансион. На тој начин, учебната година започнала со 123 ученици, распоредени во три гимназијални класа.{{sfn|Минов|2015|p=134}}[[Податотека:Solunska bugarska mashka gimnazija dokument.jpg|thumb|300px|right|Документ од 1884 година]] == Ученички бунтови == Солунската гимназија, и покрај егзархискиот језуитски режим, била расадник на револуционерни идеи. Во гимназијата циркулирала забранета литература, се ковале планови и се дигале ученички бунтови. Во гимназијата често избувнувале конфликти за тоа да се зголеми бројот на професори со потекло од [[Македонија (регион)|Македонија]], а да се намали бројот на оние што се носат од територијата на кнежевството [[Бугарија]]. [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] која ја спроведувала политиката на [[Стефан Стамболов]] за еволутивно решавање на македонското прашање, била против зголемување на бројот на учители од [[Македонија (регион)|Македонија]], заради стравот дека Македонците учители ќе ги револуционеризираат учениците, и со тоа ќе бидат нарушени добрите односи меѓу кнежевството [[Бугарија]] и Османлиска [[Турција]]. Веднаш по нејзиното создавање, веќе во учебната 1882/1883 година, дошло до бранување. При училишниот бунт во учебната 1883/1884 година биле исклучени од гимназијата [[Ѓорче Петров]] и [[Пере Тошев]], кои биле меѓу првите ученици на оваа гимназија. Во учебната 1887/1888 година дошло до нов бунт, поради кој биле исклучена поголема група на ученици. Меѓу причините за бунтот било и барањето на учениците: ''дека не можат да работат на бугарски јазик, туку сакале да работат и да им се предава на нивниот домашен, македонски дијалект''. Меѓу учениците кои заминале во [[Белград]], за да го продолжат образованието, биле: [[Даме Груев]], [[Петар Поп Арсов]], [[Никола Наумов]], [[Христо Поп Коцев]], [[Димитар Мирчев (раководител на ТМОРО)|Димитар Мирчев]] итн. Во своето дело „Во Македонија под ропство“ [[Павел Шатев]] пишува дека во основата на ученичките бунтови бил спорот како да се извршува ослободувањето на [[Македонија (регион)|Македонија]].<ref>Шатев, П., ''В Македония под робство'', София, 1983, трето издание, с. 35</ref> [[Бугарска егзархија|Екзархиската]] страна верувала дека ова требе да се извршува со легална борба, просвета, цркви и училишта, а другата страна - со револуционен метод на дејствие.<ref>Шатев, П., ''В Македония под робство'', София, 1983, трето издание, с. 36</ref> == По 1913 == По крајот на [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]], грчките власти го протеруваат целиот наставнички колектив на гимназијата во Бугарија. Задно со себе тие успеваат да земат голем дел од материјалот и регистарски материјали. Преместувана е неколкупати во [[Струмица]], [[Штип]] и [[Петрич]]. Од [[1920]] до денес се наоѓа во [[Благоевград]] (Горна Џумаја), [[Пиринска Македонија]] и го носи името '''Национална хуманитарна гимназија „Свети Кирил и Методиј“''' (''Национална хуманитарна гимназия „Свети Свети Кирил и Методий“''). == Директори и учители во Солунската машка гимназија == === Директори === [[Податотека:First Graduates and Teachers of the Thessaloniki Bulgarian Hight School 1886.jpg|мини|350x350px|Првата генерација на матуранти во гимназијата во учебната 1885/86 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': Георги Миндов, Александар Кулев, Христо Димитров, Костадин Стателов, Фран Сплитек, [[Григор Прличев]], [[Георги Кандиларов]], архимандрит [[Козма Пречистански]], ѓакон [[Иларион Пенчев]], Георги Попов, [[Петар Драганов]], Андреј Дојкин, Јероним Буфети{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Христо Нечев]], [[Јордан Читкушев]], [[Јордан Мирчев]], [[Иван Липошлиев]], [[Димитар Изов]], [[Бано Кушев]], [[Лазар Тодев]], [[Јордан Бомболов]], [[Георги Стрезов]], [[Петар Мавродиев]], [[Александар Кожухарски]]]] Од вкупно 14 директори на гимазијата, 9 биле од Бугарија, а 5 од Македонија. Притоа нужно е да се истакне дека во најважните години од работата на солунската гимназија, од нејзиното основање до периодот кога во Македонија се отвориле и други бугарски средношколски установи, директорите биле исклучиво етнички Бугари.<ref>{{cite book |last=Минов |first=Никола |date=2017 |title= 70 години Институт за историјаː 70 години македонска историографијаː зборник на трудови од научната конференција одржана на 13 и 14 декември 2016 во Скопје |publisher=Филозофски факултет - Скопје|page=337 |chapter=Гимназиите во османлиска Македонија}}</ref> Според нивното образование, речиси сите минале низ бугарските средни училишта во Софија, Пловдив итн., а голем дел од нив го продолжиле своето образование во поголемите европски центри. Повеќемина од солунските директори имале и завидна политичка кариера. Додека Михаил Сарафов најпрво бил министер за народна просвета во владата на Петко Каравелов (1880-1881) и министер за финансии во владата на Драган Цанков (1884), а дури потоа бил назначен за директор на гимназијата во Солун, некои од директорите својот политички подем го започнале откако се докажале како спроводници на бугарската политика во солунската машка бугарска гимназија. Васл К’нчов во 1902 година бил министер за народна просвета во владата на Стојан Данев, а Лазар Пајаков бил министер за финансии во кабинетите на Рачо Петров, Димитар Петков, Димитар Станчов и Петар Гудев (1903-1908).<ref>{{cite book |last=Минов |first=Никола |date=2017 |title= 70 години Институт за историјаː 70 години македонска историографијаː зборник на трудови од научната конференција одржана на 13 и 14 декември 2016 во Скопје |publisher=Филозофски факултет - Скопје|page=337 |chapter=Гимназиите во османлиска Македонија}}</ref> * ''[[Кузман Шапкарев]] — (1880 – 1881) (главен учител)'' * [[Божил Рајнов]] — (1881 – 1883) * [[Георги Кандиларов]] — (1883 – 1887) * [[Никола Начов]] — (1887 – 1891) * [[Димитар Хаџи Иванов]] — (1891 — 1892) * [[Васил К’нчов]] — (1892 — 1893) * [[Михаил Сарафов]] — (1893 — 1896) * [[Анастас Наумов]] — (1896 — 1897) * [[Атанас Ченгелев]] — (1897 — 1899) * [[Лазар Пајаков]] — (1899 — 1900) * [[Георги Раев]] — (1900 — 1904) * [[Христо Тенчев]] — (1904 — 1907) * [[Антон Поп Стоилов]] — (1907 — 1909) * [[Тодор Дечев]] — (1909 – 1912) * [[Георги Белев]] — (1912 – 1913)<ref>Николов, Стоян. „Съдбата на българите в Солун преди и по време на Балканските войни (1912 - 1913 г.)“. Списание „Македонски преглед“, кн. 2, София, 2008, стр. 70.</ref> === Учители === [[Податотека:Teachers-of-Bulgarian-men-school-Thessaloniki-1890.jpg|мини|Учители во гимназијата во 1890 година.|300x300пкс]] До средината на 1880-те меѓу учителите во бугарските средни училишта преовладувале руските воспитаници. Тоа важи како за училиштата во европските вилаети на Османлиската империја, така и за тие во слободното [[Кнежевство Бугарија]]. Руски воспитаници се и директорите на гимназијата во почетниот период од нејзиниот развој: [[Божил Рајнов]] (Одеса, Лиеж и Киев) и [[Георги Кандиларов]] (Киевска духовна академија). Иста е положбата и кај учителите – [[Трајко Китанчев]] (Киев и Москва), [[Благој Димитров]] (Одеса), [[Константин Стателов]] (Москва), [[Иларион Пенчев]] (Одеса) итн. Значително помалку се предавачите кои завршиле во пределите на Австроунгарија – чехот Франтишек Сплитек и унгарецот Роже Калман, кој бил принуден од власта да напушти во учебната учебната 1886/1887 г. За предавање на странски јазици биле назначени учители французи (Ф. Бертранд, Ж. Гиро, Е. Шевалие) и турци (Абди Етхем ефенди и Фадил беј). Помал бил бројот на предавачите кои завршиле на други места – Григор Прличев во Атина, Јероним Буфети во Џенова, Димитар Цухлев во Љасковец, Лазар Пајаков во Роберт колеџ и Париз, Антон Дојков во Габрово, Христо Станишев во Гент и др. Во првата деценија на 20 век директорите на Гимназијата воглавно веќе биле воспитаници на [[Софиски универзитет|Софиското вишо училиште]] – Христо Тенчов (1904–1907), Антон Попстоилов (1907–1909), Тодор Дечев (1909–1912), Георги Белев (1912–1913). Меѓу учителите продолжиле да се истакнуваат истакнати бугарски учени, општественици и политичари – професорот по природни науки Стефан Петков, професорот по француски јазик во Софискиот универзитет и бугарски конзул во Стокхолм Атанас Јаранов, уметникот Михаил Крстев, новинарот и политичар Петко Пенчев и др. {{Учители во Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“}} == Предметна програма == [[Податотека:Bulgarian high school in Solun teachers and students.JPG|мини|350x350px|Четврта генерација на матуранти во гимназијата во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети]], [[Благој Димитров]], [[Григор Прличев]], [[Димитар Матов]], [[Никола Начов]], [[Димитар Хаџииванов]], [[Васил К’нчов]], [[Едхем ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев]], [[Константин Робев]], [[Никола Апостолов]], [[Панче Васков]], [[Димитар Поптомов]], [[Јаким Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев]], [[Георги Трајчев]], [[Антон Димитров]], [[Георги Николов]]]] Уште во првите години од своето постоење, солунската машка гимназија ја приспособила својата предметна програма со програмите на гимназиските училишта во [[Софија]] и [[Пловдив]]. Притоа, за основа била земена програмата во пловдивската реална гимназија, приспособена на реалните потреби. Оттука, со оглед на тоа што „учениците (во солунската гимназија, б.н) доаѓале со идејата дека Бугарите немаа свое минато и дека се најдолниот род на земјата“, во учебната 1882/83 било решено предметот бугарска историја да се воведе од првиот клас во гимназијата. Поради значењето на грчкиот јазик во Солун, во вториот клас бил воведен и предметот [[грчки јазик]], а во првиот клас биле воведени предметите [[Турски јазик|турски]] и [[француски јазик]]. На тој начин, предметната програма во тогаш четирикласната солунска гимназија ја сочинувале предметите: бугарски јазик, бугарска историја, закон божји, математика, физика, природни науки, географија, општа историја, книжевност, аритметика, краснопис, цртање, француски, грчки и турски јазик.{{sfn|Минов|2015|p=151}} Со понатамошниот развој на гимназијата и нејзиното прераснување во полна, седумкласна гимназија, покрај горенаведените предмети се изучувале и [[старословенски јазик]], логика, психологија, алгебра, геометрија, дескриптива, космографија, хемија, латински јазик и геометриско цртање. Сепак, фондот на часови за секој одделен предмет јасно покажува дека акцентот сепак бил ставен на историјата, на бугарскиот јазик, како и на турскиот и францускиот јазик.{{sfn|Минов|2015|p=151}} Со исклучок на часовите по грчки, француски и турски, наставата се изведувала исклучиво на бугарски јазик, без никакво право на некаков компромис и употреба на македонскиот јазик во наставата. Ваквото инсистирање на бугарскиот јазик за сметка на мајчиниот македонски јазик, често резултирало со отворено незадоволство кај македонските ученици, а понекогаш и со бунтови. Така, во учебната 1887/88 година во солунската гимназија избиле нереди и ученички бунт, чија што иницијална каписла била „клерикалноста на (директорот, б.н) Кандиларов... којшто многумина го сметаа за језуит и нетактичките интриги на... учителите родум бесарабци“.{{sfn|Минов|2015|p=151}} Бунтот бил последица на политичките пресметки во Бугарија, пренесени во Македонија и солунската машка гимназија, меѓутоа, според изјавите на дел од учениците, македонските ученици се вклучиле во бунтот затоа што „не можеле да работат на бугарски јазик, туку сакале да им се предава на нивниот домашен македонски дијалект“. Дел од македонските ученици никако не можеле да разберат зошто е забранет македонскиот јазик со неговите дијалекти, а на негова сметка се форсира бугарскиот јазик. Во овој контекст, за време на летниот распуст еден ученик од солунската бугарска гимназија бил задолжен од двајца свои професори да им објасни на сограѓаните дека наместо „џ“ и „ч“ (или „ѓ“ и „ќ“) треба да ги користат гласовите „жд“ и „шт“, односно, наместо куќа, веѓа, свеќа и Ѓурѓовден, да употребуваат к’шта, вежда, свешта, Георгиев ден. Притоа, кога на почетокот на учебната година истиот ученик пред своите сокласници ги рецитирал песните од неговиот роден крај, од учителите му било кажано дека тие песни не се бугарски, туку повеќе наликуваат на српски. За да ги задоволи своите професори во бугарската гимназија, младиот дебарчанец постојано се трудел наместо „јас“ и „ќе“ да ги користи бугарските „аз“ и „ште“, и бил принуден „да го замрази мајчиниот јазик“.{{sfn|Минов|2015|p=151}} == Бројност на учениците == {{See also|Список на матуранти од Солунската машка гимназија}} [[Податотека:School Certificate of Kuzman Yosifov from Debar from the Bulgarian Men's High School of Thessaloniki, 6 June 1910 - Page 1.jpg|мини|262x262пкс|Свидетелство на Кузман Јосифов од Дебар за завршување на Солунската гимназија, 6 јуни 1910 г.]] Во учебната 1886/87 во гимназијата учеле 267 ученици, во VII класа. {| class="wikitable" |+ ! !I !II !III !IV !V !VI !VII |- |1886/87<ref name="Новаковић 1888 86">{{Cite journal |last=Новаковић |first=Стојан |date=1888 |title=Бугарске школе по Македонији |url=https://books.google.mk/books?id=jLkDAAAAYAAJ&pg=PA78&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |journal=Отаџбина |volume=7 |issue=19 |pages=86}}</ref> |16 |38 |37 |45 |64 |36 |31 |- |1893/94<ref>Статистика на българските училища в Турция (Македония и Одринско) за учебната 1893-1894 година. Пловдив, 1895, с. 55.</ref> |24 |18 |17 |24 |19 |21 |14 |- |1895/96<ref>Статистика на българските училища в Турция (Македония и Одринско) за учебната 1895-1896 година. Шумен, 1897, с. 86.</ref> |27 |20 |32 |36 |74 |31 |12 |} == Извори == <references/> === Литература === * {{cite thesis|last=Минов|first=Никола|date=2015|title=Бугарската пропаганда во Македонија и Големите сили (1878-1912)|url=|work=|degree=PhD|location=|publisher=Филозофски факултет, Скопје|access-date=}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Bulgarian Men's High School of Thessaloniki}} {{Гимназии во Османлиска Македонија}} [[Категорија:Османлиски Солун]] [[Категорија:Историја на Бугарија]] [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија]] [[Категорија:Солунска машка гимназија]] 9ps1ywrpk6w4pw10nsrvhhzy28obwk1 Загатка 0 50717 5591349 5463539 2026-07-13T10:00:51Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591349 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Set of various puzzles.jpg|мини|Различни загатки: Рубикова коцка, пирамида, главна пирамида, Мегаминкс (додекаедар), Вавилонска кула, унгарски прстени, сложувалка, змиска коцка, метална или дрвена загатка, лонпос 101 (правоаголник или пирамида), IQ фокус, IQ линк...]] '''Загатка''' — [[игра]], проблем или играчка што ја испитува генијалноста или [[Знаење|знаењето]] на една личност. Во загатката, од решавачот се очекува да ги состави парчињата на логичен начин, со цел да дојде до правилно или забавно решение на сложувалката. Постојат различни жанрови на загатки, како што се [[Крстозбор|крстозбори]], сложувалки за пребарување зборови, сложувалки со бројки, загатки за врска и логички загатки. Загатките честопати се создаваат за да бидат форма на забава, но исто така можат да произлезат од сериозни [[Математика|математички]] или [[Логика|логички]] проблеми. Во такви случаи, нивното решение може да биде значаен придонес во математичките истражувања. <ref>Kendall G.; Parkes A.; and Spoerer K. (2008) ''A Survey of NP-Complete Puzzles'', International Computer Games Association Journal, 31(1), pp 13–34.</ref> == Етимологија == ==Наводи== [[Категорија:Загатки]] [[Категорија:Решавање на проблеми]] g8u6rqymicjp3v85lk5cjgq16kktqi2 Предлошка:ОскарФилм 10 51028 5591118 5590919 2026-07-12T18:23:09Z Andrew012p 85224 5591118 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ОскарФилм |title = Филмови добитници на [[Оскар за најдобар филм|<span style="color:black;">„Оскар“ за најдобар филм</span>]] | basestyle = background:#EEDD82 |group1 = 1920-ти |list1 = {{nowrap|'''[[Крилја (филм)|Крилја]]''' (1927) • '''[[Бродвејска мелодија]]''' (1929)}} |group2 = 1930-ти |list2 = {{nowrap|'''[[На запад ништо ново (филм)|На запад ништо ново]]''' (1930) • '''[[Цимарон]]''' (1931) • '''[[Гранд Хотел]]''' (1932) • '''[[Кавалкада]]''' (1933) • '''[[Се случи една вечер]]''' (1934) • '''[[Побуна на бродот Баунти]]''' (1935) • '''[[Големиот Зајгфилд]]''' (1936) • '''[[Животот на Емил Зола]]''' (1937) • '''[[В гроб ништо не носиш]]''' (1938) • '''[[Однесено од виорот (филм)|Однесени од виорот]]''' (1939)}} |group3 = 1940-ти |list3 = {{nowrap|'''[[Ребека]]''' (1940) • '''[[Колку зелена беше мојата долина]]''' (1941) • '''[[Г-ѓа Минивер]]''' (1942) • '''[[Казабланка (филм)|Казабланка]]''' (1943) • '''[[Одејќи по својот пат]]''' (1944) • '''[[Изгубен викенд]]''' (1945) • '''[[Најдобрите години од нашиот живот]]''' (1946) • '''[[Џенталменски договор]]''' (1947) • '''[[Хамлет (1948)|Хамлет]]''' (1948) • '''[[Сите луѓе на кралот]]''' (1949)}} |group4 = 1950-ти |list4 = {{nowrap|'''[[Сѐ за Ева]]''' (1950) • '''[[Американец во Париз]]''' (1951) • '''[[Најголемата претстава во светот]]''' (1952) • '''[[Одовде до вечноста]]''' (1953) • '''[[На доковите на Њујорк]]''' (1954) • '''[[Марти]]''' (1955) • '''[[Пат околу светот за 80 дена (1956)|Пат околу светот за 80 дена]]''' (1956) • '''[[Мост на реката Квај]]''' (1957) • '''[[Жижи (филм)|Жижи]]''' (1958) • '''[[Бен-Хур]]''' (1959)}} |group5 = 1960-ти |list5 = {{nowrap|'''[[Апартман (филм)|Апартман]]''' (1960) • '''[[Приказна од западната страна]]''' (1961) • '''[[Лоренс од Арабија]]''' (1962) • '''[[Том Џонс (филм)|Том Џонс]]''' (1963) • '''[[Мојата убава дама]]''' (1964) • '''[[Мои песни, мои сништа]]''' (1965) • '''[[Човек за сите времиња]]''' (1966) • '''[[Во топлината на ноќта]]''' (1967) • '''[[Оливер!]]''' (1968) • '''[[Полноќен каубој]]''' (1969)}} |group6 = 1970-ти |list6 = {{nowrap|'''[[Патон]]''' (1970) • '''[[Француската врска]]''' (1971) • '''[[Кум (филм)|Kум]]''' (1972) • '''[[Бодежот]]''' (1973) • '''[[Кум II]]''' (1974) • '''[[Лет над кукавичјото гнездо|Лет над кукавичевото гнездо]]''' (1975) • '''[[Роки]]''' (1976) • '''[[Ени Хол]]''' (1977) • '''[[Ловец на елени]]''' (1978) • '''[[Крамер против Крамер]]''' (1979)}} |group7 = 1980-ти |list7 = {{nowrap|'''[[Обични луѓе (филм)|Обични луѓе]]''' (1980) • '''[[Огнени кочии]]''' (1981) • '''[[Ганди (филм)|Ганди]]''' (1982) • '''[[Време на нежности]]''' (1983) • '''[[Амадеус]]''' (1984) • '''[[Моја Африка]]''' (1985) • '''[[Вод на смртта]]''' (1986) • '''[[Последниот кинески цар]]''' (1987) • '''[[Дождовен човек]]''' (1988) • '''[[Возејќи ја г-ца Дејзи]]''' (1989)}} |group8 = 1990-ти |list8 = {{nowrap|'''[[Танц со волците]]''' (1990) • '''[[Кога јагнињата ќе стивнат (филм)|Кога јагнињата ќе стивнат]]''' (1991) • '''[[Непомирливите]]''' (1992) • '''[[Шиндлеровата листа]]''' (1993) • '''[[Форест Гамп]]''' (1994) • '''[[Храбро срце]]''' (1995) • '''[[Англискиот пациент]]''' (1996) • '''[[Титаник (филм)|Титаник]]''' (1997) • '''[[Вљубениот Шекспир]]''' (1998) • '''[[Американска убавина]]''' (1999)}} |group9 = 2000-ти |list9 = {{nowrap|'''[[Гладијатор (филм од 2000)|Гладијатор]]''' (2000) • '''[[Прекрасен ум]]''' (2001) • '''[[Чикаго (филм)|Чикаго]]''' (2002) • '''[[Господар на прстените:Враќањето на кралот (филм)|Господар на прстените:Враќањето на кралот]]''' (2003) • '''[[Девојка од милион долари]]''' (2004) • '''[[Фатална несреќа]]''' (2005) • '''[[Покојните]]''' (2006) • '''[[Нема земја за старци]]''' (2007) • '''[[Милионер од гетото (филм)|Милионер од гетото]]''' (2008) • '''[[Шкафче на болката]]''' (2009)}} |group10 = 2010-ти |list10 = {{nowrap|'''[[Говорот на кралот]]''' (2010) • '''[[Артистот]]''' (2011) • '''[[Арго (филм)|Арго]]''' (2012) • '''[[12 години роб]]''' (2013) • '''[[Човекот-птица (филм од 2014)|Човекот-птица]]''' (2014) • '''[[Под лупа (филм од 2015)|Под лупа]]''' (2015) • '''[[Месечина (филм од 2016)|Месечина]]''' (2016) • '''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''' (2017) • '''[[Зелена книга (филм од 2018)|Зелена книга]]''' (2018) • '''[[Паразит (филм)|Паразит]]''' (2019)}} |group11 = 2020-ти |list11 = {{nowrap|'''[[Земја на номадите]]''' (2020) • '''[[CODA (филм)|CODA]]''' (2021) • '''[[Сѐ во исто време]]''' (2022) • '''[[Опенхајмер (филм)|Опенхајмер]]''' (2023) • '''[[Анора]]''' (2024) • '''[[Една битка по друга]]'''}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Категорија:Предлошки за Оскар|ФИлм]] </noinclude> sr2soekm2p1dkss4mevdp9v4ipaxdkx 5591119 5591118 2026-07-12T18:23:29Z Andrew012p 85224 5591119 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ОскарФилм |title = Филмови добитници на [[Оскар за најдобар филм|<span style="color:black;">„Оскар“ за најдобар филм</span>]] | basestyle = background:#EEDD82 |group1 = 1920-ти |list1 = {{nowrap|'''[[Крилја (филм)|Крилја]]''' (1927) • '''[[Бродвејска мелодија]]''' (1929)}} |group2 = 1930-ти |list2 = {{nowrap|'''[[На запад ништо ново (филм)|На запад ништо ново]]''' (1930) • '''[[Цимарон]]''' (1931) • '''[[Гранд Хотел]]''' (1932) • '''[[Кавалкада]]''' (1933) • '''[[Се случи една вечер]]''' (1934) • '''[[Побуна на бродот Баунти]]''' (1935) • '''[[Големиот Зајгфилд]]''' (1936) • '''[[Животот на Емил Зола]]''' (1937) • '''[[В гроб ништо не носиш]]''' (1938) • '''[[Однесено од виорот (филм)|Однесени од виорот]]''' (1939)}} |group3 = 1940-ти |list3 = {{nowrap|'''[[Ребека]]''' (1940) • '''[[Колку зелена беше мојата долина]]''' (1941) • '''[[Г-ѓа Минивер]]''' (1942) • '''[[Казабланка (филм)|Казабланка]]''' (1943) • '''[[Одејќи по својот пат]]''' (1944) • '''[[Изгубен викенд]]''' (1945) • '''[[Најдобрите години од нашиот живот]]''' (1946) • '''[[Џенталменски договор]]''' (1947) • '''[[Хамлет (1948)|Хамлет]]''' (1948) • '''[[Сите луѓе на кралот]]''' (1949)}} |group4 = 1950-ти |list4 = {{nowrap|'''[[Сѐ за Ева]]''' (1950) • '''[[Американец во Париз]]''' (1951) • '''[[Најголемата претстава во светот]]''' (1952) • '''[[Одовде до вечноста]]''' (1953) • '''[[На доковите на Њујорк]]''' (1954) • '''[[Марти]]''' (1955) • '''[[Пат околу светот за 80 дена (1956)|Пат околу светот за 80 дена]]''' (1956) • '''[[Мост на реката Квај]]''' (1957) • '''[[Жижи (филм)|Жижи]]''' (1958) • '''[[Бен-Хур]]''' (1959)}} |group5 = 1960-ти |list5 = {{nowrap|'''[[Апартман (филм)|Апартман]]''' (1960) • '''[[Приказна од западната страна]]''' (1961) • '''[[Лоренс од Арабија]]''' (1962) • '''[[Том Џонс (филм)|Том Џонс]]''' (1963) • '''[[Мојата убава дама]]''' (1964) • '''[[Мои песни, мои сништа]]''' (1965) • '''[[Човек за сите времиња]]''' (1966) • '''[[Во топлината на ноќта]]''' (1967) • '''[[Оливер!]]''' (1968) • '''[[Полноќен каубој]]''' (1969)}} |group6 = 1970-ти |list6 = {{nowrap|'''[[Патон]]''' (1970) • '''[[Француската врска]]''' (1971) • '''[[Кум (филм)|Kум]]''' (1972) • '''[[Бодежот]]''' (1973) • '''[[Кум II]]''' (1974) • '''[[Лет над кукавичјото гнездо|Лет над кукавичевото гнездо]]''' (1975) • '''[[Роки]]''' (1976) • '''[[Ени Хол]]''' (1977) • '''[[Ловец на елени]]''' (1978) • '''[[Крамер против Крамер]]''' (1979)}} |group7 = 1980-ти |list7 = {{nowrap|'''[[Обични луѓе (филм)|Обични луѓе]]''' (1980) • '''[[Огнени кочии]]''' (1981) • '''[[Ганди (филм)|Ганди]]''' (1982) • '''[[Време на нежности]]''' (1983) • '''[[Амадеус]]''' (1984) • '''[[Моја Африка]]''' (1985) • '''[[Вод на смртта]]''' (1986) • '''[[Последниот кинески цар]]''' (1987) • '''[[Дождовен човек]]''' (1988) • '''[[Возејќи ја г-ца Дејзи]]''' (1989)}} |group8 = 1990-ти |list8 = {{nowrap|'''[[Танц со волците]]''' (1990) • '''[[Кога јагнињата ќе стивнат (филм)|Кога јагнињата ќе стивнат]]''' (1991) • '''[[Непомирливите]]''' (1992) • '''[[Шиндлеровата листа]]''' (1993) • '''[[Форест Гамп]]''' (1994) • '''[[Храбро срце]]''' (1995) • '''[[Англискиот пациент]]''' (1996) • '''[[Титаник (филм)|Титаник]]''' (1997) • '''[[Вљубениот Шекспир]]''' (1998) • '''[[Американска убавина]]''' (1999)}} |group9 = 2000-ти |list9 = {{nowrap|'''[[Гладијатор (филм од 2000)|Гладијатор]]''' (2000) • '''[[Прекрасен ум]]''' (2001) • '''[[Чикаго (филм)|Чикаго]]''' (2002) • '''[[Господар на прстените:Враќањето на кралот (филм)|Господар на прстените:Враќањето на кралот]]''' (2003) • '''[[Девојка од милион долари]]''' (2004) • '''[[Фатална несреќа]]''' (2005) • '''[[Покојните]]''' (2006) • '''[[Нема земја за старци]]''' (2007) • '''[[Милионер од гетото (филм)|Милионер од гетото]]''' (2008) • '''[[Шкафче на болката]]''' (2009)}} |group10 = 2010-ти |list10 = {{nowrap|'''[[Говорот на кралот]]''' (2010) • '''[[Артистот]]''' (2011) • '''[[Арго (филм)|Арго]]''' (2012) • '''[[12 години роб]]''' (2013) • '''[[Човекот-птица (филм од 2014)|Човекот-птица]]''' (2014) • '''[[Под лупа (филм од 2015)|Под лупа]]''' (2015) • '''[[Месечина (филм од 2016)|Месечина]]''' (2016) • '''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''' (2017) • '''[[Зелена книга (филм од 2018)|Зелена книга]]''' (2018) • '''[[Паразит (филм)|Паразит]]''' (2019)}} |group11 = 2020-ти |list11 = {{nowrap|'''[[Земја на номадите]]''' (2020) • '''[[CODA (филм)|CODA]]''' (2021) • '''[[Сѐ во исто време]]''' (2022) • '''[[Опенхајмер (филм)|Опенхајмер]]''' (2023) • '''[[Анора]]''' (2024) • '''[[Една битка по друга]] (2025)'''}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Категорија:Предлошки за Оскар|ФИлм]] </noinclude> cg9kwz4rpbijx7snvas74vecsw75o8r 5591121 5591119 2026-07-12T18:24:05Z Andrew012p 85224 5591121 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ОскарФилм |title = Филмови добитници на [[Оскар за најдобар филм|<span style="color:black;">„Оскар“ за најдобар филм</span>]] | basestyle = background:#EEDD82 |group1 = 1920-ти |list1 = {{nowrap|'''[[Крилја (филм)|Крилја]]''' (1927) • '''[[Бродвејска мелодија]]''' (1929)}} |group2 = 1930-ти |list2 = {{nowrap|'''[[На запад ништо ново (филм)|На запад ништо ново]]''' (1930) • '''[[Цимарон]]''' (1931) • '''[[Гранд Хотел]]''' (1932) • '''[[Кавалкада]]''' (1933) • '''[[Се случи една вечер]]''' (1934) • '''[[Побуна на бродот Баунти]]''' (1935) • '''[[Големиот Зајгфилд]]''' (1936) • '''[[Животот на Емил Зола]]''' (1937) • '''[[В гроб ништо не носиш]]''' (1938) • '''[[Однесено од виорот (филм)|Однесени од виорот]]''' (1939)}} |group3 = 1940-ти |list3 = {{nowrap|'''[[Ребека]]''' (1940) • '''[[Колку зелена беше мојата долина]]''' (1941) • '''[[Г-ѓа Минивер]]''' (1942) • '''[[Казабланка (филм)|Казабланка]]''' (1943) • '''[[Одејќи по својот пат]]''' (1944) • '''[[Изгубен викенд]]''' (1945) • '''[[Најдобрите години од нашиот живот]]''' (1946) • '''[[Џенталменски договор]]''' (1947) • '''[[Хамлет (1948)|Хамлет]]''' (1948) • '''[[Сите луѓе на кралот]]''' (1949)}} |group4 = 1950-ти |list4 = {{nowrap|'''[[Сѐ за Ева]]''' (1950) • '''[[Американец во Париз]]''' (1951) • '''[[Најголемата претстава во светот]]''' (1952) • '''[[Одовде до вечноста]]''' (1953) • '''[[На доковите на Њујорк]]''' (1954) • '''[[Марти]]''' (1955) • '''[[Пат околу светот за 80 дена (1956)|Пат околу светот за 80 дена]]''' (1956) • '''[[Мост на реката Квај]]''' (1957) • '''[[Жижи (филм)|Жижи]]''' (1958) • '''[[Бен-Хур]]''' (1959)}} |group5 = 1960-ти |list5 = {{nowrap|'''[[Апартман (филм)|Апартман]]''' (1960) • '''[[Приказна од западната страна]]''' (1961) • '''[[Лоренс од Арабија]]''' (1962) • '''[[Том Џонс (филм)|Том Џонс]]''' (1963) • '''[[Мојата убава дама]]''' (1964) • '''[[Мои песни, мои сништа]]''' (1965) • '''[[Човек за сите времиња]]''' (1966) • '''[[Во топлината на ноќта]]''' (1967) • '''[[Оливер!]]''' (1968) • '''[[Полноќен каубој]]''' (1969)}} |group6 = 1970-ти |list6 = {{nowrap|'''[[Патон]]''' (1970) • '''[[Француската врска]]''' (1971) • '''[[Кум (филм)|Kум]]''' (1972) • '''[[Бодежот]]''' (1973) • '''[[Кум II]]''' (1974) • '''[[Лет над кукавичјото гнездо|Лет над кукавичевото гнездо]]''' (1975) • '''[[Роки]]''' (1976) • '''[[Ени Хол]]''' (1977) • '''[[Ловец на елени]]''' (1978) • '''[[Крамер против Крамер]]''' (1979)}} |group7 = 1980-ти |list7 = {{nowrap|'''[[Обични луѓе (филм)|Обични луѓе]]''' (1980) • '''[[Огнени кочии]]''' (1981) • '''[[Ганди (филм)|Ганди]]''' (1982) • '''[[Време на нежности]]''' (1983) • '''[[Амадеус]]''' (1984) • '''[[Моја Африка]]''' (1985) • '''[[Вод на смртта]]''' (1986) • '''[[Последниот кинески цар]]''' (1987) • '''[[Дождовен човек]]''' (1988) • '''[[Возејќи ја г-ца Дејзи]]''' (1989)}} |group8 = 1990-ти |list8 = {{nowrap|'''[[Танц со волците]]''' (1990) • '''[[Кога јагнињата ќе стивнат (филм)|Кога јагнињата ќе стивнат]]''' (1991) • '''[[Непомирливите]]''' (1992) • '''[[Шиндлеровата листа]]''' (1993) • '''[[Форест Гамп]]''' (1994) • '''[[Храбро срце]]''' (1995) • '''[[Англискиот пациент]]''' (1996) • '''[[Титаник (филм)|Титаник]]''' (1997) • '''[[Вљубениот Шекспир]]''' (1998) • '''[[Американска убавина]]''' (1999)}} |group9 = 2000-ти |list9 = {{nowrap|'''[[Гладијатор (филм од 2000)|Гладијатор]]''' (2000) • '''[[Прекрасен ум]]''' (2001) • '''[[Чикаго (филм)|Чикаго]]''' (2002) • '''[[Господар на прстените:Враќањето на кралот (филм)|Господар на прстените:Враќањето на кралот]]''' (2003) • '''[[Девојка од милион долари]]''' (2004) • '''[[Фатална несреќа]]''' (2005) • '''[[Покојните]]''' (2006) • '''[[Нема земја за старци]]''' (2007) • '''[[Милионер од гетото (филм)|Милионер од гетото]]''' (2008) • '''[[Шкафче на болката]]''' (2009)}} |group10 = 2010-ти |list10 = {{nowrap|'''[[Говорот на кралот]]''' (2010) • '''[[Артистот]]''' (2011) • '''[[Арго (филм)|Арго]]''' (2012) • '''[[12 години роб]]''' (2013) • '''[[Човекот-птица (филм од 2014)|Човекот-птица]]''' (2014) • '''[[Под лупа (филм од 2015)|Под лупа]]''' (2015) • '''[[Месечина (филм од 2016)|Месечина]]''' (2016) • '''[[Обликот на водата (филм)|Обликот на водата]]''' (2017) • '''[[Зелена книга (филм од 2018)|Зелена книга]]''' (2018) • '''[[Паразит (филм)|Паразит]]''' (2019)}} |group11 = 2020-ти |list11 = {{nowrap|'''[[Земја на номадите]]''' (2020) • '''[[CODA (филм)|CODA]]''' (2021) • '''[[Сѐ во исто време]]''' (2022) • '''[[Опенхајмер (филм)|Опенхајмер]]''' (2023) • '''[[Анора]]''' (2024) • '''[[Една битка по друга]]''' (2025)}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Категорија:Предлошки за Оскар|ФИлм]] </noinclude> 59wk8d0uxmp4ek7lhkpu4efq9xh9kfb Nokia Morph 0 53098 5591351 4634590 2026-07-13T10:01:21Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591351 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Morph100.jpg|мини|Nokia Morph]] '''Nokia Morph''' (се чита: ''морф''), претставен на [[25 февруари]], [[2008]] во Музејот на модерна уметност во [[Њујорк]], е заеднички проект на концепт на [[мобилен телефон]] на Истражувачкиот центар на [[Nokia]] и [[Универзитет Кембриџ|Универзитетот Кембриџ]]. Телефонот е пример за можностите на [[нанотехнологија]]та да се воведат флексибилни материјали, провидна електроника, и само-чистачка површина на мобилните апарати.<ref>[http://www.gsmarena.com/future_shaping_with_morph_by_nokia-news-444.php Future shaping with Morph by Nokia - GSMArena.com news]</ref> Со нанотехнологијата Morph може да преземе форма онаква каква што корисникот посакува.<ref>[http://blog.wired.com/gadgets/2008/02/10-uses-for-the.html 7 Jobs That Nokia's Phone of the Future Will Be Good For | Gadget Lab from Wired.com]</ref> == Надворешни врски == * [http://www.nokia.com/A4852062 Концептот на Nokia Morph] * [http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Research/Demos/Morph/video/flash/morph_player.swf Демо за Nokia Morph] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090710064703/http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Research/Demos/Morph/video/flash/morph_player.swf |date=2009-07-10 }} {{мобилен-никулец}} [[Категорија:Мобилни телефони на Nokia]] o667v75a5dszlvvuf77jvxcegzy4oxy Книга за смеата и за заборавот 0 75003 5591077 5168075 2026-07-12T17:08:17Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591077 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за книга |color = црна |name = Книга за смеата и за заборавот |title_orig = Kniga smíchu a zapomnèni |image = |caption = |author = Милан Кундера |translator = Елизабета Трпковска |illustrator = |cover_artist = |country = |language = француски |publisher = Табернакул |release_date = декември 2008 |number in series = |sales = |release_date = оригинал - 1979 / на македонски - декември, 2008 |story timeline = |chapter Count = |pages = 292 страни, 120mm x 200mm, полутврда подврска }} '''Книга на смеата и заборавот''' ([[Чешки јазик|чешки]]: ''Kniga smíchu a zapomnèni'') е [[роман]] на чешкиот писател [[Милан Кундера]], пишуван од 1976 до 1978 година, а првпат објавена во 1979 година, на [[француски јазик]]. Овој роман е првата книга на Кундера по неговата [[Миграција на луѓе|емиграција]].<ref>„Predgovor“, во: Milan Kundera, ''Šala''. Sarajevo: Veselin Masleša, 1984, стр. 6.</ref> [[File: Milan Kundera redux.jpg|thumb|right|Милан Кундера]] ==Содржина== === Прв дел: Изгубени писма === На почетокот од овој дел се опишува една [[фотографија]] од 21 февруари 1948 година на која [[Владимир Клементис]] стои до водачот на чешките [[комунисти]], [[Клемент Готвалд]]. Подоцна, во 1950 година, Клементис бил оптужен и обесен, а потоа бил избришан од фотографијата од страна на државната [[пропаганда]].<ref>[http://fotobanka.ctk.cz/fotobanka/fb_detail.php?id_fotky=FO00110471] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081024054312/http://fotobanka.ctk.cz/fotobanka/fb_detail.php?id_fotky=FO00110471 |date=2008-10-24 }} Фотографија од Готвалд и Клементис од 21 февруари 1948, Прага, Чехословачка Czech News Agency, ctk.cz</ref> <ref>[http://fotobanka.ctk.cz/fotobanka/fb_detail.php?id_fotky=FO00110470] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081024054307/http://fotobanka.ctk.cz/fotobanka/fb_detail.php?id_fotky=FO00110470 |date=2008-10-24 }} Изменетата фотографија од Готвалд и Клементис од 21 февруари 1948, Прага, Чехословачка, Czech News Agency, ctk.cz</ref> Овој кус пример за чехословачката историја го подвлекува мотивот на ''заборавот'' во оваа книга. Дејствието на овој дел се случува во 1971 година и претставува приказна за Мирек, потонат во неговите сеќавања за минатото и за неговата дамнешна љубовна врска со Здена. Мирек е поранешен комунист и познат научник, кој подоцна станал дисидент и отворено го критикувал комунистичкиот режим. Еден ден, тој заминува од [[Прага]] во некој мал град за да се сретне со Здена. Патем, него го следат двајца агенти на тајната [[полиција]]. Мирек си ги бара писмата кои во младоста ѝ ги праќал на Здена, со намера да ги уништи зашто се срами од [[љубов]]ната врска со неа. Меѓутоа, Здена одбива да му ги предаде писмата. Мирек си заминува, а агентите продолжуваат да го следат, но тој успева да им побегне. Напатот кон дома, тој застанува и се сеќава на својата страсна љубов кон Здена. Кога пристигнува дома, во неговиот стан се наоѓаат истражителите кои му ја запленуваат личната архива, писмата и записниците од состаноците со неговите другари. Подоцна, Мирек, неговиот син и неговите другари биле осуден на [[затвор]]ска казна.<ref>Milan Kundera, ''Knjiga smijeha i zaborava''. Sarajevo: Veselin Masleša, 1984, стр. 5-29.</ref> === Втор дел: Мајка === Главниот мотив во овој дел е сеќавањето. Додека живееле заедно, Маркета не ја поднесувала својата свекрва, но откако нејзиниот однос се менува откако свекрвата останува вдовица. Така, таа почнува да се допишува со свекрвата а во една прилика, за време на [[велигден]]ските празници, таа и сопругот Карел одлучуваат да ја поканат неговата мајка на посета. Тогаш, тие сфаќаат дека старицата многу се променила. Еден ден пред да си замине мајката, во посета на Ева и Карел пристигнува Ева - убава, млада жена која своевремено му станала љубовница на Карел, а потоа тој ја наместил нејзината „случајна“ средба со Маркета. Оттогаш, Ева станува голема пријателка на Маркета, а тројцата формираат љубовен триаголник и често имаат заеднички [[секс]]уални односи. За време на средбата, Карел добива телефонски повик и тоа ја налутува Маркета, која е незадоволна од својата улога во [[брак]]от, иако одамна знае за вонбрачните љубовни врски на Карел. Кога мајката се повлекува во нејзината соба, Ева влегува во дневната соба полугола, а набргу се појавува и Маркета целосно гола, но во меѓувреме во собата влегува мајката. Тогаш, поттикнат од спомените на мајка му, Карел се сеќава на мајчината дамнешна пријателка, убавата Нора, која ја видел гола кога бил четиригодишно дете. По заминувањето на мајка му на спиење, Карел води љубов со Маркета и со Ева, постојано споредувајќи ја неа со Нора. Истовремено, Маркета доживува големо задоволство од половиот однос затоа што успева да го замисли Карел без глава. Истовремено, таа добива понуда од Ева да води љубов со неа и со нејзиниот сопруг. Утредента, Маркета ја испраќа Ева, а Карел ја испраќа мајка си.<ref>Milan Kundera, ''Knjiga smijeha i zaborava''. Sarajevo: Veselin Masleša, 1984, стр. 31-60.</ref> === Трет дел: Ангели === Главниот мотив во овој дел е смеата и во него се преплетуваат две приказни. Во едната, две американски студентки, Михаела и Габриела, треба да напишат реферат за драмата „Носорог“ на Ежен Јонеско. При читањето на рефератот, една студентка прави шега со нив, по што тие почнуваат да плачат, а целото одделение и професорката им се смеат. Тогаш, професорката почнува да игра оро со двете Американки и сите три се воздигнуваат на небото. Во другата приказна, се зборува за судбината на Кундера по Втората светска војна и особено по руската инвазија во Чехословачка. По војната, тој бил симпатизер и член на комунистичката партија. Во 1950 година, во Прага ги набљудувал насобраните луѓе кои играле оро, заедно со Пол Елијар. Подоцна, кога бил избркан од комунистичката партија, тој не можел да најде никаква работа. Тогаш, една негова пријателка се обидела да му помогне така што му понудила анонимно да пишува хороскоп во младинското списание. Подоцна, уредникот на списанието побарал Кундера да му напише личен хороскоп. Меѓутоа, полицијата го открила идентитетот на авторот и ја повикала девојката на сослушување, а потоа таа била избркана од работа. Кундера се сретнал со неа во еден стан и кога видел дека девојката е преплашена, добил желба да води љубов со неа.<ref>Milan Kundera, ''Knjiga smijeha i zaborava''. Sarajevo: Veselin Masleša, 1984, стр. 61-86.</ref> === Четврти дел: Изгубени писма === Во овој дел, главен мотив е ''заборавот'' кој полека ги брише спомените. Тамина работи во неугледно кафуле во мал град во [[Западна Европа]]. Пред десетина години, таа и сопругот Петар илегално емигрирале од [[Чехословачка]], но тој набргу умрел. Еден ден, нејзината познаничка Биби ѝ кажува дека планира да оди на одмор во [[Прага]] и Тамина ја замолува да ѝ го донесе пакетчето со нејзините писма и дневници. Имено, таа чувствува дека нејзините сеќавања на сопругот и на татковината полека се губат, па сака да го обнови своето минато. Меѓутоа, подоцна, Биби се откажува од идејата за патување во Прага, а Иго, еден од честите гости во кафулето, ѝ нуди помош на Тамина. За да го убеди да замине во Прага, Тамина има [[секс]]уален однос со Иго, иако воопшто не ужива во него. Меѓутоа, откако објавил статија во која го критикува режимот во Чехословачка, Иго ја известува дека нема да оди во Прага. Така, Тамина се откажува од намерата да ги земе своите дневници, ги прекинува сите односи со блиските роднини во татковината, а целиот нејзин свет целосно се урива.<ref>Milan Kundera, ''Knjiga smijeha i zaborava''. Sarajevo: Veselin Masleša, 1984, стр. 87-126.</ref> === Петти дел: Литост === Во овој дел, авторот го отсликува посебниот вид тага која во [[Чешки јазик|чешкиот јазик]] се нарекува „litost“, а приближно би можела да се преведе како јад, чемер, иако за овој израз не постои соодветен превод на другите јазици. Според авторот, „литост“ опфаќа широк интервал на [[Чувство|чувства]], т.е. претставува [[синтеза]] на многу различни чувства, како: жалост, сочувство, копнеж и самопрекор.<ref>Milan Kundera, ''Knjiga smijeha i zaborava''. Beograd: Veselin Masleša, 1984, стр. 131.</ref> Литоста може да се дефинира како состојба исполнета со страдање, предизвикано од погледот на ненадејно откриената сопствена беда.<ref>Milan Kundera, ''Knjiga smijeha i zaborava''. Beograd: Veselin Masleša, 1984, стр. 133.</ref> Овој дел започнува со прикажување на ликот на една провинциска жена, Кристина, која е омажена, но има и љубовник. Таа започнува романтична љубовна врска со еден студент по [[книжевност]] и [[филозофија]]. По завршувањето на распустот, студентот се враќа во [[Прага]], а во една прилика Кристина го посетува. При нивната повторна средба, двајцата се разочарани еден од друг. Вечерта, студентот заминува во клубот на писателите каде треба да се одржи средба со најпознатиот чешки поет, а Кристина останува да го чека во неговата [[мансарда]]. Во клубот доаѓа до остра кавга меѓу [[поет]]ите поради некоја банална тема, а во расправата се вмешува и студентот кој застанува во одбрана на еден нападнат поет. Потоа, славниот поет ѝ пишува во една своја книга посвета на Кристина и зборува во суперлативи за неа. Студентот се враќа дома среќен поради сознанието дека е сакан. Кристина го пречекува со голема [[љубов]], а тој се обидува да ја наговори на полов однос, но без успех зашто Кристина се плаши да не забремени. Утредента, таа се враќа дома, а поради својот неуспех, студентот чувствува јад. Тој оди во клубот на [[писател]]ите каде среќева двајца познати поети.<ref>Milan Kundera, ''Knjiga smijeha i zaborava''. Sarajevo: Veselin Masleša, 1984, стр. 127-166.</ref> === Шести дел: Ангели === Тема на шестиот дел е заборавот на сопственото минато и во него авторот раскажува за своите спомени од деновите кога татко му бил на умирање. Исто така, тој повторно се навраќа на Тамина која по несупешниот обид да си ги добие дневниците станува молчелива. Еден ден, неа ја посетува непознато младо момче со име Рафаел, кој ѝ предлага да замине некаде и така да се ослободи од нејзините маки. Така, таа го напушта работното место по што неколку дена ја бара [[полиција]]та, но таа е исчезната без трага. Всушност, таа се качува во спортскиот [[автомобил]] на Рафаел кој ја носи на непознато место каде едно дете ја пренесува со чамец до непознат [[остров]]. Таму живеат само деца и таа поскаува да се врати назад, но не може. По почетната нетрпеливост, таа ги прифаќа децата и се зближува со нив, а постепено почнува со нив да игра сексуални игри. Но, откако при една таква игра ја повредуваат, Тамина ги прекинува [[секс]]уалните оргии со децата, а набргу почнува отворено непријателство меѓу неа и децата. Еден ден, таа се обидува да побегне од островот и цел ден и цела ноќ плива во [[море]]то, но утредента сфаќа дека воопшто не се оддалечила од островот. Додека плива, Тамина сфаќа дека целосно го заборавила своето минато. До неа доаѓа чамец со неколку деца кои љубопитно ја набљудуваат додека таа тоне во длабочината.<ref>Milan Kundera, ''Knjiga smijeha i zaborava''. Sarajevo: Veselin Masleša, 1984, стр. 167-203.</ref> ===Седми дел: Граница === Во последниот дел се раскажува за Јан, човек на околу 45 години, кој живее во мал град во Западна Европа, но се подготвува да замине преку океанот. Тој одржува љубовна врска со Хедвика, но [[секс]]уалните односи со неа не му претставуваат ужување. Воопшто, во последно време, тој има слаб успех кај жените. Јан чувствува дека живее близу до границата преку која се губи смислата на нештата и тоа му предизвикува тага. Истовремено, тој е сведок на [[болест]]а и на [[смрт]]та на неговиот пријател Пасер на чиј [[Закоп|погреб]] се случува комичен настан со шапката на еден од присутните. Во една прилика, Јан присуствува на сексуалната оргија која ја организира неговата познаничка Барбара, но кога почнува да се смее за време на сексуалниот чин, Барбара го отстранува од забавата. Пред заминувањето, Јан и Хедвика посетуваат една нудистичка плажа; притоа, [[Нудизам|нудизмот]] за Хедвика претставува ослободување на човекот до општествените норми, а Јан повторно е обземен од тагата предзивикана од невидливата граница.<ref>Milan Kundera, ''Knjiga smijeha i zaborava''. Sarajevo: Veselin Masleša, 1984, стр. 203-242.</ref> ==Осврт кон книгата== „Книгата за смеата и заборавот“ е роман за смеата и за заборавот, за заборавот и за [[Прага]], за Прага и за ангелите.“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.tabernakul.com.mk/ |title=Официјално мрежно место на Табернакул |accessdate=2021-08-13 |archive-date=2018-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180122121343/http://www.tabernakul.com.mk/ |url-status=dead }}</ref> Таа е [[Лирика|најлирската]] книга на Кундера, иако токму во неа неговиот антилиризам ја достигнува кулминацијата, а американскиот писател [[Џон Апдајк]] ја оценил како „брилијантна и оригинална“. Во неа се сединети [[Автобиографија|автобиографските]] записи на Кундера со ониричкиот еротизам. Таа е напишана во карактеристичната форма на Кундера - варијациите и ги обработува неговите опсецисвни теми: смеата, заборавот, [[политика]]та, [[историја]]та, сексот итн., а особено е истакната рамнодушноста која прераснува во заборав. Иако романот нема единствена фабула, туку е составен од седум релативно самостојни делови, сепак тој е целосно и моќно остварување кое се истакнува како едно од ремек-делата на европскиот роман. Во 1981 година, романот бил награден со американската награда „Common Wealth Award“.<ref>Milan Kundera, ''Knjiga smijeha i zaborava''. Sarajevo: Veselin Masleša, 1984.</ref> Според зборовите на авторот, целата книга е всушност роман во форма на варијации. Притоа, нејзините делови следат еден по друг, како одделни етапи на некое патување што води во внатрешноста на некоја тема, во внатрешноста на некоја мисла, на една единствена ситуација чиешто сфаќање се губи во бесконечноста. Истовремено, тоа е роман во врска со Тамина, а во мигот кога таа заминува зад сцената, тоа е роман за Тамина. Таа е главната личност и главниот гледач, а сите други приказни се варијации на нејзините приказни и се огледуваат во нејзиниот живот како во [[огледало]].<ref>Milan Kundera, ''Knjiga smijeha i zaborava''. Sarajevo: Veselin Masleša, 1984, стр. 177-178.</ref> == Наводи == <references/> == Надворешни врски == * [http://www.kundera.de/english/Bibliography/The_Book_of_Laughter_and_Forge/the_book_of_laughter_and_forge.html Review by John Updike] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230523150951/http://www.kundera.de/english/Bibliography/The_Book_of_Laughter_and_Forge/the_book_of_laughter_and_forge.html |date=2023-05-23 }} [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Дела на Милан Кундера]] [[Категорија:Книги од 1979 година]] [[Категорија:Изданија на Табернакул]] mfnc1aidg4kl42wtqgctu0f19vjeud8 Кала 0 76819 5590927 5083993 2026-07-12T12:07:23Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590927 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{taxobox |color = lightgreen |name = ''Calla palustris'' - Украсна кала |image = Calla_palustris2.jpg |regnum = [[Растенија|Plantae]] |unranked_divisio = [[Скриеносемени]] |unranked_classis = [[Монокотиледони]] |ordo = [[Alismatales]] |familia = [[Araceae]] |subfamilia = [[Calloideae]] |genus = '''''Calla''''' |species = '''''C. palustris''''' |binomial = ''Calla palustris'' |binomial_authority = [[Карл Лине|Л.]] |}} '''Кала''' ('''украсна кала''', '''мочуришна кала''') е род на цветни растенија во фамилијата ''Araceae'' кој содржи само еден вид - '''''Calla palustris'''''. Тоа природно расте во ладните умерени региони во [[Северна полутопка|северната полутопка]], во централните, источните и северните делови од [[Европа]] ([[Франција]] и [[Норвешка]], и на исток од нив), северна [[Азија]] и северните делови од [[Северна Америка]] ([[Алјаска]], [[Канада]], североисточните делови од [[САД]]). [[Податотека:Illustration Calla palustris0.jpg|thumb|left|<center>Илустрација на кала од ''Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz 1885''</center>]] [[Податотека:Calla palustris0.jpg||thumb|left|Плод на украсната кала.]] Калата е [[ризом]]атично [[Тревесто растение|тревесто]] [[повеќегодишно растение]] кое расте по [[Блато|блата]] и [[Бара|бари]]. Листовите се кружни до срцевидни, 6–12&nbsp;cm долги и се наоѓаат на [[лисна дршка]] широка 4–12&nbsp;cm. Зеленкасто-жолтото [[соцветие]] се издигнува на [[спадикс]] долг околу 4–6&nbsp;cm, затворен со бела [[спата]]. [[Плод]]от е грозд составен од црвени бобинки, од кои секоја содржи по неколку [[Семе|семиња]]. Растението е многу отровно кога е во свежа состојба како резултат на присуството на [[оксална киселина]], но ризомот, како тој на [[каладиум]]от, [[колоказија]]та и [[арум]]от, е јадлив по негово соодветно сушење, лупење и варење. Овој род порано вклучувал и неколку други видови, кои сега се префрлени во одделниот род ''[[Зантедешија|Zantedeschia]]''. Овие растенија се од тропска [[Африка]] и сѐ уште се именуваат како "кала лилјани", но тие не треба да се помешаат со ''C. palustris''. == Наводи == * {{наведена книга | author=[[Нелтје Бланхан|Бланхан, Нелтје]] | title=[[Диви цвеќиња: Помош во запознавањето на нашите диви цвеќиња и нивните инсектски опрашувачи]] | year=2002 | publisher=[[Проект Гутенберг|Project Gutenberg Literary Archive Foundation]]}} {{reflist}} == Надворешни врски == * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Calla+palustris Растенија за иднината: ''Calla palustris''] <!-- If this is the source, merge with above. --> {{Commons|Calla palustris}} [[Категорија:Козлеци]] [[Категорија:Дебар (Албанија)]] [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 57xhlvl0o9ji7dlytsc69syvgdz6gj5 Волтурара Ирпина 0 80109 5591363 4996454 2026-07-13T10:34:32Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591363 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Volturara Irpina (AV) - 2017.jpg|мини|Поглед на Волтурара Ирпина од Монте Сан Микеле]] '''Волтурара Ирпина''' — [[Општини во Италија|општина]] во [[покраини во Италија|покраината]] [[Авелино (покраина)|Авелино]] од регионот [[Кампанија]], [[Италија]]. Населението на 31 јануари 2021 година било 3,089 жители.<ref>[http://demo.istat.it/bilmens/index.php?anno=2021&lingua=ita Dato Istat] - Резидентно население од 31 јануари 2021 година (привремена бројка).</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Авелино (покраина)}} {{Кампанија-гео-никулец}} [[Категорија:Општини во Авелино (покраина)]] ggncmz3y1ezplg042v43rbomejpy9h4 Аполоза 0 96383 5591364 4996425 2026-07-13T10:36:24Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591364 wikitext text/x-wiki {{Infobox CityIT | img_coa = | official_name = Apollosa | name = Аполоза | | image_skyline = Chiesa di S.Domenico (Apollosa).JPG | imagesize = 300п | image_alt = | image_caption = Поглед кон црквата „Свети Доменико“ | region = [[Кампанија]] | province = [[Беневенто (покраина)|Беневенто]] |elevation_m = | area_total_km2 = 21.0 | | population_total = 2557 | population_as_of = 1 јануари 2020 | population_footnotes = <ref>{{cite web |url=http://demo.istat.it/pop2020/index3_e.html |title=Resident population |publisher=Istat |date=1 January 2020 |accessdate=27 February 2021 |archive-date=2021-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210831200256/http://demo.istat.it/pop2020/index3_e.html |url-status=dead }}</ref> population_density_km2 = 130 | timezone = [[Средноевропско време|CET]], [[Координирано универзално време|UTC]]+1 | coordinates = {{coord|41|6|N|14|42|E|type:city(2,734)_region:IT}}| frazioni = Сан Џовани | telephone = 0824 | postalcode = 82010 | gentilic = Аполосини | saint = | day = | mayor = | website = | mapy = 14.7000 | mapx = 41.1000 | }} '''Аполоза''' — [[Општини во Италија|општина]] во [[покраини во Италија|провинцијата]] [[Беневенто (покраина)|Беневенто]] од регионот [[Кампанија]], [[Италија]]. == Наводи == {{наводи}} {{Кампанија-гео-никулец}} {{Беневенто (покраина)}} [[Категорија:Општини во Беневенто (покраина)]] lglifefrf2k0fuq3zc7dhqezssej0qd Кокичиња 0 96921 5590926 3992163 2026-07-12T12:06:26Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590926 wikitext text/x-wiki {{taxobox |color = lightgreen |name = Кокичиња |image = Amaryllis belladonna sfbg 2.jpg |image_caption = ''[[Amaryllis belladonna]]''. |image_width = 200px |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |unranked_classis = [[Монокотиледон]]и |ordo = [[Шпаргловидни]] |familia = '''Кокичиња''' |familia_authority = [[Жан Хенри Жом Сен-Хилер|Ж.Ст.-Хил.]] |subdivision_ranks = Родови |subdivision = Видете [[Список на родови од Amaryllidaceae|список на родови]] |}} Фамилијата на '''кокичиња''' (на [[Латински јазик|лат]]. ''Amaryllidaceae'') вклучува [[Многугодишно растение|многугодишни]], [[монокотиледон]]ски, цветни [[Тревесто растение|тревести растенија]]. Одредени членови порано погрешно се сместувани во фамилијата на [[лилјани]]те (''Liliaceae''). И денес во однос на овие две фамилии постојат недоразбирања, но според современата класификација, родовите во нив веќе се строго подредени. Постојат и случаи кога некои родови се мешаат со фамилијата на [[Лукови]] (''Alliaceae''). Едни од најпознатите претставници се [[нарцис]]от и кокичето. Повеќето кокичиња се одгледуваат како украсни растенија, бидејќи имаат убави цветови. Меѓутоа, некои од видовите се [[Загрозени видови|загрозени]] и се заштитени со закон. Такво растение е, на пример, [[ворслеја]]та. Фамилијата на кокичињата е нашироко распространета - таа вклучува видови кои виреат во многу различни услови. Некои се распространети во потоплите климатски зони (понекогаш пустини), но ги има и по влажни предели. Други цветаат по стопувањето на снеговите на планините. == Опис == [[Податотека:Amarilidáceas Diversidad General para la flor.png|thumb|left|Цветови на претставници од фамилијата Amaryllidaceae. A: ''[[Crinum]]'', B: ''[[Narcissus (plant)|Narcissus]]'', C: ''[[Sprekelia]]'', D: ''[[Agapanthus]]'', E: ''[[Allium]]'', F: ''[[Tristagma]]'']] Најчесто подземниот орган (корен) на кокичињата е многу ситна ([[кокиче]]) или доста голема ([[Хипеаструм]]) [[луковица]]. Листовите се зелени, мембранести, без [[лисна дршка]] и со паралелна нерватура. [[Цвет]]овите се со различна големина и доста разновидни. Обично се со пријатен мирис. == Класификација == Во фамилијата ''Amaryllidaceae'' спаѓаат следните родови: {| |- valign=top | * ''[[Acis]] * ''[[Амарилис|Amaryllis]] * ''[[Ammocharis]] * ''[[Apodolirion]] * ''[[Boophone]] * ''[[Brunsvigia]]'' * ''[[Caliphruria]]'' * ''[[Calostemma]]'' * ''[[Chlidanthus]]'' * ''[[Clinanthus]]'' * ''[[Кливија|Clivia]]'' * ''[[Крин|Crinum]]'' * ''[[Crossyne]]'' * ''[[Cryptostephanus]]'' * ''[[Cybistetes]]'' * ''[[Cyrtanthus]]'' | * ''[[Eucharis]]'' * ''[[Eucrosia]]'' * ''[[Eustephia]]'' * ''[[Кокиче|Galanthus]]'' * ''[[Gethyllis]]'' * ''[[Griffinia]]'' * ''[[Habranthus]]'' * ''[[Haemanthus]]'' * ''[[Hannonia]]'' * ''[[Hessea]]'' * ''[[Hieronymiella]]'' * ''[[Hippeastrum]]'' * ''[[Hymenocallis]]'' * ''[[Ismene]]'' * ''[[Lapiedra]]'' * ''[[Leptochiton]]'' | * ''[[Leptochiton]]'' * ''[[Lapiedra]]'' * ''[[Leptochiton]]'' * ''[[Барско кокиче|Leucojum]]'' * ''[[Lycoris]]'' * ''[[Mathieua]]'' * ''[[Namaquanula]]'' * ''[[Narcissus]]'' * ''[[Nerine]]'' * ''[[Pamianthe]]'' * ''[[Pancratium]]'' * ''[[Paramongaia]]'' * ''[[Phaedranassa]]'' * ''[[Phycella]]'' * ''[[Placea]]'' * ''[[Plagiolirion]]'' | * ''[[Proiphys]]'' * ''[[Pyrolirion]]'' * ''[[Rauhia]]'' * ''[[Rhodophiala]]'' * ''[[Scadoxus]]'' * ''[[Sprekelia]]'' * ''[[Stenomesson]]'' * ''[[Sternbergia]]'' * ''[[Strumaria]]'' * ''[[Traubia]]'' * ''[[Ungernia]]'' * ''[[Urceolina]]'' * ''[[Vagaria]]'' * ''[[Vallota]]'' * ''[[Worsleya]]'' * ''[[Zephyranthes]]'' |} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Кокичиња| ]] [[Категорија:Монокотиледони]] 3oqw5m4k7d571f8sqvb1lg2ctrrz00i Кокиче 0 97000 5590928 5559072 2026-07-12T12:08:04Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590928 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{taxobox |color = lightgreen |name = Кокиче |image = Galanthus_nivalis.jpg |image_caption = Обично кокиче. |image_width = 200px |regnum = [[Растенија|Plantae]] |unranked_divisio = [[Скриеносемени|Angiospermae]] |unranked_classis = [[Монокотиледон]]и |ordo = [[Asparagales]] |familia = [[Amaryllidaceae]] |genus = '''''Galanthus''''' |genus_authority = [[Карл Лине|L.]] |subdivision_ranks = [[Вид]]ови Во текстот. |}} Родот '''кокиче''' (на [[Латински јазик|лат]]. ''Galanthus'') вклучува околу 20 видови на ниски, монокотиледонски и многугодишни растенија кои припаѓаат на семејството на [[кокичиња]]та. Најпознат вид е ''[[Galanthus nivalis]]''. Подземниот орган на сите претставници на овој род е ситна [[луковица]]. Кокичињата се распространети најмногу во умерениот климатски појас, каде има снежна и студена [[зима]]. Тие се првите растенија кои цветаат во [[пролет]], и тоа пред да се стопи снежната покривка. Нивните листови се мембранозни, нежно зелени, со паралелна нерватура и немаат [[лисна дршка]]. Имаат снежно бели [[Цвет|венечни ливчиња]] (6 на број), кои речиси се целосно сраснати. Тие имаат многу пријатен мирис. Само надворешните три венечни ливчиња се разделени, додека останатите се сраснати. Во нивната средина се наоѓаат [[толчник]]от и [[плодник]]от. == Класификација == Родот кокиче (''Galanthus'') ги вклучува следните видови: * ''[[Galanthus allenii]]'' * ''[[Galanthus alpinus]]'' * ''[[Galanthus angustifolius]]'' * ''[[Galanthus cilicicus]]'' * ''[[Galanthus elwesii]] (Елвезиево кокиче)'' * ''[[Galanthus fosteri]]'' * ''[[Galanthus gracilis]]'' * ''[[Galanthus grandiflorus]]'' * ''[[Galanthus ikariae]]'' * ''[[Galanthus koenenianus]]'' * ''[[Galanthus krasnovii]]'' * ''[[Galanthus lagodechianus]]'' * ''[[Galanthus nivalis]] (Обично кокиче)'' * ''[[Galanthus peshmenii]]'' * ''[[Galanthus platyphyllus]]'' * ''[[Galanthus plicatus]]'' * ''[[Galanthus reginae-olgae]]'' * ''[[Galanthus rizehensis]]'' * ''[[Galanthus transcaucasicus]]'' * ''[[Galanthus trojanus]]'' * ''[[Galanthus woronowii]]'' == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Galanthus}} * {{cite web|title=Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora|url=https://cites.org/|publisher=[[UNEP]]}} * {{cite web|title=The IUCN Red List of Threatened Species |url=http://www.iucnredlist.org/ |publisher=International Union for Conservation of Nature and Natural Resources |access-date=18 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627094911/http://www.iucnredlist.org/ |archive-date=27 June 2014 }} * {{cite web|last1=Antheunisse|first1=Max|title=Galanthus L. |website=plantillustrations.org |access-date=19 October 2016 |url=http://plantgenera.org/taxa.php?id_taxon=9259&SID=0&lay_out=1&hd=0&group=0}} * {{cite web|last1=Vigneron|first1=Pascal|title=Amaryllidaceae|url=http://www.amaryllidaceae.org//index.htm |website=Amaryllidaceae.org|access-date=23 October 2014|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104114211/http://www.amaryllidaceae.org/index.htm|archive-date=4 January 2015}} {{Taxonbar|from=Q105415}} [[Категорија:Кокичиња]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 9e1k21jty9tq38avxwjzvsh6s09q84p Водни божури 0 97940 5591336 5289350 2026-07-13T09:28:53Z Виолетова 1975 5591336 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | taxon = Водни божури | image = Nymphaea_nouchali5.JPG | fossil_range = {{fossil range|130|0}}рана [[креда (период)|креда]] - денес | image_caption = Ѕвездест воден божур (''Nymphaea nouchali'') | authority = Salisb. | subdivision_ranks = Родови | subdivision = * ''[[Barclaya]]'' Wall. * ''[[Euryale ferox|Euryale]]'' Salisb. * ''[[Nuphar]]'' Sm. * ''[[Nymphaea]]'' L. * ''[[Викторија (растение)|Victoria]]'' R.H.Schomb. | subdivision_ref = <ref name = "POWO, 2023">{{cite POWO |id=77126577-1 |title=''Nymphaeaceae'' Salisb. |accessdate=22 кули 2023}}</ref> |synonyms = *Barclayaceae *Euryalaceae *Nupharaceae *Nympheaceae |synonyms_ref = <ref name = "">Nymphaeaceae. (n.d.). GBIF | Global Biodiversity Information Facility. {{пос|4 август 2023}}, from https://www.gbif.org/species/103019924</ref> }} [[Податотека:Flowering victoria.jpg|thumb|right|Цвет и листови на ''Victoria sp''.]] '''Водни божури''' ([[науч.]] ''Nymphaeaceae'') — [[семејство (биологија)|семејство]] на [[водни растенија]]. Сите живеат во слатките води во умерените и тропските области во светот. Фамилијата содржи 5 родови<ref name="WFO">{{cite web|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-7000000417|title=''Nymphaeaceae'' Salisb. Ann. Bot. (König & Sims) 2: 70. 1805. (Jun 1805)|date=2022|work=World Flora Online|publisher=The World Flora Online Consortium|access-date=13 July 2022}}</ref> со околу 70 видови на водни божури.<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{cite journal|author1=Christenhusz, M. J. M.|author2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|bibcode=2016Phytx.261..201C|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free|name-list-style=amp}}</ref> Родот ''[[Nymphaea]]'' содржи околу 35 видови распространети низ северната полутопка. Родот ''[[Victoria]]'' се состои од два вида на џиновски водни божури и може да се најде во [[Јужна Америка]]. Водните божури се вкоренети во почвата на дното од водното тело, а листовите и цветовите пловат по водната површина. Листовите се округли, радијални кај ''Nymphaea'' и ''Nuphar'' и целосно заоблени кај ''Victoria''. == Морфологија == [[Податотека:Victoria cruziana-Бон.jpg|мини|[[Victoria cruziana]], Ботаничка градина, [[Бон]], [[Германија]]]] Стеблата на водните божури поседуваат распрскани [[Спроводно снопче|спроводни снопчиња]], воздушни канали, [[латицифер]]и (секреторни клетки) и стелатни, односно ѕвездовидни лушпи (склереиди). Некои претставници имаат многу нежни и кршливи стебла и листови, како што е видот ''[[Nymphaea odorata]]''. Присутни се голем број на [[алкалоид]]и. [[Цвет]]овите се хермафродитни. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се 4 до 12 на број, при што може да се одделни или сраснати. Бројот на [[Прашник|прашниците]] изнесува 3 или многу повеќе. Највнатрешните прашници може да се стерилни (стаминодии), додека филаментите на прашниците се слободни или сраснати. [[Полен]]от е моносулкатен или инапертуратен. [[Плоден лист|Плодните листови]] се 3 или повеќе на број. [[Плодник]]от е натцветен или потцветен. Плацентацијата е париетална (што значи дека семеновите зачетоци се прикрепени за ѕидот на плодникот), додека бројот на семеновите зачетоци најчесто е 1, но може и да е повеќе. [[Плод]]от може да биде збир од оревчиња, [[бобинка]] или дехисцентна месеста капсула (капсула која спонтано распукнува при расејувањето на семето). == Систематика == Родот ''Barclaya'' понекогаш се сместува во посебна фамилија - ''[[Barclayaceae]]'', врз основа на издолжената околуцветна цевка (збир на чашкини и венечни ливчиња кои се издигнуваат од врвот на плодникот и од прашниците кои се споени во основата). Но, скорешните истражувања сепак го класифицираат во ''Nymphaeaeceae''. Во минатото, во оваа фамилија се вклучувал и таксонот ''[[Cabombaceae]]'', но најчесто тој се смета за посебна фамилија во истиот ред ([[воднобожуровидни]]). Исто така, и фамилијата ''[[Nelumbonaceae]]'' некогаш била дел од водните божури, но со истражувањата се покажа дека претставниците се всушност силно изменети [[еудикот]]и во редот [[Proteales]]. Редот Nymphaeales е еволутивна линија која е одделна од [[монокотиледон]]ите или еудикотите (вистинските дикотиледони). Сегашната филогенетска позиција на редот во кој припаѓа оваа фамилија е:{{clade|{{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[''Victoria'']] |2=[[''Euryale'']] }} |2=''[[Nymphaea]]'' }} |2=''[[Ondinea]]'' }} |2=''[[Barclaya]]'' }} |2=''[[Nuphar]]'' }}|style=font-size:100%;line-height:100%|label1=Nymphaeaceae}} == Галерија == <gallery widths="200" heights="200"> Податотека:Lilypad.jpg|Водни божури во Торонто, Канада Податотека:Matkusjoki 20210709 142526.jpg|Водни божури во Финска Податотека:Claude Monet 038.jpg|''Водни божури,'' 1920-1926 Податотека:Nuphar pumila (4) 1200.jpg|''Nuphar pumila'' 2014, Кина Податотека:Water lily opening bloom 20fps.ogv|Цветање на водни божури Податотека:Nymphaea caerulea 01.jpg|Водни божури во Западен Бенгал Податотека:Blue-Lotus.jpg|Водни божури во Бангладеш Податотека:Henllys Water Lilies.jpg|Водни божури во Велс, 2021 Податотека:Water lilies in Nairobi, Kenya.jpg|Водни божури во Наироби, Кенија Податотека:Water Lily 2018.jpg|Бел воден божур Податотека:Nymphaea 'Detective Erika' (ISG), jardin jungle.jpg|''Nymphaea'' во Франција </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Водни божури| ]] [[Категорија:Воднобожуровидни]] [[Категорија:Водни растенија]] [[Категорија:Цвеќиња]] otvcxlolv0ojuknc77wheuvztmuprrw Тегобност (роман) 0 110055 5591042 4838209 2026-07-12T16:28:37Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591042 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за книга |color = црна |name = Тегобност |title_orig = La Nausée |image = |caption = |author = Жан Пол Сартр |translator = Мирјана Чепинчиќ Јовановска |illustrator = |cover_artist = |country = |language = француски |publisher = Култура |number in series = |sales = |release_date = 1966 |story timeline = |chapter Count = |pages = 275 страници |главни ликови = |ISBN = }} '''Тегобност''' ([[Француски јазик|француски]]: ''„La Nausée“'') е роман на [[филозофија|филозофот]] [[егзистенцијализам|егзистенцијалист]] [[Жан Пол Сартр]] издаден во [[1938]] година. Тоа е негов прв роман.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1964/sartre-bio.html|title=Jean-Paul Sartre - Biography|last1=|first1=|last2=|first2=|date=|work=Nobelprize.org|publisher=Nobel Media AB|accessdate=29 Dec 2010}}</ref> и според негово мислење, едно од неговите најдобри дела.<ref>{{Наведена книга|last=Charlesworth|first=Max|title=The Existentialists and Jean-Paul Sartre|year=1976|publisher=University of Queensland Press|isbn=0-7022-1150-8|page=154|quote="I would like them to remember Nausea, one or two plays, No Exit and The Devil and the Good Lord, and then my two philosophical works, more particularly the second one, Critique of Dialectical Reason. Then my essay on Genet, Saint Genet.... If these are remembered, that would be quite an achievement, and I don't ask for more."}}</ref> [[File:Nausea.jpg|mini|alternativtext=Foto eines Buchcovers|thumb|right|Дизајн на корицата од Алвин Лустиг. Дел од серијата „Нови класици“ објавена од „Њу дирекшнс“, околу 1952 година.]] Романот се случува во Бувил (француски 'Bouville' што буквално би значело, 'Каллив град') град налик [[Авр|Ле Авр]],<ref name="carruth">{{Наведена книга|last=Carruth|first=Hayden|editor=Jean-Paul Sartre|title=Nausea|publisher=New Directions|location=New York|year=1964|isbn=0-8112-0188-0|page=v – xiv}}</ref> и се однесува на еден историчар, кој станува убеден дека неживите предмети и ситуации ја загрозуваат неговата способност да се дефинира себеси, дека влијаат врз неговата интелектуална и духовна слобода, до степен на тегобност. Овој роман е едно од канонските дела на [[Егзистенцијализам|егзистенцијализмот]]<ref>Crowell, Steven, "Existentialism", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2010 Edition), Edward N. Zalta (ed.), http://plato.stanford.edu/archives/win2010/entries/existentialism/. Retrieved April 22, 2012. "Existentialism was as much a literary phenomenon as a philosophical one. Sartre's own ideas were and are better known through his fictional works (such as Nausea and No Exit) than through his more purely philosophical ones (such as Being and Nothingness and Critique of Dialectical Reason..."</ref> и се смета за едно од најдобрите остварувања во егзистенцијалната литература. Ликот Антоан Рокантен е всушност самиот Сартр дури и многу детали од романот се поклопуваат со моментите од животот на авторот. Делото на македонски за првпат било преведено во 1966 и објавено од издавачката куќа [[Култура (издавачка куќа)|Култура]]. == Содржина == Интиутивното осознавање на физичкото битие е темата на Сартровиот роман „Тегобност“. Романот претставува филозофско размислување или една обемна анализа на [[Психологија|психолошката состојба]] на главниот јунак Антоан Рокантен. Дејството, односно отсуството на дејство преточено во анализа се одвива во вид на дневник што Рокантен започнува да го води за да ги открие во себе и околу себе причините што ги предизвикува некаква чудна психофизиолошка состојба која се појавува во него, Рокантен е [[историја|историчар]] кој по долго патување низ [[Европа]], [[Централна Африка]] и [[Далечен Исток|Далечниот Исток]] доаѓа во градот Бувил за да го изучува минатото на маркизот Ролбон и да пишува книга за него. Еден ден Рокантен со збрканост и страв открива дека нешто се случува во него. Тој почнува да го чувствува оној [[егзистенцијализам|егзистенцијалистички страв]] и забележува дека му се јавува одвратност кон [[реалност|реалните нешта]]. Улиците, низ кои луѓето спокојно се шетаат за него се извор на физичка тегобност, камчето на брегот што ќе го допре со рака, извалканата хартија што се тркала во калта, испотената рака на неговиот познаник... сето тоа го доживува кога ќе ја допре кваката, кога ја гледа чашата со пиво, па дури и кога се гледа себеси во огледалото. Рокантен не може да најде спокојтво ни во сопствената соба каде што е опкружен со обични предмети, ниту на улицата исполнета со луѓе, обични, глупави вршители на секојдневните работи, несвесни за своето постоење. Бувил за Рокантен претставува работилница составена од подлизурковци и суетни подлеци. Истото чувство го следи и низ прошетката низ уметничката галерија каде што двајца локални прочуени сликари ги имаат направено портретите на сите видни и заслужни личности од градот. За Рокантен тие лица што гледаат спокојно од ѕидовите се само празни траги на нивното некогашно суштествување. Ова чувство на одвратност кон сè и сешто е предизвикано од неговата немоќ да го разбере надворешниот свет и да го смета за нешто што постои само за себе, а не е измислица на духот. Во романот "Тегобност" Сартр го доведува чувството на мачнина до [[страв]] и [[агонија]]. Рокантен ќе се обиде да побара спас од ова чувство во враќањето на својата некогашна љубов. Но, наместо очекуваното засолниште, тој ќе најде само стари спомени кои се празно [[минато]] и едно суштество кое веќе не може да има ништо заедничко со него. Кај Антоан Рокантен чувството и сознанието дека постои почнува да се јавува ненадејно, кога во еден градски парк во Бувил го набљудува коренот на едно големо [[костен]]ово дрво и доаѓа до сознанието дека фактот за постоењето се состои всушност во присутноста/да постоиш тоа значи да бидеш тука, да егзистираш. Рокантен се труди да ја открие чистата состојба на постоењето, на [[живот]]от, состојба ослободена од физичкото опстојување. Тој верува дека се доближува до тоа откритие. Оваа верба кај него доаѓа од чувството на среќа што го обзема додека ја слуша плочата со [[џез]] музика. Таа мелодија физички не постои, но сепак е тука, таа живее и го исполнува воздухот околу него. Тогаш тој заклучува дека „да постоиш значи да немаш ништо отповеќе“. == Библиографија == * Аронсон, Роналд (2004) ''Ками и Сартр'', стр. 11-12<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/52477208|title=Camus & Sartre : the story of a friendship and the quarrel that ended it|last=1938-|first=Aronson, Ronald|date=2004|publisher=University of Chicago Press|isbn=0226027961|location=Chicago|oclc=52477208}}</ref> * Барет, Вилијам (1990) ''Нерационалниот човек: студија на егзистенцијалната филозофиј''а<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/5976348|title=Irrational man : a study in existential philosophy|last=1913-1992|first=Barrett, William|isbn=0385031386|edition=Anchor books |location=Garden City, New York|oclc=5976348}}</ref> * Бест, Викторија (2002) ''Вовед во француската книжевност на 20 ве''к<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/49238987|title=An introduction to twentieth-century French literature|last=1969-|first=Best, Victoria|date=2002|publisher=Duckworth|isbn=0715631667|location=London|oclc=49238987}}</ref> * Дрејк, Дејвид (2005) Сартр<ref>{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/58050910|title=Sartre|last=1946-|first=Drake, David|date=2005|publisher=Haus|isbn=1904341853|location=London|oclc=58050910}}</ref> == Надворешни врски == * [http://www.stanford.edu/class/ihum40/sartre.pdf Сартр, ''Тегобност''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140611140255/http://www.stanford.edu/class/ihum40/sartre.pdf |date=2014-06-11 }} Образовни белешки * [http://www.iep.utm.edu/s/sartre-ex.htm Жан-Пол Сартр (1905-1980): Егзистенцијализам] Интернет енциклопедија на филозофијата, детален приказ на развојот на филозофската мисла на Сартр * [http://www.rowan.edu/open/philosop/clowney/Introphl/SARTRE.htm Водич за читање на ''Тегобност'' од Сартр] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171224061135/http://www.rowan.edu/open/philosop/clowney/Introphl/SARTRE.htm |date=2017-12-24 }} * [http://www.egs.edu/library/jean-paul-sartre/biography/ Жан-Пол Сартр] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100527114444/http://www.egs.edu/library/jean-paul-sartre/biography/ |date=2010-05-27 }}. Биографија и библиографија * [http://radenkovic.org/projects/nausee ''Визуелна тегобност''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110323064544/http://www.radenkovic.org/projects/nausee |date=2011-03-23 }} Фотографии на Богдан Раденковиќ * [http://www.imdb.com/name/nm0765683/publicity IMDb Сартр] Одбрана библиографија, книги и написи * [https://www.nytimes.com/books/97/03/02/lifetimes/nab-r-sartre.html?_r=1&oref=slogin Првиот обид на Сартр] Негативната критика на [[Владимир Набоков]] во напис за [[The New York Times|Њујорк Тајмс]], 24 април 1949 == Наводи == {{наводи|2}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Романи]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Егзистенцијалистички дела]] [[Категорија:Филозофски книги]] ra0fv2cniu1qs73fgu72tz999zptk2u Берн 0 115620 5591171 5427322 2026-07-12T19:55:25Z Buli 2648 5591171 wikitext text/x-wiki {{Место во Швајцарија | subject_name = Берн |image_photo = {{Multiple image| | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 2/2/2 | caption_align = center | image1 = Bundeshaus_Bern_2009,_Flooffy.jpg | caption1 = [[Федерална палата на Швајцарија]] | image2 = Kramgasse mit Zähringerbrunnen und Zytgloggeturm in Bern (2014).jpg | caption2 = [[Цајтглоке]] | image3 = Hauptgebäude der Universität Bern an der Hochschulstrasse Pano HQ.jpg | caption3 = [[Универзитет во Берн]] | image4 = Bern Zentrum Paul Klee DSC06133.jpg | caption4 = [[Центар „Паул Клее“]] | image5 = Bern Panorama von Rosengarten 20211007.jpg | caption5 = Панорама на стариот град }} | municipality_name = Берн | municipality_type = Општина | image_caption = | imagepath_coa = CHE Bern COA.svg | pixel_coa = | map = Karte Gemeinde Bern.png | languages = Германски | canton = Берн | iso-code-region = CH-BE | district = | lat_d=46|lat_m=57|lat_NS=N|long_d=7|long_m=27|long_EW=E | postal_code = 3000 | area_code = +41-(31) | municipality_code = 0351 | area = 51.6 | elevation = 542 | population = {{Swiss populations NC|CH-BE|0351}} | populationof = {{Swiss populations YM|CH-BE}} | website = www.bern.ch | mayor = Александар Запат | mayor_title = Stadtpräsident | list_of_mayors = | places = | demonym = Бернер | neighboring_municipalities = }} '''Берн''' ({{langx|de|Bern}}, {{langx|fr|Berne}}, {{langx|it|Berna}}) — главен град на [[Швајцарија]]. Со 128.041 жител тој е петтиот по големина град, по [[Цирих]], [[Женева]], [[Базел]] и [[Луцерн]]. Во пошироката урбана зона живеат над 660.000 жители и со тоа Бернската област е четврта најнаселена област во Швајцарија. [[Податотека:Bern Untertorbrücke 05.jpg|thumb|right|200px|Панорама на Берн.]] Градот Берн веќе со години се наоѓа меѓу неколкуте први места на листата градови по квалитетен живот. Покрај тоа, стариот дел од градот, кој е добро сочуван и извонредно уреден, е ставн на списокот на Светските градини на [[УНЕСКО]]. == Природни услови == [[Слика:Bern aerial view 2009.jpg|мини|лево|220 п|Снимка: Берн од птичји поглед]] Берн се наоѓа во средишниот дел на [[Швајцарија]], подеднакво оддалечен од [[Германија]], [[Франција]] и од [[Италија]]. Од [[Цирих]], градот е оддалечен 125км југозападно, од [[Женева]] 165км североисточно, а од [[Базел]] 100км јужно. '''Релјеф''': Берн е сместен во центарот на [[Швајцарска висорамнина]] (450-600м. н. в.), која претставува „[[житница]]“ на државата и нејзин најгусто населен дел. Јужно од градот започнуваат да се издигаат првин пониските планини, а потоа (30-40км) и високите планини [[Алпи]], кои тука се нарекуваат [[Бернски Алпи]]. Самиот град се наоѓа на реката [[Аре]], на околу 540м надморска височина. '''Клима''': Климата во областа на Берн е претежно умерено-континентална, но поради значајната надморска височина има нешто поостар облик. '''Води''': Берн се формирал на брегот над округот на реката [[Аре]], која овој дел од течението прави долина. Реката и градот заедно „прераснале“, па затоа реката [[Аре]] е и симбол на градот Берн. == Историја == [[Слика:MerianBern.jpg|мини|лево|270 п|Приказ на Бернод 17 век]] [[Слика:Bern Untertorbrücke 05.jpg|мини|д|220 п|Дел од стариот Берн до реката [[Аре]]]] [[Слика:CH Bern Kramgasse.jpg|мини|д|220 п|Улица Крамгас]] [[Слика:Combino Bern.jpg|мини|д|220 п|Трамвај "Комбино" кај Градската железничка станица]] Првите населби на местото на Берн се поврзуваат со времето од праисторијата и келтските племиња. Со почетокот на новата [[ера]] ова подрачје го населиле [[Римјани]] и основале населба на местото на претходното, задржувајќи го името [[Бренодурум]], од кое е изведено денешното име за градот. Во подоцнежните векови ова населба станала опустошена. Денешниот [[град]] Берн бил основан во [[1191]] [[година]] од страна на [[Бертхолд V]] нарекувајќи го по името на мечката која ја убил. Населбата брзо напредувала, па така во [[1211]] [[година]] ги добила градските права. Најзначајна битка во Берн била против обединетото племе [[Бургундера]] од [[1339]] [[година]], а веќе во [[1353]] [[година]], градот со околината се придружил на сопствената [[Швајцарска конфедерација]]. Градот доста бргу станал најважно градско средиште на конфедерацијата. Последната голема војна поминала низ градот во време на освојувањата на [[Наполеон]] во периодот помеѓу [[1798]]-[[1815]]. Берн станал главен [[град]] на бернскиот кантон во [[1831]] [[година]], а во [[1848]] година и на цела [[Швајцарија]]. Во текот на [[XX век]] градот бил поштеден од какви било разорувања и отворен за сите луѓе, па бил место на бројни состаноци и самити на меѓународно ниво. == Население == Според проценките од [[2008]] [[година]] во Берн живееле приближно 129.000 жители, а во градската зона близу 350.000 жители. Според двете проценки, Берн е четврт [[град]] во [[Швајцарија]]. 21,9% од градското население го сочинуваат луѓе без швајцарско [[државјанство]]. '''[[Јазик]]''': Швајцарските [[германци]] традиционално го сочинуваат населението на градот и германскиот јазик во градот е службен како и во поголемиот дел од кантонот. Меѓутоа, градското население во текот на изминатите неколку децении станало, многу шаренолико, па на улиците на Берн се слушале бројни други јазици. Најчести други јазици се францускиот (3,9%) и италијанскиот (3,6%). '''[[Вероисповед]]''': Германците во [[16 век]] го прифатиле протестантството. Меѓутоа, последните децении во градот многу се зголемил бројот на римокатолиците. Денешниот верски состав на градот е: [[протестанти]] 59%, [[римокатолици]] 20%, [[атеисти]] 13%, а [[муслимани]], [[православци]] и [[евреи]] го сочинуваат остатокот. == Стопанство == Како [[главен град]] на држава Берн е првенствено управно, културно и образовно средиште, благодарејќи на извонредно убавиот стар градски [[алштат]] и важниот [[туристички центар]]. Во него се наоѓаат амбасадите и претставништва на повеќе од 120 земји. Многу мал процент од населението е вработен во индустријата и банкарството, сообраќајот, а посебно во споредба со другите големи градови во [[Швајцарија]]. == Знаменитости на градот == Стариот градски [[алштат]] на Берн во голем дел е сочувано од времето на средниот век и затоа од [[1983]] [[година]] се наоѓа под заштита на [[УНЕСКО]] на листата [[Културни градини на светот]]. Покрај стариот градски [[алштат]] со својата убавина е привлечна и долината на реката [[Аре]] со убавите крајбрежни делови, а исто така привлечен е и дипломатскиот дел на градот со многу управни згради. Покрај тоа, градот има многу мостови, кои го поврзуваат стариот дел од градот со новиот. Од нив се пружаат многу интересни у убави призори на реката и на градот. Од позначајните споменици најголемо значење имаат: * Часовникот на кулата [[Цитлог]] од [[15 век]], * Градската катедрала во [[готски стил]], градена од [[15 век]] до [[19 век]], * Старата градска куќа, * [[Ајнштанхаус]], куќа во која во почетокот на [[XX век]] живеел [[Алберт Ајнштајн]], работејќи на универзитетот во Берн дошол до [[теорија за релативноста|теоријата за релативноста]], * Мечкина јама, која постои од [[16 век]], денес пружа поглед на стариот Берн, * Зградата на федерацијата, градена од [[1857]]-[[1902]] [[година]], каде е и седиштето на државното [[собрание]], * Градината на розите, поранешни гробишта, кои во [[1913]] [[година]] биле претворени во [[парк]], * Нова градска фонтана, најверојатно една од најновите знаменитости на Берн, отворена е во [[2004]] [[година]] испред зградата на федерацијата, * Културниот центар [[Пол Кле]], едно од современите градби на градот. {{Панорамица|Bern_panorama_vom_muenster.jpg|1200px|Панорама на стариот дел на Берн}} == Галерија == <gallery> Слика:Münster with houses.jpg|Катедралата во берн Слика:Bundeshaus - Parlamentsgebäude Nordfassade - 001.jpg|Зградата на федерацијата Слика:CH Bern Rathaus.jpg|Старата градска куќа со плоштадот испред Слика:Zytglogge 01.jpg|Часовник на кулата Цитлог Слика:RosengartenBern02.jpg|Градината на розите Слика:Zentrum Paul Klee Bern 15.JPG|Културен центар Пол Кле Слика:University of Bern.JPG|Ректорат на Универзитетот во Берн Слика:Berne Arcades.jpg|Прочуените аркади на стариот Берн </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Градови во Швајцарија}} {{Главни градови во Европа}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Берн| ]] [[Категорија:Градови во Швајцарија]] [[Категорија:Општини во Берн (кантон)]] [[Категорија:Берн (кантон)]] [[Категорија:Слободни царски градови]] o0ffdm5r3wi3nqnok8hnmbz7mz8js0k 5591173 5591171 2026-07-12T19:56:52Z Buli 2648 5591173 wikitext text/x-wiki {{Место во Швајцарија | subject_name = Берн |image_photo = {{Multiple image| | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 2/2/2 | caption_align = center | image1 = Bundeshaus_Bern_2009,_Flooffy.jpg | caption1 = [[Федерална палата на Швајцарија]] | image2 = Kramgasse mit Zähringerbrunnen und Zytgloggeturm in Bern (2014).jpg | caption2 = [[Цајтглоке]] | image3 = Hauptgebäude der Universität Bern an der Hochschulstrasse Pano HQ.jpg | caption3 = [[Универзитет во Берн]] | image4 = Bern Zentrum Paul Klee DSC06133.jpg | caption4 = [[Центар „Паул Клее“]] | image5 = Bern Panorama von Rosengarten 20211007.jpg | caption5 = Панорама на стариот град }} | municipality_name = Берн | municipality_type = Општина | image_caption = | imagepath_flag = CHE Bern BE Flag.svg | imagepath_coa = CHE Bern BE COA.svg | pixel_coa = | map = Karte Gemeinde Bern.png | languages = Германски | canton = Берн | iso-code-region = CH-BE | district = | lat_d=46|lat_m=57|lat_NS=N|long_d=7|long_m=27|long_EW=E | postal_code = 3000 | area_code = +41-(31) | municipality_code = 0351 | area = 51.6 | elevation = 542 | population = {{Swiss populations NC|CH-BE|0351}} | populationof = {{Swiss populations YM|CH-BE}} | website = www.bern.ch | mayor = Александар Запат | mayor_title = Stadtpräsident | list_of_mayors = | places = | demonym = Бернер | neighboring_municipalities = }} '''Берн''' ({{langx|de|Bern}}, {{langx|fr|Berne}}, {{langx|it|Berna}}) — главен град на [[Швајцарија]]. Со 128.041 жител тој е петтиот по големина град, по [[Цирих]], [[Женева]], [[Базел]] и [[Луцерн]]. Во пошироката урбана зона живеат над 660.000 жители и со тоа Бернската област е четврта најнаселена област во Швајцарија. [[Податотека:Bern Untertorbrücke 05.jpg|thumb|right|200px|Панорама на Берн.]] Градот Берн веќе со години се наоѓа меѓу неколкуте први места на листата градови по квалитетен живот. Покрај тоа, стариот дел од градот, кој е добро сочуван и извонредно уреден, е ставн на списокот на Светските градини на [[УНЕСКО]]. == Природни услови == [[Слика:Bern aerial view 2009.jpg|мини|лево|220 п|Снимка: Берн од птичји поглед]] Берн се наоѓа во средишниот дел на [[Швајцарија]], подеднакво оддалечен од [[Германија]], [[Франција]] и од [[Италија]]. Од [[Цирих]], градот е оддалечен 125км југозападно, од [[Женева]] 165км североисточно, а од [[Базел]] 100км јужно. '''Релјеф''': Берн е сместен во центарот на [[Швајцарска висорамнина]] (450-600м. н. в.), која претставува „[[житница]]“ на државата и нејзин најгусто населен дел. Јужно од градот започнуваат да се издигаат првин пониските планини, а потоа (30-40км) и високите планини [[Алпи]], кои тука се нарекуваат [[Бернски Алпи]]. Самиот град се наоѓа на реката [[Аре]], на околу 540м надморска височина. '''Клима''': Климата во областа на Берн е претежно умерено-континентална, но поради значајната надморска височина има нешто поостар облик. '''Води''': Берн се формирал на брегот над округот на реката [[Аре]], која овој дел од течението прави долина. Реката и градот заедно „прераснале“, па затоа реката [[Аре]] е и симбол на градот Берн. == Историја == [[Слика:MerianBern.jpg|мини|лево|270 п|Приказ на Бернод 17 век]] [[Слика:Bern Untertorbrücke 05.jpg|мини|д|220 п|Дел од стариот Берн до реката [[Аре]]]] [[Слика:CH Bern Kramgasse.jpg|мини|д|220 п|Улица Крамгас]] [[Слика:Combino Bern.jpg|мини|д|220 п|Трамвај "Комбино" кај Градската железничка станица]] Првите населби на местото на Берн се поврзуваат со времето од праисторијата и келтските племиња. Со почетокот на новата [[ера]] ова подрачје го населиле [[Римјани]] и основале населба на местото на претходното, задржувајќи го името [[Бренодурум]], од кое е изведено денешното име за градот. Во подоцнежните векови ова населба станала опустошена. Денешниот [[град]] Берн бил основан во [[1191]] [[година]] од страна на [[Бертхолд V]] нарекувајќи го по името на мечката која ја убил. Населбата брзо напредувала, па така во [[1211]] [[година]] ги добила градските права. Најзначајна битка во Берн била против обединетото племе [[Бургундера]] од [[1339]] [[година]], а веќе во [[1353]] [[година]], градот со околината се придружил на сопствената [[Швајцарска конфедерација]]. Градот доста бргу станал најважно градско средиште на конфедерацијата. Последната голема војна поминала низ градот во време на освојувањата на [[Наполеон]] во периодот помеѓу [[1798]]-[[1815]]. Берн станал главен [[град]] на бернскиот кантон во [[1831]] [[година]], а во [[1848]] година и на цела [[Швајцарија]]. Во текот на [[XX век]] градот бил поштеден од какви било разорувања и отворен за сите луѓе, па бил место на бројни состаноци и самити на меѓународно ниво. == Население == Според проценките од [[2008]] [[година]] во Берн живееле приближно 129.000 жители, а во градската зона близу 350.000 жители. Според двете проценки, Берн е четврт [[град]] во [[Швајцарија]]. 21,9% од градското население го сочинуваат луѓе без швајцарско [[државјанство]]. '''[[Јазик]]''': Швајцарските [[германци]] традиционално го сочинуваат населението на градот и германскиот јазик во градот е службен како и во поголемиот дел од кантонот. Меѓутоа, градското население во текот на изминатите неколку децении станало, многу шаренолико, па на улиците на Берн се слушале бројни други јазици. Најчести други јазици се францускиот (3,9%) и италијанскиот (3,6%). '''[[Вероисповед]]''': Германците во [[16 век]] го прифатиле протестантството. Меѓутоа, последните децении во градот многу се зголемил бројот на римокатолиците. Денешниот верски состав на градот е: [[протестанти]] 59%, [[римокатолици]] 20%, [[атеисти]] 13%, а [[муслимани]], [[православци]] и [[евреи]] го сочинуваат остатокот. == Стопанство == Како [[главен град]] на држава Берн е првенствено управно, културно и образовно средиште, благодарејќи на извонредно убавиот стар градски [[алштат]] и важниот [[туристички центар]]. Во него се наоѓаат амбасадите и претставништва на повеќе од 120 земји. Многу мал процент од населението е вработен во индустријата и банкарството, сообраќајот, а посебно во споредба со другите големи градови во [[Швајцарија]]. == Знаменитости на градот == Стариот градски [[алштат]] на Берн во голем дел е сочувано од времето на средниот век и затоа од [[1983]] [[година]] се наоѓа под заштита на [[УНЕСКО]] на листата [[Културни градини на светот]]. Покрај стариот градски [[алштат]] со својата убавина е привлечна и долината на реката [[Аре]] со убавите крајбрежни делови, а исто така привлечен е и дипломатскиот дел на градот со многу управни згради. Покрај тоа, градот има многу мостови, кои го поврзуваат стариот дел од градот со новиот. Од нив се пружаат многу интересни у убави призори на реката и на градот. Од позначајните споменици најголемо значење имаат: * Часовникот на кулата [[Цитлог]] од [[15 век]], * Градската катедрала во [[готски стил]], градена од [[15 век]] до [[19 век]], * Старата градска куќа, * [[Ајнштанхаус]], куќа во која во почетокот на [[XX век]] живеел [[Алберт Ајнштајн]], работејќи на универзитетот во Берн дошол до [[теорија за релативноста|теоријата за релативноста]], * Мечкина јама, која постои од [[16 век]], денес пружа поглед на стариот Берн, * Зградата на федерацијата, градена од [[1857]]-[[1902]] [[година]], каде е и седиштето на државното [[собрание]], * Градината на розите, поранешни гробишта, кои во [[1913]] [[година]] биле претворени во [[парк]], * Нова градска фонтана, најверојатно една од најновите знаменитости на Берн, отворена е во [[2004]] [[година]] испред зградата на федерацијата, * Културниот центар [[Пол Кле]], едно од современите градби на градот. {{Панорамица|Bern_panorama_vom_muenster.jpg|1200px|Панорама на стариот дел на Берн}} == Галерија == <gallery> Слика:Münster with houses.jpg|Катедралата во берн Слика:Bundeshaus - Parlamentsgebäude Nordfassade - 001.jpg|Зградата на федерацијата Слика:CH Bern Rathaus.jpg|Старата градска куќа со плоштадот испред Слика:Zytglogge 01.jpg|Часовник на кулата Цитлог Слика:RosengartenBern02.jpg|Градината на розите Слика:Zentrum Paul Klee Bern 15.JPG|Културен центар Пол Кле Слика:University of Bern.JPG|Ректорат на Универзитетот во Берн Слика:Berne Arcades.jpg|Прочуените аркади на стариот Берн </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Градови во Швајцарија}} {{Главни градови во Европа}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Берн| ]] [[Категорија:Градови во Швајцарија]] [[Категорија:Општини во Берн (кантон)]] [[Категорија:Берн (кантон)]] [[Категорија:Слободни царски градови]] gzbt60szco3uxdmo0z97ee60qwgpjhy Ханс Ем 0 125295 5591150 5590339 2026-07-12T19:13:24Z Gurther 105215 Неенциклопедиски стил 5591150 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Ханс Ем | портрет = Hans Em.tif | px = | опис = | роден-дата = {{роден на|6|јуни|1898}} | роден-место = {{роден во|Марибор}}, [[Цислајтанија]], [[Австроунгарија]] | починал-дата = {{починат на|9|јули|1992}} | починал-место = {{починат во|Скопје}}, [[Македонија]] | националност = [[Австроунгарија|Австроунгарeц]] (1898-1918)<br />[[Југославија|Југословен]] (1918-1941, 1944-1991) | познат = | занимање = инженер, професор на шумарски факултет | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Ханс Ем''' ({{роден на|6|јуни|1898}}, [[Марибор]] - {{починал на|9|јули|1992}}, {{починал во|Скопје|}}), инженер, професор на [[Факултет за шумарски науки|Шумарскиот факултет во Скопје]], најстариот член на [[МАНУ]]. Бил учесник во [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОБ]] на македонскиот народ од 1941 година. ==Животопис== Ем дипломирал на Високата школа за култура на земјиштето во [[Виена]] во 1923 година. Службувал во шумарските оперативи на подрачја од [[Србија]], [[Косово]], [[Црна Гора]] и од [[Македонија]]. Во Банската управа и Дирекцијата за шуми во [[Скопје]], тој работел на воведувањето смоларење во боровите шуми во Македонија и на преработка на смолата. Назначен е за прв директор на Шумарскиот институт во Скопје (1944). Бил професор на Земјоделско-шумарскиот факултет во Скопје (1947–1968) и негов [[декан]] (1953/54). Член е на Научниот совет за изработка на вегетациска карта на Југославија. Редовен член на [[МАНУ]]. Еминентен шумарски стручњак на меѓународен план. Прв научник и проучувач е на [[дендрофлора]]та и шумските заедници во Македонија. Публикувал „''Преглед на дендрофлората на Македонија''“ (1967). Изготвил прва [[скрипта (настава)|скрипта]] за [[фитоценологи]]ја, го основал и го раководел [[Дендропарк (Трубарево)|арборетумот]] југозападно од [[Трубарево]], еден од најбогатите на просторот во [[Југославија]]. Открил нови дрвни и растителни видови за македонската и светската дендрофлора. Публикувал бројни трудови во домашни и во странски списанија.<ref>{{МКЕ|528}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{МАНУ}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ем, Ханс}} [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски дендролози]] [[Категорија:Македонски академици]] [[Категорија:Шумарски инженери]] [[Категорија:Професори на УКИМ]] [[Категорија:Академици на МАНУ]] n54dm8nc203x5wwz9jrsqk527a4v35i Северина Вучковиќ 0 179592 5591255 5583836 2026-07-13T03:33:17Z NadyBarbieGirl 63459 5591255 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musical artist |Img = |Img_size = |Name = Северина Вучковиќ <br /> Severina Vučković |Img_capt =Северина 2024 |Background = khaki |Birth_name = Северина Вучковиќ |Alias = Северина |birth_date= {{роден на|21|април |1972}} |birth_place= {{роден во|Сплит|}}, [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] |Died = |Origin = [[Сплит]], [[Хрватска]] |Instrument = |Genre = [[Поп музика|поп]], [[Фолк музика|фолк]], кабаре |Occupation = пејачка, глумица |Years_active = 1989 - сегашност |Label = |Associated_acts = |URL = [http://www.severina.com www.severina.com] |Current_members = |Past_members = }} [[File: Severina.jpg|thumb|right|Северина Вучковиќ]] '''Северина Вучковиќ''' (на {{langx|hr|Severina Vučković}}; родена на [[21 април]] [[1972]] год. во [[Сплит]], [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]]) e [[Хрвати|хрватска]] пејачка и глумица. На музичката сцена е попозната како '''Северина'''. ==Животопис== Северина имала два брака. Најпрвин се омажила со Милан Поповиќ, со кого го родила синот Александар, но подоцна [[брак]]от завршил со [[развод]]. На [[25 септември]] [[2015]] година, во црквата во местото Бале во [[Истра]], Северина тајно се венчала со [[фудбал]]скиот [[менаџер]] Игор Коиќ (''Igor Kojić''), син на пејачот [[Драган Коиќ - Кеба]]. Подоцна, на [[22 ноември]] истата година, брачниот пар организирале венчавка и прослава во [[Белград]], која била наречена „Моето српско венчање“ (''Moje srpsko venčanje''), а венчавката ја режирал словенечкиот [[режисер]] [[Томаж Пандур]]. Претходно, Северина и Игор се запознале на еден концерт, а ги запознал менаџерот Едвин Софтиќ.<ref>Igor Karanov, „Godišnjica tajnog venčanja“, ''Story'', број 573, 9 септември 2016, стр. 12-15.</ref> == Музичка кариера == Стилот на Северина може да се опише како поп со елементи на фолк и кабаре. Како дете зазела мал дел во театарски и оперски продукции во нејзиниот роден Сплит. За време на [[1980]]-тите, добивајќи неколку награди на локални фестивали, таа ја претстави нејзината рана професионална кариера на, чиј резултат беше нејзина преселба во [[Загреб]] во 1989 со цел да направи поголеми чекори. Истата година таа го снима нејзиниот прв студио албум насловен по нејзиното име ''Северина''. Во следните години таа создаде имиџ на национална поп икона со број 1 хитови како „Далматинка“ (1993), „Палома нера“ (1993), „Трава Зелена“ (1995), „Од роѓендан до роѓендана“ (1996), „Дјевојка са села“ (1998), „Пријатељице“ (1998), „Ја само пјевам“ (1999), „Анте“ (1999) и (2012) ,,italijana" Следуваше огромниот успех на нејзиниот албум од 2001 насловен како ''Поглед испод обрве'', а по него следеше турнејата ''Вијурен у те''. Со тоа Северина го потврди нејзиниот статус како една од најпопуларните хрватски артисти. По неколку години пауза таа го издаде и нејзиниот 8 по ред албум под насловот ''Севергрин'' (2004). Во [[2006]] година победи на [[Хрватска|хрватскиот]] избор за песна за [[Евровизија]] Дора и ја претставуваше [[Хрватска]] во [[Атина]], [[Грција]] на [[20 мај]] [[2006]] со песната „Моја штикла“. Заврши на 13-тото место со 56 бода. Големи контраверзни реакција се јавија за стилот на песната, посебно од хрватските обожаватели, критичари и новинари. Критиките се однесуваа на аранжманот за кој се велеше дека потсетува на традиционална [[Србија|српска]] ритмика. Тоа Северина и авторите на песната го негираа и произлегоја со став дека тој е хрватски ритам и потекнува од [[Загора]]. Дологоочекуваниот 10-ти албум на Северина насловен како ''Здраво Маријо'', во кој поголем дел од песните се дело на [[Горан Бреговиќ]], беше издаден во [[мај]] [[2008]]. Првиот сингл од албумот е „Гас, гас“ кој стекна голема популарност, не само во Хрватска, туку низ целиот [[балкан]]. Музиката на оваа песна потсетува на српски турбофолк. Албумот доби негативни критики бидејќи Северина со имиџот кој го создаде за албумот имаше цел да го исмејува [[христијанство]]то. Сепак албумот достигна голема популарност и Северина сними музички видеа за повеќе песни како „Тридесете“, „Гаде“, „Хаљиница боје лила“ и „Здраво Маријо“. На [[15 декември]] [[2009]] Северина реализираше нов сингл - „Лола“ кој е дел од Милиграм компилацијата. == Дискографија == * ''Северина'' – 1989 * ''Далматинка'' – 1993 * ''Трава зелена'' – 1995 * ''Моја ствар'' – 1996 * ''Дјевојка са села'' – 1998 * ''Палома нера'' - Live album – 1999 * ''Ја само пјевам'' – 1999 * ''Поглед испод обрва'' – 2001 * ''18 великих хитова'' – 2002 * ''Вирујен у те'' - живо – 2002 * ''Вирујен у те'' - DVD – 2003 * ''Севергрин'' – 2004 * ''Моја Штикла'' – 2006 * ''Здраво Маријо'' – 2008 * ''Добродошао у клуб'' (2012) * ''Хало '' (2019) * ''TBA '' (2023) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Води ме на плес'' || 1990 || — |- | ''Кад си сам'' || 1992 || — |- | ''Закуни се љубави'' || 1992 || — |- | ''Далматинка'' || 1993 || — |- | ''Paloma Nera'' || 1993 || — |- | ''Моја ствар'' || 1996 || — |- |''Од роћендана до роћендана'' || 1996 || — |- | ''Дјевојка са села'' || 1998 || — |- | ''Пријатељице'' || 1998 || — |- | ''Растајем се од живота'' || 1998 || — |- | ''Анте'' || 1999 || — |- | ''Ја само пјевам'' || 1999 || — |- | ''Додирни ми кољена'' || 1999 || — |- | ''Крени'' || 1999 || — |- | ''Да си мој'' || 1999 || — |- | ''Мала је дала'' || 2001 || — |- | ''Поглед испод обрва'' || 2001 || Предраг Личина |- | ''Криви спој'' || 2001 || — |- |''Вирујен у те'' || 2001 || — |- | ''Адам и Сева'' || 2004 || — |- | ''Хрватица'' || 2004 || Предраг Личина |- | ''Моја штикла'' || 2006 || Радислав Јованов Гонзо |- | ''Гарделин'' || 2007 || |- | ''Гас, гас'' || 2008 || Радислав Јованов Гонзо |- | ''Мушкарци само треба курва'' || 2008 || Дарко Дриновац |- | ''Тридесете'' || 2008 || Виктор Драго |- | ''18 ти је тек'' || 2008 || |- | ''Гаде'' || 2009 || Дарко Дриновац |- | ''Хаљиница боја лиле'' || 2009 || Дарко Дриновац |- | ''Лола'' || 2010 || Вижуал инфинити |- | ''Brad Pitt'' || 2011 || Дарко Дриновац |- | ''Град без људи'' || 2011 || Дарко Дриновац |- |'' Italiana'' || 2012 || Дарко Дриновац |- | ''Узбуна'' || 2012 || Дафне Јемершиќ{{\}}Предраг Личина |- | ''Hurem'' || 2013 || Доријан Колунџија{{\}}Галерија12 |- | ''Добродошао у клуб'' || 2013 || Марко Грубишиќ |- | ''Алкатраз'' || 2014 || Дино Сенчар |- | ''Uno momento'' || 2014 || Андреј Илиќ |- | ''Море туге'' || 2014 || Милош Надаждин |- | ''Генерале'' || 2014 || Ведад Јашаревиќ |- | ''Calimero'' || 2015 || Дафне Јемершиќ |- | ''Шта је свит'' || 2015 || Дарко Дриновац |- | ''Секунде''|| 2016 || Петар Пашиќ |- | ''Силикони'' || 2016 || Петар Пашиќ |- | ''Као'' || 2017 || Дарко Дриновац |- | ''Отрове'' || 2017 || Петар Пашиќ |- | ''Мртав без мене'' || 2017 || Дарко Дриновац |- | ''Куда за викенд'' || 2017 || — |- | ''Hazard'' || 2017 || Лазар Богдановиќ{{\}}Љуба |- | ''Унапријед готово'' || 2018 || Дарко Дриновац |- | ''Од лета до лета'' || 2018 || Toxic |- | ''Туторијал'' || 2018 || Петар Пашиќ |- | ''Магија'' || 2018 || Анже Шкрубе |- | ''Имаш право'' || 2018 || Дарко Дриновац |- | ''Хало'' || 2019 || Петар Пашиќ{{\}}Љуба |- | ''Кума'' || 2019 || Mihoci{{\}}Дарко Дриновац |- | ''Мирна'' || 2019 || Дафне Јемершиќ |- | ''Фатаморгана'' || 2019 || Љуба |- | ''Далеко ти кућа'' || 2019 || Љуба |- | ''Лоша'' || 2019 || Алексеј Фигуров |- | ''Рођено моје'' || 2019 || Nejc Levstik |- | ''Фалиш ми'' || 2022 || Немања Новаковиќ |- | ''Верујем у бога'' || 2022 || Дарко Дриновац |- | ''Метак'' || 2023 || Немања Новаковиќ,Андрија Гриќиќ |- | ''Sorry'' || 2023 || Немања Новаковиќ |- | ''Небо'' || 2023 || Немања Новаковиќ |- | ''Правда за љубав'' || 2023 || Немања Новаковиќ |- | ''Пумпај,Севе брате'' || 2025|| Фабрика Сараево |- | ''TBA'' || 2026|| |- | ''TBA'' || 2026|| |- | ''TBA'' || 2026|| |} == Надворешни врски == * [http://www.severina.com/ Официјално мрежно место] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вучковиќ}} [[Категорија:Хрватски пејачки]] [[Категорија:Римокатолички христијани од Хрватска]] [[Категорија:Поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] 6gwlaqs6t3ug2dpg9mz0gjpvtucnza9 Бојан Јовановски 0 186131 5591243 5586187 2026-07-12T22:58:24Z NadyBarbieGirl 63459 /* Спотови */ 5591243 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Боки 13 | портрет = | px = | опис = | родено-име = Бојан Јовановски | роден-дата = [[19 август]] [[1986]] | роден-место =[[Скопје]], [[Македонија]] | починал-дата = | починал-место = <!-- населено место, административен регион, суверена држава.--> | починал-причина = | националност = | наставка = <!-- ова е наставка за полињата „Роден“ и „Починал“. ако го нема ова поле, ништо нема да се смени --> | наставка1 = <!-- ова е наставка само за полето „Роден“ --> | наставка2 = <!-- ова е наставка само за полето „Починал“ --> | познат = <!-- овде треба да стои по што е позната личноста. пр. „по улогата во Бетмен“ --> | занимање = шоумен, водител, пејач, менаџер и имитатор. | сопружник = | родители = | роднини = | деца = | lbl1 = <!-- Додатно поле 1 --> | data1 = <!-- Податок за додатното поле 1 --> | lbl2 = | data2 = | lbl3 = | data3 = | lbl4 = | data4 = | lbl5 = | data5 = | lbl-style = <!-- Стил на додатните полиња --> }} '''Бојан Јовановски''', попознат како '''Боки 13''' ({{роден во|Скопје}}, {{роден на|19|август|1986}}) — [[Македонци|македонски]] [[шоумен]], [[водител]], [[имитатор]], [[менаџер]] и [[пејач]],<ref>[http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=F13832A45EF6434E9AF12C1DFFF9D548 Боки станува пејач]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> познат по својата екстравагантност. Во 2019 година судските власти во Македонија покренале постапка со која се обвинува Јовановски, подоцна и притворува, за рекет, односно изнуда на парични средства од македонски стопанственици заради олеснување при судски процеси во кои се вмешани стопанствениците. Основач е на телевизијата 1ТВ и невладина организација, кои исто така се вмешани во скандалот „Рекет“.<ref>{{нмс|title=Затворска казна од 9 години за Бојан Јовановски и 7 години за Катица Јанева за случајот Рекет | url=https://mrt.com.mk/node/56771 | work= | publisher= | date = 18.6.2020 | accessdate = 9 јануари 2024}}</ref><ref>{{нмс|title=Бојан Јовановски-Боки 13 е пуштен од затвор | url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/bojan-jovanovski-boki-13-e-pushten-od-zatvor | work= | date = 28.11.2023 | accessdate = 9 јануари 2024}}</ref> == Кариера == Бојан Јовановски завршил Факултет за туризам, но својата кариера ја гради во естрадните води. Своите почетоци ги забележува со организирање на церемонијата за доделување 13 награди на популарноста<ref>[http://217.16.70.245/?pBroj=2146&stID=74157&pR=15 Ограбена куќата на Б. Јовановски]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> по што го добива и прекарот „Боки 13“. Оваа манифестација Бојан ја прекинува со одржување и продолжува со [[Водителство|водителските води]] каде досега имал неколку телевизиски емисии на неколку македонски телевизиски канали. Во меѓувреме, Бојан Јовановски започнува и со [[пејач]]ката кариера и има свои композиции на [[македонски]] и [[српски јазик]]. Својата популарност ја достигнал со имитаторството на познати балкански пејачи и по својот женски стил на облекување. Во текот на својата досегашна кариера Бојан има одржано неколку концерти меѓу кои концертот во [[Охрид]], концертот во [[Скопје]], [[Штип]], [[Битола]] и останати места во [[Македонија]]. Исто така конкурирал и на македонскиот избор за песна на [[Евровизија]] со пејачката Биг Мама.<ref>[http://www.exclusive.com.mk/arhiva.asp?artid=352&page=60 Exclusive.com.mk]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Како пејач досега ги има снимано следните композиции: * „Преко стола“ - на српски јазик * „Отвори се“ - на српски јазик * „Холивуд“ - на македонски јазик === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Холивуд'' || 2008 || |- |'' Bomba.com ''|| 2008 || |- | ''Отвори се ''|| 2009 || Томато продукција |- | ''Деца ночи ''|| 2010 || Дејан Миличевиќ |- | ''Калигула ''|| 2012 || Дејан Миличевиќ |- | ''Само една песна таговна ''|| 2024 || Даниел Јовески |- | ''Све ''|| 2026 || Томислав Живковиќ |- | '' 13 причини''|| 2026 || Весна Петрушевска |- | '' 13 разлога''|| 2026 || |- | ''TBA''|| 2026 || |} == Правни постапки == Јовановски бил казнет со [[евра|€]]15.000 за [[шверц]] на дизајнерска облека преку [[Меѓународен аеродром Скопје|Меѓународниот аеродром во Скопје]] во март 2018 година.<ref>[https://time.mk/c/e8173fdd3a/boki-13-faten-na-carina-svercuval-luksuzna-garderoba.html time.mk]</ref> На 15 јули 2019 година, Бојан Јовановски бil уапсен по налог на Обвинителството за [[организиран криминал]] под сомнение за [[рекетирање]].<ref>{{cite web|url=http://rs.n1info.com/Region/a499917/Makedonska-policija-uhapsila-Bokija-13.html|title=Makedonska policija uhapsila Bokija 13|work=[[N1 (television)|N1.rs]]|language=sr|date=July 2019|access-date=18 August 2019|archive-date=27 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127052744/http://rs.n1info.com/Region/a499917/Makedonska-policija-uhapsila-Bokija-13.html|url-status=dead}}</ref> Овој настан се случил по објавувањето на видео и аудио снимка од неименуван извор од страна на италијанското списание „Ла Верита“, на кои се гледа како Јовановски добива мито од 1,5 милиони евра од македонскиот бизнисмен [[Јордан Камчев]], кој пак бил обвинет за организиран криминал, за Јовановски да влијае врз обвинителката [[Катица Јанева]], со која тврдел дека има блиски врски, да суди во корист на Камчев.<ref>[https://time.mk/c/af585cc846/boki-13-slikan-na-setaliste-se-vrsi-pretres-vo-istrazniot-zatvor-vo-sutka.html Објавени снимки од италијанскиот весник Ла Верита]</ref> Јовановски, исто така, споменал на снимките дека контактирал со [[Премиер на Македонија|премиерот]] [[Зоран Заев]], во врска со случајот. Заев цврсто ги негирал овие шпекулации, нарекувајќи ги неосновани и потсетил дека тој е оној што го пријавил случајот против Камчев.<ref>{{cite web|url=http://rs.n1info.com/Region/a507512/Zaev-Necu-da-mi-vladu-sruse-kriminalci-i-sujetan-novinar.html|title=Zaev: Neć da mi vladu sruše kriminalci i sujetan novinar|work=[[N1 (television)|N1.rs]]|language=sr|date=August 2019|access-date=18 August 2019|archive-date=18 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218053043/http://rs.n1info.com/Region/a507512/Zaev-Necu-da-mi-vladu-sruse-kriminalci-i-sujetan-novinar.html|url-status=dead}}</ref> На 18 јуни 2020 година, Јовановски бил осуден на девет години затвор за незаконско влијание и [[перење пари]].<ref>{{cite web|url=http://rs.n1info.com/Region/a611164/Boki-13-osudjen-na-devet-godina-zatvora-bivsa-tuziteljka-na-sedam.html|title=Boki 13 osuđen na devet godina zatvora, bivša tužiteljka na sedam|work=[[N1 (television)|N1.rs]]|language=sr|date=June 2020|access-date=19 June 2020|archive-date=9 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201209005623/http://rs.n1info.com/Region/a611164/Boki-13-osudjen-na-devet-godina-zatvora-bivsa-tuziteljka-na-sedam.html|url-status=dead}}</ref> Во април 2022 година, Јовановски бил прогласен за виновен и по обвинението за измама на двајца македонски бизнисмени за близу еден милион евра преку неговата невладина организација „Меѓународен сојуз“.<ref>{{cite web|url=https://nova.rs/zabava/sudbine/vrhunac-devijantnog-uma-boki-13-osudjen-na-9-godina-robije/|title="Vrhunac devijantnog uma": Boki 13 osuđen na 9 godina robije|author=Dedakin, I.|work=[[Nova S]]|date=April 7, 2022|language=sr}}</ref> Затворската казна од 9 години била намалена во 2025 година, на 5 години затвор, поради влошена здравствена состојба на Бојан Јовановски.<ref>[https://plusinfo.mk/apelaci-a-mu-a-namali-kaznta-na-boki-13-od-9-na-5-godini-zatvor-ima-da-odlezhi-ushte-nekolku-meseci-po-shto-e-sloboden-chovek/ Од 9 на 5 години затвор]</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=D1F61054BFA0B74AAE2608B1DF744FDD За инат на сите - Боки 13 ја наполни салата] * [http://www.youtube.com/watch?v=3YEaTffvwfc Боки 13 - Отвори се] * [http://www.youtube.com/watch?v=bNxxWOuZyVY&feature=related Боки 13 - Преко стола] * [http://www.youtube.com/watch?v=69swULT2PzM&feature=related Боки 13, Биг Мама и Ферус Муставоф - Холивуд] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јовановски, Бојан}} [[Категорија:Македонски злосторници]] [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Македонски телевизиски водители]] [[Категорија:ЛГБТ-личности од Македонија]] [[Категорија:ЛГБТ-пејачи]] [[Категорија:Луѓе од Скопје]] [[Категорија:Македонски затвореници и притвореници]] [[Категорија:Затвореници во Македонија]] qc2vm1sljk22z2c7pu7g7ihsh74fiap Иван Стоилковиќ 0 194003 5591183 5527333 2026-07-12T20:12:25Z Buli 2648 5591183 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Иван Стоилковиќ |image=Ivan Stoilković official portrait 2024 (cropped).jpg |caption=Стоилковиќ во 2024 година.|birth_place=[[Куманово]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]], |birth_date={{birth date and age|df=yes|1962|1|15}} |nationality= [[Македонија|Македонец]] |ethnicity=[[Македонски Срби|Србин]] |children=2 |office=[[Министер за односи меѓу заедниците на Македонија|Министер за односи меѓу заедниците]] |term_start=23 јуни 2024 |predecessor=Нема |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |president=[[Гордана Сиљановска-Давкова]] |native_name=Иван Стоилковић |party=[[ДПСМ]] |birth_name=Иван Стоилковиќ |education=[[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] }} '''Иван Стоилковиќ''' (р. [[15 февруари]] [[1962|1962 година]] во [[Куманово]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Кој моментално ја врши функцијата [[Министер за односи меѓу заедниците на Македонија|министер за односи меѓу заедниците]] и водач на [[Демократска партија на Србите во Македонија|Демократската партија на Србите во Македонија]]. ==Животопис== Иван Стоилковиќ е роден во [[македонски Срби|српско семејство]] во [[Куманово]] на [[15 февруари]] [[1962]] година. Основното образование го завршил во родниот град, а потоа се запишал во [[Гимназија „Гоце Делчев“ - Куманово|Гимназијата „Гоце Делчев“]] во родниот град. По завршување на средното образование, се запишал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет]] на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]], студирајќи во политичко-правна насока. Женет е и има ќерка и син. Покрај српскиот, течно зборува [[македонски]], [[англиски]] и [[руски јазик]] . Пред да стане професионален политичар 1992-2002, бил основач и директор на приватното градежно претпријатие LAMAX CO од Куманово. На 23 јуни 2024 година, Стоилковиќ е назначен за [[Министер за односи меѓу заедниците на Македонија|министер за односи меѓу заедниците]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://moz.gov.mk/?p=28|title=Новоизбраниот министер за односи меѓу заедниците Иван Стоилковиќ ја презеде министерската функција|work=moz.gov.mk|language=mk|accessdate=2026-01-05}}</ref> ==Политичка кариера== * 1986-1990, претседател на Младинскиот совет во Куманово * 15.12.2001, на II-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. * 15.09.2002, на Парламентарните избори е избран за пратеник во [[Собранието на Република Македонија]] од страна на [[Демократска партија на Србите во Македонија]]. * 05.11.2005, на III-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. * 05.07.2006, на Парламентарните избори е избран за пратеник во Собранието на Р Македонија. * 01.06.2008, на вонредните Парламентарни избори е избран за пратеник во Собранието на Р Македонија. * 15.11.2009, на IV-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. * 09.11.2013, на V-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. ==Наводи== {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стоилковиќ, Иван}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Куманово]] [[Категорија:Македонски Срби]] [[Категорија:Југословенски Срби]] [[Категорија:ДПСМ]] [[Категорија:Пратенички состав 2002-2006]] [[Категорија:Пратенички состав 2006-2008]] [[Категорија:Пратенички состав 2008-2011]] [[Категорија:Пратенички состав 2011-2014]] [[Категорија:Пратенички состав 2016-2020]] [[Категорија:Апсолвенти на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје]] k8658saqgdzglf1ulyilkr8c70ds8ma 5591210 5591183 2026-07-12T20:36:11Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591210 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Иван Стоилковиќ |image=Ivan Stoilković official portrait 2024 (cropped).jpg |caption=Стоилковиќ во 2024 година.|birth_place=[[Куманово]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]], |birth_date={{birth date and age|df=yes|1962|1|15}} |nationality= [[Македонија|Македонец]] |ethnicity=[[Македонски Срби|Србин]] |children=2 |office=[[Министер за односи меѓу заедниците на Македонија|Министер за односи меѓу заедниците]] |term_start=23 јуни 2024 |predecessor=Нема |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |native_name=Иван Стоилковић |party=[[ДПСМ]] |birth_name=Иван Стоилковиќ |education=[[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] }} '''Иван Стоилковиќ''' (р. [[15 февруари]] [[1962|1962 година]] во [[Куманово]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Кој моментално ја врши функцијата [[Министер за односи меѓу заедниците на Македонија|министер за односи меѓу заедниците]] и водач на [[Демократска партија на Србите во Македонија|Демократската партија на Србите во Македонија]]. ==Животопис== Иван Стоилковиќ е роден во [[македонски Срби|српско семејство]] во [[Куманово]] на [[15 февруари]] [[1962]] година. Основното образование го завршил во родниот град, а потоа се запишал во [[Гимназија „Гоце Делчев“ - Куманово|Гимназијата „Гоце Делчев“]] во родниот град. По завршување на средното образование, се запишал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет]] на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]], студирајќи во политичко-правна насока. Женет е и има ќерка и син. Покрај српскиот, течно зборува [[македонски]], [[англиски]] и [[руски јазик]] . Пред да стане професионален политичар 1992-2002, бил основач и директор на приватното градежно претпријатие LAMAX CO од Куманово. На 23 јуни 2024 година, Стоилковиќ е назначен за [[Министер за односи меѓу заедниците на Македонија|министер за односи меѓу заедниците]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://moz.gov.mk/?p=28|title=Новоизбраниот министер за односи меѓу заедниците Иван Стоилковиќ ја презеде министерската функција|work=moz.gov.mk|language=mk|accessdate=2026-01-05}}</ref> ==Политичка кариера== * 1986-1990, претседател на Младинскиот совет во Куманово * 15.12.2001, на II-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. * 15.09.2002, на Парламентарните избори е избран за пратеник во [[Собранието на Република Македонија]] од страна на [[Демократска партија на Србите во Македонија]]. * 05.11.2005, на III-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. * 05.07.2006, на Парламентарните избори е избран за пратеник во Собранието на Р Македонија. * 01.06.2008, на вонредните Парламентарни избори е избран за пратеник во Собранието на Р Македонија. * 15.11.2009, на IV-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. * 09.11.2013, на V-от Конгрес на Демократската партија на Србите во Македонија е избран за Претседател. ==Наводи== {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стоилковиќ, Иван}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Куманово]] [[Категорија:Македонски Срби]] [[Категорија:Југословенски Срби]] [[Категорија:ДПСМ]] [[Категорија:Пратенички состав 2002-2006]] [[Категорија:Пратенички состав 2006-2008]] [[Категорија:Пратенички состав 2008-2011]] [[Категорија:Пратенички состав 2011-2014]] [[Категорија:Пратенички состав 2016-2020]] [[Категорија:Апсолвенти на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје]] p0kizqxqwqss43z99478hw4qn7c4jba Борко Ристовски 0 194130 5591185 5546768 2026-07-12T20:14:06Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591185 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Борко Ристовски |image=Borko Ristovski official portrait 2024 (cropped).jpg |term_start=23 јуни 2024 |birth_date={{birth date and age|df=yes|1982|11|2}} |office=[[Министер за спорт на Македонија|Министер за Спорт]] |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |president=[[Гордана Силјановска-Давкова]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] }} '''Борко Ристовски''' (р. [[2 ноември]] [[1982]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] поранешен [[ракомет]]ар и поранешен репрезентативец кој моментално ја извршува функцијата [[Министер за спорт на Македонија|министер за спорт]] од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://emagazin.mk/%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D0%B5-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8/|title=Кој е Борко Ристовски, кандидат за министер за спорт|last=Редакција|date=2024-06-23|work=еМагазин|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kurir.mk/sport/rakomet/borko-ristovski-kje-bide-minister-za-sport/|title=Борко Ристовски ќе биде Министер за Спорт|work=Курир|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82|title=Борко Ристовски - министер за спорт|last=Трајковска|first=Бисера|date=2024-06-23|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gol.mk/ostanato/borko-ristovski-i-oficijalno-e-minister-za-sport-vo-makedonskata-vlada|title=Борко Ристовски и официјално е министер за спорт во македонската влада|date=2024-06-16|work=Gol.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://republika.mk/sport/ostanati-sportovi/noviot-minister-za-sport-so-jasna-poraka-transparentnosta-i-otchetnosta-se-nash-prioritet/|title=Новиот министер за спорт со јасна порака: Транспарентноста и отчетноста се наш приоритет|last=Сани|date=2024-06-24|work=Република|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625023903/https://republika.mk/sport/ostanati-sportovi/noviot-minister-za-sport-so-jasna-poraka-transparentnosta-i-otchetnosta-se-nash-prioritet/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2024/06/26/ristovski-najvazhno-od-s%D1%90-e-deka-postoi-ministerstvo-za-sport-i-ke-go-gradime-tula-po-tula/|title=Ристовски: Најважно од сѐ е дека постои министерство за спорт и ќе го градиме тула по тула|last=Дејан|first=Дејан|date=2024-06-26|work=telma.com.mk|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ekipa.mk/mitskoski-potvrdi-borko-ristovski-minister-za-sport-na-makedonija/|title=Мицкоски потврди: Борко Ристовски, Министер за Спорт на Македонија|work=Екипа|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Животопис = {{Infobox handball biography | name = Борко Ристовски | image = [[Податотека:Creteil - Chambéry, LNH, 22 Octobre 2014 - 40.JPG|250п]] | fullname = | nationality = [[Македонија|Македонец]] | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1982|11|2}} | birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | height = 1,90 м | weight = 98 кг | currentclub = | clubnumber = 12 | position = [[голман]] | years = 1995-1997<br/>1997-1999<br/>1999-2000<br/>2000-2001<br/>2001-2003<br/>2003-2006<br/>2006-2007<br/>2007<br/>2007-2010<br/>2010-2012<br/>2012-2014<br/>2014<br/>2014-2015<br/>2015-2016<br/>2016-2018<br/>2018-2020<br/>2020-2023 | clubs = [[РК Работнички]]<br/>[[РК Југ]]<br/>[[РК Македонија]] *<br/>[[РК Југ]] (позајмница)<br>[[РК Вардар|РК Вардар Ватростална]]<br/>[[РК Металург Скопје]]<br/>[[РК Теукро]]<br/>[[РК Алхесирас]]<br/>[[РК Металург]]<br/>[[РК Вардар]]<br/>[[РК Гумерсбах]]<br/>[[РК Ал Ахли (Каиро)|Ал Ахли]]<br/>[[РК Кретеј|Кретеј]]<br/>[[Рајн-Некар Левен]]<br/>[[РК Барселона]]<br/>[[С.Л. Бенфика]]<br/>[[РК Вардар]] | caps(goals) = | nationalyears = | nationalteam = {{знамеикона|Macedonia}} [[Машка ракометна репрезентација на Македонија|Македонија]] | nationalcaps(goals) = '''118''' (3) |pcupdate = 14 август 2010 |ntupdate = 29 јануари 2012 }} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2012}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2014}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2016}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2018}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2019}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2020}} {{Нормативна контрола}} = Наводи = {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ристовски, Борко}} [[Категорија:Родени во 1982 година]] [[Категорија:Ракометари од Скопје]] [[Категорија:Ракометари на РК Вардар]] [[Категорија:Ракометни голмани]] [[Категорија:Спортисти-политичари]] p3nt4272s59bs9pj233c2ds5ig3pz3o 5591209 5591185 2026-07-12T20:35:31Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591209 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Борко Ристовски |image=Borko Ristovski official portrait 2024 (cropped).jpg |term_start=23 јуни 2024 |birth_date={{birth date and age|df=yes|1982|11|2}} |office=[[Министер за спорт на Македонија|Министер за Спорт]] |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] }} '''Борко Ристовски''' (р. [[2 ноември]] [[1982]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] поранешен [[ракомет]]ар и поранешен репрезентативец кој моментално ја извршува функцијата [[Министер за спорт на Македонија|министер за спорт]] од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://emagazin.mk/%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D0%B5-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8/|title=Кој е Борко Ристовски, кандидат за министер за спорт|last=Редакција|date=2024-06-23|work=еМагазин|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kurir.mk/sport/rakomet/borko-ristovski-kje-bide-minister-za-sport/|title=Борко Ристовски ќе биде Министер за Спорт|work=Курир|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BA%D0%BE-%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82|title=Борко Ристовски - министер за спорт|last=Трајковска|first=Бисера|date=2024-06-23|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gol.mk/ostanato/borko-ristovski-i-oficijalno-e-minister-za-sport-vo-makedonskata-vlada|title=Борко Ристовски и официјално е министер за спорт во македонската влада|date=2024-06-16|work=Gol.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://republika.mk/sport/ostanati-sportovi/noviot-minister-za-sport-so-jasna-poraka-transparentnosta-i-otchetnosta-se-nash-prioritet/|title=Новиот министер за спорт со јасна порака: Транспарентноста и отчетноста се наш приоритет|last=Сани|date=2024-06-24|work=Република|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625023903/https://republika.mk/sport/ostanati-sportovi/noviot-minister-za-sport-so-jasna-poraka-transparentnosta-i-otchetnosta-se-nash-prioritet/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2024/06/26/ristovski-najvazhno-od-s%D1%90-e-deka-postoi-ministerstvo-za-sport-i-ke-go-gradime-tula-po-tula/|title=Ристовски: Најважно од сѐ е дека постои министерство за спорт и ќе го градиме тула по тула|last=Дејан|first=Дејан|date=2024-06-26|work=telma.com.mk|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ekipa.mk/mitskoski-potvrdi-borko-ristovski-minister-za-sport-na-makedonija/|title=Мицкоски потврди: Борко Ристовски, Министер за Спорт на Македонија|work=Екипа|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Животопис = {{Infobox handball biography | name = Борко Ристовски | image = [[Податотека:Creteil - Chambéry, LNH, 22 Octobre 2014 - 40.JPG|250п]] | fullname = | nationality = [[Македонија|Македонец]] | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1982|11|2}} | birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | height = 1,90 м | weight = 98 кг | currentclub = | clubnumber = 12 | position = [[голман]] | years = 1995-1997<br/>1997-1999<br/>1999-2000<br/>2000-2001<br/>2001-2003<br/>2003-2006<br/>2006-2007<br/>2007<br/>2007-2010<br/>2010-2012<br/>2012-2014<br/>2014<br/>2014-2015<br/>2015-2016<br/>2016-2018<br/>2018-2020<br/>2020-2023 | clubs = [[РК Работнички]]<br/>[[РК Југ]]<br/>[[РК Македонија]] *<br/>[[РК Југ]] (позајмница)<br>[[РК Вардар|РК Вардар Ватростална]]<br/>[[РК Металург Скопје]]<br/>[[РК Теукро]]<br/>[[РК Алхесирас]]<br/>[[РК Металург]]<br/>[[РК Вардар]]<br/>[[РК Гумерсбах]]<br/>[[РК Ал Ахли (Каиро)|Ал Ахли]]<br/>[[РК Кретеј|Кретеј]]<br/>[[Рајн-Некар Левен]]<br/>[[РК Барселона]]<br/>[[С.Л. Бенфика]]<br/>[[РК Вардар]] | caps(goals) = | nationalyears = | nationalteam = {{знамеикона|Macedonia}} [[Машка ракометна репрезентација на Македонија|Македонија]] | nationalcaps(goals) = '''118''' (3) |pcupdate = 14 август 2010 |ntupdate = 29 јануари 2012 }} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2012}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2014}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2016}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2018}} {{Македонска ракометна репрезентација на Светско првенство 2019}} {{Македонска ракометна репрезентација на Европско првенство 2020}} {{Нормативна контрола}} = Наводи = {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ристовски, Борко}} [[Категорија:Родени во 1982 година]] [[Категорија:Ракометари од Скопје]] [[Категорија:Ракометари на РК Вардар]] [[Категорија:Ракометни голмани]] [[Категорија:Спортисти-политичари]] 3kv9hmhw4wriptal8olu6rs0lhi3x0x Никола Георгиев 0 727961 5591103 4466193 2026-07-12T17:36:45Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591103 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име = Никола Георгиев |портрет = |px = 150п |занимање = |наставка = |роден-дата = [[1880]] |роден-место = [[Радовиш]] |починал-дата = [[20 јуни]] [[1932]] |починал-место = {{починал во|Петрич}}, [[Бугарија]] }} [[Податотека:Prez golgota.jpg|дясно|мини|250п|Гробот на [[Тодор Александров]], напред во средината Никола Георгиев (1), Георги Вандев (2) и Илија Хаџитошев (3).]] '''Никола Георгиев''' ([[1880]] - [[1932]]) познат и под [[псевдоним]]от '''Велко''', бил македонски учител и револуционер, деец на [[ВМОРО|Македонската револуционерна организација]]. == Биографиja == Георгиев е роден во 1880 година во [[Радовиш]], [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]], денес [[Македонија]]. Во 1902 година завршува [[Солунска машка гимназија]] во [[Солун]]. Потоа, работи како учител во родниот град Радовиш и е избран за член на околискиот револуционерен комитет. После тоа Георгиев завршува право и работи како адвокат во [[Радовиш]] и [[Петрич]], а потоа станува градоначалник на двете места. Осуден е од српските власти на смрт после [[Првата светска војна]]. Во 1925 година Никола Георгиев е избран за секретар на Струмичкиот окружен револуционерен комитет. Кон [[1930]] година е член на Македонското благотворително братство „Христо Матов“ во Петрич.<ref>Албумъ-алманахъ "Македония". Софија, 1931.</ref> Умира на [[20 јуни]] [[1932]] година во [[Петрич]].<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация . Войводи и ръководители (1893 – 1934). Биографично-библиографски справочник. Софија, 2001, стр. 31.</ref> ==Извори== <references/> {{Дејци на МРО}} {{DEFAULTSORT:Георгиев, Никола}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Луѓе од Радовиш]] [[Категорија:Македонски преселници во Петрич]] [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] ts3jcpnhyhw4tegzorb4jm6gfbb0qqb Љупчо Димовски 0 734994 5591188 5532200 2026-07-12T20:16:21Z Buli 2648 5591188 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = Љупчо Димовски |honorific-suffix = |image =Ljupčo Dimovski official portrait 2024 (cropped).jpg |caption = Димовски во 2024 година. |office = [[Министер без ресор|Министер за политички систем]] |term_start = 23 јуни 2024 |term_end = |primeminister = [[Христијан Мицкоски]] |president = [[Гордана Сиљановска-Давкова]] |office2 = Пратеник во [[Собрание на Република Македонија]] |term_start2 = 19 јуни 2014 |term_end2 = 23 јуни 2024 |primeminister2 = [[Никола Груевски]]<br>[[Зоран Заев]]<br>[[Димитар Ковачевски]]<br>[[Христијан Мицкоски]] |president2 = [[Ѓорге Иванов]]<br>[[Стево Пендаровски]]<br>[[Гордана Сиљановска-Давкова]] |office3 = [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Република Македонија|Министер за земјоделство]] |primeminister3 = [[Никола Груевски]] |term_start3 = 10 јули 2009 |term_end3 = 25 јуни 2014 |predecessor3 = [[Аце Спасеновски]] |successor3 = [[Михаил Цветков]] |birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1959|4|9}} |birth_place = [[Велес|Титов Велес]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонци|Македонец]] |party = [[Социјалистичка партија на Македонија]] |alma_mater = |profession = |religion = |spouse = |website = |birth_name=Љупчо Димовски}} '''Љупчо Димовски''' ({{роден на|9|април|1959}} во [[Велес]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], [[економист]]. Тој моментално ја извршува функцијата [[Министер без ресор|министер за политички систем]] и е водач на [[Социјалистичка партија на Македонија]]. ==Животопис== Љупчо Димовски е роден на 9 април 1959 година во [[Велес]]. Неговата кариера опфаќа повеќе од три децении работа во различни области, вклучувајќи [[економија]], финансии и јавна администрација. Димовски стекнал високо образование на [[Економски факултет - Скопје|Факултетот за економски науки]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]], каде што специјализирал областа на меѓународните финансии, банкарство и финансиско-сметководствено работење. Неговата професионална кариера започнала во 1987 година во „Технометал - Вардар” А.Д. – Скопје каде работи како комерцијален референт. Преку својата работа, тој брзо напреднал и станал помошник директор на Секторот за електротехнички стоки. Од 1998 до 2004 година, тој работел и како генерален директор на „Електронска индустрија - Скопје”. Од 2005 до 2008 година, тој бил генерален директор и на Јавното претпријатие „Паркови и зеленило” – Скопје, каде што управувал со сите активности на претпријатието. Неговата политичка кариера започнала во 2008 година, кога станал заменик министер за транспорт и врски. Во 2009 година, пак, тој бил назначен за министер за земјоделство, шумарство и водостопанство, позиција која ја извршувал до 2014 година. Од 2014 година до 2024 година, Димовски бил [[Пратеник (Македонија)|пратеник]] во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. Во 2024 година Љупчо Димовски бил избран за вицепремиер и министер за политички систем.<ref>[https://mia.mk/story/%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%99%D1%83%D0%BF%D1%87%D0%BE-%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D1%80-%D0%B8-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8-%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC Љупчо Димовски - вицепремиер и министер за политички систем]</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{Влада на Македонија (2011-2014)}} {{Влада на Македонија (2008-2011)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Димовски, Љупчо}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2008]] [[Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2011]] [[Категорија:Македонски министри]] [[Категорија:Политичари од СПМ]] [[Категорија:Пратенички состав 2014-2016]] [[Категорија:Пратенички состав 2016-2020]] [[Категорија:Апсолвенти на Економскиот факултет - Скопје]] liawdbkye4s7qodj9164bl22yowlrdn Данаил Крапчев 0 758422 5591101 5566454 2026-07-12T17:36:24Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591101 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Данаил Крапчев | портрет=Danail Krapchev.jpg | px=150п| опис=македонски и бугарски новинар| наставка= | роден-дата={{роден на|15|декември|1880}} | роден-место= {{роден во|Прилеп}}, [[Македонија]] | починал-дата= {{починал на|10|септември|1944}}| починал-место= {{починал во|Горна Џумаја}}, [[Пиринска Македонија]] | }} '''Данаил Василев Крапчев''' — македонски новинар, учесник во македонското револуционерно движење, деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Во својот живот се занимавал со новинарство и е еден од поистакнатите бугарски политички аналитичари. == Животопис == Роден е во [[Прилеп]] на [[15 декември]] [[1880]] година. Во [[1898]] година завршува [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунскатa машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], а во [[1906]] година [[историја]] на [[Софиски универзитет|Софискиот универзитет]]. Истата година започнал со новинарската активност во неделното списание „[[Македонско-одрински преглед (весник)|Македонско-одрински преглед]]“, по што станува нелегален четник на Организација. Во [[1907]] година заедно со [[Пејо Јаворов]] и [[Васил Пасков]] го редактирал весникот „[[Илинден (весник)|Илинден]]“ во Софија. Следната [[1908]] година го уредува истовремено весникот „Татковина“ и весникот „Роднина“ во Солун. Во периодот меѓу 1909-1912 го издавал весникот [[Вардар (весник 1911 - 1912)|„Вардар“]] во Софија и последователно го преименувал на други реки "Места", "Струма", "Марица", "Брегалница" за да ја надмине забраната во Турција. Во 1912 година Данаил Крапчев е повторно четник заедно со Јаворов. Истата година го уредувал весникот "Бугарин" во Солун. По [[Втората балканска војна]] е уредник е на органот на бугарската демократската партија "Прјапорец" во Софија. Во периодот меѓу 1915-1918, Данаил Крапчев е воен дописник на весниците "Воени известувања", "Добруџа" и "Прјапорец". Во 1919 година создаал независен информативен весник "Зора", на кој е директор до крајот на својот живот. Во исто време е директор-сопственик на акционерско друштво "Бугарски печат" и "Печат". Член е и еден од основачите на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]]. Во 1928 година е во раководството на [[Сојуз на македонските младински организации|Сојузот на македонските младински организации]]. По превратот од [[19 мај]] [[1934]] година поради своите демократските позиции е протеран во [[Карлово]]. Во април [[1941]] година е испратен од бугарскиот премиер [[Богдан Филов]] да воспостави врска со [[Бугарски акциони комитети|Бугарските акциони комитети]]. На [[9 септември]] [[1944]] година е уапсен поради политички причини. Починал при неразјаснети околности на 10 септември истата година во полициската станица на Горна Џумаја. Посмртно е осуден од Народниот суд. Во февруари [[1994]] година Врховниот суд на [[Република Бугарија]] ја укинала пресудата.<ref>Енциклопедия „Пирински край“, Том 1, Благоевград, 1995, стр. 463.</ref> == Наводи == <references/> ==Надворешни врски == * [http://www.kroraina.com/knigi/ct/index.html online: Данаил Крапчев и вестник Зора. Незабравимото. Интервюта, писма, документи] * [http://www.liternet.bg/publish/ctrifonova/d_krapchev.htm Помен за Данаил Крапчев, Цвета Трифонова] * [http://promacedonia.com/v_mak/1999/mak11_3_9.html Комунистите убиха Данаил Крапчев заради българолюбието му, Виолета Радева] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070930201600/http://promacedonia.com/v_mak/1999/mak11_3_9.html |date=2007-09-30 }} * [https://web.archive.org/web/20091022222726/http://geocities.com/Athens/Oracle/3424/mak/mak_51_2-4.html 114 години от рождението на Данаил Крапчев - Той води гигантска битка за равноправна България, Райна Иванова] * [http://demokraciadnes.bg/print/article.php?aid=198&ed=6 За създателя на българския „Таймс” Данаил Крапчев] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071004223416/http://demokraciadnes.bg/print/article.php?aid=198&ed=6 |date=2007-10-04 }} {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Крапчев}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Апсолвенти на Софискиот универзитет]] [[Категорија:Членови на Македонскиот научен институт]] [[Категорија:Македонски општественици]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] nvcebuqlkn72ql6enr3vshh458l2n5j Борис Мончев 0 758697 5591102 5476101 2026-07-12T17:36:33Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591102 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Борис Мончев| портрет=Boris Monchev IMARO.JPG | px=150п| опис=македонски револуционер| наставка= | роден-дата={{роден на|15|август|1881}}| роден-место=[[Прилеп]], [[Македонија]]| починал-дата= {{починал на|4|октомври|1942}}| починал-место= [[Софија]], [[Бугарија]]| }} '''Борис Василев Мончев''', со псевдоним ''Борил'', — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], по војните се занимавал со политика во [[Бугарија]]. == Животопис == === Ран живот и образование === Мончев е роден на 15 август 1881 година во [[Прилеп]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Тој бил син е на прилепчанецот [[Васил Мончев]] и брат на [[Георги Мончев]]. Во 1902 година завршил со [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|17-та генерација]] во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], а во 1911 година - право во [[Женева]]. Во периодот помеѓу 1903 - 1905 година работел како учител во Солунската гимназија и истовремено бил член на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] кој се самораспуштил на 13 април 1904 година.<ref>[http://promacedonia.org/obm1/5_7.html Силянов, Христо. Освободителните борби на Македония, том I, София, 1933, стр. 275.]</ref> === Револуционерна дејност === Во 1905 година на [[Солунски конгрес од 1905 (појаснување)|Солунскиот окружен конгрес]] бил избран за делегат на [[Рилскиот конгрес]] на Организацијата. Мончев земал активно учество во создавањето на [[Сојуз на бугарски уставни клубови|Сојузот на бугарски уставни клубови]] по [[Младотурска револуција|Хуриетот]]. Учествувал во уредувањето на списанието "Искра" <ref>Енциклопедия „Пирински край“. Том 1, Благоевград, 1995, стр. 388.</ref>. За време на [[Првата светска војна]] служел во 39 родопски пешадиски полк. Борис Мончев е пратеник во XIX (1920 - 1923) и XXIV (1938 - 1939) бугарско народно собрание. Починал на 4 октомври 1942 година во [[Софија]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация . Войводи и ръководители (1893 – 1934). Биографично-библиографски справочник. София, 2001, стр. 110.</ref>. == Извори == <references/> {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Мончеви]] [[Категорија:Апсолвенти на Загрепскиот универзитет]] [[Категорија:Апсолвенти на Софискиот универзитет]] [[Категорија:Македонски преселници во Крџали]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] 2x8h5p2urks11bl9z9e60adbyyteltn Георги Мончев 0 760067 5591106 4769112 2026-07-12T17:37:29Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591106 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Георги Мончев| портрет=Георги Мончев.jpg | px=150п| опис=македонски револуционер| наставка= | роден-дата={{роден на|||1883}}| роден-место={{роден во|Прилеп}}, [[Македонија]]| починал-дата= {{починал на|23|јуни|1913}}| починал-место= {{починал во|Солун}}, денешна [[Грција]]| }} '''Георги Василев Мончев''', — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == [[Податотека:Тодор Александров и Георги Мончев.jpg|thumb|250px|лево|[[Тодор Александров]] и Георги Мончев во 1912 г.]] [[Податотека:Todor Alexandrov Hristo Matov, Georgi Monchev, Vlade Slankov, Nikola Ivanov IMARO.JPG|десно|мини|250п|[[Тодор Александров]], [[Христо Матов]], Георги Мончев, [[Владимир Сланков]] и Никола Иванов во [[Димотика]] во Балканската војна.]] Мончев е роден 1883 година во [[Прилеп]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Син е на [[Васил Мончев]] и брат на [[Борис Мончев]]. Неговиот татко се преселил во [[Солун]]. Во 1902 година завршил во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]], а таму станал член на Организацијата. Во текот на [[Илинденското востание]] земал учество во многу борби со османлиската војска како четник на [[Даме Груев]]. По востанието бил член на Солунскиот окружен револуционерен комитет. Од 1906 до 1908 година е четник на [[Александар Китанов]] и Гоце Междуречки. Учествувал како делегат на [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]]. По [[Младотурската револуција]] во 1908 година станува активист на [[Сојуз на бугарски уставни клубови|Сојузот на бугарските конституциони клубови]]. Во 1912 година е уапсен и осуден на прогонство. При избувнувањето на [[Првата балканска војна]] во 1912 година Мончев предводел партизанска чета № 27 од 10 лица четници <ref>Генов, Георги. Беломорска Македония 1908 - 1916, Торонто, 2006, стр. 109</ref> на [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]], која дејствува во Кукушко и Солунско. Потоа служи во Втора чета на петнаесеттата Штипско дружина, а во [[Втората балканска војна]] - во зборната партизанска чета на МОО. Повреден е на 26 јуни 1913 година и по неуспешниот обид да се самоубие, во бесознание се нашол во грчко заробеништво. Починал од повредите во Солун. Добитник е на орден "За храброст" IV <ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993.</ref><ref>„Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 472, 893.</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001., стр. 110 - 111.</ref>. == Извори == <references/> {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Мончеви]] [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] 188j0o0yqka1dc09vhhqgan34whrftd 5591107 5591106 2026-07-12T17:37:41Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591107 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Георги Мончев| портрет=Георги Мончев.jpg | px=150п| опис=македонски револуционер| наставка= | роден-дата={{роден на|||1883}}| роден-место={{роден во|Прилеп}}, [[Македонија]]| починал-дата= {{починал на|23|јуни|1913}}| починал-место= {{починал во|Солун}}, денешна [[Грција]]| }} '''Георги Василев Мончев''', — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == [[Податотека:Тодор Александров и Георги Мончев.jpg|thumb|250px|лево|[[Тодор Александров]] и Георги Мончев во 1912 г.]] [[Податотека:Todor Alexandrov Hristo Matov, Georgi Monchev, Vlade Slankov, Nikola Ivanov IMARO.JPG|десно|мини|250п|[[Тодор Александров]], [[Христо Матов]], Георги Мончев, [[Владимир Сланков]] и Никола Иванов во [[Димотика]] во Балканската војна.]] Мончев е роден 1883 година во [[Прилеп]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Син е на [[Васил Мончев]] и брат на [[Борис Мончев]]. Неговиот татко се преселил во [[Солун]]. Во 1902 година завршил во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]], а таму станал член на Организацијата. Во текот на [[Илинденското востание]] земал учество во многу борби со османлиската војска како четник на [[Даме Груев]]. По востанието бил член на Солунскиот окружен револуционерен комитет. Од 1906 до 1908 година е четник на [[Александар Китанов]] и Гоце Междуречки. Учествувал како делегат на [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]]. По [[Младотурската револуција]] во 1908 година станува активист на [[Сојуз на бугарски уставни клубови|Сојузот на бугарските конституциони клубови]]. Во 1912 година е уапсен и осуден на прогонство. При избувнувањето на [[Првата балканска војна]] во 1912 година Мончев предводел партизанска чета № 27 од 10 лица четници <ref>Генов, Георги. Беломорска Македония 1908 - 1916, Торонто, 2006, стр. 109</ref> на [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]], која дејствува во Кукушко и Солунско. Потоа служи во Втора чета на петнаесеттата Штипско дружина, а во [[Втората балканска војна]] - во зборната партизанска чета на МОО. Повреден е на 26 јуни 1913 година и по неуспешниот обид да се самоубие, во бесознание се нашол во грчко заробеништво. Починал од повредите во Солун. Добитник е на орден "За храброст" IV <ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993.</ref><ref>„Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 472, 893.</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001., стр. 110 - 111.</ref>. == Извори == <references/> {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Мончеви]] [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] q30bnfe6860uk9vb9fhkkkaeuqwd81o Кројско Поле 0 767050 5591273 5437434 2026-07-13T08:27:59Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591273 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |official_name = Кројско Поле |native_name = Fushë-Krujë |settlement_type = |motto = |image_skyline = Fushë-Krujë, Krujë, Albania 2019 03 – Main street.jpg |imagesize = |image_caption = Поглед кон гланата улица во градот |image_flag = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |pushpin_map = Албанија |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |coordinates_region = АЛ |subdivision_type = Држава |subdivision_name = {{ALB}} |subdivision_type1 = [[Области во Албанија|Област]] |subdivision_name1 = [[Драч (област)|Драч]] |subdivision_type2 = [[Окрузи во Албанија|Округ]] |subdivision_name2 = [[Кроја (округ)|Кроја]] |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = Metric |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2001 |population_footnotes = |nickname = |population_total = 18,619 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = Central European Time |utc_offset = +1 |timezone_DST = CEST |utc_offset_DST = +2 |latd=41|latm=29|lats=|latNS=N |longd=19|longm=43|longs=|longEW=E |coordinates_display = display=inline,title |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = Postal code <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code =1502 |area_code =0563 |blank_name = [[Регистарски таблички во Албанија|Регистарска Табличка]] |blank_info = КР |blank1_name = |blank1_info = |website = http://www.bashkiafushekruje.gov.al |footnotes = }} '''Кројско Поле''' или '''Фуша-Кроја''' ({{langx|sq|Fushë-Krujë}}) — град во округот [[Кроја (округ)|Кроја]] во [[Албанија]].<ref>[http://www.legjislacionishqiptar.gov.al/doc.jsp?doc=docs/Ligj%20Nr%209969%20Dat%C3%AB%2024-07-2008.htm Albanian government budget legislation]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Градот стекнал светска популарност кога [[САД|американскиот]] [[претседател]] [[Џорџ Буш]] го посетил во [[понеделник]], [[10 јуни]] [[2007]]. Градот исто така е едно од местата каде што се одвивале познатите битки на [[Скендербег]]. ==Наводи== {{наводи|colwidth=30em}} {{Градови во Албанија}} {{Албанија-никулец}} {{DEFAULTSORT:Fushe-Kruje}} [[Категорија:Градови во Албанија]] 1omhqgs5h51w718o5t73hp350rd4xeb Џеда 0 778666 5591271 5540929 2026-07-13T08:24:54Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591271 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | official_name = Џеда | nickname = ''Мостот на Црвеното Море'' | native_name = جدّة ''Jidda'' | settlement_type = град | image_skyline =Jeddah Corniche 36.jpg | image_caption = Панорама на Џеда | motto = | image_flag = Flag of Saudi Arabia.svg | flag_link = Знаме на Саудиска Арабија | flag_size = 80px | image_shield = Emblem of Saudi Arabia.svg | shield_link = Грб на Саудиска Арабија | shield_size = 40px | map_caption = Локација на Џеда во Саудиска Арабија | pushpin_map = Саудиска Арабија | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|25px]] [[Саудиска Арабија]] | subdivision_type1 = Покраина | subdivision_name1 = [[Мека (покраина)|Мека]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | leader_title = Градоначалник | leader_name = Хани Абу Рас<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentID=2010081981360 |title=Abu Ras promises new Jeddah |publisher=Saudigazette.com.sa |date=2010-08-19 |accessdate=2011-04-17 |archive-date=2014-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214035134/http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentID=2010081981360 |url-status=dead }}</ref> | leader_title1 = Градски гувернер | leader_name1 = Мишал ал Сауд | leader_title2 = Покраински гувернер | leader_name2 = Халид ал Фаисал | established_title = Основан | established_date = ~ 6 век п.н.е. | established_title2 = Приклучен кон Саудиска Арабија | established_date2 = 1925 | established_title3 = | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_magnitude = | area_km2 = 1570 | area_metro_km2 = 3000 | area_urban_km2 = 1500 | elevation_m = 12 | area_footnotes = | population_note = проценка | population_as_of = 2008 | population_total = 3,234,000 | population_density_km2 = 2921 | population_density_sq_mi = 1826 | population_urban = 3,855,912 | population_metro = 4,500,000 | population_footnotes = | timezone = [[Источноафриканско време|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = [[Источноафриканско време|EAT]] | utc_offset_DST = +3 | postal_code_type = Поштенски број | postal_code = (5 бројки) | area_code = +966-2 | website = [http://www.jeddah.gov.sa/english/index.php Општина Џеда] |latd=21 |latm=32 |lats=36 |latNS=N |longd=39 |longm=10 |longs=22 |longEW=E | coordinates_region = SA | coordinates_type = type:city | coordinates_display = inline,title }} '''Џеда''' или '''Џида''' ({{langx|ar|'''جدّة'''}}, ''Jidda''; {{langx|tr|Cidde}}) — град во [[Саудиска Арабија]] на бреговите на [[Црвеното Море]]. Градот е еден од главните урбани центри во државата и најголем град во [[Мека (покраина)|покраината Мека]]. Покрај тоа, Џеда е најголемо пристаниште на Црвеното Море и втор најголем град во Саудиска Арабија, веднаш зад главниот град [[Ријад]]. Според проценките за 2010, градот имал околу 3.2 милиони жители и претставува еден од главните трговски центри на државата. Џеда е главна порта за [[Мека]], најсветиот град во исламскиот свет, и [[Медина]], исто така свет исламски град. Џеда е еден од најкосмополитските, најразновидните и најтолерантните градови во Саудиска Арабија, кој е дом на голем број доселеници од целиот свет. Економски, Џеда е фокусирана на понатомошно развивање на инвестициите во научните и енергетските капацитет во Саудиска Арабија и во Средниот Исток.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://ae.zawya.com/story.cfm/sidZAWYA20100727050049/comment |title=архивски примерок |accessdate=2011-10-20 |archive-date=2012-07-01 |archive-url=https://archive.today/20120701183223/http://ae.zawya.com/story.cfm/sidZAWYA20100727050049/comment |url-status=dead }}</ref> Регионално, Џеда е главен центар за пошироката средина. == Потекло на поимот == Денес постојат најмалку две толкувања за потеклото и значењето на името Џеда, според Џеда Ибн Хелван а Кудаиј, шефот на кланот [[Куда]]. Според најпопуларното толкување, името на градот потекнува од арапскиот збор جده ''Jaddah'' што значи „баба“. Според источните верувања, [[Гробот на Ева|гробот на]] [[Ева]] се смета дека се наоѓа во Џеда.<ref>Jayussi, Salma; Manṣūr Ibrāhīm Ḥāzimī; ʻIzzat ibn ʻAbd al-Majīd Khaṭṭāb ''Beyond the Dunes'' I B Tauris & Co Ltd (28 April 2006), p. 295. ISBN 978-1-85043-972-1 [http://books.google.co.uk/books?id=0aEnJNBD-QAC&lpg=PR13&lr=&pg=PA295#v=onepage&q=&f=false]</ref> Гробот бил запечатен од религиските власти во 1975 година бидејќи некои луѓе се молеле во него. ==Збратимени градови== Џеда е збратимена со 25 градови: <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> * {{Flag icon|Turkey}} [[Адана]], [[Турција]] * {{Flag icon|Tunisia}} [[Тунис (град)|Тунис]], [[Тунис]] * {{Flag icon|Egypt}} [[Александрија]], [[Египет]] * {{Flag icon|Kazakhstan}} [[Алма-Ата]], [[Казахстан]] * {{Flag icon|Jordan}} [[Аман]], [[Јордан]] * {{Flag icon|Iran}} [[Тебриз]], [[Иран]] * {{Flag icon|Azerbaijan}} [[Баку]], [[Азербејџан]] * {{Flag icon|Egypt}} [[Каиро]], [[Египет]] * {{Flag icon|Morocco}} [[Казабланка]], [[Мароко]] * {{Flag icon|UAE}} [[Дубаи]], [[ОАЕ]] * {{Flag icon|Turkey}} [[Истанбул]], [[Турција]]<ref>{{Наведена мрежна страница |author=Burak Sansal |url=http://www.greatistanbul.com/sister_cities.htm |title=Sister cities of Istanbul |publisher=Greatistanbul.com |date=2006-11-20 |accessdate=2011-04-17 |archive-date=2009-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527130230/http://www.greatistanbul.com/sister_cities.htm |url-status=dead }}</ref> * {{Flag icon|Indonesia}} [[Џакарта]], [[Индонезија]] * {{Flag icon|Malaysia}} [[Џохор Бахру]], [[Малезија]] * {{Flag icon|Malaysia}} [[Кучинг]], [[Малезија]] * {{Flag icon|Pakistan}} [[Карачи]], [[Пакистан]] * {{Flag icon|Russia}} [[Казан]], [[Русија]] * {{Flag icon|Spain}} [[Марбела]], [[Шпанија]] * {{Flag icon|Turkmenistan}} [[Мари (Туркменистан)|Мари]], [[Туркменистан]] * {{Flag icon|Ukraine}} [[Одеса]], [[Украина]] * {{Flag icon|Kyrgyzstan}} [[Ош (Киргистан)|Ош]], [[Киргистан]] * {{Flag icon|Bulgaria}} [[Пловдив]], [[Бугарија]] * {{Flag icon|Japan}} [[Шимоносеки]], [[Јапонија]] * {{Flag icon|Russia}} [[Санкт Петербург]], [[Русија]] * {{Flag icon|France}} [[Стразбур]], [[Франција]] * {{Flag icon|Germany}} [[Штутгарт]], [[Германија]] * {{Flag icon|Taiwan}} [[Тајпеј]], [[Република Кина]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.protocol.taipei.gov.tw/sister/esister.htm |title=Sister cities of Taipei |publisher=Protocol.taipei.gov.tw |date= |accessdate=2011-04-17 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718181902/http://www.protocol.taipei.gov.tw/sister/esister.htm |url-status=dead }}</ref> * {{Flag icon|China}} [[Сијан]], [[НР Кина]] * {{Flag icon|Algeria}} [[Оран]], [[Алжир]] </div> ==Наводи== {{наводи}} ==Користена литература== * Farsi, Hani M.S. (Mohamed Said). ''Jeddah: city of art: the sculptures and monuments.'' London: Stacey International, 1991. ISBN 0-905743-66-0 * Facey, William & Grant, Gillian. ''Saudi Arabia by the First Photographers''. ISBN 0-905743-74-1 * Tarabulsi, Mohammed Yosuf. ''Jeddah: A Story of a City''. Riyadh: King Fahd National Library, 2006. ISBN 9960-52-413-2 * John F. Keane. ''Six months in the Hijaz : journeys to Makkah and Madinah 1877-1989''. Manchester: Barzan Publishing, 2006. ISBN 0-9549701-1-X * Al-Khaldi, Ibrahim. ''The Bedouin Photographer'' - ''Al-Mosawwir Al-Badawi''. Kuwait, 2004. * Badr El-Hage. ''Saudi Arabia : caught in time 1861-1939''. Published by Garnet, Reading, 1997. ISBN 1-85964-090-7 * Captain G. S. Froster. ''A trip Across the Peninsula - Rehla Abr Al-Jazeera''. Mombai, India, 1866. * ''From Bullard to Mr Chamberlain''. Jeddah, 1925 Feb. (No.# secrets) - Archived Post. * Al-Rehani. ''Nejd and Its Followers''. * Al-Turki, Thuraya. ''Jeddah: Um Al-Rakha wal Sheddah''. Published by Dar Al-Shrooq. * Al-Harbi, Dalal. ''King Abdulaziz and his Strategies to deal with events : Events of Jeddah''. King Abdulaziz National Library, 2003. ISBN 9960-624-88-9 * Didier, Charles. ''Séjour Chez Le Grand-Cherif De La Mekke''. Librairie De L. Hachette et, Rue Pierre. * Didier, Charles. ''Rehla Ela Al-Hejaz: A trip to Hejaz''. Translated from "Séjour Chez Le Grand-Cherif De La Mekke" into Arabic. Paris, 1854. ISBN 9960-677-14-1 ==Поврзано== * [[Саудиска Арабија]] * [[Градови во Саудиска Арабија]] ==Надворешни врски== {{Sister project links|Jeddah}} * [http://www.jeddah.gov.sa/ Општина Џеда] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070531224917/http://www.jeddah.gov.sa/ |date=2007-05-31 }} * [http://www.jed.gov.sa/ Кнежевство Џеда] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110111072641/http://www.jed.gov.sa/ |date=2011-01-11 }} * [http://www.jeddah.gov.sa/english/ Град Џеда] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090717005415/http://www.jeddah.gov.sa/english/ |date=2009-07-17 }} * [http://maps.jeddah.gov.sa/ Интерактивна карта на Џеда] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120222225128/http://maps.jeddah.gov.sa/ |date=2012-02-22 }} {{Саудиска Арабија-гео-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Градови во Саудиска Арабија]] [[Категорија:Џеда| ]] [[Категорија:Населени места основани во 6 век п.н.е.]] 876enlwzdkxypcqpdv6brregpgx6jpm Кање 0 963221 5591272 4598255 2026-07-13T08:26:33Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591272 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |official_name = Кање<br /><small>''Kanye''</small> |nickname =Га Мајла |named_for = | image_skyline = Kanye 20200721a.jpg | image_alt = | image_caption = Главната улица во градот |settlement_type = град |pushpin_map=Botswana |coordinates_region = BW |subdivision_type = Држава |subdivision_name = {{знаме|Боцвана}} |subdivision_type1 = [[Окрузи во Боцвана|Округ]] |subdivision_name1 =[[Јужен округ (Боцвана)|Јужен]] |subdivision_type2 = Подокруг |subdivision_name2 = Нгвакеце |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2001 |population_footnotes = <ref name=census>{{citation|author=Central Statistics Office|title=Distribution of population by sex by villages and their associated localities: 2001 population and h|url=http://www.cso.gov.bw/index.php?option=com_content&task=view&id=150|accessdate=2009-12-27|date=2008-02-07|origyear=2001|location=Gaborone, Botswana}}</ref> |population_total = 40,628 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro =48,143 |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = | population_demonym = Кањеец |timezone = [[Централноафриканско време|ЦАВ]] |utc_offset = +2 | timezone_DST = н/п | utc_offset_DST = +2 |latd=24 |latm=59 |latNS=S |longd=25 |longm=21 | longEW=E|coordinates_display=d |elevation_footnotes = <ref name=fallingrain>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fallingrain.com/world/BC/0/Kanye.html|title=Kanye, Botswana Page|publisher=Falling Rain Genomics, Inc|accessdate=2009-12-27}}</ref> |elevation_m = 1306 |elevation_ft = 4288 |area_code_type = Телефонски код<ref>{{Citation|title=Botswana (country code +267)|url=http://www.itu.int/dms_pub/itu-t/oth/02/02/T020200001C0001MSWE.doc|author=Botswana Telecommunications Authority|publisher=International Telecommunication Union|accessdate=2009-12-27|date=2009-09-11|format=DOC|work=National Numbering Plans|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mKyF8Dce?url=http://www.itu.int/dms_pub/itu-t/oth/02/02/T020200001C0001MSWE.doc|archivedate=2009-12-27|url-status=live}}</ref> |area_code = 54X |website = }} '''Кање''' ([[англиски јазик|англиски]] и [[цвана (јазик)|цвана]]: ''Kanye'') — град во [[Боцвана]]. Кање е административен центар на [[Јужен округ (Боцвана)|Јужниот округ]] и истиот е најстар поголем населен центар во Боцвана, кој бил основан во 1853 година. Се наоѓа во планинските предели на Јужна Боцвана, над надморска височина од околу 1300 метри, во близина на главниот град [[Габороне]] и градот [[Лобаце]]. Градот е дом на народот [[Бангвакеце]] и истиот е татковина на ова боцванско племе. На почетокот на 19. век, во околината на градот постоела т.н. држава „Бангвакеце“, под чија заштита биле луѓето од племето [[Баролонг]], кои беале од прогонувањето на [[Бури]]те. Во него, исто така, е роден вториот претседател на Боцвана, [[Квет Масире]]. Во периодот од 2003 до 2005 година, во Кање е снимен 80-минутен документарен филм за кралското семејство Бангвакеце, насловен „Дворот на кралицата“.<ref>[http://www.heldmannfilm.de/ Filmografie, Eva Heldmann]</ref> == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Боцвана]] * [[Јужен округ (Боцвана)|Јужен округ]] {{Боцвана-никулец}} [[Категорија:Градови во Боцвана]] 5k3ybvi1gv6xuq4qs3y7qmt3miqhthp NGC 438 0 1009396 5591148 5271221 2026-07-12T19:07:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591148 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0438 DSS.jpg |соѕвездие=[[Вајар (соѕвездие)|Вајар]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=1 ч 13 м 34,3 с |деклинација=- 37° 54' 5" |положбен агол=36 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,6 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1,4' х 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[1 септември]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 296-7, MCG -6-3-29, IRAS 01112-3810 }} '''NGC 438''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Вајар (соѕвездие)|Вајар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 438 се споменува и како ESO 296-7, MCG -6-3-29, IRAS 01112-3810 . == Откривање == Објектот е откриен на [[1 септември]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 438 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 438 има привидни димензии од 1,4' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 1 ч 13 м 34,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 37° 54' 5". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 36°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 438 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 4406. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 352; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7534. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Вајар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC438 Прегледувач на длабокото небо — NGC 438]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC438 Поправени информации за NGC 438] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20438 NGC 438] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20438 NGC 438] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240722095715/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20438 |date=2024-07-22 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Вајар (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] [[Категорија:Преодни спирални галаксии]] bo47f90c6yzvcrnd2yuwlu9pdgg7au3 Кристијан Траш 0 1027041 5591371 5454563 2026-07-13T10:48:32Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591371 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Кристијан Траш<br />Christian Träsch | image = [[Податотека:Träsch, Christian Ingolstadt 17-18 (2) WP (cropped).jpg|мини]] | height = {{height|m=1.80}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1987|9|1}} | cityofbirth = {{роден во|Инголштат|}} | countryofbirth = [[Германија]] | currentclub = {{Fb team Wolfsburg}} | clubnumber = 15 | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]], [[Одбрана (фудбал)|десен бек]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[ФК Штутгарт|Штутгарт]] | years1 = 2008–2011 | caps1 = 83 | goals1 = 5 | clubs1 = [[ФК Штутгарт|Штутгарт]] | years2 = 2011- | caps2 = 63 | goals2 = 0 | clubs2 = [[ВФЛ Волфсбург|Волфсбург]] | nationalyears1 = 2009- | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = [[Фудбалска репрезентација на Германија|Германија]] | pcupdate = 17 јануари 2012 | ntupdate = 17 јануари 2012 }} '''Кристијан Траш''' (роден на {{роден на|21|мај|1986}}) — [[Германци|германски]] професионален [[фудбалер]] кој игра за [[ВФЛ Волфсбург|Волфсбург]] како [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. ==Технички одлики== Неговата примарна позиција е како внатрешен играч во халфовата линија, но повремено игра и како десен бек. == Надворешни врски == * [http://www.transfermarkt.de/de/spieler/38440/christian-traesch/profil.html Кристијан Траш на transfermarkt] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100306235120/http://www.transfermarkt.de/de/spieler/38440/christian-traesch/profil.html |date=2010-03-06 }} * [http://www.soccerway.com/players/christian-trasch/38434/ Кристијан Траш на soccerway] {{VfL Wolfsburg squad}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Траш}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери од Бундеслигата]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Штутгарт]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Волфсбург]] [[Категорија:Германски фудбалери]] [[Категорија:Родени во 1987 година]] srqy1bt7m6mq84xuxp0tgd12h7vqzi7 Хорсенс 0 1035490 5591274 5420115 2026-07-13T08:29:01Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591274 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место <!-- Basic info ----------------> |name = Хорсенс |official_name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = |total_type = |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline =Horsens old center.JPG |imagesize = |image_caption =Улица во стариот дел на градот |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = Coat of arms of Horsens.svg |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Данска |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = Лоакција во Данска |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Држава |subdivision_name = Данска |subdivision_type1 = Регион |subdivision_name1 = Среден Јитланд |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = <!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --> |seat_type = |seat = |parts_type = |parts_style = |parts = |p1 = |p2 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = Градоначалник |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |elevation_max_m = |elevation_max_ft = |elevation_min_m = |elevation_min_ft = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 1 јануари 2012 |population_footnotes = |population_note = <ref>[http://www.dst.dk/pukora/epub/Nyt/2012/NR195.pdf]</ref> |population_total = 54,450 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coor_pinpoint = |coordinates_type = |coordinates_display = |latd= 55 |latm= 52 |lats= |latNS= N |longd= 9 |longm= 50 |longs= |longEW= E <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = |postal_code = 8700 |area_code = |website = http://www.horsens.dk |footnotes = }} '''Хорсенс''' ({{langx|da|Horsens}}) — значаен град во [[Данска]], поточно во средишниот дел на државата. Градот се наоѓа во рамките на регионот [[Среден Јитланд]], каде со околните населени места претставува една општина, [[Општина Хорсенс]]. Денес Хорсенс има околу 54.000 жители во градот и околу 82.000 во поширокото градско подрачје. Хорсенс е познат како места на раѓање на познатиот морепловец [[Витус Беринг]], кој го дал името на [[Берингово Море|Беринговото Море]] и на [[Берингов Остров|Беринговиот Остров]]. == Природни услови == Хорсенс се наоѓа во средишниот дел на [[Данска]]. Од главниот град [[Копенхаген]], Хорсенс е оддалечен само 260 километри западно. '''Релјеф''': Градот Хорсенс се наоѓа во средишниот дел на данскиот остров [[Јитланд]]. Градското подрачје е типично за данските услови. Надморската височина на средиштето на градот се движи измеѓу 0 и 50 метри. '''Клима''': Климата во Хорсенс е умерено-континентална под силно влијание на [[Атлантски Океан|Атлантикот]] и топлата [[Голфска струја]]. '''Води''': Хорсенс се формирал на крајот на Хорсенскиот Залив, кој претставува дел од [[Северно Море|Северното Море]]. == Историја == Подрачјето Хорсенс било населено уште во времето на праисторијата. Денешната населба првпат се споменува околу [[1100]] година, а во [[13 век]] населбата ги добила градските права. И покрај петгодишната окпупација на [[Данска]] (1940-1945) од страна на [[Нацистичка Германија|Третиот Рајх]], Хорсенс и неговото население не претрпеле многу големи страдања. == Население == Денес Хорсенс има околу 54.000 жители во градските граници и околу 82.000 со околните населени места. '''Етнички состав''' Населението на Хорсенс до пред неколку децении било населено со типично и исклучиво етнички данско население. И денес етничките [[Данци]] се во поголем број, но сепак има доселеници од странство. == Стопанство == Хорсенс е индустриски развиено средиште и има силна електронска индустрија. Во Хорсенс се наоѓа единствениот индустриски музеј во Данска. == Галерија == <gallery> податотека:Horsens - Vor Frelser Kirke (1).JPG|Главната градска црква податотека:Horsens - Middelalderfestival1.jpg|Европскиот средновековен фестивал податотека:Horsens - Jørgensens Hotel.JPG|Хотел "Јоргенсес" податотека:Horsens highrises.jpg|Градска новоградба </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Horsens}} * [http://www.horsenskom.dk/ Општина Хорсенс] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160815093247/http://www.horsenskom.dk/ |date=2016-08-15 }} {{da}} {{en}} * [http://www.visithorsens.dk/ Туристички портал на Хорсенс] {{da}} {{en}} * [http://www.hnt.dk/ Новиот театар во хорсенс] {{da}} * [http://www.middelalderfestival.dk/ Европски средновековен фестивал] {{da}} {{en}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Градови во Данска]] [[Категорија:Среден Јитланд]] kyu67yevm2b5iuhoyohuxwolw71wydw Драган Стојановски 0 1041212 5591145 5589396 2026-07-12T19:04:02Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-38916-71|~2026-38916-71]]) и ја поврати преработката 5234253 на Ehrlich91 5591145 wikitext text/x-wiki {{малку извори|датум=август 2012}} '''Драган Стојановски''' (роден на 5 декември 1967 во [[Тетово]]) — [[македонски]] новинар, писател и блогер. Во професијата поминал петнаесетина години за време на кои работел или соработувал со повеќе електронски и печатени медиуми. Автор е на четири документарни филмови и на еден роман, ''[[Тивкиот чекач]]''.<ref>[http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=65B36EA94A8EB14999FCE1B0C0CCE7DA Психолошки трилер - првенец на Драган Стојановски]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Утрински весник]], 13 август 2012. Пристапено на: 28 август 2012.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://draganst.blog.mk/ Блогот на Драган Стојановски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121217060038/http://draganst.blog.mk/ |date=2012-12-17 }} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Стојановски, Драган}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски писатели]] hgy3gxsk2r0m6u6ts93r1jdpspnvtao NGC 4200 0 1043202 5590945 4894131 2026-07-12T14:07:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590945 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4200 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=98 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=13 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1,5' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[17 април]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 7251, MCG 2-31-57, CGCG 69-96, VCC 122 }} '''NGC 4200''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4200 се споменува и како UGC 7251, MCG 2-31-57, CGCG 69-96, VCC 122. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 април]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4200 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4200 има привидни димензии од 1,5' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 98°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4200 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 39124. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 869. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1385. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4200 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4200]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4200 Поправени информации за NGC 4200] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204200 NGC 4200] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204200 NGC 4200] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220126152619/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204200 |date=2022-01-26 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] 08ba69ch5pwytpvi0odcnnyx24dhsdq NGC 4216 0 1043219 5590964 4894160 2026-07-12T14:33:07Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590964 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=19 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=10 |привиден сјај Ч=11 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=8,1' x 1,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[17 април]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 7284, MCG 2-31-72, CGCG 69-112, VCC 167, IRAS 12133+1325 |слика=N4216s.jpg}} '''NGC 4216''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4216 се споменува и како UGC 7284, MCG 2-31-72, CGCG 69-112, VCC 167, IRAS 12133+1325. == Откривање == Телото е откриено на [[17 април]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4216 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 10 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4216 има привидни димензии од 8,1' х 1,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 19°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4216 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 39246. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 879. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1385. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4216 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4216]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4216 Поправени информации за NGC 4216] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204216 NGC 4216] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204216 NGC 4216] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240818054950/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204216 |date=2024-08-18 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Девица (галактичко јато)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] [[Категорија:Преодни спирални галаксии]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] emd0rzi4lnnhb0cclzrw7h1377xz3yf NGC 4224 0 1043228 5590969 4894183 2026-07-12T14:48:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590969 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4224 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=57 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=11,8 |привиден сјај Ч=12,9 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=2,5' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[13 април]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 7292, MCG 1-31-34, CGCG 41-60, VCC 199, IRAS 12140+0744 }} '''NGC 4224''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4224 се споменува и како UGC 7292, MCG 1-31-34, CGCG 41-60, VCC 199, IRAS 12140+0744. == Откривање == Објектот е откриен на [[13 април]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4224 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4224 има привидни димензии од 2,5' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 57°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4224 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 39328. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 287. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1611. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4224 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4224]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4224 Поправени информации за NGC 4224] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204224 NGC 4224] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204224 NGC 4224] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240726180327/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204224 |date=2024-07-26 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] smvl8j1ka7mrwdno301kwbo9had7zpl NGC 4237 0 1043242 5590980 4906449 2026-07-12T15:10:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590980 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 4237 hst 09042 R814G606B450.png |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=108 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=11,6 |привиден сјај Ч=12,5 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=2,1' x 1,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[30 декември]] [[1783]] |алтернативни ознаки=UGC 7315, MCG 3-31-91, CGCG 98-130, VCC 226, IRAS 12146+1536 }} '''NGC 4237''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4237 се споменува и како UGC 7315, MCG 3-31-91, CGCG 98-130, VCC 226, IRAS 12146+1536. == Откривање == Објектот е откриен на [[30 декември]] [[1783]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4237 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4237 има привидни димензии од 2,1' х 1,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 108°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4237 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 39393. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1445. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 89. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4237 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4237]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4237 Поправени информации за NGC 4237] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204237 NGC 4237] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204237 NGC 4237] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241215101001/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204237 |date=2024-12-15 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] [[Категорија:Девица (галактичко јато)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1783 година]] [[Категорија:Памучести спирални галаксии]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] 6nnaiq58djnun261sasap1bnj1brqfv NGC 4275 0 1043280 5591028 4894253 2026-07-12T16:05:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591028 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4275 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=80 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sb |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,6 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=1,1' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[11 април]] [[1785]] |алтернативни ознаки=UGC 7382, MCG 5-29-58, CGCG 158-73, ARAK 358, IRAS 12173+2753 }} '''NGC 4275''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4275 се споменува и како UGC 7382, MCG 5-29-58, CGCG 158-73, ARAK 358, IRAS 12173+2753. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 април]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4275 е од видот Sb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4275 има привидни димензии од 1,1' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 80°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4275 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 39728. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 148; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1991. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1398. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4275 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4275]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4275 Поправени информации за NGC 4275] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204275 NGC 4275] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204275 NGC 4275] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240726210742/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204275 |date=2024-07-26 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] i56g4owp0ju6ee2g76g51ha2wf3cgzx NGC 4279 0 1043284 5591034 4894257 2026-07-12T16:13:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591034 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |слика= NGC 4279 PanS.jpg |опис= Поглед кон NGC 4279 |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=35 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0-a |привиден сјај В=13,6 |привиден сјај Ч=14,5 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=1,1' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[6 мај]] [[1886]] |алтернативни ознаки=MCG -2-32-3, NPM1G -11.0329 }} '''NGC 4279''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4279 се споменува и како MCG -2-32-3, NPM1G -11.0329. == Откривање == Објектот е откриен на [[6 мај]] [[1886]] година од страна на [[Луис Свифт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4279 е од видот S0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4279 има привидни димензии од 1,1' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 35°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4279 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 39812. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 283; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5529. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1063. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4279 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4279]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4279 Поправени информации за NGC 4279] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204279 NGC 4279] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204279 NGC 4279] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240727204756/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204279 |date=2024-07-27 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] g1srd6oeya6b1o6viedes4rufv01oya NGC 4280 0 1043285 5591035 4894258 2026-07-12T16:17:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591035 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |слика= NGC 4280 PanS.jpg |опис= Поглед кон NGC 4280 |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол= |вид на објект= [[тројна ѕвезда]] |морфолошки вид=*3 |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[6 мај]] [[1886]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 4280''' — [[тројна ѕвезда]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[6 мај]] [[1886]] година од страна на [[Луис Свифт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4280 е од видот *3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. == Други поделби == Проучување на NGC 4280 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 283; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5529. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1063. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4280 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4280]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4280 Поправени информации за NGC 4280] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204280 NGC 4280] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204280 NGC 4280] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250328093719/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204280 |date=2025-03-28 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] qnynfv7a1kmud6bmah53jgv5x4r2o91 NGC 4287 0 1043292 5591043 4894265 2026-07-12T16:29:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591043 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=72 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sb |привиден сјај В=14,3 |привиден сјај Ч=15,1 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=1,2' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Алберт Март]] |датум на откривање=[[26 мај]] [[1864]] |алтернативни ознаки=MCG 1-32-14, CGCG 42-37, VCC 434, NPM1G +05.0342 }} [[Податотека:NGC4287 - SDSS DR14.jpg|алт=NGC 4287 — спирална галаксија во соѕвездието Девица|мини|NGC 4287 — спирална галаксија во соѕвездието Девица]] '''NGC 4287''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4287 се споменува и како MCG 1-32-14, CGCG 42-37, VCC 434, NPM1G +05.0342. == Откривање == Објектот е откриен на [[26 мај]] [[1864]] година од страна на [[Алберт Март]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4287 е од видот Sb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4287 има привидни димензии од 1,2' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 72°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4287 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 39860. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 288. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1560. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4287 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4287]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4287 Поправени информации за NGC 4287] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204287 NGC 4287] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204287 NGC 4287]{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] qzgjma9f2wu9892r61u77oekvhtklfe NGC 4310 0 1043321 5591079 4894293 2026-07-12T17:13:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591079 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4310 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=161 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0 |привиден сјај В=12,2 |привиден сјај Ч=13,1 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=2' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[11 април]] [[1785]] |алтернативни ознаки=NGC 4338, UGC 7440, MCG 5-29-74, CGCG 158-92, IRAS 12199+2929 }} '''NGC 4310''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4310 се споменува и како NGC 4338, UGC 7440, MCG 5-29-74, CGCG 158-92, IRAS 12199+2929. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 април]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4310 е од видот SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4310 има привидни димензии од 2' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 161°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4310 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40086. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 108; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1991. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 64. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4310 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4310]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4310 Поправени информации за NGC 4310] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204310 NGC 4310] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204310 NGC 4310] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240818081921/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204310 |date=2024-08-18 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] 2bx11a7906p5lm1ixdjx3mk93levucf NGC 4361 0 1043373 5591129 4894410 2026-07-12T18:30:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591129 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Гавран (соѕвездие)|Гавран]] |слика= NGC 4361.jpg |опис= Поглед кон NGC 4361 |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол= |вид на објект= [[планетарна маглина]] |морфолошки вид=PN |привиден сјај В=10,9 |привиден сјај Ч=10,3 |површински сјај= |привидни димензии=2,1' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[7 февруари]] [[1785]] |алтернативни ознаки=ESO 573-PN19, PK 294+43.1, CS=13.2 }} '''NGC 4361''' — [[планетарна маглина]] во соѕвездието [[Гавран (соѕвездие)|Гавран]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4361 се споменува и како ESO 573-PN19, PK 294+43.1, CS=13.2. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 февруари]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4361 е од видот PN.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 10,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,3 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4361 има само една позната привидна димензија, која изнесува 2,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. == Други поделби == Проучување на NGC 4361 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 328; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6105. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1007. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Гавран (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4361 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4361]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4361 Поправени информации за NGC 4361] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204361 NGC 4361] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204361 NGC 4361] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240817100333/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204361 |date=2024-08-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Гавран (соѕвездие)]] [[Категорија:HD-објекти]] [[Категорија:Планетарни маглини]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] on2579h5dtwxfhykipffjgdlrb269uu NGC 4366 0 1043378 5591133 4894432 2026-07-12T18:39:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591133 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4366 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=51 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E? |привиден сјај В=14,3 |привиден сјај Ч=15,3 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=0,8' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[13 април]] [[1784]] |алтернативни ознаки=MCG 1-32-50, CGCG 42-87, VCC 745 }} '''NGC 4366''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4366 се споменува и како MCG 1-32-50, CGCG 42-87, VCC 745. == Откривање == Објектот е откриен на [[13 април]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4366 е од видот E?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4366 има привидни димензии од 0,8' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 51°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4366 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40421. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 288. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1560. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Archinal, Brent A. Version 4.0 of an unpublished list of errata to the RNGC, dated March 19, 1987. (110,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4366 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4366]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4366 Поправени информации за NGC 4366] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204366 NGC 4366] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204366 NGC 4366] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240820000036/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204366 |date=2024-08-20 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] cvedxilefr7ulgd239xmp9jlfsogk69 NGC 4378 0 1043394 5591142 4894770 2026-07-12T19:02:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591142 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 4378.png |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=167 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=11,7 |привиден сјај Ч=12,6 |површински сјај=13,7 |привидни димензии=2,9' x 2,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[2 февруари]] [[1786]] |алтернативни ознаки=UGC 7497, MCG 1-32-52, CGCG 42-92, VCC 785, IRAS 12227+0512 }} [[Податотека:NGC4378 - SDSS DR14.jpg|алт=NGC 4378 — спирална галаксија во соѕвездието Девица|мини|NGC 4378 — спирална галаксија во соѕвездието Девица]] '''NGC 4378''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4378 се споменува и како UGC 7497, MCG 1-32-52, CGCG 42-92, VCC 785, IRAS 12227+0512. == Откривање == Објектот е откриен на [[2 февруари]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4378 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4378 има привидни димензии од 2,9' х 2,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 167°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4378 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40490. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 238; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 285. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1560. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4378 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4378]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4378 Поправени информации за NGC 4378] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204378 NGC 4378] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204378 NGC 4378] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241225083357/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204378 |date=2024-12-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1786 година]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] pnf6ig3g4vop42b4ter4uho8h2jehtm NGC 4384 0 1043400 5591151 4894775 2026-07-12T19:14:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591151 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= Ngc4384-hst-606.png |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=90 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa/P |привиден сјај В=13 |привиден сјај Ч=13,5 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=1,3' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[2 април]] [[1791]] |алтернативни ознаки=UGC 7506, MCG 9-20-168, MK 207, CGCG 269-55, IRAS 12227+5446 }} '''NGC 4384''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4384 се споменува и како UGC 7506, MCG 9-20-168, MK 207, CGCG 269-55, IRAS 12227+5446. == Откривање == Објектот е откриен на [[2 април]] [[1791]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4384 е од видот Sa/P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4384 има привидни димензии од 1,3' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 90°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4384 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40475. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 47; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3834. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1389. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4384 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4384]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4384 Поправени информации за NGC 4384] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204384 NGC 4384] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204384 NGC 4384]{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1791 година]] bgu081x5g9wauvorw1fcbsoyznx759o NGC 4403 0 1043419 5591167 4894805 2026-07-12T19:45:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591167 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија= |деклинација= |положбен агол=27 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sab |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,6 |површински сјај=12,4 |привидни димензии=1,6' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[20 март]] [[1789]] |алтернативни ознаки=MCG -1-32-8, IRAS 12236-0724 |слика=NGC 4403 04 PanS.jpg}} '''NGC 4403''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4403 се споменува и како MCG -1-32-8, IRAS 12236-0724. == Откривање == Објектот е откриен на [[20 март]] [[1789]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4403 е од видот Sab.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,4 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4403 има привидни димензии од 1,6' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 27°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4403 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 40656. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 283; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5527. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1066. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4001-4500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4403 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4403]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4403 Поправени информации за NGC 4403] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204403 NGC 4403] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204403 NGC 4403] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250331032605/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204403 |date=2025-03-31 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1789 година]] pxra2dcrk15c2y66jepk9buuiu5d5zi NGC 4600 0 1044517 5591245 5264568 2026-07-13T00:52:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591245 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4600 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=12 ч 40 м 22,9 с |деклинација=+3° 7' 4"" |положбен агол=60 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=12,7 |привиден сјај Ч=13,7 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=1,2' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[30 април]] [[1786]] |алтернативни ознаки=UGC 7832, MCG 1-32-128, CGCG 42-198, VCC 1834 }} '''NGC 4600''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4600 се споменува и како UGC 7832, MCG 1-32-128, CGCG 42-198, VCC 1834. == Откривање == Објектот е откриен на [[30 април]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4600 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4600 има привидни димензии од 1,2' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 40 м 22,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +3° 7' 4"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 60°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4600 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 42447. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 239; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 293. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1560. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4600 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4600]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4600 Поправени информации за NGC 4600] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204600 NGC 4600] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204600 NGC 4600] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240729164250/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204600 |date=2024-07-29 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1786 година]] cutdeh56g472zzypvcvarhmxb4syrxj NGC 4602 0 1044519 5591246 5264576 2026-07-13T00:56:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591246 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4602 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=12 ч 40 м 36,8 с |деклинација=-5° 7' 57"" |положбен агол=99 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=11,5 |привиден сјај Ч=12,3 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=3,4' x 1,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[17 април]] [[1784]] |алтернативни ознаки=MCG -1-32-36, IRAS 12380-0451 }} '''NGC 4602''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4602 се споменува и како MCG -1-32-36, IRAS 12380-0451. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 април]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4602 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4602 има привидни димензии од 3,4' х 1,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 40 м 36,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -5° 7' 57"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 99°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4602 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 42476. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 239; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4955. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1066. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4602 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4602]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4602 Поправени информации за NGC 4602] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204602 NGC 4602] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204602 NGC 4602] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240819092558/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204602 |date=2024-08-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] d23zmnjej26yrd2v9jn5oth11z6gvhd NGC 4608 0 1044529 5591247 5264616 2026-07-13T01:11:42Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591247 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 4608 SDSS.jpg |ректасцензија=12 ч 41 м 13,2 с |деклинација=+10° 9' 20"" |положбен агол=120 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0 |привиден сјај В=11 |привиден сјај Ч=12 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=3,3' x 2,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[15 март]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 7842, MCG 2-32-177, CGCG 70-214, VCC 1869 }} '''NGC 4608''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4608 се споменува и како UGC 7842, MCG 2-32-177, CGCG 70-214, VCC 1869. == Откривање == Објектот е откриен на [[15 март]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4608 е од видот SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4608 има привидни димензии од 3,3' х 2,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 41 м 13,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +10° 9' 20"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 120°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4608 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 42545. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 194; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 878. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1563. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4608 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4608]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4608 Поправени информации за NGC 4608] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204608 NGC 4608] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204608 NGC 4608] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240816184855/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204608 |date=2024-08-16 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Девица (галактичко јато)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] [[Категорија:Пречкести леќести галаксии]] [[Категорија:UGC-објекти]] c2y9q4y5wynu6dj6yk93qmg8bzsd1iu NGC 4639 0 1044562 5591248 5264758 2026-07-13T02:00:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591248 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 4639.jpg |ректасцензија=12 ч 42 м 52,3 с |деклинација=+13° 15' 26"" |положбен агол=123 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=11,5 |привиден сјај Ч=12,2 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=2,9' x 2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[12 април]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 7884, MCG 2-32-189, CGCG 70-230, IRAS 12403+1331, CGCG 71-8, VCC 1943 }} '''NGC 4639''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4639 се споменува и како UGC 7884, MCG 2-32-189, CGCG 70-230, IRAS 12403+1331, CGCG 71-8, VCC 1943. == Откривање == Објектот е откриен на [[12 април]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4639 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4639 има привидни димензии од 2,9' х 2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 42 м 52,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +13° 15' 26"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 123°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4639 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 42741. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 194; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 881. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1563. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4639 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4639]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4639 Поправени информации за NGC 4639] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204639 NGC 4639] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204639 NGC 4639]{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Девица (галактичко јато)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Пречкести спирални галаксии]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] 1xs1n46updlqqjf8vge4fi1o3axevqg NGC 4645 0 1044570 5591250 5264795 2026-07-13T02:14:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591250 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 44 м 9,9 с |деклинација=-41° 44' 59"" |положбен агол=52 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E4 |привиден сјај В=11,8 |привиден сјај Ч=12,9 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=2,2' x 1,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[8 јуни]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 322-66, MCG -7-26-37, DCL 168 |слика=NGC 4645 2MASS.jpg}} '''NGC 4645''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4645 се споменува и како ESO 322-66, MCG -7-26-37, DCL 168. == Откривање == Објектот е откриен на [[8 јуни]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4645 е од видот E4.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4645 има привидни димензии од 2,2' х 1,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 44 м 9,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -41° 44' 59"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 52°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4645 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 42879. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 402; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7779. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4645 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4645]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4645 Поправени информации за NGC 4645] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204645 NGC 4645] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204645 NGC 4645] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220102001507/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204645 |date=2022-01-02 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] ize6bjiqp5dv65yjig9ofsjo7hpgot9 NGC 4677 0 1044607 5591251 5264951 2026-07-13T03:08:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591251 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 4677 DSS.jpg |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 46 м 57 с |деклинација=-41° 34' 57"" |положбен агол=167 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0-a |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=1,6' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[8 јуни]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 322-78, MCG -7-26-44, DCL 199 }} '''NGC 4677''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4677 се споменува и како ESO 322-78, MCG -7-26-44, DCL 199. == Откривање == Објектот е откриен на [[8 јуни]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4677 е од видот SB0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4677 има привидни димензии од 1,6' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 46 м 57 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -41° 34' 57"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 167°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4677 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43127. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 402; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7779. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4677 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4677]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4677 Поправени информации за NGC 4677] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204677 NGC 4677] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204677 NGC 4677] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240730032324/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204677 |date=2024-07-30 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] peoxg21yhl3lea9ihjtnox44lmv0mxb NGC 4679 0 1044610 5591252 5264964 2026-07-13T03:14:42Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591252 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 47 м 30 с |деклинација=-39° 34' 16"" |положбен агол=4 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBc |привиден сјај В=12,4 |привиден сјај Ч=13,1 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=2,5' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[22 април]] [[1835]] |алтернативни ознаки=ESO 322-82, MCG -6-28-18, DCL 209, IRAS 12447-3917 }} [[Податотека:NGC 4679 DSS.jpg|алт=NGC 4679 — спирална галаксија во соѕвездието Кентаур|мини|NGC 4679 — спирална галаксија во соѕвездието Кентаур]] '''NGC 4679''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4679 се споменува и како ESO 322-82, MCG -6-28-18, DCL 209, IRAS 12447-3917. == Откривање == Објектот е откриен на [[22 април]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4679 е од видот SBc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4679 има привидни димензии од 2,5' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 47 м 30 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -39° 34' 16"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 4°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4679 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43170. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 402; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7775. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4679 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4679]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4679 Поправени информации за NGC 4679] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204679 NGC 4679] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204679 NGC 4679] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308083205/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204679 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1835 година]] pev2ttor49yfegan2ttspgbau7az4ge NGC 4687 0 1044618 5591253 5264999 2026-07-13T03:28:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591253 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4687 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=12 ч 47 м 23,8 с |деклинација=+35° 21' 7"" |положбен агол=118 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E1 |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=12,3 |привидни димензии=0,7' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[11 март]] [[1831]] |алтернативни ознаки=UGC 7958, MCG 6-28-31, MK 442, CGCG 188-21, KUG 1244+356 }} '''NGC 4687''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4687 се споменува и како UGC 7958, MCG 6-28-31, MK 442, CGCG 188-21, KUG 1244+356. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 март]] [[1831]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4687 е од видот E1.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,3 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4687 има привидни димензии од 0,7' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 47 м 23,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +35° 21' 7"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 118°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4687 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43157. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 108; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2533. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 105. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4687 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4687]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4687 Поправени информации за NGC 4687] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204687 NGC 4687] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204687 NGC 4687] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240730000058/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204687 |date=2024-07-30 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1831 година]] hwumb86mkmrm53jcfhajxhx0nojja0o NGC 4709 0 1044645 5591257 5265120 2026-07-13T04:11:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591257 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |слика= 2MASS NGC 4709.jpg |ректасцензија=12 ч 50 м 3,9 с |деклинација=-41° 22' 57"" |положбен агол=112 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E1 |привиден сјај В=10,9 |привиден сјај Ч=12 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=2,3' x 2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џејмс Данлоп]] |датум на откривање=[[7 мај]] [[1826]] |алтернативни ознаки=ESO 323-3, MCG -7-26-56, AM 1247-410, DRCG 56-28, DCL 282 }} '''NGC 4709''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4709 се споменува и како ESO 323-3, MCG -7-26-56, AM 1247-410, DRCG 56-28, DCL 282. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 мај]] [[1826]] година од страна на [[Џејмс Данлоп]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 9&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4709 е од видот E1.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 10,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4709 има привидни димензии од 2,3' х 2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 50 м 3,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -41° 22' 57"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 112°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4709 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43423. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 402; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7780. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4709 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4709]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4709 Поправени информации за NGC 4709] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204709 NGC 4709] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204709 NGC 4709] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220124105236/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204709 |date=2022-01-24 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1826 година]] [[Категорија:Елиптични галаксии]] 1zz0cvriz1hruwoybr6jsn7lw1wv5w4 NGC 4716 0 1044652 5591258 5265152 2026-07-13T04:23:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591258 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 4716_17 PanS.jpg |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 50 м 33,1 с |деклинација=-9° 27' 3"" |положбен агол=60 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=12,9 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=1,1' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]] |датум на откривање=[[12 април]] [[1882]] |алтернативни ознаки=MCG -1-33-21 }} '''NGC 4716''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4716 се споменува и како MCG -1-33-21. == Откривање == Објектот е откриен на [[12 април]] [[1882]] година од страна на [[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4716 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4716 има привидни димензии од 1,1' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 50 м 33,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -9° 27' 3"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 60°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4716 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43464. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5535. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1600. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4716 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4716]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4716 Поправени информации за NGC 4716] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204716 NGC 4716] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204716 NGC 4716] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241225072733/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204716 |date=2024-12-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1882 година]] srkxesxr50jp8wpahft3f2nmvcbuico NGC 4717 0 1044653 5591259 5265156 2026-07-13T04:26:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591259 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 50 м 34,5 с |деклинација=-9° 27' 46"" |положбен агол=12 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBa |привиден сјај В=14,2 |привиден сјај Ч=15,1 |површински сјај=13,7 |привидни димензии=1,4' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]] |датум на откривање=[[12 април]] [[1882]] |алтернативни ознаки=MCG -1-33-23 }} '''NGC 4717''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4717 се споменува и како MCG -1-33-23. == Откривање == Објектот е откриен на [[12 април]] [[1882]] година од страна на [[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4717 е од видот SBa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4717 има привидни димензии од 1,4' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 50 м 34,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -9° 27' 46"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 12°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4717 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43467. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5535. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1600. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4717 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4717]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4717 Поправени информации за NGC 4717] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204717 NGC 4717] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204717 NGC 4717] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250521100247/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204717 |date=2025-05-21 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1882 година]] ajcdwtpn6y63u3wwdyaksry45wisvk2 NGC 4756 0 1044696 5591260 5265336 2026-07-13T05:29:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591260 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 4756 PanS.jpg |соѕвездие=[[Гавран (соѕвездие)|Гавран]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 52 м 52,2 с |деклинација=-15° 24' 45"" |положбен агол=50 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E-S0 |привиден сјај В=12,4 |привиден сјај Ч=13,4 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1,7' x 1,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[8 февруари]] [[1785]] |алтернативни ознаки=MCG -2-33-39, DRCG 25-59 }} '''NGC 4756''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Гавран (соѕвездие)|Гавран]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4756 се споменува и како MCG -2-33-39, DRCG 25-59. == Откривање == Објектот е откриен на [[8 февруари]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4756 е од видот E-S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4756 има привидни димензии од 1,7' х 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 52 м 52,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -15° 24' 45"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 50°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4756 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43725. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6111. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1591. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Гавран (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4756 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4756]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4756 Поправени информации за NGC 4756] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204756 NGC 4756] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204756 NGC 4756] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240818113022/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204756 |date=2024-08-18 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Гавран (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] icy4f7hl54f1bsaz5qrxbj9i3tsr58j NGC 4762 0 1044703 5591261 5265368 2026-07-13T05:41:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591261 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 4762 SDSS.jpg |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 52 м 55,9 с |деклинација=+11° 13' 50"" |положбен агол=29 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0 |привиден сјај В=10,3 |привиден сјај Ч=11,1 |површински сјај=13 |привидни димензии=8,7' x 1,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[15 март]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 8016, MCG 2-33-33, CGCG 71-65, VCC 2095, KCPG 356B }} '''NGC 4762''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4762 се споменува и како UGC 8016, MCG 2-33-33, CGCG 71-65, VCC 2095, KCPG 356B. == Откривање == Објектот е откриен на [[15 март]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4762 е од видот SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 10,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4762 има привидни димензии од 8,7' х 1,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 52 м 55,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 13' 50"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 29°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4762 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43733. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 194; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 885. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 41. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4762 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4762]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4762 Поправени информации за NGC 4762] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204762 NGC 4762] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204762 NGC 4762] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240604212408/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204762 |date=2024-06-04 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Девица (галактичко јато)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:Леќести галаксии]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] 2ip4ilpxkkw4vaoqd7oyp12ttbcmefu NGC 4944 0 1044906 5591369 5266256 2026-07-13T10:43:58Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591369 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4944 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 3 м 50 с |деклинација=+28° 11' 7"" |положбен агол=89 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0-a |привиден сјај В=12,9 |привиден сјај Ч=13,8 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=1,5' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[11 април]] [[1785]] |алтернативни ознаки=UGC 8167, MCG 5-31-118, CGCG 160-124 }} '''NGC 4944''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4944 се споменува и како UGC 8167, MCG 5-31-118, CGCG 160-124. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 април]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4944 е од видот S0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4944 има привидни димензии од 1,5' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 3 м 50 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +28° 11' 7"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 89°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4944 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 45133. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 109; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1995. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1393. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4944 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4944]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4944 Поправени информации за NGC 4944] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204944 NGC 4944] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204944 NGC 4944] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240724085610/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204944 |date=2024-07-24 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] eanwo9wrjko795yyuu4n4e1qkmuafim NGC 4959 0 1044925 5591377 5266336 2026-07-13T11:12:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591377 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4959 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 5 м 41 с |деклинација=+33° 10' 46"" |положбен агол= |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=14,5 |привиден сјај Ч=15,4 |површински сјај=13,8 |привидни димензии=0,8' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[29 април]] [[1827]] |алтернативни ознаки=MCG 6-29-29, CGCG 189-18, NPM1G +33.0272 }} '''NGC 4959''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4959 се споменува и како MCG 6-29-29, CGCG 189-18, NPM1G +33.0272. == Откривање == Објектот е откриен на [[29 април]] [[1827]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4959 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,8 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4959 има привидни димензии од 0,8' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 5 м 41 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +33° 10' 46"". == Други поделби == Проучување на NGC 4959 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 45301. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 109; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2532. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 110. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4959 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4959]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4959 Поправени информации за NGC 4959] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204959 NGC 4959] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204959 NGC 4959] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240818022358/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204959 |date=2024-08-18 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1827 година]] mxnui2gyynpykdb2hs32l0706frzfgo NGC 4981 0 1044948 5591423 5266440 2026-07-13T11:49:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591423 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 4981 - Potw1706a.tif |ректасцензија=13 ч 8 м 48,7 с |деклинација=-6° 46' 39"" |положбен агол=159 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=11,3 |привиден сјај Ч=12,1 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=2,8' x 1,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[17 април]] [[1784]] |алтернативни ознаки=MCG -1-34-3, IRAS 13062-0630 }} '''NGC 4981''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4981 се споменува и како MCG -1-34-3, IRAS 13062-0630. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 април]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4981 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4981 има привидни димензии од 2,8' х 1,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 8 м 48,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -6° 46' 39"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 159°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4981 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 45574. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 285; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4963. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1077. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4981 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4981]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4981 Поправени информации за NGC 4981] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204981 NGC 4981] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204981 NGC 4981] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240731074228/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204981 |date=2024-07-31 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] klxdwkr8b4oddn9dq8y7jyidpk4gsfa NGC 4982 0 1044949 5591434 5266445 2026-07-13T11:52:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591434 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |податотека =NGC 4982 PanS.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 8 м 46,1 с |деклинација=-10° 35' 17" |положбен агол= |вид на објект= [[систем од четири ѕвезди]] |морфолошки вид=*4 |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]] |датум на откривање= [[1878]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 4982''' — [[систем од четири ѕвезди]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведен во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[1878]] година од страна на [[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4982 е од видот *4.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 8 м 46,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -10° 35' 17". == Други поделби == Проучување на NGC 4982 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 285; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5540. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1061. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4982 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4982]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4982 Поправени информации за NGC 4982] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204982 NGC 4982] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204982 NGC 4982] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250219165921/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204982 |date=2025-02-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Четвороѕвезди]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1878 година]] 2rakta86qszuef2cp6axy7lcujtnbtq NGC 4984 0 1044951 5591441 5266453 2026-07-13T11:57:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5591441 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 4984 2MASS.jpg |ректасцензија=13 ч 8 м 57,1 с |деклинација=-15° 30' 57"" |положбен агол=18 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0-a |привиден сјај В=11,3 |привиден сјај Ч=12,3 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=3,6' x 2,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[8 февруари]] [[1785]] |алтернативни ознаки=MCG -2-34-4, 2SZ 6, IRAS 13062-1514 }} '''NGC 4984''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4984 се споменува и како MCG -2-34-4, 2SZ 6, IRAS 13062-1514. == Откривање == Објектот е откриен на [[8 февруари]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4984 е од видот SB0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4984 има привидни димензии од 3,6' х 2,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 8 м 57,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -15° 30' 57"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 18°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4984 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 45585. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 285; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6112. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1061. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4984 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4984]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4984 Поправени информации за NGC 4984] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204984 NGC 4984] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204984 NGC 4984] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240818235357/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204984 |date=2024-08-18 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Леќести галаксии]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] tkym427kul8j5o50qb08ou830lh8lna Ламбаре 0 1055790 5591276 5255616 2026-07-13T08:31:00Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591276 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |official_name = Ламбаре |native_name = Lambaré | image_skyline = Municipalidad Lambare.JPG | image_alt = | image_caption = Поглед кон влезот на општина Ламбаре, во преден план, статуата на поглаварот Ламбаре. |pushpin_map =Парагвај |mapsize =200px |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = PY |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Парагвај]] |subdivision_type1 = Департман |subdivision_name1 = [[Централен департман]] |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_footnotes = |population_as_of = 2008 |population_total = 140,498 |population_density_km2 = |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=25 |latm=19 |lats=48 |latNS=S |longd=57|longm= 38|longs=24 |longEW=W |elevation_m = |area_code = |website = }} '''Ламбаре''' е [[град во Парагвај]]. Градот се наоѓа во [[Централен департман|Централниот департман]] и истиот е дел од метрополитенската област [[Голем Асунсион]]. ==Историја== Ламбаре бил основан од гувернерот Карлос Марфу во 1766 година. Со закон било формализирано основањето на градот, односно неговиот статус, на 5 јуни 1962 година. == Наводи== {{Наводи}} *[http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-179&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=x World Gazeteer: Paraguay]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &ndash; World-Gazetteer.com ==Поврзано== * [[Парагвај]] * [[Градови во Парагвај]] ==Надворешни врски== * [http://www.lambare.gov.py Официјално мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110820031211/http://www.lambare.gov.py/ |date=2011-08-20 }} * [http://www.lambare.com.py Мрежно место за градот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170914192636/http://lambare.com.py/ |date=2017-09-14 }} * [http://www.fallingrain.com/world/PA/6/Lambare.html Географски координати и сателитски снимки] {{Парагвај-никулец}} {{Градови во Парагвај}} [[Категорија:Градови во Парагвај]] [[Категорија:Населени места основани во 1766 година]] meqgcdkitazqkhztndvb8dquhglwqfc Чевли 0 1063142 5591344 5588159 2026-07-13T09:36:07Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591344 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Skor från 1700- till 1960-talet - Nordiska Museet - NMA.0056302.jpg|мини|Различни чевли изложени во Нордискиот музеј, вклучувајќи модели од 1700 до 1960-тите.]] {{внимание}} '''Чевелот''' претставува дел од [[обувки]]те чијашто намена е да го штити и да му овозможи удобност на човечкото стапало за време на различните активности. Чевлите исто така се користат како предмет за декор.[[Моделот]] на чевлите низ времето многу се разликува, од [[култура]] на култура, а првичниот изглед се поврзува со нивната намена. Модата дополнително наметнува многу дизајн елементи , како тоа дали чевлите ќе имаат многу високи [[потпетица|потпетици]] или ќе бидат рамни. Обувките се разликуваат по стилот сложеноста и цената. Основните сандали се соsтојат само од тенок [[ѓон]] и едноставно ремче. Чевлите кои припаѓаат на високата [[мода]] можат да бидат направени од многу скапи материјали како и да имаат сложен начин на изработка, па истите се продаваат за илјадници долари по пар. Други чевли имаат многу специфична намена, како [[чизмите]]кои се специјално дизајнирани за[[планинарење]] или[[скијање]]. Чевлите традиционално се изработувале од [[кожа]], [[дрво]] или [[платно]], но сега сè повеќе се изработуваат од [[синтеттичка гума]], [[пластика]] и други [[петрохемиски]]-добиени маетријали. Стапалото содржи повеќе [[коски]] од било кој друг дел на [[човековото тело]]. И покрај тоа што [[се развивало]] преку стотици илјади години во однос на огромното разновидно [[земјиште]] и [[климатските]] услови, стапалото сè уште е чувтвително на околните опаснотси како што се острите карпи и жешката почва , од кои обувките можат да не заштитат. ==Историја== [[File:Chalcolithic leather shoe from Areni-1 cave.jpg|thumb|upright|200px|Најстар пронајден кожен чевел, стар 5500 години, пронајден во [[Ерменија]].]] Најстарите познати чевли се [[сандали]]те кои датираат од околу 7000 или 8000&nbsp;г. [[Пред нашата ера]], пронајдени во пештерата Форт Рок во [[американската]]држава [[Орегон]] во 1938&nbsp;г.<ref name="Connolly_Tom">{{Наведена мрежна страница|last=Connolly|first=Tom|title=The World's Oldest Shoes|url=http://pages.uoregon.edu/connolly/FRsandals.htm|publisher=[[University of Oregon]]|accessdate=July 22, 2012}}</ref> Најстариот [[кожен чевел]],во светот , направен од едно парче воловка кожа врзано со кожна врвка која е зашиена од крај на крај , напред и назад бил пронадјден во пештера во [[Ерменија]] во 2008 година и се верува дека датира 3500&nbsp;г. п.н.е .<ref name="Ravilious_Kate">{{наведени вести|last=Ravilious|first=Kate|title=World's Oldest Leather Shoe Found—Stunningly Preserved|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2010/06/100609-worlds-oldest-leather-shoe-armenia-science/|accessdate=July 22, 2012|newspaper=[[National Geographic (magazine)|National Geographic]]|date=June 9, 2010}}</ref><ref name="Petraglia_Michael">{{Наведено списание|author=Petraglia Michael D|author2=Pinhasi R|author3= Gasparian B|author4= Areshian G|author5= Zardaryan D|author6= Smith A|display-authors= et al.|title=First Direct Evidence of Chalcolithic Footwear from the Near Eastern Highlands|journal=PLoS ONE|volume=5|pages=e10984|year=2010|doi=10.1371/journal.pone.0010984|url=http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0010984|editor1-last=Petraglia|editor1-first=Michael D.|issue=6|pmid=20543959|pmc=2882957}} Reported in (among others) {{наведени вести|last=Belluck|first=Pam|title=This Shoe Had Prada Beat by 5,500 Years|url=http://www.nytimes.com/2010/06/10/science/10shoe.html|accessdate=11 June 2010|newspaper=[[New York Times]]|date=9 June 2010}}</ref> Чевлите на Ледениот човек Оци кои датираат од 3300 годинини п.н.е имале карактеристична кафеава основа од мечкина кожа , странични плочи од еленска кожа и мрежа направена од кожни врвки , коишто се затегнати околу стапалата.<ref name="Ravilious_Kate"/> Сепак се предвидува дека обувки се користеле уште многу одамна , но тешко е да се најдат докази за најстарите обувки поради високо трошливата природа на првобитните обувки.<ref name="Johnson_Olivia">{{наведени вести|last=Johnson|first=Olivia|title=Bones reveal first shoe-wearers|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4173838.stm|accessdate=July 23, 2012|newspaper=[[BBC News]]|date=August 24, 2005}}</ref> Со изучувањето на коските на најмалите прсит (во однос на големиот прст ) било забележано дека дебелината се намалува приближно од пред 40 000 годинини до пред 26 000 години. Ова ги водело [[археолозите]]да заклучат дека носењето обувки резултира со помал раст на коските , и како резултат на тоа пократки и послаби прсти.<ref name="Trinkaus_Erik">{{Наведено списание|author=Trinkaus, E.; Shang, H.|title=Anatomicalevidence for the antiquity of human footwear: Tianyuan and Sunghir.|journal=Journal of Archaeological Science|year=2008|volume=35|issue=7|pages=1928–1933|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305440307002476|accessdate=July 23, 2012}}</ref> Овие најстари модели имале могу едноставен концепт , често биле наречени само "Торби за стапала" изработени од кожа за да ги заштитат стапалата од карпите , отпадоците и студот .Тие често се пронајдени во места со поладна клима. Многу од раните домородци во [[Северна Америка]] носеле сличен тип на обувки како [[мокасинките]]. Нивните обувки биле припиени , со мек ѓон , вообичаено направени од [[кожа]] или од кожа од [[бизон]] .Исто така , многу мокасинки биле украсени со најрзлични монистри (зрнца) и други украси .Мокасинките не биле дизајнирани за да се воденат , па во влажно време и за време на топлите лета поголемиот дел од [[домородците во Америка]] биле [[боси]].<ref name="Laubin_Laubin_Vestal">{{Наведена книга|last=Laubin, Reginald; Laubin, Gladys; Vestal, Stanley|title=The Indian Tipi: Its History, Construction, and Use.|year=1977|publisher=University of Oklahoma Press|location=[[Norman, Oklahoma]]|isbn=0-8061-2236-6|url=http://books.google.com/books?id=koVdBGjlz8gC&pg=PA101&lpg=PA101&dq=moccasins&publisher=bl&ots=L4L4OX8NwA&sig=pLPejJS7NF_v0E34lmp16DFYxjQ&hl=en&sa=X&ei=wOEOUKefNZKg8gTqoICwCw&ved=0CFkQ6AEwBjgy#v=onepage&q=moccasins&f=false}}</ref> Како што[[цивилизациите]]почнале да се развиваат се носеле, апостолки (претходниците на денешните [[јадранки]]).Ова знаење датира од сликите во [[стариот Египет]] од околу 4,000 г.п.н.е. Еден пар којшто бил пронајден во [[Европа]] бил направен од листови од [[папирус]] [[Јагленот датира]] е стар околку 1500&nbsp;г.Тие исто така биле носени и во [[Ерусалим]] во времето на [[Исус Христос]].<ref name="Kendzior_Russell">{{Наведена книга|last=Kendzior|first=Russell J.|title=Falls Aren't Funny: America's Multi-Billion-Dollar Slip-and-Fall Crisis.|publisher=[http://www.govtinstpress.com/ Government Institutes]|location=[[Lanham, Maryland]]|isbn=978-0-86587-016-1|page=117|url=http://books.google.com/books?id=2TzSKEvGDIoC&pg=PA117&lpg=PA117&dq=ancient+egyptian+flip-flops&publisher=bl&ots=HlDhcdG0UT&sig=qUKnwUNWVPhrtl29KY_Ah1N5ymc&hl=en&sa=X&ei=MCYIUL-xJMfC0QHJtfDuAw&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=ancient%20egyptian%20flip-flops&f=false}}</ref> Многу цивилизации и народи ги носеле јадранките кои се изработувале од најразлични видови материјали.Старите египетски сандали биле направени од папирус и палмови лисја.Луѓето Масаи од [[Африка]]ги изработувал јадранките од [[сурова кожа]]. Во [[Индија]], се изработувале од [[дрво]].Во [[Кина]] и [[Јапонија]], се користеле оризови сламки. Листовите од растението [[Американска Агава]] се користеле за да се направи [[конец]] за сандалите во [[Јужна Америка]], додека домородците во [[Мексико]]за истото го користеле растението [[Јука]].<ref name="Curtin_Cameron">{{Наведена книга|last=Kippen|first=Cameron|title=The History of Footwear|year=1999|publisher=Department of Podiatry, Curtin University of Technology|location=[[Perth]], [[Australia]]}}</ref><ref name="DeMello_Margo">{{Наведена книга|last=DeMello|first=Margo|title=Feet and Footwear: A Cultural Encylopedia.|year=2009|publisher=ABC-CLIO, LLC|location=[[Santa Barbara, California]]|isbn=978-0-313-35714-5|pages=20–24, 90, 108, 130–131, 226–230|url=http://books.google.com/books?id=5QdKSxajwP0C&pg=PA131&lpg=PA131&dq=flip-flops+1960s&publisher=bl&ots=zmA3vCL85H&sig=xMAWwil-Ubw3zpjHup6pozxVbbs&hl=en&sa=X&ei=Hi8IUP6dNqXi0QHf5NzKAw&ved=0CEcQ6AEwBA#v=onepage&q=flip-flops%201960s&f=false}}</ref> Јадранките често се носеле, но многу луѓе во античкото време: Египќаните, Хиндите и Грците немале потреба од обувки и голем дел од времето претпочитале да бидат боси.Египќаните и Хиндите користеле украсени обувки , како сандалите без ѓон познати како "Клеопатра" коишто не овозможувале никаква практична зачтита за стапалото.Старите Грци ги сметале обувките за хедонистички , не естетски и не потребни .Чевлите првично се носеле во театар, со цел да се зголеми угледот , иако многу предпочитале да одат боси.<ref name="Frazine_Richard">{{Наведена книга|last=Frazine|first=Richard Keith|title=The Barefoot Hiker|year=1993|publisher=Ten Speed Press|isbn=0-89815-525-8|page=98|url=http://books.google.com/?id=edsITVCd2G0C&printsec=frontcover&dq=barefoot+hiker&q}}</ref> Атлетичарите во античките олимписки игри учествувале боси и голи.<ref name="ancient_olympics">{{наведени вести|title=Unearthing the First Olympics|url=http://www.npr.org/programs/re/archivesdate/2004/jul/nemea/|accessdate=July 1, 2010|newspaper=[[NPR]]|date=July 19, 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040721025346/http://www.npr.org/programs/re/archivesdate/2004/jul/nemea/|archivedate=2004-07-21|url-status=live}}</ref> Дури и боговите и хероите во прво време биле насликувани боси како и војниците со оклопи кои се бореле боси , па така [[Александар Велики]] ја освоил својата империја со босонога армија.Тркачите во антчка Грција исто така се верува дека трчале боси.[[Pheidippides]] првиот маратонец кој истрчал од [[Атина]] до [[Спарта]] за помалку од 36 часа.<ref name="Krentz_Peter">{{Наведена книга|last=Krentz|first=Peter|title=The Battle of Marathon.|year=2010|publisher=Achorn International, Inc.|location=USA|isbn=978-0-300-12085-1|pages=112–113|url=http://books.google.com/books?id=ncT8JFn-ed8C&pg=PT112&lpg=PT112&dq=battle+of+marathon+barefoot&publisher=bl&ots=WKy7Mn_LqQ&sig=b0bvnoKIJyvxi_eMTL0TNNc1iVQ&hl=en&sa=X&ei=M_sGUM-3JoiO8wSan7mBCg&ved=0CFgQ6AEwAjgK#v=onepage&q=battle%20of%20marathon%20barefoot&f=false}}</ref> После битката на маратонот , тој истрчал право од бојното поле до Атина да ги зивести атињаните за победата.<ref name="Turpin_Zachary">{{Наведена мрежна страница|last=Turpin|first=Zachary|title=Winning the Boston Marathon, With or Without Shoes|url=http://www.bookofodds.com/Daily-Life-Activities/Sports/Articles/A0698-Winning-the-Boston-Marathon-With-or-Without-Shoes|publisher=Book of Odds|accessdate=July 18, 2012|archive-date=2012-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120624123956/http://www.bookofodds.com/Daily-Life-Activities/Sports/Articles/A0698-Winning-the-Boston-Marathon-With-or-Without-Shoes|url-status=dead}}</ref> [[Античките Римјани]], кои речиси ги освоиле Грците и прифатиле голем дел од нивната култура , не го прифатиле грчкото гледиште за обувките и облеката.Римјанската облека била гледана како знак за моќност, а обувките биле потреба за живот во цивилизираниот свет , иако робовите и сиромашните често биле боси.<ref name="Frazine_Richard"/> Постојат многу мислења за носењето чевли и во Библијата.За време на венчавките од тој период, таткото му давал на својот зет пар чевли за да го симболизира предавањето на авторитетот.<ref name="ancient_weddings">{{Наведена мрежна страница|title=77 Interesting Facts About Weddings|url=http://facts.randomhistory.com/interesting-facts-about-weddings.html|publisher=[http://www.randomhistory.com/ Random History]|accessdate=July 1, 2010}}</ref> [[Робовите]]исто така биле боси , и чевлите ги сметале за симбол на слобода од библиско време: {{cquote|Но таткото им рече на неговите слуги , Донесете ја најубавата облека , и облечете му ја ;ставете му прстен на раката и чевли на нозее ({{Лука 15:22}})}} Во Пиринеите за време на средниот век биле еспадрилите биле секојденвни чевли.Тие се сандали со порабени ѓонови од јута , и фабрички горен дел , често содржеле фабрички врвки кои се врзувале околу зглобот.Зборот е француски и доаѓа од еспарто трева (цврста треба за правење јажиња и квалитетна хартија) чевлите потекнуваат од Каталонскиот регион на Шпанија , од раниот 13 век каде селаните во земјоделсите заедници често ги носеле .<ref name="DeMello_Margo"/> [[File:Walraversijde49.jpg|left|thumb|Dutch pattens, ca. 1465. Excavated from the archeological site of [[Walraversijde]], near [[Ostend]], [[Belgium]]]] До 15 век наланите станале популарни ,и кај мажите и кај жените во Европа .Често се смета дека тие се предци на модерните чевли со висока потпетица,<ref name="high_heels">{{Наведена мрежна страница|title=Dangerous Elegance: A History of High-Heeled Shoes|url=http://www.randomhistory.com/1-50/036heels.html|publisher=[http://www.randomhistory.com/ Random History]|accessdate=July 1, 2010|archive-date=2010-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20100728002338/http://www.randomhistory.com/1-50/036heels.html|url-status=dead}}</ref> додека сиромашните и ниските калси во Европа како и робовите во Новиот Свет биле боси.<ref name="Frazine_Richard"/> Во 15 век чевлите биле популарни во [[Краков]] во [[Европа]].Овој модел на чевли е наречен така биејќи се смета дека потекнува од Краков-главниот град на [[Полска]].Моделот е карактериситчен по врвот на чевлите , познат како “polaine” којшто често бил накрепен со китова коска прицврстена за колентот за да го спречи паѓањето на врвот во одење.<ref name="polaine">{{Наведена книга|title=The Encyclopaedia of the Renaissance|year=1988|publisher=Market House Books|isbn=0-7134-5967-0}}</ref> Исто така за време на 15-тито век биле создадени женските чевли со дебел и висок ѓон од 17.7 до 20.3 сантиметри.Овие чевли станале популарни во [[Венеција]] и низ цела Европа како симбол за статусот откривајќи го богатството и позицијата во општеството.За време на XVI век богатите започнале да носат чевли со висока потпетица за да ги направат да изгледаат повисоки или поголеми од животот како [[Catherine de Medici]] или [[Mary I]]од Англија . До 1580 година ги носеле дури и мажите и авторитетните и богати личности , често им се обраќале со терминот "well-heeled".<ref name="high_heels"/> Многу средновековни чевли биле направени со користење на методот за изработка на чевли со [[завртување]] , каде горниот надворешен дел била поставен на страната на кожата која е споена со месото(одпревртена кожа ) , прицвртена со ѓонот и работ со шевови.Подоцна овој чевел се превртувал така што внатрешниот дел станувал надворешен ио обратно , така што фино обработениот дел од кожата (каде се отстранети влакната ) ја претставувал надворешноста.Некои чевли биле создадени од шаторски крила со копчиња или шнурови да ја прицвртат кожата околу стапалото за подоброд а стои.Методот на завртување на чевлите бил заменет со методот со порабување околу 1500-тата година.<ref name="Blair_John">{{Наведена книга|last=Blair|first=John|title=English Medieval Industries: Craftsmen, Techniques, Products.|year=1991|publisher=Continuum International Publishing Group|location=[[London]]|isbn=0927628877|pages=309|url=http://books.google.com/books?id=PDLPX7J8kW8C&pg=PA309&lpg=PA309&dq=turnshoe&publisher=bl&ots=VeX_KjBRBf&sig=qi6DCjKWfNRsg5Sg1R_uO5vqyXE&hl=en&sa=X&ei=VsoOUPTeI-rq0gGj_4CwBA&ved=0CEYQ6AEwAw#v=onepage&q=turnshoe&f=false}}</ref> Најпосле бил измислен модерниот чевел со ѓон кој се шиел.Од XVII-иот век , повеќето кожни чевли имале ѓон кој се сошивувал.Ова станало стандард за фините и квалитени денешни левли за посебни пригоди.До 1800-тата чевлите се изработувале без да с еправи разлилка меѓу левото и десно стапало.Таквите левли сега се нарекуваат "Обични, старомодни" .<ref name="Yue_Charlotte">{{Наведена книга|last=Yue|first=Charlotte|title=Shoes: Their History in Words and Pictures.|year=1997|publisher=Houghton Mifflin Company|location=New York City|isbn=0-395-72667-0|pages=46|url=http://books.google.com/books?id=LoGUK45AAx0C&pg=PA46&lpg=PA46&dq=%22straights%22%2B%22shoes%22&publisher=bl&ots=tGDnK1dImq&sig=-YueSilANCt1kkTv8cuLOYuTeSw&hl=en&sa=X&ei=VMwOUILTNK-r0AHAkYH4BA&ved=0CFMQ6AEwBA#v=onepage&q=%22straights%22%2B%22shoes%22&f=false}}</ref> Модерните чевли постепено станале стандард. Од половината на XX век напредокот на гумата , пластиката синтетиката облека и индустриските лепила им овозможиле на произведувачите да создаваат чевли кои значително се разликуваат од оние изработени со традиционалните занаетчиски техники.Кожата која била основниот материјал за изработка во прво време , станала стандард за скапите вечерни чевли , но и спортските чевли често имале малку или воопшто немале кожа.Ѓоновите кои некогаш биле рачно шиени , сега многу често се шијат машински или едноставно се лепат.Многу од поновите материјали , како гумата и пластиката , ги направиле чевлите да бидат помалку био разградливи.Се проценува дека на повеќето масовно произведени чевли им се потребни илјада години за да се разградат во [[депонија]].<ref name="Clark_Brian">{{наведени вести|last=Clark|first=Brian|title=Biodegradable... Shoes??|url=http://www.thedailygreen.com/living-green/blogs/recycling-design-technology/biodegradable-shoes-461009|accessdate=July 23, 2012|newspaper=The Daily Green|date=October 24, 2009|archive-date=2012-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120920190620/http://www.thedailygreen.com/living-green/blogs/recycling-design-technology/biodegradable-shoes-461009|url-status=dead}}</ref> Во доцните 2000-ти години , некои изработувачи на чевли ја подигнале свеста за тоа прашање и започнале да произведуваат чевли кои целосно биле направени од [[разградиливи материјали]] како компанијата [[Nike]].<ref name="nike_considered">{{наведени вести|title=What is Nike Considered?|url=http://help-us.nike.com/app/answers/detail/a_id/13764/~/what-is-nike-considered%3F|accessdate=July 23, 2012|newspaper=[[Nike, Inc.]]}}</ref><ref name="CSR">{{наведени вести|title=Ground-breaking Technology Brings World's First Biodegradable Midsole to Runners|url=http://www.csrwire.com/press_releases/15082-Brooks-R-Sports-Unveils-BioMoGo-Biodegradable-Shoe|accessdate=July 23, 2012|newspaper=CSR Press Release|date=November 15, 2007}}</ref> Во 2007, глобалната индустрија за обувки направила вкупен промет од 107.4 билиони долари [[приход]],и се очекува да се зголеми до 122.9 билиони до крајот на 2012-та год.Произведувачите на чевли во [[Кина]] се одговорни за 63% од производстрвото , 43,5 % од целосниот извоз и 55 % од индустрискиотприход.<ref name="PRWeb_ibisworld">{{наведени вести|title=Global Footwear Manufacturing Industry Market Research Report|url=http://www.prweb.com/releases/2012/6/prweb9580832.htm|accessdate=July 24, 2012|newspaper=[[PRWeb]]|date=June 7, 2012|archive-date=2013-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130313020222/http://www.prweb.com/releases/2012/6/prweb9580832.htm|url-status=dead}}</ref> ===Култура и Фолклор=== [[File:Shoehouse.jpg|thumb|Куќата за чевли во [[Hallam, Pennsylvania]]]] Чевлите како составен дел на човечката култура и цивилизација , си го нашле местото во нашата култура , фолклор и уметност.Популарениот [[детски стих]] од 18 век е : ''[[Постоеше една Стара Жена која живееше во Чевел]]''. Оваа приказна ни кажува за некоја стара жена коај живеела во чевел заедно со многу деца.Во 1948&nbsp;г. Mahlon Haines , продавач на чевли во [[Hallam, Pensylvania]] изградил вистинска куќа во форма на [[чизма]] како вид на реклама .Куќата за чевли се издавала на малдоженци и луѓе во години сè до неговата смрт во 1962 година.Од тогаш таа служи како салон за [[сладолед]] , сместувње и доручек и како музеј.Сè уште постои и претставува популарна атракција на патот на кој се наоѓа.<ref name="Lake_Matt">{{Наведена книга|last=Lake, Matt; Moran, Mark; Sceurman, Mark|title=Weird Pennsylvania: Your Travel Guide to Pennsylvania's Local Legends and Best Kept Secrets.|year=2005|publisher=Sterling Publishing Co., Inc.|location=New York City|isbn=978-1-4027-3279-9|pages=131|url=http://books.google.com/books?id=bfaultPxl18C&pg=PA131&dq=haines+shoe+house&hl=en#v=onepage&q=haines%20shoe%20house&f=false}}</ref> Чевлите играат важна улога и во [[бајките]] ,[[Пепелашка]] и [[Црвените Чевли]].Во детската книга и филм , Волшебникот од Оз , пар црвено рубин [[папучи]] играат клучна улога во целата приказна.Комедијата од 1985 година “Човекот со еден црвен чевел “ опишува ексцентричен маж кој носи еден нормален чевел и еден црвен чевел кој подоцна станува централен предмет на приказната. Спортската колекција на патики исто така постои како дел од урбаната подкултура во САД веќе неколку децении.<ref name="Skidmore_Sarah">{{наведени вести|last=Skidmore|first=Sarah|title=Sneakerheads Love to Show Off Their Shoes|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/14/AR2007011400451.html|accessdate=2 July 2011|newspaper=The Washington Post|date=15 January 2007}}</ref> Оваа мода во пследните децении се проширила и кај Европските нации како што е [[Чешка]].<ref name="Czech">{{Наведена мрежна страница|title=Czech 'Sneakerheads' Flaunt Their Best Trainers|url=http://www.ceskapozice.cz/en/news/society/czech-%E2%80%98sneakerheads%E2%80%99-flaunt-their-best-trainers|publisher=Czech Position|accessdate=2 July 2011|archive-date=2011-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110620232159/http://www.ceskapozice.cz/en/news/society/czech-%E2%80%98sneakerheads%E2%80%99-flaunt-their-best-trainers|url-status=dead}}</ref> [[Sneakerhead]] е човек којшто поседува повеќе пара чевли во вид на колекција .Придонесувач на колекционирањето патики е континуираната светска линија на [[Air Jordan]] патиките дизајнирани од Nike за кошаркарската ѕвезда [[Мајкл Џордан]]. Во [[Стариот завет]] на [[Бибијата]] чевелот симболизира нешто што е безвредно или мала вредност.Во [[Новиот завет]] чинот на соблекување на чевлата на некој симболизира ропство.[[Семитите]] врз чинот на соблекување на чевлите гледале како доказ на почит при приближување , пристапување кон света личност или место.<ref name="Farbridge_Maurice">{{Наведена книга|last=Farbridge|first=Maurice H.|title=Studies in Biblical and Semitic Symbolism.|year=2003|publisher=Kessinger Publishing|isbn=116137065X|pages=273–274|url=http://books.google.com/books?id=cDto8rWxKJcC&pg=PA274&lpg=PA274&dq=shoe+symbolism&publisher=bl&ots=g3VrPN_atz&sig=qPRcGsIawkiXdjNwO88b-Kd_6Ag&hl=en&sa=X&ei=HL4OUPGIA6Tr0gGEiIDQCw&ved=0CFMQ6AEwBw#v=onepage&q=shoe%20symbolism&f=false}}</ref> Во книгата за масовно отселување, на [[Мојсеј]] му беше кажано да ги соблече чевлите пред да се приближи кон грмушката која горела: {{cquote|Соблечи ги чевлите , затоа што местото каде што стоиш е света земја ({{bible|Exodus 3:5|KJV}})}} Соблекувањето на чевелот истот ака симболизира и откажување на легалното право.Во [[Хебрејските]] обичаи вдовицата го соблекувала чевелот на братот на починатиот маж за да симболизира дека тој ја има напуштено неговата одговорност.Во [[арапските]] обичаи , соблекувањето на нечиј чевел исто така симболизира крај на бракот.The removal of the shoe also symbolizes the act of giving up a legal right.<ref name="Farbridge_Maurice"/> Во [[Арапската култура]] , покажувањето на ѓонот од чевелот се смета за навреда , а да го [[фрлиш чевелот]] и да удриш некого со него се смета за уште поголема навреда.Ова е така затоа што се смета дека чевелот е валкан затоа што ја допира земјата и е поврзан со најдолниот дел на телото;—[[стапалото]].Па така чевлите се забранети во [[џамиите]] и исто така се смета за грубо да ги прекрстиш нозете и да ги покажеш ѓоновите на луѓето додека им зборуваш.Оваа навреда била прикажана во [[Ирак]] прво кога законот на [[Садам Хусеин]] бил превртен во 2003 година граѓаните на Ирак се собрале околу законикот и го удирале со чевлите.<ref name="Gammell_Caroline">{{наведени вести|last=Gammell|first=Caroline|title=Arab culture: the insult of the shoe|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/3776970/Arab-culture-the-insult-of-the-shoe.html|accessdate=July 24, 2012|newspaper=The Daily Telegraph|date=December 15, 2008}}</ref> Второ во 2008-ма година на претседателот на [[САД]] [[Џорџ Вашингтон Буш]] новинар му фрлил чевел како знак на искажување дека е против војната која што била нанесена на [[Ирак]] како и многуте животи кои истата ги оденла.<ref name="Asser_Martin">{{наведени вести|last=Asser|first=Martin|title=Bush shoe-ing worst Arab insult|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/7783325.stm|accessdate=July 24, 2012|newspaper=[[BBC News]]|date=December 15, 2008}}</ref> Празните чевли можат да означуваат смрт.Во [[грчката]] култура , празните чевли се исто што и посмртен венец.На пример , празните чевли оставени надвор пред грчки дом означуваат дека син на фамилијата починал во битка.<ref name="Reeve_Andru">{{Наведена книга|last=Reeve|first=Andru J.|title=Turn Me On, Dead Man: The Beatles and the "Paul Is Dead" Hoax.|year=2004|publisher=AuthorHouse|location=[[Bloomington, Indiana]]|isbn=1-4184-8294-3|pages=79|url=http://books.google.com/books?id=feRa_ol-CEgC&pg=PA79&lpg=PA79&dq=greek+empty+shoes&publisher=bl&ots=ELuuyVAgwz&sig=LSVlExBoHi4aVg-SjLpfUFF6IM0&hl=en&sa=X&ei=KhoOUIXeH4-m8QSZzYDgDw&ved=0CDgQ6AEwAA#v=onepage&q=greek%20empty%20shoes&f=false}}</ref> На десеттата годишнина од нападите на 11 септември биле истакнати 3000 пара празни чевли за да се обележи бројот на загинатите.<ref name="Cohen_Sam">{{наведени вести|last=Cohen|first=Sam|title=Empty Shoes an Emotional Reminder of Those Who Died on 9/11|url=http://www.fox40.com/news/headlines/ktxl-empty-shoes-an-emotional-reminder-of-those-who-died-on-911-20110911,0,202292.story|accessdate=July 23, 2012|newspaper=Fox 40|date=September 11, 2011}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == {{Делови на чевелот }} == {{поврзано|Влошки за чевли}} [[File:Shoe-parts-en.svg|thumb|Делови на чевелот]] Деловите на чевелот се доста чести , без разлика на специфичниот вид на обувки .Сите чевли имаат ѓон , што го претставува долниот дел на чевелот , кој е во допир со подот.Ѓонот може да биде направен од најразлични материјали , иако повеќето од современите чевли имаат ѓонови од[[природна гума]], [[polyurethane]], or [[поливинил хлорид]] (ПВЦ)состојки .<ref name="Karak_Niranjan">{{Наведена книга|last=Karak|first=Niranjan|title=Fundamentals Of Polymers: Raw Materials To Finish Products.|year=2009|publisher=PHI Learning Private Limited|location=[[New Delhi]]|isbn=978-81-203-3877-7|pages=263–264|url=http://books.google.com/books?id=lUhf0y_fWYoC&pg=PA263&lpg=PA263&dq=shoe+vamp+welt&publisher=bl&ots=ARiVAFESWK&sig=U21eLgu1lqxb7GpeqHT_F6og_pM&hl=en&sa=X&ei=5LIWUK32BueX6QGt0YCABQ&ved=0CFEQ6AEwBjgK#v=onepage&q=shoe%20vamp%20welt&f=false}}</ref> Ѓоновите можат да бидат еднсотавни – еден материјал како еден слој , или да бидат сложени , со повеќе различни структури слоеви како и материјали.Кога се користат повеќе слоеви ѓоновите може да се состојат од подлога среден и надворешен ѓон.<ref name="Vonhof_John">{{Наведена книга|last=Vonhof|first=John|title=Fixing Your Feet: Prevention and Treatments for Athletes.|year=2011|publisher=Wilderness Press|location=[[Birmingham, Alabama]]|isbn=978-0-89997-638-9|pages=58–59|url=http://books.google.com/books?id=7gpb8nlQjKkC&pg=PA58&lpg=PA58&dq=parts+of+a+shoe&publisher=bl&ots=XUgXEhb16P&sig=GLDVufIYSRB9YrY15AUKOHAJ9oA&hl=en&sa=X&ei=gK8WUPmuAur50gHllIGgCw&ved=0CEoQ6AEwAw#v=onepage&q=parts%20of%20a%20shoe&f=false}}</ref> Подлогата на чевењлот го претставува внатрешниот дел на чевелот , што стои дирекно под стапалото , под влошката (исто познато како sock liner ) . Намената на подлогата е да биде прицврстена до крајниот раб на горниот дел , којшто е завиткан околку последниот слој на чевелот , со шињето на чевелот за време на псоледнито чекор на изработка.Подлогите обично се изработуваат од целулозна хартија или синтетичко невовлнен материјал.Могу чевли имаат подлоги коишто можат да се заменат.Дополниотелно полнење за удобност често се додава во левелот (за да се управува со формата , течноста и миризбата на чевелот) или од здравтевени причини ( за да помогне при справувањето со деформитети на стапалото или со држењето на стапалото додека чоцекот стои или се движи ).<ref name="Vonhof_John"/> Надворешниот ѓон е слојот кој е вод иректен контакт со земјата.Вечерните чевли често имаат кожни или гумени надворешни ѓонови , секојденвните или чевлите за на работа имаат надворешни ѓонови направени од природна гума или синтетички материјал како Polyurethane.Надворешниот ѓон може да биде составен од едно парче , или може да биде збир на одделни парчиња од различни материјали.Често подпетицата на ѓонот има гумена облога , плочка за поголема издржливост , додека предниот дел е кожен од естетски причини.Специјализираните чевли , често имаат измени врз овој изглед , спортските или таканаречени cleated чевли како оние за фудбал , рагби , бејзбол и чевлите за голф имаат шилци вметнати надворшниот ѓон за полеснод а се прицврстуваат за земјата.<ref name="Vonhof_John"/> Слојот помеѓу надворешниот ѓон и внатрешната подлога постои заради амортизација.Некои типови на чевли како што се чевлите за трчање, имаат уште еден вид на материјал за амортизавција , кои често се наоѓа под петицата на стапалото.Стапалото каде што се јавува поголемиот дел од притисокот.Различни компании користат различни материјали за средните ѓонови на чевлите.Некои чевли воопшто немаат среден ѓон.<ref name="Vonhof_John"/> Најдолниот заден дел на чевелот е потпетицата .Нејзината улога е да го прдржува стапалото.Потпетиците често се наптавени од истиот материјал како и ѓонот од чевелот.Овој дел на чевелот, потпетицата може да биде висок од модерен аспект или да ја направи личноста да ја направи повисока или може да биде рамна за пркатична и удобна намена.<ref name="Vonhof_John"/> EСекој чевел има горен ден којшто помага чевелот да стои на стапалото.Во наједноставните случаи , како сандалите или јадранките , тој не е ништо повеќе туку само неколку врвки за да го држат ѓонот на место.Затворените обувки како што се чизмите , патиките и поголемиот дел на машките обувки имаат посложен горен дел.Тој дел често се украсува или е изработен во одреден стил за да изгледа привлечно.Горниот дел на левелот е поврзан со ѓонот со помош на кожна , гумена или пластична лента која е зашиен апомеѓу горниот дел и ѓонот , позната како [[welt (shoe)|welt]].<ref name="Vonhof_John"/> Делот на чевелот кој е најблиску до центарот на симетрија на човекот е познат како ''среден'' , а спротивно од него , настрана од нивниот центар на симетрија е познат како ''страничен'' дел.Ова се однесува на надворешниот ѓон или vamp .Повеќето чевли имаат [[врвки]] на грониот дел , поврзибајќи ги средните и страничните делови.Откако некој ќе го облече чевелот , врвките помагаат во задржувањето на чевлите на стапалата.Во 1968 година [[Puma SE]] го претстави првиот пар патики со [[Velcro]] ремчиња наместо врвки , по што тие станаа попиларни до 1980-тата година посебно помеѓу децата и постарите.<ref name="Suddath_Claire">{{наведени вести|last=Suddath|first=Claire|title=A Brief History of: Velcro|url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1996883,00.html|accessdate=July 30, 2012|newspaper=Time|date=June 15, 2010|archive-date=2012-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913155018/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1996883,00.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Frank_Robert">{{Наведена книга|last=Frank|first=Robert H.|title=The Economic Naturalist: In Search of Explanations for Everyday Enigmas.|year=2007|publisher=Basic Books|location=New York City|isbn=978-0-465-00217-7|pages=174|url=http://books.google.com/books?id=1nGy0qL6Yp8C&pg=PA174&lpg=PA174&dq=velcro+laces&publisher=bl&ots=ZQXqLWCOnn&sig=1-Z0ecc7qmBo3_XfnGTiTUZhtSA&hl=en&sa=X&ei=R7EWUMWWO-jc6wHnkIHACA&ved=0CDoQ6AEwAA#v=onepage&q=velcro%20laces&f=false}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Видови== Постои широка разновидност на најразлични типови на чевли.Повеќето типови на чевли се создадени за одредени активности.На пример [[чизмите]] се специјално дизајнирани за тешка надворешна употреба.[[Спортските чевли]] се дизајниани за одредени спортови како што е трчањето , пешачењето или др. спортови.Некои чевли се дизајнитрани за да се носат на посебни пригоди , а други пак за секојденвна употреба.Исто така постои широка разновидност на чевли дизајнирани на различни видови танцување.Ортопетските чевли се посебен вид на обувки создадени за луѓе со посебни проблеми со стапалата или со специјални потреби.[[Кучињата]] и [[коњите]] , се дел од чивотните кои исто така можат да носат специјални чевли за да ги заштитат нивните стапала. Во зависнот од активноста за која се дизајнирани , некои видови на обувки може да припаѓаат на повеќе категории.На пример [[каубојските чизми]] се сметаат за чизми но исто така можат да се носат и за специјални пригоди или пак како [[вечерни чевли]]. [[Чизмите за пешачење]] содржат многу од заштитните одлики на чизмите , но исто така овозмочуваат дополнителна еластичност и удобност од многу други [[спортски чевли]].[[Јадранките]] се сметаат за секојдневни обувки , но исто така се носеле и на посебни пригоди како посетите во [[Белата Куќа]].<ref name="Ward_Julie">{{наведени вести|last=Ward|first=Julie|title=Next big step in team spirit: Flip-flops|url=http://www.usatoday.com/sports/2005-09-13-flip-flops_x.htm|accessdate=July 19, 2012|newspaper=[[USA Today]]|date=September 13, 2005}}</ref><ref name="Lister_Richard">{{наведени вести|last=Lister|first=Richard|title=Flip-flop diplomacy with the Dalai Lama|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8523248.stm|accessdate=July 19, 2012|newspaper=[[BBC News]] |date=February 19, 2010}}</ref> ===Спортски=== [[File:Puma shoes.jpg|thumb|right|Пар спортски чевли за трчање]] [[Спортските чевли]]се специјално дизајнитани да се носат кога се учествува во најразлични спортови.Откако [[триењето]] поемеѓу стапалото и земјата претставува важна сила во поголемиот дел од спортовите , модерните спортски чевли се дизајнирани максимално да ја зголемат оваа сила , па се користат материјали како што е [[гумата]].Но за некои активности , како што се [[танцувањето]] или [[куглањето]], лизгањето е пожелно па таквите чевли наменети за тие активности имаат помал коефициент на триење.<ref name="McGinnis_Peter">{{Наведена книга|last=McGinnis|first=Peter M.|title=Biomechanics of Sport and Exercise; Second Edition.|year=2005|publisher=[http://www.humankinetics.com/ Human Kinetics]|location=[[Champaign, Illinois]]|isbn=0-7360-5101-5|pages=26|url=http://books.google.com/books?id=PrOKEcZXJ58C&pg=PA26&lpg=PA26&dq=athletic+shoes&publisher=bl&ots=dkFLbMtbgu&sig=ifnj5F7hHLK5d-hXDryKw00t6ZQ&hl=en&sa=X&ei=Xk42UPDfL46M0QGCk4DYDw&ved=0CEoQ6AEwAw#v=onepage&q=athletic%20shoes&f=false}}</ref> Најраните спортски чевли датираат од средината на 19 веки тие биле чевли со [[крампонки]];— [[кожни]] чевли со метални [[шилци]] на ѓонот за да овозможат поголемо триење за време на трчањето.Тие биле создадени од страна на J.W Foster и неговите синови којшто подоцна станал познат како [[Reebok]] .До крајот на 19 век [[Spalding (спортска опрема)|Spalding]] исто така ги произведуваше тие чевли. [[Аdidas]] започна да ги продава копачките за [[трчање]] и [[фудбал]] во 1925-тата година.Крмпонките во 20-иот век биле додавани на чевлите за [[бејзбол]] и [[Американски фудбал]] исто така.Играчите на [[голф]] користат левли со мали метални кранпони на ѓоновите за да се заштитат од лизгање при ударот и вртењето.<ref name="DeMello_Margo"/> [[Golf]]ers also use shoes with small metal spikes on their soles to prevent slipping during their swing.<ref name="Farrally_Cochran">{{Наведена книга|author=Farrally, Martin R.; Cochran, Alastair J.|title=Science and Golf III: Proceedings of the 1998 World Scientific Congress of Golf.|publisher=[http://www.humankinetics.com/ Human Kinetics]|location=[[Champaign, Illinois]]|isbn=0-7360-0020-8|pages=568–569|url=http://books.google.com/books?id=MnC60GN8PJ4C&pg=PA569&lpg=PA569&dq=golf+shoes&publisher=bl&ots=p20uF2KOiQ&sig=PleJJIBWPb9r_ftziNEukm4W3Vw&hl=en&sa=X&ei=AWo2UKWvKceB0QHa7oHoAg&ved=0CEQQ6AEwAg#v=onepage&q=golf%20shoes&f=false}}</ref> Најстарите спортски чевли со гумен ѓон датираат од 1876-тата година од [[Обединетото Кралство]] кога новата компанија за гума Liverpool ги направи спортските патики или [[еспадрилите]] дизајнирани за играње [[крокет]].Слилчни чевли со гумен ѓон биле направени во 1892-рата година во [[САД]] од страна на Humphrey O`Sullivan засновни на технологијата на [[Charles Goodyear]] .Компанијата за гума од САД била основана истата година и прозиведувала чевли со гумен ѓон како и чевли со високи потпетици под различни брендови кои подоцна биле здружени под името [[Keds (чевли)|Keds]].Овие чевли станале познати под името "патики" затоа што гумениот ѓон на тој што ги носи му дозволува брзо да се прикрадне од едно на друго место .Во 1964 година основањето на [[Nike, Inc.|Nike]]од страна на [[Phil Knight]] и [[Phil Knight]] од универзитетот на [[Орегон]] , вовел многу подобрувања заднички на модерните чевли за трчање , како гумени ѓонови со мали процепи во вид на вафла , најлонски горен дел кој овозможува дишење на стапалото и мек и удобен среден ѓон како и мек дел кај петиците.За време на 1970-тите години мислењето на [[ортопедите]], станало важно во дизајирањето на спортските чевли , па така за воведувањето нови одлики во дизајнот се семало во предвит како стапалата реагираат на специфичните активности како трчање , скокање или движење од страна во страна.Спортските чевли за жени биле исто така дизајнирани според нивните специфични психолошки разлики.<ref name="DeMello_Margo"/> [[File:A classic Black pair of Converse All Stars resting on the Black & White Ed. Shoebox (1998-2002).JPG|left|thumb|Пар Converse All-Stars]] Чевлите наменети за [[кошарка]] ги создал [[Chuck Taylor (продавач)|Chuck Taylor]], и тие се добро познати како [[Тејлоровите All-Stars]]. Овие чевли кои првпат се продадени во 1917 година се двослојни [[платнени]] чевли со гумен ѓон и заштитн капа за прстите , како и висока потпетица(позната како "висок горен дел") за дополниртелна потпора .Во 1969-тата година Тејлор бил примен во [[Naismith Memorial Basketball Hall of Fame]] како признание за ова усовршување.Во 70-тите години други произведувачи на чевли како Adidas ,Reebok и др. започнале да го емитираат изгледот на спортските чевли.<ref name="Peterson_Hal">{{Наведена книга|last=Peterson|first=Hal|title=Chucks!: The Phenomenon of Converse Chuck Taylor All Stars.|year=2007|publisher=[http://www.skyhorsepublishing.com/ Sky Horse Publishing]|location=New York City|isbn=978-1-60239-079-9|url=http://books.google.com/books?id=ko_a_Ij3TRMC&printsec=frontcover&dq=converse+all-stars&publisher=bl&ots=yMn8WAJnK8&sig=GeSNFIYNAUgRGChnDqMfefDXuPY&hl=en&sa=X&ei=YIM2UK_vNIya8gT5iYDwBQ&ved=0CD4Q6AEwAQ#v=onepage&q=converse%20all-stars&f=false}}</ref> Во април 1985-та Nike ја пртставил својата линија на кошаркарски чевли која веднаш станала популарна , била наречена [[Air Jordan]] , именована по играчот на [[Чикаго Булс]] , кошаркарот [[Мајкал Џордан]].Од линијата чевли Air Jordan се продадени 100 милјони парчиња за време на првата година.<ref name="Papson_Goldman">{{Наведена книга|last=Papson, Stephen; Goldman, Robert|title=Nike Culture: The Sign of the Swoosh.|year=1998|publisher=SAGE Publicationd, Ltd.|location=[[London]]|isbn=0-7619-6148-8|pages=47|url=http://books.google.com/books?id=KYP03bw1mVIC&pg=PA47&lpg=PA47&dq=air+jordans&publisher=bl&ots=2FUA00vpwr&sig=77efxA0aD2mdSqO5V5321Xv6TDI&hl=en&sa=X&ei=QoU2UN-6OpO08ASC3oGIDg&ved=0CFQQ6AEwBQ#v=onepage&q=air%20jordans&f=false}}</ref> Како што [[трчањето бос]] станало популарно до крајот на 20 век и почетокот на 21 век многу од произведувачите на моседнире чевли во последно започнале да создаваат чевли кои наликуваат на трчањето бос , одржуваќи најдобра флексибилност и природно пешачење а воедно овозможуваќи одреден степен на заштита.Намената на овие "минималистички" чевли е да му овозможи на стапалото и ногата подискретно да ги чувствува напорите и силите поврзани со трчањето , допуштаќи пофини прилагодувања во начинот на тчање.<ref name="Dan Winters ">{{наведени вести|last=Winters|first=Dan|title=Is Less More?|url=http://www.runnersworld.com/article/0,7120,s6-240-400--13691-F,00.html|accessdate=July 23, 2012|magazine=[[Runner's World]]|date=November 2010|archive-date=2012-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728010633/http://www.runnersworld.com/article/0,7120,s6-240-400--13691-F,00.html|url-status=dead}}</ref> Дел од ваквите чевли се следните : [[Vibram FiveFingers]],<ref name="TrailSpace">{{наведени вести|title=Vibram FiveFingers Named A "Best Invention of 2007" By Time Magazine|url=http://www.trailspace.com/articles/2007/11/12/vibram-fivefingers-named-a-best-invention-of-2007-by-time-magazine.html|accessdate=June 26, 2010|newspaper=trailspace.com|date=12 November 2007}}</ref> [[Nike Free]],<ref name="Cortese_Amy">{{наведени вести|last=Cortese|first=Amy|title=Wiggling Their Toes at the Shoe Giants |url=http://www.nytimes.com/2009/08/30/business/30shoe.html|accessdate=July 1, 2010|newspaper=[[New York Times]]|date=August 29, 2009}}</ref> и чевлите на [[Saucony]] Kinvara и Hattori.<ref name="Saucony">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.runnersworld.com/cda/shoefinder_detail/1,7161,s6-240-400-0-0-0-0-0-1861,00.html |title=Saucony Progrid Kinvara Running Shoe Review: Runner's World |publisher=Runner's World |date=February 15, 2008 |accessdate=September 3, 2011 |archive-date=2011-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911213001/http://www.runnersworld.com/cda/shoefinder_detail/1,7161,s6-240-400-0-0-0-0-0-1861,00.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Jhung_Lisa">{{наведени вести|last=Jhung|first=Lisa|title=Saucony Minimalism|url=http://gear.runnersworld.com/2011/05/saucony-minimalism.html|accessdate=August 17, 2011|newspaper=Runner's World|date=May 2011|archive-date=2011-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110506145415/http://gear.runnersworld.com/2011/05/saucony-minimalism.html|url-status=dead}}</ref> Мексиканските [[Huarache (чевли за трчање)|huaraches]] се исто така многу едноставни чевли за трчање , слични на чевлите што ги носеле луѓето [[Tarahumara]] од северно Мексико , кој се познати по нивната способност за трчање на долги патеки.<ref name="McDougall_Christopher">{{Наведена книга|last=McDougall|first=Christopher|title=Born to Run: A Hidden Tribe, Superathletes, and the Greatest Race the World Has Never Seen.|year=2009 (2011)|publisher=Vintage Books|location=New York City|isbn=978-0-307-27918-7|pages=168, 172|url=http://books.google.com/books?id=QQiPoNLNhLsC&lpg=PA68&dq=born+to+run&publisher=bl&ots=RQBzKBZaAG&sig=hCo1LTS3zEXXnQr5Qo6BBC9pLhU&hl=en&sa=X&ei=e8sEUPLzKo-I8QTh37X7Bw&ved=0CD8Q6AEwAQ#v=onepage&q=born%20to%20run&f=false}}</ref>[[Чевлите за борење]] се исто така многу лесни и еластични чевли кои се дизајниани да го емитираат чувството кога си бос , а истовремено овозмочуваат дополнително триење и заштита. Многу спортски чевли се дизајнирани со спесифични одлики кои соодветствуваат на специфичните активности.Едни такви се и [[ролшулите]] , кои имаат метални или пластични колца , на дното , кои се карактеристчни за таквиот спорт на возење ролшули.Слични на нив се [[лизгалките]] кои имаат метално сечило прицвртено за дното поради полесно движење на [[мраз]].Лизгалките и ролшулите исто така се дизајнирани да овозможат удобен , еластичен и траен чевел за [[скејтбордингот]].<ref name="Welinder_Whitley">{{Наведена книга|last=Welinder, Per; Whitley, Peter|title=Mastering Skateboarding.|year=2012|publisher=[http://www.humankinetics.com/ Human Kinetics]|location=[[Champaign, Illinois]]|isbn=0-7360-9599-3|pages=8|url=http://books.google.com/books?id=n-sm3PHrfuMC&pg=PA8&lpg=PA8&dq=skate+shoes&publisher=bl&ots=hHtSxS72qm&sig=r38MPQz6t7tiO5dgrvT6g3STjhg&hl=en&sa=X&ei=wos2ULXeD4T89gS6joGwCg&ved=0CEcQ6AEwAw#v=onepage&q=skate%20shoes&f=false}}</ref> [[Чевлите за планинарење]] имаат гумен ѓон , се дота прилепени за стапалото и се дизајнирани да ги собира во мали пукнатини и расцепи за качување по карпи.[[Чевлите за велосипедизам]] се слично дизајнирањи на чевлите за планинарње , со гумен ѓон и припиени за стапалото но исто така се опремени и со метален или пластичен клин за да се поврзат со педалите без стега , какои крут ѓон за максимално да се зголеми преносот на енергија и потпората на стапалото.<ref name="IPMBA">{{Наведена книга|last=International Police Mountain Bike Association|title=The Complete Guide to Public Safety Cycling.|year=2008|publisher=Jones & Bartlett Publishers, Inc.|location=[[Sudbury, Massachusetts]]|isbn=978-0-7637-4433-5|pages=45|url=http://books.google.com/books?id=OWeDspfAdKcC&pg=PA45&lpg=PA45&dq=cycling+shoes&publisher=bl&ots=FRDs04HdY_&sig=H1Gf57RjKAVWzaYA6vMtKoHofN0&hl=en&sa=X&ei=YI02UKufII2o8gSAhIGwDA&ved=0CD4Q6AEwAQ#v=onepage&q=cycling%20shoes&f=false}}</ref> ===Чизми=== [[File:S3 safety footwear.jpg|thumb|right|Пар[[Чизми со челичен врв]] безбедни чизми]] {{Главна|Boot}} Чизмата е посебен вид на чевел којшто го покрива [[стапалото]] и [[зглобот]] и се шири нагоре по ногата , некогаш дури до [[коленото]] или пак до [[колкот]].Повеќето чизми имаат [[потпетица]] која видно се разликува од остнатитот дел од [[ѓонот]] па дури ако двете предтавуваат една целина.Чизмите обично се направени од кожа или гума иако тие можат да се изработат од најразлични материјали.Чизмите се носат поради две главни причини : нивната функцијоналност- го штитат стапалото и ногата од вода , снег , кал или пак овозможуваат дополнителна потпорна за зглобот за време на напорни активности и поради мода и стил . [[Каубојските чизми]] се специфичен стил на [[чизми за јавање]] кои ја комбинираат модата и фнкционалноста.Тие станале популарни помеѓу [[каубојците]] во западниот дел на САД за време на 19-тито век.Традиционалните каубојски чизми имаат [[кубанска потпетица]] , заоблени сè до показалецот , имаат висока оска напред и традиционално немаат врвки.<ref name="DeWeese_Daniel">{{наведени вести|last=DeWeese|first=G. Daniel|title=The Functional Side of Cowboy Boots|url=http://www.truewestmagazine.com/jcontent/living-the-dream/living-the-dream/fashion/2731-the-functional-side-of-cowboy-boots|accessdate=August 10, 2012|newspaper=[http://www.truewestmagazine.com/ True West Magazine]|date=June 29, 2010|archive-date=2012-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20121016062459/http://www.truewestmagazine.com/jcontent/living-the-dream/living-the-dream/fashion/2731-the-functional-side-of-cowboy-boots|url-status=dead}}</ref> Традиционално се изработуваат од боловска [[кожа]] но можат да бидат исработени и од поегзотични кожи како [[ној]] , кожа од [[анаконда]] или [[слон]].<ref name="Chand_Elise">{{Наведена книга|last=Chand|first=Elise Gaston|title=A Parent's Guide to Riding Lessons: Everything You Need to Know to Survive and Thrive With a Horse-Loving Kid.|year=2009|publisher=Storey Publishing|location=[[North Adams, Massachusetts]]|isbn=978-1-60342-447-9|pages=91|url=http://books.google.com/books?id=Iu2CzhW0g3YC&pg=PA91&lpg=PA91&dq=exotic+cowboy+boots&publisher=bl&ots=o4vQGrMP6f&sig=qM8AFCqdgGZc_0dhQygyIq2UM6k&hl=en&sa=X&ei=cmAkUOTrNIag8gTctYG4Cw&ved=0CDYQ6AEwADgK#v=onepage&q=exotic%20cowboy%20boots&f=false}}</ref> [[Чизмите за пешачење]] се дизајнирани така да овозможуваат дополнителна потпорна на зглобот и сводот на ногата , со дополнително полнење за удобност при [[пешачње]].Тие се создадени за да овозможат удобност и при пешачење километри нерамни терени и да ги заштити стапалата на тој што пешачи од вода , кал , карпи и др пречки кои се јавуваат при движењето.Овие чизми го продржуваат зглобот за да се иозбегне свиткување но да не се попречи движењето на зглобот премногу.Тие се доволно крути за да го поткрепуваат стапалото.Пристојно точни [[чизми]] , и влошки за намалиување на триењето кои се ставаат на проблематичните места обезбедува заштита од [[плускавици]] и други неугодности поврзани со долгите пешачења на нерамни терени.<ref name="Howe_Steve">{{наведени вести|last=Howe|first=Steve|title=Boots|url=http://books.google.com/books?id=DOIDAAAAMBAJ&pg=PA43&lpg=PA43&dq=hiking+boots&publisher=bl&ots=8CoJk-V0n9&sig=ZtaEOvkfB_S5S40bn7bAi7UF-3g&hl=en&sa=X&ei=amIkUMuJFI-g8gSE_IDYCA&ved=0CFAQ6AEwBTgK#v=onepage&q=hiking%20boots&f=false|accessdate=August 10, 2012|newspaper=Backpacker|date=March 2002}}</ref> При [[влажно]] или [[врнежливо]] време зе носта [[чизмите за на снег]] , за да го чуваат стапалото топло и суво.Чизмите обично се изработуваат од [[гума]] или други [[воодотпорни]] материјали , имаат повеќе заштитни слоеви и висока потпетица да го држи снегот понастрана.<ref name="Stimpert_Desiree">{{наведени вести|last=Stimpert|first=Desiree|title=What Makes a Boot a Snow Boot|url=http://shoes.about.com/od/boots/a/snow_boots.htm|accessdate=August 10, 2012|newspaper=[[About.com]]|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723171147/http://shoes.about.com/od/boots/a/snow_boots.htm|url-status=dead}}</ref> Чизмите можат исто така да се поврзат со чевлите за на снег за да ја зголемат распределбата на тежината низ [[поголема површина]] за пешачење на [[снег]].[[Чизмите за скијање]] се специјализирани чизми кои се користат во многу високи[[alpine skiing|alpine]] или [[cross-country]] скијање и се дизајнирани да овозможат начин како скијачот да се прицврсти за неговите/нејзините [[скии]] користеќе поврзувачи за скии.Оваа комбинација од скии , чизми и поврзувачи се користи за делотворно да се пренесуваат контролните напори на нозете на скијачот врз снегот.[[Лизглаките]] се друг вид на специјализирани чизми кои имаат метално сечило прицвртено за дното кое се користи за да го движи тој што ги носи истите на [[мразот]].<ref name="Bellis_Mary">{{наведени вести|last=Bellis|first=Mary|title=History of Ice Skates|url=http://inventors.about.com/library/inventors/bliceskates.htm|accessdate=August 10, 2012|newspaper=[[About.com]]|archive-date=2012-12-05|archive-url=https://archive.today/20121205235844/http://inventors.about.com/library/inventors/bliceskates.htm|url-status=dead}}</ref> [[Ролшулите]] се слични на лизгалките , но имаат сет од три до четири тркала кои се наоѓаат на местото од сечилото кај сечилото кај лизгалките и се дизајнирани да го имитираат лизгањето на мраз на цврсти површини , како дрво или бетон.<ref name="Olsen_Scott&Brennan">{{Наведена мрежна страница|last=Olsen|first=Scott & Brennan|title=Inline-Skates|url=http://web.mit.edu/invent/iow/Inline.html|publisher=[http://web.mit.edu/invent/ Lemelson-MIT]|accessdate=August 10, 2012|archive-date=2006-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20060502164738/http://web.mit.edu/invent/iow/Inline.html|url-status=dead}}</ref> Чизмите се дизајнирани да издржаат тешко абење ,и да го заштитат тој што ги носи истите како и да овозможат добро влечење.Главно се изработени од јак кожен горен дел и некожен ѓон.Тие можат да се користат за [[униформи]] на [[полицијата]] и [[војската]] , како и за заштита во индустриските полиња [[рударството]] и [[градежништвото]].Заштитна улога играат и [[челичните врвови]] и ѓонови какои штитниците на [[зглобот]].<ref name="Construction_Materials">{{Наведена книга|last=Somaiya, A.; James, E.; Wieffering, N.|first=Ebrahim|title=Construction Materials.|year=2008|publisher=Pearson Education South Africa, Ltd.|location=Forest Drive, Pinelands, [[Cape Town]]|isbn=978-177025-156-4|pages=36|url=http://books.google.com/books?id=VIVr_oR3JowC&pg=PA36&lpg=PA36&dq=safety+boots&publisher=bl&ots=hydz0hRuEA&sig=5OSk5uTUJBdFY4z2GJK-Rz6Arm8&hl=en&sa=X&ei=gFkkUM2KM4fM9QSvmIGwDA&ved=0CGUQ6AEwBzgK#v=onepage&q=safety%20boots&f=false}}</ref> ===Вечерени и секојденвни=== [[Вечерните чевли]] се одликуваат со мазен и мек горен ден , кожен ѓон и тесно дотерана фигура.Секојдневните чевли се одликуваат со тврди кожни делови , некожни ѓонови и широк изглед. Некои модели на вечерните чевли можат да ги носат и припадниците на машкиот и припадниците на женскиот род.Поголемиот дел на вечерните чевли имаат горна покривка , вообичаено направена од кожа , вклучуваќи поголем долен дел од стапалото но не покривајќи ги зглобовите.Овој горен ден на чевелот често е направен без дупки и отврои но може да биде направени со отвори ,дури и замите да се состојат од серија ремчиња , на пример отворени прсти што е карактеристично кај женските чевли.Чевли чиишто горен дел е направен така да ги покрива зглобовите се исто така достапни.Чевел чијшто горен дел се крева до над зглобот обично се сметаат за чизми.Но одредени модели се сметаат за чевли со висок врв или [[високи чевли]] .Обично високите чевли се осигурани со врвки или патенти иако некои видови имаат вметнати еластични парчиња за да го олезнат облекувањето. ====Машки==== [[Image:Blucher (PSF).jpg|right|thumb|290px|Овие машки чевли познати како [[derby shoe]], серазликуваат по нивното отворено врзување.]] Машките чевли може да се категоризираат по тоа како се заврзуваат: * [[Oxford shoe|Oxfords]] (also referred as "Balmorals"):предниот дел од обувката има отвор во форма на латиничната буква “V “ на кој се прицвртени врвките , кои уште е познат како “затворено врзување “. Зборот “Oxford” понекогаш се користи во американските компании за облека за да се рекламираат чевли кои не се Balmorals, како Blüchers. * [[Derby shoe]]: врвките се врзани за две парчиња кожа оделно прицвртени на предниот дел на чевлите , исто познато како "Отворено врзување" и е степен подолу во елегантноста.Ако врвките не се оделно врзани за предниот дел од чевелот тогаш истиот с енарекува кратка чизма.Ова име е Американско-Англиско и често се користи [[derbys]]. * [[Monk shoe|Monk-straps]]: имаат метално копче и ремче наместо врзување . * [[Slip-on shoe|Slip-ons]]: Нема врзување или прицврстување. Популарните [[loafer]] се дел на оваа категорија , исто како и помалку популарните модели како чевлите со еластични страни. Машките чевли исто така можат да бидат украсени на повеќе начини * Plain-toes:: имаат елегантен изглед без додатни декорации на предниот дел. * Cap-toes: имаат додатен слој кожа кој го "прекирва" врвот.Ова е веројатно најпопуларната декорација. * [[Brogues]] (American: wing-tips): врвот на чевлите е покриен со продупчено парче ( the wing-tip) којшто се простира долж двете страни на чевелот.Тие можат да се најдат во двата стилови Balmoral и Blucher но се сметаат за помалку формални. Формалните високи машки чевли ги прозиведуваат неколку компании низ светот , а најзабележливо во Англија , Франција , Италија и САД.[[Church's|Church's English Shoes]] (од 1873), [[John Lobb Bootmaker]] (од 1849), [[Edward Green Shoes]] (од 1890), and CrBoth John Lobb and Edward Green кои ги нудат [[најдобрите]] производи. .Помеѓу двете светски војни машките обувки претрпеле значителни промени , во зигледот , предводени од [[чевларите]] во западниот крај на Лондон.</ref> Најзабележливиот француски производ го направил [[J.M. Weston]]. [[Armani]] од Италија извршил големо влијание врз дизајнот на машките чевли во 60-тите и 80-тите додека тие не се вратиле на поголемиот дел на одликите на нивните предци,англо-американскиот вечерен чевел којшто прво е создаден во [[Едвардијанска Англија]] времето на владеењето на кралот Едвард VIII.Друга позната италјанска компанија е Salvatore Ferragamo .Останатиот дел од елитата се американските компании како Allen Edmonds и Alden Shoe .Alden која се наоѓа во Нова Англија е специјализирана за афтентична кожа која потекнува од влакнестиот сплескан мускул сместен под кожата на бутот на коњот од единтвената постоена штавилница во Америка (Чикаго),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://blog.leffot.com/2008/08/16/shannon-in-cordovan/ |title=архивски примерок |accessdate=2013-01-09 |archive-date=2010-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225095819/http://blog.leffot.com/2008/08/16/shannon-in-cordovan/ |url-status=dead }}</ref> и е целосно произведена во Америка каде Allen Edmonds од Wisconsin претставува поголема компанија која реализира дел од нивното производство.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.askandyaboutclothes.com/Tutorials/JCuseyOnShoes.htm |title=архивски примерок |accessdate=2013-01-09 |archive-date=2010-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212072323/http://askandyaboutclothes.com/Tutorials/JCuseyOnShoes.htm |url-status=dead }}</ref> ====Женски==== [[File:My Shoes.jpg|thumb|Сандали со висока потпетица]] Постои голема разновидост на чевли достапни за жените , покрај тоа што поголемиот дел од машките модели се сè повеќе прифатени како унисекс.Некои главни категории се : * '''[[Обувки со висока потпетица]]''' се обувки чии потпетици обично се високи 5 сантиметри или повеќе над прстите , кои обично се носат за свечени настани или социјални собири.Варијантите вклучуваат '''[[kitten]]''' потпетици (обично 3.81-5.8 сантиметри високи) и '''[[stilletto ]]''' потпетици (со многу тенок столб на потпетицата) и '''wedge''' потпетици ( со клинеста форма на ѓонот наместо потпетица) * '''[[Mule (обувки)|Mules]]''' се чевли или паучи без делот околу потпетицата ( без заден дел ). * '''[[Slingback]]s''' се чевли со ремче околу потпетицата наместо на врвот на стапалото. * '''[[Ballet flat]]s''', познатви во Обединетото Кралство како '''балеринки''' , '''балетанки''' или '''рамни чевли''' , се чевли со многу ниска потпетица и релативно краток преден дел.Тие го изложуваат поголемиот преден дел на стапалото.Популарни се за во топло време и се сметаат за поудобни од чевлите со повисока потпетица. [[File:Red High Heel Pumps.jpg|thumb|right|Женски чевли со висока потпетица]] ===Унисекс=== * [[Цокули (чевел)|Цокули]] * [[Чевли со платформа]]: чевли со многу висок ѓон * [[Сандали (одувки)|Сандали]]: Отворени чевли кои се состојат од ѓон и различни ремчиња , оставајќи голем дел од стапалото надвор .Следствено на тоа тие се популарни за топло време бидеќи му овозможуваат на стапалото да биде поладно отколку на чевлите со затворени прсти. * Saddle shoe: кожни чевли со појас во форма на седло , кој е поставен врз горниот дел на чевелот со кој имаат спротивни бои , обично бел врв со црно "седло". * [[Slip-on shoe]]:Вечерни или секојденвни чевли без врвки , со украсни ресички , метални копчиња или рез на предниот дел . * [[Бродарки]]s, Бродарки слични на "мокасинки" ,но посекојдневни.Врвките обично се едноставни и кожни без набори.Карактеристично разработени од кожа со бел мек ѓон со цел да се избегне абење или гребење на предниот дел .Првите бродарки ги измислил Paul Serry во 1935-та. * [[Папучи]]s: за домашна употреба , обично се носат со обични [[пижами]]. {{среди}} ===Танц=== Танчерите користат разновидни обувки .Изборот на видот на чевлите за чевлите за танцување зависи од стилот на [[танцот]] што се изведува , и во многу случаи зависи од особините на површината на која се танцува. * '''[[Pointe shoes]]''' Балеринките се дизајнирани, за играње балет.Тие имаат кутија за прстите која е укрутена со лепило и тврд ѓон за танчерот да може да стои на врвовите од неговите прсти.Тие се прицврстени со еластични врвки и ленти кои се врзани за зглобовите . * '''[[Ballet shoes]]'''се меки , еластични и на правен од платно или кожа.Имаат непрекинат дводелен ѓон ( исто наречен разделив ѓон ) кој се користи за танцување балет.Овој ѓон обично е направен од кожа со подебел материјал под зглобот и петицата на стапалото и потенок а со тоа и поеластичен материјал под сводот за да стапалото може лесно да биде зашилено , исправено.Обично се прицврстува со ластици околу врвот на стапалото. * '''[[Ghillies (танц)|Ghillies]]''' Се меки чевли кои се користат во Ирскиот танц , шкотските селски танци и планинските танци. * '''[[Jazz shoe]]s''' Чевлите за џез обично имаат дводелен гумен ѓон (наречен разделив ѓон) за да овозможат еластичност и триење , а имаат и кратка потпетица.Тие се прицвртени за стапалото со врвки или еластични вметнувања * '''Tango''' and [[Flamenco shoes]]Чевлите за танго и фламенго се користат за истоимените танци. * '''Ballroom shoes''' Чевлте за бал спаѓаат во две категории :Ballroom и Latin American.И двете се одликуваат со антилопски чевли.Машките чевли за балет обично се со врзување и 2.54 сантиметри потпетица и патентиран горен кожен дел.Женските чевли за бал се обично салонки со 5 .08 сантиметри потпетица, направени од материјал кој може да биде обоен за да одговаран за фустанот на танчерката.Спротивно на ниската потпетица кај Ballroom чевлите кои подеднакво ја пренесуваат тежината низ стапалото , Latin American имаат повисока потпетица , дизајнирана за да ја насочи тежината врз прстите.Латиснките чевли се поеластични од балските чевли.Машките латински чевли обично имаат 3.81 до 5.8 сантиметри висока оформена потпетица, додека женските латински чевли имаат 6.35 до 7.62 сантиметри висока потпетица.Женските чевли обично се со отворени прсти и ремчиња. * '''Dance sneakers''' Патиките за танцување се лесни [[патики]] со зајакат гумен дел кај прстите кој му овозможува на танцувачот кратко да стои на прстите.Тие се познати по најразлични заштитни имиња како , Danseakers. * '''Foot thongs''' Јадранките лесно се облекуваат , и претставуваат делумна прекривка за стапалото ,која го покрива јаболкото на стапалото на тој што танцува за да се намали триењето при вртење а со тоа олеснуваќи го вртењето и заштитуваќи го стапалото од лупење на кожата.Од далеку месо обноените јадранки даваат слика дека танчерот / ката е боса.Тие се познати под најкразлични имиња зависно од произведувачот (dance paws, foot undies, foot paws) . * '''Tap shoes'''Степ чевлите имаат метални плочки поставени на дното кај прстите и петицата.Металните плочки како тропкачи даваат силен звук кога ќе ги удриш . чукниш од тврда површина.Степ чевлите кои се користат во степ танцувањето можат да бидат направени од каков било тип на чевли на кој можат да се додадат металните плочки за тропкање. <gallery perrow=4> Image:PointeShoes.jpg|[[Pointe shoes]] Image:ballet shoes in fifth position.jpg|[[Ballet shoes]] Image:AcroShoes.jpg|[[Jazz shoe]]s. This style is frequently worn by [[acro dance]]rs Image:Foot Thong.jpg|A ''foot thong'', viewed from the bottom Image:Ghillie.JPG|[[Ghillies (dance)|Ghillies]] File:Ladies' ballroom shoes, Tango Shoes 2.jpg|Ladies' ballroom shoes File:Mens' ballroom shoes, Eurodance CZ.jpg|Men's ballroom shoes Image:tapshoes.jpg|Tap shoes </gallery> ===Ортопедски === Ортопедските чевли се специјално дизајнирани обувки за да ја ублажат удобноста поврзана со многу растројства на стапалото и зглобот како [[плуски]] , [[меури]] закоравеност на кожата и [[плускавици]], деформираност на прстите , [[рамни табани]] или напнатост –болка во петицата.Овие чевчли можат да ги носта луѓе со дијабетис или луѓе кои имаат нееднакво долги нозе .Овие чевли обично имаат ниска потпетица , се стремат да бидат широки , со широк дел кај прстите и да имаат стабилна потпетица која ќе овозможува дополнителна потпора.Некои можат да имаат влошка која се вади ортоптична влошка за да овозможи дополнителна потпора.<ref name="DeMello_Margo"/> === Нечовечки === [[File:Horseshoe.jpg|right|thumb|Модерна челична потковица]] Додека повеќето чевли ги носеле луѓето постојат и едноставни чевли кои се дизајнирани да ги носат [[домашните]] животни како што се [[кучињата]] и [[коњите]].[[Потковицата]] е производ кој го изработувале мажите , обично од метал или други модерни синтетички материјали дизајнирани да го штитат [[копитото]] од абење и гребење.Потковиците се додаваат на сратната површина кај прстите на копитата обично прикована на нечуствителниот ѕид на копитата кое што анатомски е сродно на човековиот нокт на ножниот прст иако е многу поголем и подебел.Тие исто така можат и да се [[лепат]]. Не е позната кој ја измислил оригиналната потковица.Ковачите во [[Азија]] ги создале чизмите за кољи од кожа и матреријал од растенија.За време на пр век, [[Римјаните]] изработуваат кожни и метални чевли кои биле наречени сандали за коњ.До околу VI и VII век ,ковачите во Европа приковувале метални чевли на копитата на коњот.До илјадата година производтвото набронзени чевли за коњи со дупчиња ( простор) кај ноктите станале чести во Европа.Железните чевли за коњи станале чести до XIII и XIV век.<ref name="Bellis_Mary"/> Чевлите за коњи се достапни во голем број на различни материјали и стилови , создадени за различни видови на коњи и заработата која тие ја вршат.Најчестите материјали кои се користеле се [[челик]] и [[алуминиум]], но специјализираните чевли влкучуваат и [[гума]], [[пластика]], [[титан]] или [[бакар]]..<ref name="Price_Steven">{{Наведена книга|last=Price|first=Steven D.|title=The Whole Horse Catalog: The Complete Guide to Buying, Stabling and Stable Management, Equine Health, Tack, Rider Apparel, Equestrian Activities and ... Else a Horse Owner and Rider Will Ever Need.|date=December 17, 1998|publisher=Touchstone; Rev Upd edition|isbn=978-0684839950|pages=352}}</ref> Челикот се претпочита во спортовите каде е потребен цврт и долготраен чевел како во полото , коњските натпревари скокање во претстави и западните трки.<ref name="Evans_Warren">{{Наведена книга|last=Evans|first=J. Warren|title=The Horse.|date=February 15, 1990|publisher=W.H. Freeman|isbn=978-0716718116|pages=784}}</ref> Некои коњски чевли имаат полнења , затнувања или дополнувања :наддаден материјал кај прстите и /или кај петицата, за да се создаде дополнително тирење. [[Кучињата]] се друг вид домашни животни за кој се создавале чевли.Некои [[домородни Американски племња]] како [[Креолите]] користеле чевли за кучињата за да ги заштитат нивните стапала , за време на активностите како [[влечењето санка]] , зошто мразот може да ги изаби перничињата на кучешките стапала и некогаш да дојде дури и до крварење.<ref name="Young_Egerton">{{Наведена книга|last=Young|first=Egerton Ryerson|title=By canoe and dog-train among the Cree and Salteaux Indians.|year=1890|publisher=Charles H. Kelly|location=[[London]]|pages=106|url=http://books.google.com/books?id=TDM24XbsRrIC&pg=PA106&lpg=PA106&dq=dog+shoes&publisher=bl&ots=H6w3cCFQh2&sig=v1KcNbwHRcB05nCZCUg3fF0PzBc&hl=en&sa=X&ei=fAUYUN3-JajX6wH4hIHYBQ&ved=0CEgQ6AEwAg#v=onepage&q=dog%20shoes&f=false}}</ref> Современите кучешки чизми може да се користат и за надворешни активности како што се [[ловењето]] и [[планинарењето]] со цел да се спречи лизгање на влажно или снежно време , но и да се спречи натоложување на [[снег]] помеѓу кучешките прсти.Постојат многу разлилични форми и големини кој се достапни , можат да бидат од разновидни материјали но често се изработуваат од кожа или пак можат да бидат направени дома од [[памук]] и [[растеглива лента]]<ref name="Smith_Jason">{{Наведена книга|last=Smith|first=Jason|title=Dog Training: Retrievers & Pointers.|year=2003|publisher=Creative Publishing International, Inc.|location=[[Chanhassen, Minnesota]]|isbn=1-58923-115-5|pages=43|url=http://books.google.com/books?id=QzggHnwxg3UC&pg=PA43&lpg=PA43&dq=dog+booties&publisher=bl&ots=8ak33u_4yn&sig=7pWPwVQeoi6cKbyKErV4XBp5GtU&hl=en&sa=X&ei=HBkYUPHwM_P06AGuq4GwCQ&ved=0CGUQ6AEwCDgU#v=onepage&q=dog%20booties&f=false}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Одржување== [[Image:Swanson Shoe Repair 26.jpg|thumb|right|250px|Лепење нов надворешен ѓон на спортските чевли]] * Прилагодување:Некои чевли се направени од цврст но деформирачки материјал .Откако личноста ќе ги носи истите левли повеќепати , материјалот се формира така што се приспособува на стапалото на тој што ги носи. * [[Полирање]]: За заштита, водоотпорност (до одреден степен) и изглед , посебно за кожните чевли и чизми * Сменување на потпетицата: Потпетиците периодично се абат, не сите чевли се дизајнирани да можат да се обновуваат потпетиците. * [[Чистење]]: Внатрешниот дел на чевлите може да се пречисти со гермицидни гранчиња за чевли или други методи за чистење за да се спречи ширењето на микроорганизмите како што се бактериите кои предизвикуваат непријатен мирис фунги. * Замена на врвките: [[Врвките]] понекогаш може да се оштетат или уништат па е потребно истите да се заменат. * Кога се неприкладни за користење чевлите може да се сметаат за ѓубре или цврст комунален отпад и да се фрлат.Исклучок може да се направи кај спортските чевки кои можат да рециклираат и да се обработата во нови суровини. Личноста која прави или поправа чевли се нарекува ''[[чевлар]]''. ==Големини== {{Големини на чевлите }} Големината на чевлите е бројчен податок за соодветната големина на чевелот за човекот.Често се сотои само од број кој укажува на должината затоа што произведувачите на чевли создаваат стандардна ширина поради економски причини.Постојат неколку различни системи за мерење на големината на чевлите и тие се користат ширум светот.Овие системи се разликуваат во тоа што го мерат какава единица мерка користат и каде почетната големина (0 или 1) е поставена.Само неколку од системите ја земаат предвид и ширината на чевелот.Некои области коростат различни системи за мерење на големината на чевлите кои се од различен вид ( на пр. Машки , женски , детски , спортски или чевли за безбедност ). Единиците за големината на чевлите се разликуваат ширум светот.Европските големини се мерат во Paris Points кои предтавуваат две третини од 1 сантиметар.Британските и Американските едниници се приближно 0.635 сантиметри и започнуваат од 20.5 сантиметри па нагоре.Машките и женските големини на чевлите често имаат различни скали.Големината на чевлите исто се мери со [[Brannock]] направа која ја одредува и ширината и должината на стапалото. ==Додатоци== * Foam tap&nbsp;— Мало перниче од пена кое се става под јаболкцето под стапалото за да го турне нагоре и наназад ако чевлите се многу широки. * Heel grip&nbsp;— Се користи за да се спречи лизгање на чевелот кај петицата доколку чевелот не е целосно точен. * (Ортопедски) [[влошки за чевли]]&nbsp;— се влошки од најразлични материјали за удобност , подобрување на точноста или намалување на триењето.Ова вклучува постава и облога.Влошките исто така се користат за да се корегираат одредени проблеми на стапалата. * Overshoes or [[galoshes]]&nbsp;— Гумена прекривка која се става врз чевлите која се става за заштита од дожд и снег на чевлите. * Shoe bag&nbsp;— торбичка која ги штити чевлите кога не се носат. * Четка за чевли:се користи за да се нанесе боја на чевлите . * [[Shoe polish]]&nbsp;— восочен материјал кој се мачка на чевлите за да се подобри изгледот и сјајноста и да се овозможи заштита * Shoe [[stretcher]]&nbsp;— Алатка со која чевлите се прават подолги или пошироки , или се намалуваат неудобните предели во чевлите. * [[Shoe tree]]&nbsp;— Се става внатре во чевелот кога корисникот не ги носи чевлите за да се задржи истата форма на истите. * [[Shoehorn]]&nbsp;— Се користи за полесно облекување на чевлите , држејќи го чевелот отворен и содавајќи рамна површина за да стапалото се лизне внатре во чевелот . * [[Shoelaces]]&nbsp;— систем кој се користи за прицврстување на чевлите . * [[Snow shoe]]&nbsp;— Дрвено или кожно паче кое ја зголемува површината која ја зафаќа чевелот. ==Чевлите како тема во уметноста и во популарната култура== ===Чевлите како тема во книжевноста=== * „Волшебните чевлички“ — [[Естонски фолклор|естонска]] народна приказна.<ref>''Волшебниот прстен - Естонски народни приказни''. Наша книга, Скопје, 1969, стр. 7-9.</ref> * „Чевли“ — [[Суфизам|суфиска]] приказна.<ref>''Суфиски приказни''. Скопје: Темплум, 2017, стр. 21-23.</ref> * „Со обувки како окови на стапалата“ — песна на македонската поетеса [[Ана Бунтеска]] од 2015 година.<ref>Ана Бунтеска, ''Стави лајк на сопствениот живот''. Скопје: Матица Македонска, 2015, стр. 118-119.</ref> * „Човекот и чизмите“ — кус расказ на ирскиот писател [[Вилијам Батлер Јејтс]].<ref>Вилијам Батлер Јејтс, ''Келтскиот самрак''. Скопје: Бегемот, 2014, стр. 96-97.</ref> * „Каменче во чевел“ — кус расказ на македонската писателка [[Сања Михајловиќ-Костадиновска]] од 2018 година.<ref>Сања Михајловиќ-Костадиновска, ''(Бес)конечни модели на расказот''. Скопје: Бегемот, 2018, стр. 47.</ref> * „Стари чевли во нова кутија“ — кус расказ на македонската писателка Сања Михајловиќ-Костадиновска од 2018 година.<ref>Сања Михајловиќ-Костадиновска, ''(Бес)конечни модели на расказот''. Скопје: Бегемот, 2018, стр. 84-85.</ref> * „Моите чизми“ — песна на полскиот поет [[Тимотеуш Карпович]].<ref>''Savremena poljska poezija''. Beograd: Nolit, 1964, стр. 200.</ref> * „Балада за црвениот чевел“ — песна на македонскиот писател [[Видое Подгорец]].<ref>Видое Подгорец, ''И сончогледите спијат''. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 48.</ref> * „Итар Пејо со туѓи чизми на оро“ — расказ на македонскиот писател [[Стале Попов]].<ref>Стале Попов, ''Итар Пејо''. Скопје: Мисла, Детска радост, Култура, Наша книга, Македонска книга, 1980, стр. 62-63.</ref> * „Чевлите на дедо ми“ — песна на македонскиот поет [[Стојан Тарапуза]].<ref>Стојан Тарапуза, ''Сон на тркала'', Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2015, стр. 64-66.</ref> * „Три рала чевли и едни патики“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 55.</ref> * „Ракија во чизми“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 590-591.</ref> * „Кондураџиски хороскоп“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 520-521.</ref> * „37, 38, 41 и 42“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 503-504.</ref> * „Лесна одлука“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 151-152.</ref> * „Недела навечер во среда“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 166-167.</ref> ===Чевлите како тема во музиката=== * „Чевли за танцување“ ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Dancing Shoes'') — песна на британската рок-група [[Арктик манкис]] (''Arctic Monkeys'') од 2005 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/76279-Arctic-Monkeys-Whatever-People-Say-I-Am-Thats-What-Im-Not DISCOGS, Arctic Monkeys ‎– Whatever People Say I Am, That's What I'm Not (пристапено на 2.11.2021)]</ref> * „Шпански чизми“ ([[англиски]]: ''Spanish Boots'') — песна на англискиот [[Рок-музика|рок]]-музичар [[Џеф Бек]] (''Jeff Beck'') од 1969 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=KVBqy9KRm-0 Jeff Beck Group - Spanish Boots - YouTube (пристапено на 23 април 2018)]</ref> * „Самовилите носат чизми“ (англиски: ''Fairies Wear Boots'') — песна на британската [[хард-рок]] група [[Блек сабат]] (''Black Sabbath'') од 1970 година.<ref>[https://www.discogs.com/Black-Sabbath-Paranoid/master/302 DISCOGS, Black Sabbath ‎– Paranoid (пристапено на 31 август 2019)]</ref> * „Црвени чевли покрај продавницата“ (англиски: ''Red Shoes By The Drugstore'') — песна на американскиот музичар [[Том Вејтс]] (''Tom Waits'') од 1978 година.<ref>[https://www.discogs.com/Tom-Waits-Blue-Valentine/master/14059 DISCOGS, Tom Waits ‎– Blue Valentine (пристапено на 21 септември 2021)]</ref> * „Чизми од шпанска кожа“ ([[англиски]]: ''Boots Of Spanish Leather'') — песна на американскиот рок-музичар [[Боб Дилан]] од 1964 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/4030-Bob-Dylan-The-Times-They-Are-A-Changin DISCOGS, Bob Dylan – The Times They Are A-Changin' (пристапено на 7.7.2023)]</ref> * „Злокобни обувки 2“ (англиски: '' Sinister Footwear II'') — песна на американскиот рок-музичар [[Френк Запа]] (''Frank Zappa'') од 1984 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/806589-Zappa-Them-Or-Us Zappa* – Them Or Us (пристапено на 28.1.2024)]</ref> * „Душевни чевли“ (англиски: ''Soul Shoes'') — песна на британскиот [[Рок-музика|рок]]-пејач [[Греам Паркер]] (''Graham Parker'') од 1976 година.<ref>[https://www.discogs.com/Graham-Parker-And-The-Rumour-Howlin-Wind/release/776731 DISCOGS Graham Parker And The Rumour ‎– Howlin Wind (пристапено на 24 декември 2017)]</ref> * „Моите антилопски чевлички“ (англиски: ''My little suede shoes'') — [[џез]]-композиција на [[Чарли Паркер]] (''Charlie Parker'').<ref>Massimo Urbani, ''Invitation'', Philology W58.2, 1995.</ref> * „Нови чевли“ (хрватски: ''Nove Cipele'') — песна на хрватската рок-група [[Прљаво казалиште]] од 1980 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/360377-Prljavo-Kazalište-Crno-Bijeli-Svijet Prljavo Kazalište – Crno Bijeli Svijet (пристапено на 28 септември 2023)]</ref> * „(Ангелите сакаат да ги носат моите) Црвени чевли“ (англиски: ''(The Angels Wanna Wear My) Red Shoes'') — песна на британскиот рок-музичар [[Елвис Костело]] (''Elvis Costello'') од 1977 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=6rml6a0EL6s YouTube, Elvis Costello - (The Angels Wanna Wear My) Red Shoes (пристапено на 28 март 2018)]</ref> * „Чевли за буги“ (англиски: ''Boogie Shoes'') — песна на американската група ''KC & The Sunshine Band'' од 1977 година.<ref>[https://www.discogs.com/Various-Saturday-Night-Fever-The-Original-Movie-Sound-Track/master/23443 Discogs, Various ‎– Saturday Night Fever (The Original Movie Sound Track) (пристапено на 31 март 2019)]</ref> * „Новиот мек чевел“ (англиски: ''The New Soft Shoe'') — песна на американскиот [[Кантри-музика|кантри-музичар]] [[Грем Парсонс]] (Gram Parsons) од 1973 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/12270-Gram-Parsons-GP Gram Parsons – GP (пристапено на 2.2.2024)]</ref> * „Влакнести чевли“ (англиски: ''Hair Shoes'') — песна на британската рок-група ''Pale Saints'' од 1992 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/26780-Pale-Saints-In-Ribbons DISCOGS, Pale Saints – In Ribbons (пристапено на 8.6.2023)]</ref> * „Моите адидаски“ (англиски: ''My Adidas'') — песна на американската [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] група ''[[Run-DMC|Run DMC]]'' од 1986 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/37401-Run-DMC-Raising-Hell Run DMC* – Raising Hell (пристапено на 19.2.2024)]</ref> * „Валкани чизми“ (англиски: ''Dirty Boots'') — песна на американската рок-група [[Соник Јут]] (''Sonic Youth'') од 1990 година.<ref>[https://www.discogs.com/Sonic-Youth-Goo/master/9751 DISCOGS, Sonic Youth ‎– Goo (пристапено на 22 јули 2019)]</ref> ==Поврзано== * [[Босоног]] * [[Фудбиндинг]] * [[:Category:Shoe companies|List of shoe companies]] * [[Locomotor effects of shoes]] * [[Runner's toe]], injury from malfitting shoes * [[Shoe tossing]] == Наводи == {{наводи|2}} ==Библиографија== *{{Наведена книга | author=Bergstein, Rachelle |title=Women From the Ankle Down - The Story of Shoes and How They Define Us | location=New York | publisher=Harper Collins| year=2012 | format = Hardback | id=ISBN 978-0-06-196961-4| pages= 284 pages}} * ''History of footwear in Norway, Sweden and Finland : prehistory to 1950'', ISBN 91-7402-323-3 * ''Patrick Cox: Wit, Irony, and Footwear'', Tamasin Doe (1998) ISBN 0-8230-1148-8 * ''A Century of Shoes: Icons of Style in the 20th Century'', Angela Pattison ISBN 0-7858-0835-3 == Надворешни врски == {{sisterlinks|Shoes}} * [http://www.footwearhistory.com Историја на обувките] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060813085112/http://www.footwearhistory.com/ |date=2006-08-13 }} * [http://www.i18nguy.com/l10n/shoes.html International Shoe Size Conversion Charts], from i18nguy's website, offers more information. * [http://www.schuh-lexikon.de/en/shoe-care.html Грижа за чевлите]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130301225541/http://www.schuh-lexikon.de/en/shoe-care.html |date=2013-03-01 }} * [http://users.resist.ca/~kirstena/pageshoehistory.html Политичка историја на чевлите] * [http://www.shoeguide.org ShoeGuide.Org], A footwear encyclopedia * [http://www.gentlemansgazette.com/how-to-make-shoes/ How to make shoes] {{Обувки}} {{Облека}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Обувки]] [[Категорија:Чевли| ]] ch2m5x7tu65sbgfrrtc4bb91k74hyz4 Восок 0 1067530 5591345 5113172 2026-07-13T09:38:55Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591345 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Montana 10 bg 061905.jpg|мини|Восок од свеќа]] [[Податотека:Cetyl-palmitate.svg|мини|десно|[[Цетил палмитат]], типичен восок.]] '''Восоците''' претставуваат [[естер|естри]] на [[масни киселини]] со [[алкохол]]и со долга јаглеродна низа. Се топат над 45&nbsp;°C и даваат течност со мала [[вискозност]]. Нерастворливи се во вода, а растворливи во неполарни, органски растворувачи. Најпознати животински добиени восоци се [[пчелин восок]], [[ланолин]] и др. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Восоци| ]] [[Категорија:Естри]] [[Категорија:Материјали]] [[Категорија:Липиди]] [[Категорија:Нафтени деривати]] [[Категорија:Животински производи]] rbwij4ir9p01hf6vap7q3p5qcu904tj Изет Меџити 0 1082396 5591180 5582341 2026-07-12T20:09:23Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591180 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-suffix = |image =Izet Mexhiti official portrait 2024 (cropped).jpg |imagesize = |office = [[Општина Чаир|Градоначалник на Општина Чаир]] |term_start = [[4 ноември]] [[2025]] |predecessor = Висар Ганиу |office1 = |term_start1 = [[15 април]] [[2005]] |term_end1 = [[6 ноември]] [[2017]] |predecessor1 = Аце Миленковски |office2 = [[Министер за животна средина и просторно планирање на Македонија|Министер за животна средина и просторно планирање]] |term_start2 = [[23 јуни]] [[2024]] |term_end2 = [[4 ноември]] [[2025]] |predecessor2 = [[Каја Шукова]] |birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1977|2|8}} |birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]] |alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]] |profession = [[Економист]] |spouse = Ава Меџити |website = |successor1=Висар Ганиу|president2=[[Гордана Сиљановска-Давкова]]|primeminister2=[[Христијан Мицкоски]]|office3=[[Влада на Христијан Мицкоски|Потпретседател на владата на Македонија]]|primeminister3=[[Христијан Мицкоски]]|term_start3=[[23 јуни]] [[2024]]|term_end3=[[4 ноември]] [[2025]]|president3=[[Гордана Сиљановска-Давкова]]|successor2=[[Мухамед Хоџа]]}} '''Изет Меџити''' — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], [[градоначалник]] на [[Општина Чаир]] во периодот од [[2005]] до [[2017]] година и актуелен градоначалник. Пратеник, поранешен [[Министер за животна средина и просторно планирање на Македонија|министер за животна средина]]. Тој е од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]]. ==Рани години== Изет Меџити е роден на {{роден на|8|февруари|1977}} година во {{роден во|Скопје}}. Средно образование завршил во гимназијата „[[СУ „Зеф Љуш Марку“ - Скопје|Зеф Љуш Марку]]“ од [[Чаир]]. Дипломирал на [[Економски факултет - Скопје|Економскиот Факултет]] во Скопје, а бил на последипломски студии од областа на јавниот менаџмент. Во периодот 2001-2003 бил [[професор]] по [[економија]] во [[СУГС „Арсени Јовков“ - Скопје|СУГС „Арсениј Јовков“]]. Откако го напуштил професорското место, работел како економски советник во [[Македонски Пошти]] до 2005 година.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1720&stID=31599&pR=3|title=Немаме магично стапче, но ќе ја решаваме „Дижонска“|date=16 октомври 2006|publisher=Утрински Весник|language=Македонски|accessdate=21 мај 2013|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305114839/http://star.utrinski.com.mk/?pBroj=1720&stID=31599&pR=3|url-status=dead}}</ref> == Политичка кариера == Меџити бил член на политичката партија [[ДУИ]], како еден од четворицата потпретседатели на партијата, заедно со [[Теута Арифи]], [[Невзат Бејта]] и [[Гзим Острени|Г'зим Острени]]. Дополнително, тој бил и член на Централното претседателство на партијата. Првиот мандат како градоначалник го добил на [[Локални избори во Македонија (2005)|локалните избори во 2005 година]], овие избори биле веднаш по [[Административна поделба на Македонија|новата територијална организација во 2004 година]] со што за прв пат [[Општина Чаир]] ќе добие Албанец градоначалник. Тој на [[Локални избори во Македонија (2013)|локалните избори во 2013 година]] остварил една од најубедливите победи во вториот изборен круг со освоени 70% од гласачките ливчиња.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=33506D9A6400A147AF5E27713DF76F1C|title=Меџити ќе бара втор мандат за да ја доразубави сликата за Чаир|date=27 јануари 2009|publisher=Утрински Весник|language=Македонски|accessdate=21 мај 2013|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103141819/https://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=33506D9A6400A147AF5E27713DF76F1C|url-status=dead}}</ref><ref>{{наведена мрежна страница|url=http://bukvar.mk/news/ubedliva-pobeda-na-izet-medziti-vo-chair?newsid=Pcho|title=Убедлива победа на Изет Меџити во Чаир|date=8 април 2013|publisher=Плус Инфо|language=Македонски|accessdate=21 мај 2013}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во негово време бил поставен споменик на „[[Скендер-бег]]“ на [[Споменик на Скендербег (Скопје)|општинскиот плоштад]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=2A93E6FF84A0EF4EA93CCF033C7FBD8F|title=Личност на денот - Изет Меџити|date=29 ноември 2006|publisher=Утрински Весник|language=Македонски|accessdate=21 мај 2013|archive-date=2022-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221018133607/https://www.utrinski.com.mk/?ItemID=2A93E6FF84A0EF4EA93CCF033C7FBD8F|url-status=dead}}</ref> За време на неговиот втор мандат донел одлука за преименување на четири основни училишта од општината, која е противзаконска.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.mkd.mk/55471/makedonija/star-eksploziv-za-novi-tenzii-izet-medziti-bilda-rejting-so-bezakonie|title=Стар експлозив за нови тензии: Изет Меџити билда рејтинг со беззаконие!|date=31 август 2012|publisher=МКД.мк|language=Македонски|accessdate=21 мај 2013|archive-date=2012-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103072359/http://www.mkd.mk/55471/makedonija/star-eksploziv-za-novi-tenzii-izet-medziti-bilda-rejting-so-bezakonie/|url-status=dead}}</ref> Поради незаконитоста на одлуката на сведителствата кои се издаваат во овие училишта стоеле старите имиња на училиштата.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://republika.mk/?p=86899|title=Старите имиња на училиштата ќе стојат на свидетелствата на основците од Чаир|3=Република Online|date=1 август 2013|publisher=МКД.мк|language=Македонски|accessdate=1 август 2013}}{{Мртва_врска|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Тој бил нарачател на промена на знамето и грбот на Општина Чаир во 2010 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://heraldika.org.mk/news/opshtina-chair-so-logo-inspirirano-od-gr/|title=Општина Чаир со лого инспирирано од грб {{!}} Македонско грбословно друштво|last=Јоновски|date=2010-12-16|language=mk-MK|accessdate=2025-11-05}}</ref> Во текот на неговиот мандат како градоначалник на [[Општина Чаир]] се граделе бројни дивоградби во општината.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2025/10/14/osmani-divogradbi-vo-chair-nema-da-ima-toa-go-vetuvam-po-czena-na-izbori-i-bilo-shto-drugo/|title=Османи: Дивоградби во Чаир нема да има тоа го ветувам по цена на избори и било што друго|last=Дејан|first=Дејан|date=2025-10-14|work=telma.com.mk|language=mk-MK|accessdate=2025-11-05}}</ref> Тој бил вмешан во [[Инцидент на Скопско кале|инцидентот]] од [[Македонија во 2011 година|2011]] година кога била урната црквата на [[Скопско кале]], со што се заостриле меѓуверските односи.<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.islamski-centar.org/web/index.php?option=com_content&view=article&id=499:---a-----&catid=37:vesti&Itemid=82#.UZvPZdgasnk|title=Инцидент на скопско Кале околу изградбата на сакралниот објект|date=11 февруари 2011|publisher=Исламски центар|language=Македонски|accessdate=21 мај 2013|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214823/http://www.islamski-centar.org/web/index.php?option=com_content&view=article&id=499:---a-----&catid=37:vesti&Itemid=82#.UZvPZdgasnk|url-status=dead}}</ref> На [[13 август]] [[2023]] година, ја официјализирал својата партија „[[Демократско Движење]]“, со која на [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори во 2024 година]], настапиле во коалицијата „[[ВРЕДИ (коалиција)|Вреди]]“ предводена од „[[Движење Беса|Беса]]“, на кои освоиле 107.081 гласови, односно 10.93% од гласовите и освоиле 13 пратенички мандати. По [[Македонски парламентарни избори (2024)|парламентарните избори]] во [[2024]] година, на [[23 јуни]] [[2024]] година бил избран за [[Министер за животна средина и просторно планирање на Македонија|министер за животна средина и просторно планирање]] и прв заменик премиер во [[Влада на Христијан Мицкоски|владата на Македонија]]. На [[Локални избори во Македонија (2025)|локалните избори во 2025 година]] тој бил повторно избран за градоначалник на [[Општина Чаир]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fokus.mk/izet-medhiti-ofitsijalno-go-prezede-mandatot-kako-gradonachalnik-na-opshtina-chair/|title=Изет Меџити официјално го презеде мандатот како градоначалник на Општина Чаир|date=2025-11-04|work=Fokus.mk|language=mk-MK|accessdate=2025-11-05}}</ref> == Приватен живот == Меџити се оженил [[10 јули]] [[2006]] година со сопругата Ава, која работи како педагог во градинка од Чаир. Инаку тој е единствен син во неговото семејство, а има и една сестра. Не е голем љубител на спортот, но активно се занимава со [[планинарење]]. Како што тој самиот истакнал, [[Старата скопска чаршија]] е неговиот омилен дел од [[Скопје|градот]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://star.vest.com.mk/default.asp?id=126927&idg=6&idb=1924&rubrika=Revija|title=Скопските градоначалници приватно|last=|first=|date=18 ноември 2006|work=|publisher=Вест|language=Македонски|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=21 мај 2013}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.mojotizbor.mk/81-kandidati/181-izet-mexhiti.html Политички и професионален профил на Изет Меџити] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304192829/http://www.mojotizbor.mk/81-kandidati/181-izet-mexhiti.html |date=2016-03-04 }} * [https://www.facebook.com/pages/Izet-Mexhiti-Faqja-Zyrtare/127159617358682?ref=ts Фејсбук страницата] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Меџити, Изет}} [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од ДУИ]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Чаир]] [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Македонски средношколски професори]] [[Категорија:Пратенички состав 2020-2024]] [[Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од јуни 2024]] pa67tgu72obto8laar8stw3o3vlswfr Медицински универзитет (Софија) 0 1082411 5591147 5589431 2026-07-12T19:06:10Z Gurther 105215 5591147 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Универзитет | name = Медицински универзитет | native_name = | native_name_lang = | image =Medical University of Sofia, Faculty of Medicine, Preclinical Building 2026 IMG 9779.jpg | image_size = 280px | caption = Медицинскиот универзитет, 2026 | latin_name = Universitas Medicinae Serdicensis | other_name = МУ | former_names = Медицинска академија | motto = Erudiendo, Sciendo, Curando | motto_lang = la | mottoeng = Предади, истражи, излечи | type = [[Државен универзитет|државен]] | established = 1917 (како факултет)<br />1995 (како универзитет) | rector = Лачезар Трајков | academic_staff = 1969 | students = 8311 | city = [[Софија]] | country = [[Бугарија]] | colors = {{color box|#35215C}} Виолетова боја | website = {{URL|www.mu-sofia.bg}} | logo = Logo MU Sofia.png | logo_size = 150px | footnotes = }} '''Медицинскиот универзитет''' — универзитет кој се наоѓа во [[Софија]], [[Бугарија]]. Медицинскиот универзитет во Софија е најстарото училиште за високо медицинско образование во [[Бугарија]]. До 2013 година, во него се обучувале речиси 4,000 студенти, од кои 800 странски, 121 докторанти, 2237 дипломирани и 23 клинички ординатори. Од страна на [[Национална агенција за оценка и акредитација на Бугарија|Националната агенција за оценка и акредитација]] на 27 јули 2006 година бил акредитиран со оценка ''многу добар''. Медицинскиот универзитет е комплексна структура, изградена од 4 факултети, 1 департмент, 1 колеџ, 1 филијалата и 14 универзитетски болници. Како и во повеќето земји од [[Западна Европа]] и [[САД]], тој се состои од 2 главни структури - Претклиничка база и Клиничка база. Во нив работат 1969 професори и научни соработници. == Историја == Софискиот медицински универзитет е најстарата установа за високо медицинско образование во [[Бугарија]]. Неговото височество [[Фердинанд I|Цар Фердинанд]] го основал со декрет во 1917 година како медицински факултет при [[Софиски универзитет|Софискиот универзитет]].<ref>{{наведени вести |url=https://www.mu-sofia.bg/za-universiteta/za-nas/istoria/ |title=История на Медицински университет - София |publisher=Медицински универзитет - Софија |language=bg |date= |accessdate=6 март 2021}}</ref> М. Русев, А. М. Петров, С. Ватев и П. Ораховац ги подготвиле одделенијата на [[Универзитетска болница „Александровска“|болницата Александровска]] за потребите на идните клиники и организирале обука на наставниот кадар. Меѓу првите професори по медицина во Бугарија биле В. Молов, П. Стојанов, Свети Киркович, И. Кипров (прв декан), Р. Х. Кан, Т. Петров, Пашев, А. Теодоров итн. Во 1942 година бил отворен оддел за стоматологија и основачи биле доцент С. Давидов, доцент Г. Стилјанов и професорот А. Станишев. *1917 година - Неговото височество Фердинанд I донел закон за создавање на Медицинскиот факултет при Софискиот универзитет. *1918 година - Професор Г. Шишков го извел првото предавање. Темата на предавањето била зоологија. *1950 година - Бил донесен Указот (бр. 246) на Президиумот на Националното собрание, што резултирало Медицинскиот факултет да стане независен под името Медицинска академија и последователно да се оддели од Софискиот универзитет. *1954 година - Медицинската академија била преименувана во Висок медицински институт. *1972 година - Била основана еднообразна медицинска академија, сочинета од сите високи медицински установи во Бугарија. *1990 година - Била распуштена еднообразната медицинска академија, што резултирало во сите повисоки медицински институти да станат независни. *1995 година - На 21 мај, Вишиот медицински институт бил преименуван во Медицински универзитет. == Поврзано == *[[Универзитетска болница „Александровска“]] *[[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски== {{Ризница-врска|Sofia Medical University}} * {{bg}} [http://www.mu-sofia.bg/ Службена страница] * {{bg}} [http://www.stomfac.org/ Факултет по забна медицина] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120111221206/http://www.stomfac.org/ |date=2012-01-11 }} * {{bg}} [http://medfac-sofia.eu/ Медицински факултет] * {{bg}} [http://www.medfaculty.org/ Медицински факултет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090321001030/http://www.medfaculty.org/ |date=2009-03-21 }} (неслужбено мрежно место) * {{bg}} [http://www.pharmfac.net/ Фармацевтски факултет]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Образование во Софија}} [[Категорија:Универзитети во Софија]] ar9bkjrjtyv9x2uo6jnhw2xwr91vi26 Коломбо 0 1088863 5591278 5409693 2026-07-13T08:32:32Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591278 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |official_name = Коломбо |native_name = <big>{{јаз|si|කොළඹ}}</big> <br> <small>{{јаз|ta|கொழும்பு}}</small> | settlement_type = [[метрополитенска област|метропола]] |image_skyline =LK-Colombo-altes-parlament.jpg |imagesize = |image_caption = Поглед кон зградата на парламент во Коломбо |image_flag = |image_seal = |image_map = |map_caption = |pushpin_map = Шри Ланка |pushpin_map_caption = Местоположба во Шри Ланка |coordinates_region = LK |coordinates_display = title |subdivision_type = [[Земји во светот|Земја]] |subdivision_name = [[Шри Ланка]] |subdivision_type1 = [[Покраини во Шри Ланка|Покраина]] |subdivision_name1 = [[Западна покраина (Шри Ланка)|Западна]] |subdivision_type2 = [[Окрузи во Шри Ланка|Округ]] |subdivision_name2 = [[Коломбо (округ)|Коломбо]] |leader_title=Општински совет |leader_name=Општински совет на Коломбо |leader_title1=Седиште |leader_name1=Градски дом |leader_title2=[[Градоначалник]] |leader_name2= Мухамед Музамил (ОНП) |language = синхалски, тамилски, англиски |area_magnitude = |area_total_km2 = 37.31 |area_total_sq_mi = 14.4 |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |population_as_of = 2011<ref name="census">[http://www.citypopulation.de/SriLanka.html Census July 2011 (via]. Citypopulation.de.</ref> |population_total = 752,993 |population_metro = 5.6 Million (2001 Estimate) |population_density_km2 = 17344 <!--Don't include commas!--> |timezone = SLST |utc_offset = +05:30 |latd=6 |latm=56 |lats=04 |latNS=N |longd=79 |longm=50 |longs=34 |longEW=E |postal_code_type = Postal code |postal_code = 0xxxx |area_code =011 |website = {{URL|www.cmc.lk}} |footnotes = }} '''Коломбо''' ({{langx|si|කොළඹ}}, {{langx|ta|கொழும்பு}}) е најголем [[град]], стопанска и културна престолнина на [[Шри Ланка]]. Се наоѓа на западната страна на островот. неговото предградите, [[Шри Џајаварденапура Коте]], е седиште на владата и парламентот на [[Шри Ланка]]. Од [[2001]] [[година]], во Коломбо има 2.234.289 жители. Бил познат град на римските, арапските и кинеските трговци уште од античко време. Во [[7 век]] овде се доселиле арапски трговци за да управуваат со трговијата од островот со останатиот дел од светот. Португалците се појавиле во [[16 век]] и изградиле тврдина која ја штитила трговијата со зачини. Во [[17 век]] овде доминираат холандски трговски интереси, а конечно во [[1802]] [[година]] [[Британија]] го прогласуваат Коломбо за главен град на својата колонија [[Цејлон]]. == Поврзано == * [[Список на градови во Шри Ланка]] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Коломбо|Коломбо]] [[Категорија:Градови во Шри Ланка]] hslu9u6yl7b4lx6122ws09pqre7dmrl Елза Скјапарели 0 1089622 5590984 5169026 2026-07-12T15:25:02Z IvanScrooge98 58435 /* */ img 5590984 wikitext text/x-wiki {{Infobox fashion designer |name = Елза Скјапарели |image = "Portrait d'Elsa Schiaparelli" de J. Dunand (musée des arts décoratifs, Paris).jpg |caption = Портрет од Жан Динан, 1933 година |birth_date = {{birth date|1890|09|10|df=y}} |birth_place = [[Рим]], [[Италија]] |death_date = {{death date and age|df=yes|1973|11|13|1890|09|10}} |death_place = [[Париз]], [[Франција]] |residence = Париз |nationality = Италијанка |education = |label_name = |awards = |occupation = Моден творец |pronunciation = {{IPA-it|ɛlsa skjapaˈɾɛlːi|lang}} }} '''Елза Скјапарели''' (1890-1973) — познат моден творец од Италија. Покрај нејзиниот најголем соперник [[Коко Шанел]], таа е согледана како најважна фигура во светот на модата за време на двете светски војни. Иако нејзините почетоци претставуваат работа со трикотажа,дизајните на Скиаперели сепак потпаднале под силно влијание на голем број на надреалисти, како нејзините соработници Салвадор Дали и Алберто Гиацомети. Исто така во редот на нејзините клиенти спаѓа и наследничката Дејзи Феловерс и глумицата Мае Вест. Нејзиниот бизнис завршува во 1954 откако Скиаперели не се прилагодува кон промените на модата после Втората светска војна. ==Личен живот== Скјапарели е родена во Палазо Корсини во Рим. Нејзината мајка,Марија-Лусија, била аристократа од виското општество додека нејзиниот татко, Целестино Скјапарели, претставувал познат научник и куратор на средновековни ракописи. Тој исто така бил декан на Универзитетот во Рим, како и експер на древни записи. Таа беше внука на астрономот Џовани Скјапарели, кој ги открил таканаречените канали на Марс, таа поминувала многубројни часови со него проучувајќи го небото. Елза учела филозофија во Универзитетот во Рим, и во тој период била објавена нејзината книга со сензуални поеми, книга која била вистински шок за нејзината конзервативна фамилија. Скјапарели била испратена во женски манастир, каде го изразила својот револт со гладување, па на 22 години во Лондон прифатила работа како дадилка. Елза водела префинет живот, благодарение на големите луксузни богаства кои биле дарувани од нејзините родители кои одржувале висок општествен статус. Сепак таа верувала дека оваа луксузна околина предизвикувала загушување на нејзината креативност и уметност, па решително и во многу брзо време се ограничила од таа средина на гламур. Скјапарели се сели во Њујорк, подоцна во Париз, при што станала моден дизајниер, благодарение на нејзината љубов кон уметноста и дизајнот. На патот кон Лондон, Скјапарели била поканета да присуствуа на бал во Париз. Немајќи соодветна свечена тоалета, таа замотала околу себе материјал со сина боја, и со шпенагли го оформила дизајнот. Поголем дел од нејзиното време во Лондон било исполнето со прошетки по музеји, и со присуствување на предавања. Скјапарели прифаќа брак со еден од нејзините професори, Гроф Вилијам Де Вендт Де Керол, познат француско-швајцарски теософт. Во 1921 година тие се преселуват во Њујорк, каде Скјапарели веднаш се поклопува со модерниот тек на овој град. Нејзиниот маж постепено се оддалечува од градот и за време на пристигнувањето на нивното трето дете Марија Луиза тој ја напушта фамилијата. Подоцна Скјапарели се запознава со Габи Пиацабиа, бивша жена на Францускиот Дадаизам уметник Францис Пиацабиа исто така сопственик на бутик во Њујорк каде се продава модерна облека од Франција. Со нејзиното работење во таа околност, Скјапарели запознава уметници како Марсел Дучам и Ман Реј. Кога Габи и Ман Реј заминуваат од Париз, Скјапарели им се придружува. ==Кариера во светот на модата== Во Париз, Скјапарели позната меѓу своите пријатели како Скиап, започнала да создава своја облека. Благодарение на Паил Поирет со неговото охрабрување, таа започнува свој бизнис, кој и покрај толку позитивни воодушевувања завршува во 1927 година. Таа лансира нова плетена колекција во раните почетоци на 1927, користејќи специјален спој со шиење на два дела од материјалот(шев), древна техника на Ерменските бегалци, при што биле прикажани џемпери со надреалистични слики во илузорни 3-д димензии. Иако нејзините први дизајни се појавуваат во Вог, нејзиниот бизнис значително расцветува со инспиративниот крој кој создава илузија на марама, замотана околу врат. Во подоцнежните години колекцијата "pour le Sport" се надополнува со опрема за скијање, ленени фустани, и костими за капење. Краткото здолниште, претходник на шорцевите, создаде вистински шок во светот на тенисот, кога Лили Д'Алверз во 1931 за време на Шампионите на Вимбледон го носеше новиот дизајн. Во 1931 година била додадена и вечерна облека како дел од колекцијата, користејќи луксузна свила од Роберт Периер, при што бизнисот напреднувал со впечатлив успех, обележано со преселбата од Руе де ла Паих во реновираниот салон на Маделеине Шеруит на 21 Пласе Вендоме, салонот станал препознатлив како ''Скиап Продавницата''. Почетокот на мрачните времиња се бележи во 1939 година откако Франција објавува војна на Германија. Највпечатливи делови од модната колекција од 1940 година на Скјапарели се кафеавите капути и маскирните принтови на тафетите. Скјапарели заминува на 14 Јуни 1940 година во Њујорк за да присуствува на одредени предавања, освем што поминала неколку месеци во Париз во раната 1941 година, таа сепак до крајот на војната останува во Њујорк. Откако завршува војната, Скјапарели забележува дека модниот свет целосно се сменил, при што најголемо влијание имал новиот изглед на Кристијан Диор, едноставно Скјапарели ја изразила својата несогласеност со овие промени. Нејзината модна куќа одржува извесни борби за опстанок во модниот свет, сè додека во декември 1954 година, Скјапарели решава да ја затвори својата продавница, истата година кога нејзиниот соперник Шанел се воздигнува во светот на модата. На 64 години, таа ја напиша својата автобиографија живеејќи мирно и удобно во нејзниот стан во Париз и куќа во Тунисиа. Таа умира на 13 ноември 1973 година. ===Колаборација со уметници=== Модерната уметност, посебно Дадаизмот и Надреализмот, за Скјапарели претставуваа неисцрплив извор на инспирација. Нејзината соработка со многубројни современи артисти создал постојан развиток на иманигативни дизајни, при што соработката со Салвадор Дали е исклучително забележлива. Најзабележливите дизајни на Скјапарели биле создадени токму благодарение на нејзината соработка со познатите уметници. Во прилог на добро документирани соработки, како што се чевлата-шапка и фустанот-солзи, влијанието на Дали се идентификува во некои од следниве дизајни- шапката:јагнето-шницла, и костумот дизајниран во 1936 година чии џебови наликуваат на мали фиоки. Скјапарели исто така имала одлична поврзаност со останати уметници, на пример- Леонор Фини, Жак Кокто, Мерет Опенхием и Алберто Џакомети. Позната Шанел честопати ја опишува Скјапарели со следниве зборови- Италјанската уметничка душа, која создава облека. ====Кокто==== Во 1937 година, Скјапарели соработува со Жан Кокто, уметник кој ќе и помогне во создавање на јакна и вечерно палто за годинешната есенска модна колекција. Јакната е извезена со женска фигура чија рака ја милува половината на носителот додека нејзините руси локни занесно ја исполнуваат должината на едниот ракав. Свеченото палто содржи две профили на личности, чија симетрија создава илузија на вазна со рози. Везењето на двете облеки било извршено од познатите кројачи на високата мода Лесаге. ====Фустанот Јастог==== Во 1937 година бил создаден фустанот Јастог, едноставен бел свилен фустан, со црвено-розов колан на половината, при што на здолништето од фустанот главен детал претставувал насликаниот розов јастог (од Дали). Од 1934 година, Дали почнува да воведува морски ракчиња во неговите дела, вклучувајќи ја творбата - Сон во Њујорк -Човек наоѓа јастог на местото на телефонот, прикажано во списанието Американски неделник во 1935 година, како и мултимедијалената творба Телефон од јастог (1936). Неговиот дизајн за Скјапарели бил пренасочен во испечатена верзија на ткаеината со помош од водечката дизајнерка за свила Саше. Фустанот бил носен од познатата Волис Симпсон за време на фотосесија во замокот Канде, откако Симпсон официјано станала жена на Едвард VIII. =====Фустанот Солзи===== Фустанот-Солзи, силуетна бледо сина тоалета, означена со дизајн на Дали при што се користела позната уметничка техника тромп леј ([[оптичка мамка]] на тридимензионалност) прикажувајќи распарен материјал и солзи, оваа творба се комбинира со долг превез од "вистински" солзи внимателно отсечени и наредени во розова и магента боја, дел од февруарската модна колекција 1938, колекција наречена Циркус. Целта на принтот е да се создаде оптичка мамка на распарано животно, при што солзите го претставуваат крзното на животното, односно сугерираат дека фустанот е создаден од испревтена животинска кожа. Фигури во распарени прилепени облеки што сугерираат живодер се среќаваат во три уметнички слики на Дали од 1936 година, од кои сликата со наслов Пролета на некрофилијата била во сопственост на Скјапарели, останатите две слики се именувани како- Сонот го потпре рамото на човекот и Трите млади надреалистични жени кои во нивните раце ја носат кожата на оркестар. =====Фустанот Скелет===== Дали исто така учествува во дизајн<ref>елза иана</ref> ирањето на Фустанот-Скелет на Скјапарели за Циркус Колекцијата. Црни дијаметрален креп фустан, при што со користење на trapunto quilting биле создадени црти што налкуваат на ребра, рбетен столб и коските од екстремитетие. =====Капата Чевел===== во 1933 година, Дали бил фотографиран заедно со Гала Дали неговата жена која носела капа во облик на [[штикла]]. Дали во 1937 година го создал овој дизајн за Скјапарели, при што оваа капа станала значаен дел од колекцијата есен-зима 1937-38 година. ==Парфеми== Парфемите на Скјапарели биле впечатливи благодарение на невообичаениот дизјан на пакувањата и шишињата. Најпознатиот парфем Шокантно бил создаден во шише кое што наликувало на женствено торзо создадено од Леонор Фини, чија инспирација била потикната од Мае Вест како и од продавачките на цвеќиња прикажани во сликите на Дали.<ref name=fini>{{Citation | last = Webb | first = Peter | title = Une Grande Curiosité | url = http://www.weinstein.com/fini/fini_text.html | accessdate = 2010-05-02 | archive-date = 2010-12-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101216022119/http://www.weinstein.com/fini/fini_text.html | url-status = dead }}</ref><ref name=perfume>{{Citation | last = | first = | title = Perfume Intelligence - The Encyclopaedia of Perfume: Volume S : Schiaparelli, Elsa | url= http://www.perfumeintelligence.co.uk/library/perfume/s/houses/SchiapEl.htm | accessdate = 2012-01-16}}</ref> Пакувањето кое исто така било дизајнирано од Фини, било претставено во највпечатливата боја на Скјапарели а тоа е розовата, при што се вели дека инприцаијата за таа одредена боја била пронајдена во розовиот дијамант на Дејзи Феловер..<ref>{{Citation | last =Owens | first =Mitchell | author-link = | publication-date =1997-04-13 | date = | year = 1997 | title = Jewelry That Gleams With Wicked Memories | volume = | issue = | pages = | url = http://www.nytimes.com/1997/04/13/arts/jewelry-that-gleams-with-wicked-memories.html?pagewanted=2&src=pm | issn = | doi = | oclc = | accessdate =2012-01-16| periodical=The New York Times}}</ref> Останатите парфеми на Скјапарели: * ''Чао'' (1934) * ''Грижа'' (1934) * ''Скиап'' (1934) * ''Спиење'' (1938) * ''Кралот на сонцето'' (1946) * ''Замолчи'' (1948) == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Скјапарели, Елза}} [[Категорија:Италијанци]] [[Категорија:Модни куќи]] [[Категорија:Марки на облека]] [[Категорија:Починати во Париз]] [[Категорија:Родени во 1890 година]] [[Категорија:Починати во 1973 година]] ft19d7qbotjh141d61h097rby8ak4mw Даб 0 1093216 5591005 5583558 2026-07-12T15:41:21Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5591005 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Даб |image = Quercus sp mosaic leaves fruits.jpg |image_caption = Листови и желади на<br>разни видови даб |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |ordo = [[Буковидни]] |familia = [[Буки]] |genus = '''Даб''' |genus_authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = [[Вид (биологија)|Видови]] |subdivision = во текстот. |}} [[Податотека:Quercus trojana Jevremovac.JPG|мини|десно|исправено|200п|[[Македонски даб]] (''Q. trojana'' [[syn.]] ''macedonicus'']] [[Податотека:Cork oak trunk section.jpg|мини|десно|Напречен пресек на даб плутник]] [[Податотека:Sherry cellar, Solera system, 2003.jpg|мини|десно|200п|Ракија ставена да одлежува во дабови буриња]] '''Даб''' ({{науч|Quercus}}) — {{био|род}} на [[дрво (растение)|дрвја]] и [[грмушка|грмушки]] со околу 600 {{био|вид}}а. Автохтон е на [[северна полутопка|северната полутопка]] и има [[листопадно растение|листопадни]] и [[зимзелено растение|зимзелени]] претставници што виреат од [[умерена клима|умереноконтиненталните]] до [[тропска клима|тропски]] предели во [[Европа]], [[Азија]] и [[Америка]]. Земајќи ја предвид општата разновидност, за центар на [[ендемизам|ендемизмот]] на дабовите се смета Северна Америка, особено [[Мексико]].<ref>C. Michael Hogan. 2012. [http://www.eoearth.org/article/Oak ''Oak''. ed. Arthur Dawson. Encyclopedia of Earth. National Council for Science and the Environment.] Washington DC</ref> Дрвото има спирално распоредени [[лист (биологија)|листови]] со брановидни рабови, а постојат и видови чии рабови се назабени или сосем мазни. Лисјата на голем број видови не паѓаат на есен, туку дури на пролет. По ова излегуваат [[цвет]]овите, кои имаат облик на [[реса (ботаника)|реси]]. [[Плод]]от е орев наречен [[желад]] сместен во чашичка, со по една семка и узрева за 6–18 месеци, зависно од видот. Постојат и [[зимзелено растение|зимзелени]] видови, но не сочинуваат посебна група. ==Видови== Дабот припаѓа на групата [[скриеносеменици]] и има неколку [[подрод]]а со повеќе оддели, опфаќајќи повеќе од 600 вида. === Видови во Македонија === Во Македонија дабот е мошне застапен по целата територија, и тоа со девет вида и голем број на [[подвид]]ови. Дабовите дрвја зафаќаат 40% од шумата во земјата и сочинува една четвртина од дрвната маса што се одгледува во стопанското шумарство.<ref>{{наведена книга|title=ЈП Македонски шуми : 1998-2008|editor=Соња Никчевиќ|publisher=[[Македонски шуми|ЈП „Македонски шуми“]]|location=Скопје|date=2008|isbn=978-9989-2474-7-7|url=http://issuu.com/mkdsumi/docs/monografija|access-date=2013-09-28|archive-date=2013-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020024548/http://issuu.com/mkdsumi/docs/monografija|url-status=dead}}</ref> На територијата на земјата растат следниве видови:<ref>{{МакЕнц|1=420|2=Даб}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.slvesnik.com.mk/Issues/E8CDF268E584E246933A925E00CC2C30.pdf|title=Список на стопански важни шумски видови дрвја|date=2008-10-17|work=[[Службен весник на Република Македонија|Службен весник на РМ]], Бр. 131|pages=23|accessdate=2013-09-28}}</ref> * [[благун]] (''Q. pubescens'') * [[горун]] (''Q. petraea'') * [[македонски даб]] (''Q. trojana'' [[syn.]] ''macedonicus'') * [[плоскач]] (''Q. frainetto'') * [[прнар]] (''Q. coccifera'') * [[даб цер]] (''Q. cerris'') * [[даб црника]] (''Q. ilex'') * [[стежер]] (''Q. robur'') * [[црвен даб]] (''Q. rubra'') — внесен од С. Америка ==Употреба== Дабовото [[дрво (материјал)|дрво]] има густина од околу 0,75 г/см<sup>3</sup> и со тоа е мошне силно и тврдо, со голема отпорност од инсекти и габични болести поради тоа што содржи доста [[танин]]. Дрвото наоѓа примена во градителството уште од најстаро време. Во [[среден век|средниот век]] од граѓата се изработувале тавански греди, костури и дрвена поплочување на ѕидовите. Дрвото од [[стежер|дабот стежер]] (''Q. robur'') и [[горун|дабот горун]] (''Q. petraea'')<ref>збунувачки е тоа што дрвопреработувачите и горунот (''Q. petraea'') го нарекуваат „македонски даб“ поради неговата застапеност во земјата, но ова е ботанички сосем неисправно.</ref> во Европа традиционално се користеле во за изградба на воени [[брод]]ови и [[полудрвена градба|гредни рамки]] за ѕидови на куќи. Денес ова дрво понатаму ужива популарност во изработката на [[мебел]], паркет, гредни конструкции и [[фурнир]]. Од европските и американските дабови се прават [[буре|буриња]] за созревање на [[вино]], [[ракија]], [[виски]], бренди, шери. Од видот на дабот од кој се направени бурињата зависи и аромата на виното. Светските производители бираат помеѓу францускиот и американскиот даб за буриња, но во Македонија се користи и домородниот даб кој дава уште погусто дрво од францускиот.<ref>[http://www.stipiko.mk/index.php?option=com_content&view=section&id=7&layout=blog&Itemid=37&lang=mk Вистината за дабот и виното] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131208012419/http://stipiko.mk/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=7&Itemid=37&lang=mk |date=2013-12-08 }} — „Стипико“ {{mk}}</ref> Во Јапонија од дабово дрво се прават [[тапани]] како оние на „[[Јамаха]]“. Од кората на [[даб плутник|дабот плутник]] (''Q. suber'') се добива [[плута]] за [[тапа|тапи]]. Овој вид е застапен во [[Средоземје]]то, со тоа што речиси сета плута во светот се произведува во [[Португалија]], [[Шпанија]], [[Алжир]] и [[Мароко]]. Од северноамериканските видови, најценет за дрвена граѓа е [[црвен даб]] (''Q. rubra''), погоден за надворешна употреба поради отворените капилари. Поширока примена наоѓа и [[бел даб|белиот даб]] (''Q. alba''), особено за вински буриња. Највеќе граѓа во Европа се добива од стежерот и горунот, но мошне квалитетно дрво даваат и зимзелените видови како и [[даб црника|дабот црника]] (''Q. ilex'') и плутникот. Бидејќи кората е богата со [[танин]]ско црнило со кое се [[штавење|штави]] [[кожа]]. Од [[желад]]ите се прави брашно или истите се печат и од нив се прави напиток. Дабовите „шишарки“ (гали) се всушност заболување на дрвото, но со векови биле извор на [[мастило]] за ракописи. ==Културно значење== [[Податотека:Philip II larnax vergina greece.jpg|мини|десно|200п|Златната круна од дабови гранчиња и ковчежето на кралот [[Филип II Македонски|Филип II]] во музејот во [[Кутлеш]].]] [[Податотека:Coat of arms of the President of North Macedonia.svg|мини|десно|200п|Златни дабови гранки на [[грб на претседателот на Македонија|грбот на Претседателот на Македонија]]]] === Во македонската култура === Дабот е мошне застапен како [[симбол]] за цврстина, храброст и истрајност, па затоа има значајна симболика за [[македонци|македонскиот народ]]. Како таков, [[македонски даб|македонскиот даб]] е еден од симболите на [[Македонија]] и е претставен на [[Грб на претседателот на Македонија|Грбот на Претседателот на Македонија]]. Неговата симболика во македонската култура води прастари корени, кои се заеднички и со другите индоевропски народи (погл. митологијата подолу). Од особено значење е претставувањето на дабови гранчиња и желади во злато на [[круна|круните]] на [[крал на Македонија|македонските кралеви]].<ref>[http://www.cosmoinnovate.com.mk/Beauty%20Macedonia.html Космо] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130727025748/http://cosmoinnovate.com.mk/Beauty%20Macedonia.html |date=2013-07-27 }} {{mk}}</ref> Во минатото извесни дабови дрва се обожувале како нешто натприродно и им се принесувале дарови. Овој обичај, помешан со христијански обреди, постои и денес и се практикува во извесни делови од земјата. Изворите што излегуваат од подножјето на старите дабови се сметале за волшебни, обдарени со натприродни моќи. Постоело силно верување дека ваквите дрва не смеат да се сечат дури ни кога се самите паднати, бидејќи за таков престап следува многу зла клетва.<ref>{{наведено списание|date=2011-01-05|title=Македонски даб — симбол на вечноста|journal=Македонска нација|url=http://www.mn.mk/aktuelno/3342|access-date=2013-09-28|archive-date=2013-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013131618/http://www.mn.mk/aktuelno/3342|url-status=dead}}</ref> Паганските обичаи и верувања за дабот опстоиле до денес во облик на [[бадник]]овите гранчиња за [[Коледа]]<ref>{{МакЕнц|1=115|2=Бадник}}</ref> спроти [[Божик]] и садење на даб при основање на [[манастир]]. Оттука, највеќето манастири во Македонија имаат даб во своето предворие. ===Во други европски земји=== Од слични причини дабот важи за национално дрво и во [[Англија]], [[Естонија]], [[Франција]], [[Германија]], [[Романија]], [[Молдавија]], [[Латвија]], [[Литванија]], [[Полска]], [[САД]], [[Велс]], [[Галисија]], [[Бугарија]] и [[Србија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Oak as a Symbol|url=http://www.venablesoak.co.uk/about-oak/oak-as-a-symbol-2/|work=Venables Oak|accessdate=26 September 2012|archive-date=2013-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130505014026/http://www.venablesoak.co.uk/about-oak/oak-as-a-symbol-2/|url-status=dead}}</ref> Во општата јужнобалканска митологија ова е свето дрво на врховниот бог и еден таков примерок го заземал главно мето во неговото светилиште во [[Додона]], [[Епир (митологија)|Епир]], чие шумолење на листовите се толкувало како негово обраќање.<ref>Frazer, James George (1922). [http://www.bartleby.com/196/26.html ''The Golden Bough''. Chapter XV: The Worship of the Oak.]</ref> Дабот е важно дрво во старите верувања на разни народи, каде ова дрво обично претставува симбол и свето растение на врховните богови-громовници. Во [[словенска митологија|словенската митологија]], ова е дрвото на [[Перун]]. Во [[нордиска митологија|нордиската митологија]], дабот важи за свето дрво на громовникот [[Тор (бог)|Тор]]. Според една предание, за време на [[христијанизација]]та на Германите, [[Свети Бонифациј]] ги сотирал светите дабови на [[германи|германскиот]] род [[Хати (Германи)|Хати]] и од нив правел цркви, а улогата на свето дрво ѝ ја предал на [[ела]]та (чиј триаголен облик го симболизирал [[Свето Тројство|Светото Тројство]]).<ref>{{Наведена мрежна страница |title= The Chronological History of the Christmas Tree |url= http://www.christmasarchives.com/trees.html |work= The Christmas Archives |last= von Staufer |first= Maria |accessdate= 2010-02-07}}</ref> Слични усилби во своите мисии правел и македонскиот светител [[Константин Филозоф]], трудејќи се да ги хирстијанизира Аланите и околните народи. Притоа дабот го исекол со триесет и три удари, симболизирајќи ја возраста на која воскреснал Исус Христос. Дрвото е свето на [[Балтички народи|балтичкиот]] бог [[Перкунас]] и нему истоветниот [[Пруси|пруски]] бог Перкунс. Дабот има важна улога и во [[келтска митологија|келтската]] митологија, посевен на богот [[Таран]]. Од пракелтскиот назив за даб впрочем потекнува и поимот [[друид]], со значење „силен (во знаење)“.<ref>Taylor, John W. (септември 1979). [http://www.unz.org/Pub/MankindQuarterly-1979sep-00079 "Tree Worship"], ''Mankind Quarterly'', стр. 79–142.</ref> Веројатна причина за поврзувањето на дабот со громовите е фактот што во ова дрво удираат забележително повеќе громови од другите дрва со споредлива големина.<ref name=Credo>{{нмс|title=Oak|work=A Dictionary of Literary Symbols|publisher=Cambridge}}</ref> == Македонска топонимија наречена според дрвото == * [[Даб (Бучин)|Даб]] (Крушевско) * [[Дабјани]] (Прилепско) * [[Дабница]] (Прилепско) * [[Дабниште]] (Кавадаречко) * [[Дабово]] (Кукушко) * [[Косово Дабје]] (Делчевско) ==Дабот како тема во уметноста и во популарната култура== * „Даб“ — песна на полскиот поет [[Владислав Боњевски]].<ref>''Savremena poljska poezija''. Beograd: Nolit, 1964, стр. 110-111.</ref> * „Бреза и даб“ — расказ за деца на македонскиот писател [[Киро Донев]] од 2013 година.<ref>Киро Донев, ''Приказни од куќичката на дрво''. Скопје: Македоника литера, 2013, стр. 55.</ref> * „Бреза и даб“ — песна на словенечкиот поет [[Отон Жупанчич]].<ref>Отон Жупанчич, „Цицибан“ (второ издание), „Кочо Рацин“, Скопје, 1959, стр. 34.</ref> * „[[Дабот и кучето]]“ — [[роман]] во [[стих]]ови на францускиот писател [[Ремон Кено]] од 1937 година.<ref>Danilo Kiš, „Svojevrsna parodija francuske književnosti“, во: Rejmon Keno, ''Stilske vežbe''. Beograd: Rad, 1977, стр. 124.</ref> * „Даб“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, 'Везилка''. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 38.</ref> * „Даб“ — песна на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Поезија''. Наша книга, Скопје, 1990, стр. 441.</ref> * „Две стебла благуни“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.<ref>Анте Поповски, ''Дрво што крвави''. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 67.</ref> * „Слика“ — песна во проза на македонскиот писател [[Бошко Смаќоски]].<ref>Бошко Смаќоски, ''Модричка тетратка''. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 31.</ref> * „Даб“ - краток расказ на македонскиот писател [[Васко Ташковски]].<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 68.</ref> == Поврзано == * [[Танин]] * [[Желад]] * [[Буки]] == Наводи == {{наводи|colwidth=30em|refs= * {{наведено списание|last1=Williams |first1=Joseph H. |first2=William J. |last2=Boecklen |name-list-style=amp |first3=Daniel J. |last3=Howard |year=2001 |title=Reproductive processes in two oak (''Quercus'') contact zones with different levels of hybridisation |journal=Heredity |volume=87 |issue=6 |pages=680–690 |doi=10.1046/j.1365-2540.2001.00968.x|pmid=11903563 }}</ref> * {{наведена книга|last=Arnold |first=M. L. |year=1997 |title=Natural Hybridization and Evolution |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=0-19-509974-5}}</ref> }} == Надворешни врски == {{рв|Quercus}} {{викивидови|Quercus|Даб}} * [http://www.stipiko.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=54&Itemid=69&lang=mk Типови на даб во Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131208010659/http://stipiko.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=54&Itemid=69&lang=mk |date=2013-12-08 }} — „Стипико“ {{mk}} * [http://www.patokazmagazin.com.mk/index.php?option=com_zoo&task=item&item_id=227&Itemid=194&lang=mk Приказна за дабот и виното] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304220446/http://www.patokazmagazin.com.mk/index.php?option=com_zoo&task=item&item_id=227&Itemid=194&lang=mk |date=2016-03-04 }} — „Патоказ“ {{mk}} * [http://think.mk/2012/08/02/lektsijata-na-dabot/ „Лекцијата на дабот“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130926102307/http://think.mk/2012/08/02/lektsijata-na-dabot/ |date=2013-09-26 }} — за духовните вредности поврзани со дабот {{mk}} * [http://oaks.of.the.world.free.fr Видови дабови во светот] {{en}} * {{EOL|32233}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Даб| ]] [[Категорија:Буки]] [[Категорија:Дрва]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 5xfo2482srwig7cdq9o0hpr68jl0kd2 Боровинка 0 1098310 5591279 5495972 2026-07-13T08:33:40Z Виолетова 1975 5591279 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Боровинка |image = PattsBlueberries.jpg |image_caption = [[Северна грмушеста боровинка]] |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |ordo = [[Вресовидни]] |familia = [[Вресови]] |genus = ''[[Боровинка (род)|Боровинка]]'' |sectio = '''''Cyanococcus''''' |sectio_authority = [[Rydb.]] |subdivision_ranks = |subdivision = }} {{nutritional value | name=Боровинки, сирови | image=Dish of blueberries.jpg | caption=Чинија со боровинки | kJ=240 | protein=0.74 g | fat=0.33 g | carbs=14.49 g | fiber=2.4 g | sugars=9.96 g | calcium_mg=6 | iron_mg=0.28 | magnesium_mg=6 | phosphorus_mg=12 | potassium_mg=77 | sodium_mg=1 | zinc_mg=0.165 | manganese_mg=0.336 | vitC_mg=9.7 | thiamin_mg=0.037 | riboflavin_mg=0.041 | niacin_mg=0.418 | pantothenic_mg=0.124 | vitB6_mg=0.052 | folate_ug=6 | betacarotene_ug=32 | vitA_iu=54 | lutein_ug=80 | vitE_mg=0.57 | vitK_ug=19.3 | opt1n=Вода | opt1v=84 g | source_usda=1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/171711/nutrients Link to USDA Database entry] }} '''Боровинка'''<ref>{{ДРМЈ|боровинка}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|боровинка}}</ref> — познато растение како народен лек против [[шеќерна болест]], толку е делотворна што некои го нарекуваат растителен [[инсулин]]. Плодот е [[бобинка]] и се нарекува '''боровинка'''. [[Податотека:PattsBlueberries.jpg|мини|десно|Изглед на боровинка]] Истражувањата покажале дека боровинките го забавуваат процесот на стреење, ја запира почетната фаза на развој на [[карцином]], ја подобрува функцијата на видот и помага во контролата на дијабетесот. Боровинките растат како [[грмушка]], цветаат од [[мај]] до [[јуни]], а вкусните плодови во вид на бобинки созреваат од јули до септември. Лековити се и нежни зрелите плодови и лисјата. Листовите се берат пред узревање на плодовите и се сушат на суво место и на провев. Зрелите плодови се берат во лето, а се сушат на сонце. Плодот е темносино - црна округла, сочна бобинка, со пријатен киселкасто - сладок вкус, малку со остар вкус. Како лек се користат свежи и суви бобинки, сок од зрели бобинки, сируп и вино. Од боровинки се подготвуваат чаеви за лекување на чир, пролив, недостаток на апетит, шеќерна болест и други. Бидејќи боровинките се многу здрави, треба што почесто да се користат во исхраната.<ref>{{Наведено списание|last=Rodriguez-Saona|first=Cesar|last2=Vincent|first2=Charles|last3=Isaacs|first3=Rufus|date=2019-01-07|title=Blueberry IPM: Past Successes and Future Challenges|url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-ento-011118-112147|journal=Annual Review of Entomology|language=en|volume=64|issue=1|pages=95–114|doi=10.1146/annurev-ento-011118-112147|issn=0066-4170}}</ref> == Листови == Листовите од боровинки помагаат во случај на создавање на одредени киселина,повраќање,грчеви во желудникот и кашлање<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://bilnaapteka.com.mk/borovinka-vaccinium-myrtillis-fam-ericaceae.nspx|title=Старт :: Боровинка (Vaccinium myrtillis, fam. Ericaceae)|work=bilnaapteka.com.mk|accessdate=2025-02-04}}</ref>. Многу важен народен лек се против шеќерната болест, толку е делотворен што некои го нарекуваат растителен инсулин. Важно е да се знае дека листовите се делотворни само ако се наберат пред бобинките да узреат, бидејќи подоцна немаат лековито дејство. Чај од листови од боровинки не смее да се пие без надзор. Листовите се сушат во тенеки слоеви во сенка или во рерна на 40 степени. Прелиени со жешка вода, го ублажуваат воспалението на бешиката и на мочните канали. Гнојните афти кај мали деца ефикасно се лекуваат со исцеден сок од свежи млади листови на боровинки. == Бобинки == За плакнење на грлото се користи необработен сок од боровинки, додека мармаладот од ова шумско овошје ја разладува болната горештина на воспалени уста и грло. Исушените бобинки се користат за лекување на хемороиди бидејќи го стопираат крварењето, а делуваат и на подобрување на лошото варење и слабиот апетит. Сувите бобинки го спречуваат проливот, особено кај [[мали деца]], додека свежи делуваат како благ пургатив. Сокот значително ги ублажува пречките при варењето, а го отвора и апетитот. Поради танинот и пектинот боровинките делувата како благо средство против дијареја и катар на цревата, разни восплаенија на слузницата итн. Од зрели плодови боровинки се подготвува посебно екстракт од кој се прават таблети кои поволно вилајаат на острината на видот. Бидејќи тој лек е скап, најдобро е да се пие сок од боровинки, а за иста намена може да се направи и компот од исушени зрели плодови. Зрелите бобинки се диететско средство со пијатен вкус што се користи за зајакнување на крвната слика. Бројните испитувања на ова зрнесто овошје дале извонредни резултати. Како прво, боровинката е прогласена за најбогат извор на антиоксиданси од 40 разни видови на плодови од овошје и зеленчук. За таа “титула” во многу се заслужни антоцијанините кои на боровинката и ја даваат карактеристичната боја. Покрај тоа, истражувањата покажале дека боровинката го забавува процесот на стареење, го запира почетниот фаза на развој на карцином<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.magazin.mk/%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0-%D0%BB%D0%B5%D0%BA-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-%D1%88%D0%B5%D1%9C%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82-%D1%98/|title=БОРОВНИЦА- Лек против шеќерна болест, ја запира почетната фаза на карцином|date=2022-06-07|work=magazin.mk|language=mk-MK|accessdate=2025-02-04}}</ref>, ја подобрува функцијата на видот, како и циркулација, помага во контролаа на дијабетес итн.Состав: Исушените бобинки содржат флобатанин, смеша на разни антоцијански хетерозиди кои на сокот од боровинки му ја даваат бојата, потоа шеќери, органски киселини, главно лимонска, јаболчна и килибарна киселина, [[пектин]] [[витамин Ц]], [[каротин]].... Листот содржи пирокатехински танини, арбутозиди, како и неколку флавонски хетерозиди. == Наводи == {{наводи}} {{био-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Боровинки (род)]] [[Категорија:Флора на Северна Америка]] icr0lr7u51nmhrr8nw1tq561xbwg9vc Павловден 0 1110514 5591263 5467933 2026-07-13T06:41:10Z ~2026-39513-67 134962 /* Нема ритуали(во полето обичаи), мала грешка во датите(помешани стар и нов календар) */ 5591263 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |holiday_name=Павловден |image=Saint Paul in Holy Stavronikita Monastery.jpg |caption= Икона на Св. Павле од 1546 година од Светогорскиот манастир [[Ставроникита]] |nickname= |observedby=Христијанските и нехристијански земји |date= 29 јуни/13 јули |observances=литургиска служба, обредно пеење |type=[[христијанство|христијански]] |significance=Собор на 12 Апостоли и ден на Апостолот Павле |relatedto= }} '''Павловден''' — голем христијански празник од летниот циклус којшто е непроменлив празник и секогаш се паѓа на [[13 јули]], односно на [[29 јуни]] по [[јулијански календар|стариот календар.]] Овој ден е Собор на 12 Апостоли, односно вториот ден од завршувањето на Петровденскиот пост.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://maxim.mk/deneska-se-slavi-pavlovden |title=''Денеска се слави Павловден'' |accessdate=2014-07-12 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233634/http://maxim.mk/deneska-se-slavi-pavlovden |url-status=dead }}</ref> ==Житие== {{главна|Свети Павле}} '''Апостол Павле''', познат и како '''Свети Павле''' или '''Павле од Тарс ''' ({{langx|el|Σαούλ (''Саул''), Σαῦλος (''Сулос''), и Παῦλος (''Павлос'')}}; [[латински]]: ''Paulus'' или ''Paullus''; {{langx|he|שאול התרסי}} ''Šaʾul HaTarsi'' (''Сол од Тарс '')<ref>[[Bauer lexicon]]; {{Bibleref2|Acts|13:9}}, from "The New Testament of Our Lord and Saviour Jesus Christ: According to the [[Textus Receptus|Received Greek Text]]" (University Press, Cambridge 1876)</ref> (c. 5 - c. 67 ),<ref name="Harris, p. 411">Harris, p. 411</ref> е еден од најважните светци во проповедењето и распространувањето на [[христијанство]]. Познат како тринаесетти Христов [[апостоли|апостол]]. Единствените податоци за животот на Свети Павле се текстовите од [[Нов завет|Новиот завет]]. Роден е во [[Тарс]] во [[Киликија]] (денешна [[Турција]]) во еврејско семејство. Неговото име на [[хебрејски јазик]] е Саул (Савел, Савле). Во исто време се здобил и со римско државјанство. Пораснал во [[Ерусалим]]. Се занимавал со изработка на шатори. Од [[рабин]]от [[Гамалиел]] бил учен на [[фарисејство]]то, студент интересирајќи го [[Талмуд]]от а станал и еден од главните членови на антихристијанскиот еврејски совет, во чии активности спаѓа прогонувањето на христијаните и убиството на [[Свети Стефан]], кое го одобрувал и самиот Павле. Христијанските текстови оделуваат големо значење во преминувањето на Апостол Павле во [[христијанство|христијанската вера]]. Во [[Библија]]та се раскажува дека на пат кон [[Дамаск]] тој видол необична светлина од која тој ослепил и го слушнал гласот на [[Господ]] од небото, кој му рекол: „''Савле, Савле, зошто ме прогонуваш? Јас сум Исус, којшто ти го прогонуваш“''. Тој настан бил преврт во неговиот живот, прекрстувајќи се во Дамаск и станувајќи еден од најголемите проповедници на [[христијанство]]то. По враќањето во Ерусалим, во почетокот неговите истомисленици се сомневале во него, неверувајќи му. На своето прво мисионерско патување, бил испратен од страна на Барнаба, кој претходно го внел во заедницата на Ерусалимската црква. Проповедал во [[Антиохија]], [[Киликија]], [[Кипар]], [[Ефес]], [[Атина]], [[Македонија]], [[Коринт]] и [[Шпанија]]. Обично за Свети Павле се споменуваат четири мисионерски патување, со кој тој првин во саботите влегувал во синагога за да на евреи|евреите им го сподели евангелие|евангелието, но кога почнале евреите да не го прифаќаат и не го пуштаат во нивните храмови, тој им се обраќал и на поганите. Во [[67]] година, Свети Павле бил осуден на смрт и погубен во [[Рим]]. Од овде се смета дека Свети Павле бил римски државник бидејќи само римските граѓани биле погубени на таков начин. Според христијанската митологија, со смртта му настапиле големи чуда. Пресечената глава на апостолто продолжувала да го слави името Господово, а на местото каде што паднала се отвориле три извора, односно на местото на денешниот манастир “Три Фонтани“ кај [[Рим]]. Во неговите посланија, кој се составен дел на [[Нов завет|Новиот завет]], Свети Павле одговара на проблемите на христијаните, на проблемите околу црква|црквата со другите религии, средбата со [[Исус Христос]], потоа со Апостол Петар и останатите апостоли во [[Ерусалим]], за неговото мачење, затворање и прогонување. Светиот апостол Павле особено е значаен за [[Македонците]]. Своето прво патување надвор од ''Азија'' тој го направил во [[Македонија]]. Тоа започнало во 51, а завршило во 54 година. При своите патувања апостолот Павле организирал нови христијански општини, а старите ги утврдувал во новата вера. Според тоа е смета дека Македонија е вратата низ која христијанството влегло во Европа. Во Македонија тоа ги совладувало првите тешкотии, се судрувало со старите пагански обичаи и верувања. Тука се добиени и првите битки во походот на христијанството кон Европа и светот. {{главна|Собор на 12 Апостоли}} Овој ден се нарекува Собор на 12 Апостоли и тоа е главен заеднички празник на сите 12 апостоли, слично како што има соборни денови и за свети Јован Крстител, за архангел Михаил итн. Апостолите се слават како темели на црквата, со оглед на тоа што тие се првите луѓе кои во потполност ја примиле благата вест за единствениот можен Спасител на луѓето и на светот и затоа што истата вест ја проширија по сите краишта на светот. ==Славење== Во [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]] Павловден се слави на [[29 јуни]], заедно со [[Петровден]]. Во [[православие]]то, неговото дело се почитува на иста дата, [[29 јуни]] според [[јулијански календар|јулијанскиот календар]], или [[13 јули]] според [[грегоријански календар|грегоријанскиот календар]]. ;Македонија Павловден жените го држат како празник повеќе од [[Петровден]]. Во некои места на овој ден не се работи за од пајаци, да не го каснат некого при полските работи, жетва, врзување снопови, и сл. Се верува дека човек каснат од пајак на овој ден тешко ќе оздрави. Затоа овој ден е познат и како '''Пајаковден'''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.kavadar4e.com/index.php?option=com_content&view=article&id=6429:denesepetrovdenautrepavlovden&catid=39:tikvesija3 |title=''Денес е Петровден, а утре Павловден'' |accessdate=2014-07-12 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305152749/http://www.kavadar4e.com/index.php?option=com_content&view=article&id=6429:denesepetrovdenautrepavlovden&catid=39:tikvesija3 |url-status=dead }}</ref> Во некои краишта, на пр. во Гевгелиско, народот сметал дека Павле бил брат на Петар и дека на луѓето им правел разни добри дела. Народот велел дека св. Петар бил богат и сербес, а св. Павле сиромав и добродушен. Се празнувало поради град. ;Бугарија Павловден или Павлувден во Бугарија претставува народен празник, кој се прославува главно во Источна Бугарија. Го слават како ден за заштита од оган, пожар, гром и поретко од град. Се поврзува со старите народни претстави за уништувачката моќ на огнот. На Павловден строго се следи да не се работи (не се жнее), да не се пали оган (дури ни за подготовка на храна). Во Источна Тракија не се меша леб, за да не црвјоса истото.<gallery>[http://gotvarstvo.bg/a/pavlovden ''Павловден''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140810091419/http://gotvarstvo.bg/a/pavlovden |date=2014-08-10 }}</gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Peter and Paul Day}} *[http://pravoslavie.mk/den/13-%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B8/ Денес е 13 јули - патрони]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Христијански празници]] [[Категорија:Македонски празници]] 7o442k77ryi0srvr6i2o71nbgoxs64g Акранес 0 1111529 5591280 5435145 2026-07-13T08:33:47Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591280 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Akranes loftmynd.jpg|мини|Поглед кон Акранес]] '''Акранес''' ({{langx|is|Akranes}}) — [[град]] во југозападниот дел на [[Исланд]], односно спаѓа во [[Западен регион (Исланд)|Западниот регион]], брои околу 6.600 жители и е [[Градови во Исланд|осми град по големина во Исланд]]. Градот е поврзан со копнен, воден и воздушен [[сообраќај]]. [[Рејкјавик]] и Акранес, заедно со уште неколку градови се сметаат за најважни [[индустрија|индустриски]], [[стопанство|стопански]] и [[култура|културни]] центри на [[држава]]та. {{Исланд-никулец}} {{Општини во Исланд}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Градови во Исланд]] [[Категорија:Општини во Исланд]] [[Категорија:Западен Регион (Исланд)]] [[Категорија:Населени места основани во 9 век]] ina7u21nkr8ecu5iye4pwwgjaumga21 Кверагерди 0 1111542 5591282 5435180 2026-07-13T08:35:08Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591282 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hveragerdi10.JPG|мини|Панорамски поглед кон Кверагерди]] '''Кверагерди''' ({{langx|is|Hveragerði}}) — [[град]] во јужниот дел на [[Исланд]], односно спаѓа во [[Јужен регион (Исланд)|Јужниот регион]], брои околу 2.300 жители и е [[Градови во Исланд|седумнаесетти град по големина во Исланд]]. Градот е поврзан со копнен, воден и воздушен [[сообраќај]]. Кверагерди, заедно со уште неколку градови во земјата, се смета за еден од поважните и поголемите населени места во [[држава]]та. {{Исланд-никулец}} {{Општини во Исланд}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Градови во Исланд]] [[Категорија:Општини во Исланд]] [[Категорија:Јужен Регион (Исланд)]] 6dk54tvad0k48mbv1x8rpc6t6dql0ey Сангерди 0 1111546 5591284 5435193 2026-07-13T08:35:46Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591284 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Sandgerði 2023 A(1).jpg|мини|Авионски поглед кон Сангерди]] '''Сангерди''' ({{langx|is|Sandgerði}}) — [[град]] во западниот дел на [[Исланд]], односно спаѓа во регионот [[Јужен Полуостров (Исланд)|Јужен Полуостров]], брои околу 1.700 жители и со тоа е на 21. место по големина во Исланд. Градот е поврзан со копнен, воден и воздушен [[сообраќај]]. Сангерди, заедно со уште неколку градови во земјата, се смета за еден од поважните и поголемите населени места во [[држава]]та. {{Исланд-никулец}} {{Општини во Исланд}} [[Категорија:Градови во Исланд]] [[Категорија:Општини во Исланд]] [[Категорија:Јужен Полуостров (Исланд)]] lm3rcmhgikbk4q6vzpazxrgmulmmox5 Кардир 0 1111718 5591285 5435245 2026-07-13T08:36:40Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591285 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gardur 2022.jpg|мини|Авионски поглед кон Сангерди]] '''Кардир''' ({{langx|is|Garður}}) — [[град]] во југозападниот дел на [[Исланд]], односно спаѓа во регионот [[Јужен Полуостров (Исланд)|Јужен Полуостров]], брои околу 1.450 жители и е [[Градови во Исланд|дваесетипетти град по големина во Исланд]]. Градот е поврзан со копнен, воден и воздушен [[сообраќај]]. Кардир, заедно со уште неколку градови во земјата, се смета за еден од поважните и поголемите населени места во [[држава]]та. {{Исланд-никулец}} {{Општини во Исланд}} [[Категорија:Градови во Исланд]] [[Категорија:Општини во Исланд]] [[Категорија:Јужен Полуостров (Исланд)]] hm3g7imny9snn1cabeh0ow1wa5998r1 Стикисхоулмир 0 1111721 5591287 5435255 2026-07-13T08:37:15Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591287 wikitext text/x-wiki [[Податотека:1 aerial pano stykkishólmur 2017.jpg|мини|Авионски поглед кон Стикисхоулмир]] '''Стикисхоулмир''' ({{langx|is|Stykkishólmur}}) — [[град]] во западниот дел на [[Исланд]], односно спаѓа во [[Западен регион (Исланд)|Западниот регион]], брои околу 1.100 жители и е [[Градови во Исланд|триесетти град по големина во Исланд]]. Градот е поврзан со копнен, воден и воздушен [[сообраќај]]. Стикисхоулмир, заедно со уште неколку градови во земјата, се смета за еден од поважните и поголемите населени места во [[држава]]та. {{Исланд-никулец}} {{Општини во Исланд}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Градови во Исланд]] [[Категорија:Општини во Исланд]] 2bwuc8vi6cj8bq3wi400otab1zgiyib Бебиситерката 0 1114631 5591031 5144502 2026-07-12T16:07:54Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591031 wikitext text/x-wiki '''„Бебиситерката“''' ([[англиски]]: ''The Babysitter'') е новела на [[Роберт Кувер]] од 1969 година. Новелата била инспсирација за снимање на [[Хорор (филм)|хорор филмот]] „Бебиситерката“ снимен во 1995 година, на режисерот [[Гај Ферленд]]. Во [[Македонија]], таа е објавена во [[2008]] година, во издание на „[[Темплум]]“, како 69 [[книга]] во рамките на едицијата „[[Магма]]“. Преводот од [[англиски јазик]] е дело на Јана Андреевска. [[Податотека:Robert Coover CaveWriting 1.jpg|мини|Роберт Кувер]] == Технички одлики == Збирката е печатена во мал формат (18 сантиметри), во мек повез и има 83 страници. [[Книга]]та е каталогизирана во [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје]] и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-9989-189-28-9. Графичкото уредување и [[дизајн]] е дело на [[Бранко Прља]]. На предната се наоѓа вез на Maggy Rozycki Hiltner, додека на задната корица е даден кус осврт врз книгата и попис на дел од објавените книги во едицијата „Магма“.<ref name="ReferenceA">Роберт Кувер, ''Бебиситерката'', Темплум, Скопје, 2008.</ref> ==Содржина == Новелата „Бебиситерката“ претставува приказна за една девојка која ги чува децата на [[семејство]]то Такер, Џими и Битси. Дејството се одвива во текот на една вечер, од 19 часот и 40 минути до 22 часот и 30 минути. Господинот и госпоѓата Такер одат на забава при што во нивниот дом пристигнува бебиситерката. Притоа, во повеќе кратки делови, авторот истовремено опишува исти ситуации, од кои дел се стварни, а некои се замислени од ликовите во книгата. На тој начин, во новелата не е јасно што се случува, а што е [[фантазија]]. Додека ги чува децата, бебиситерката гледа [[телевизија]] и истовремено војува со нив, бидејќи тие се многу палави. Господинот Такер си замислува како би било да има [[секс]] со бебиситерката. Нејзиното момче Џек и се јавува, сакајќи да оди во домот на Такерови, додека неговиот другар Марк го наговара да одат заедно со намера да имаат секс со девојката. Господинот Такер фантазира да се врати дома и да ја изненади девојката, која го привлекува. Бебиситерката се капе во кадата на Такерови и си го замислува господинот Такер. На телевизија, водителот зборува нешто за една бебиситерка.<ref name="ReferenceA"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски раскази]] [[Категорија:Дела на Роберт Кувер]] [[Категорија:Изданија на Темплум]] [[Категорија:Книги од 1969 година]] qj8rs2ydj0bsiiajo0ymrizwz8ijyhv Арапуша 0 1121599 5591290 4920057 2026-07-13T08:38:31Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591290 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |official_name =Арапуша |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type =село |motto = |image_skyline = Arapuša.jpg |imagesize = |image_caption = Поглед кон Арапуша |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Bosnia |pushpin_label_position =bottom |pushpin_mapsize= |pushpin_map_caption = |subdivision_type = Држава |subdivision_name ={{знаме|Bosnia and Herzegovina}} |subdivision_type1 = Општина |subdivision_name1 =[[Босанска Крупа]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_magnitude = |unit_pref =Imperial |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total =408 |population_density_km2 = |timezone =[[средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |latd= 44|latm= 53|lats= |latNS= N |longd= 16|longm= 15|longs= |longEW= E |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''Арапуша''' е населено место во [[Босна и Херцеговина]] во [[општина]]та [[Босанска Крупа]] кое припаѓа на ентитетот [[Федерација Босна и Херцеговина]]. Според пописот на население од [[2013]] во [[село]]то живееле 408 жители.<ref>Official results from the book: Ethnic composition of Bosnia-Herzegovina population, by municipalities and settlements, 1991. census, Завод за статистика на Босна и Херцеговина - Билтен no.234, Сараево 1991.</ref> ==Наводи== {{reflist}} {{Босна и Херцеговина-никулец}} {{coord|44|53|N|16|15|E|display=title|region:BA_type:city_source:GNS-enwiki}} [[Категорија:Села во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Населени места во Босна и Херцеговина]] l1bkxpa7iejxgfnk3ogijo12nz6bvoy Дивјака 0 1121631 5591292 4243672 2026-07-13T08:40:03Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591292 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |official_name = Дивјака |native_name = |settlement_type = Град-Општина |motto = |image_skyline =CenterOfDivjaka.jpeg |imagesize = |image_caption =Поглед кон центарот на градот |image_flag = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |pushpin_map = Albania<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |coordinates_region = AL |subdivision_type = Држава |subdivision_name = {{ALB}} |subdivision_type1 = [[Области во Албанија|Област]] |subdivision_name1 = [[Фиер (област)|Фиер]] |subdivision_type2 = [[Окрузи во Албанија|Округ]] |subdivision_name2 = [[Лушње (округ)|Лушње]] |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2001 |population_footnotes = |nickname = |population_total = 10,987 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |timezone = Централно Европско Време |utc_offset = +1 |timezone_DST = CEST |utc_offset_DST = +2 |latd=41|latm=0|lats=|latNS=N |longd=19|longm=32|longs=|longEW=E |coordinates_display = display=inline,title |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = ЗИП код <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = [[Регистарски таблички во Албанија|Регистарски таблички]] |blank_info = LU |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Дивјака''' ([[албански]]: ''Divjakë'') — град во [[Албанија]]. Населението на градот изнесува 10.987. Се наоѓа во централниот дел на државата во округот [[Лушње (округ)|Лушње]]. {{Албанија-никулец}} {{Градови во Албанија}} [[Категорија:Градови во Албанија]] 6t272mpmzxdr5jobw326677vfms4cde Дањски Брод 0 1121645 5591294 5439117 2026-07-13T08:40:59Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591294 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Албанија |type = m |official_name = Дањски Брод |native_name = Vau i Dejës |image_flag = |image_shield = Stema e Bashkisë Vau i Dejës.svg |image_skyline = Vau i Dejës, Albania – Pedestrian Street 2018-05 01.jpg |image_caption = |image_location = Улица во Дањски Брод |county = [[Скадар (област)|Скадар]] |municipality = Дањски Брод |leader_name = Ѓон Марку |leader_party = |latd=42|latm=0|lats=|latNS=N |longd=19|longm=38|longs=|longEW=E |elevation = 25 |elevation_min = |elevation_max = |area_munic = 499.09 |area_unit = 31 |population_as_of = 2011 |population_munic = 30438 |population_unit = 8117 |postal_code = 4008 |area_code = 0261 |car_plates = SH |website = http://vaudejesturizem.al/ }} '''Дањски Брод''' ({{langx|sq|Vau i Dejës}}, '''''Вау и Дејас''''') — [[град]] во [[Скадар (округ)|Скадарскиот округ]], северна [[Албанија]]. Има население од 8.117 жители, додека пак целата општина брои 30.438 жители. Наречен е по [[брод (географија)|бродот]] преку реката [[Дрим]] недалеку од средновековната српска тврдина [[Дањ]] (алб. ''Danjë''/''Dejë''). Денес на местото се наоѓа истоименото [[вештачко езеро]] Дањски Брод (''Liqeni i Vaut të Dejës''). == Поврзано == * [[Задрима]] == Наводи == {{наводи}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://vaudejesturizem.al/ Туристички портал на Дањски Брод] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141024090951/http://vaudejesturizem.al/ |date=2014-10-24 }} {{Албанија-никулец}} {{Градови во Албанија}} [[Категорија:Градови во Албанија]] bhffqsgf4stzc0l7c44faa1znfdgyix Славе Николовски - Катин 0 1122251 5591020 5582522 2026-07-12T15:56:56Z Aleksandar.markoski 134274 5591020 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија личност | име = Славе Николовски-Катин | име_на_роден = Славе Грежловски | надимак = Славе Катин | слика = | датум_на_раѓање = {{датум|19|8|1941}} | место_на_раѓање = Наколец, Долна Преспа, [[Кралство Југославија]] (денес [[Северна Македонија]]) | државјанство = {{Македонија}} | занимање = новинар, публицист, преведувач, уредник, општественик | познат_по = иселеничка проблематика, публицистика и преведување }} '''Славе Николовски – Катин''' (познат како '''Славе Катин'''; роден на 19 август 1941 во Наколец) е македонски новинар, публицист, преведувач, уредник и општественик. == Биографија == Роден е на 19 август 1941 година во куќа покрај брегот на Преспанското Езеро, во близина на старата населба Наколец. Неколку месеци по раѓањето, семејството се преселило во Љубојно, од каде е неговата мајка Сандра. До завршувањето на средното образование го носел презимето '''Грежловски''', а потоа го зел презимето на татко му – '''Николовски''' (Николич). Надимакот „'''Катин'''“ го добил по баба му Ката. Голем дел од детството и младоста го поминал во Љубојно, каде и денес има библиотека со околу 4.000 книги. === Образование === * Основно и осумгодишно училиште „Димитар Влахов“ во Љубојно * Средно техничко училиште, геодетски отсек „Здравко Цветковски“ во Скопје * Виша геодетска школа во Белград (две години) * Специјализиран Институт за англиски јазик и литература во Торонто, Канада * Филолошки факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје – Катедра за англиски јазик и книжевност (дипломиран 1974) == Професионална кариера == Работел како геометар во Општина Ресен, потоа во Канада (1966–1970). По враќањето во Македонија работел во Хидробиолошкиот завод во Охрид, Матицата на иселениците, Републичката конференција на ССРНМ, а од 1991 до 1998 година бил потпретседател на Републичката комисија за односи со верските заедници. Од 2001 година е во предвремена пензија, но останува многу активен во издаваштвото како главен и одговорен уредник на „Македонска искра“. == Публицистички опус == Славе Катин е автор на голем број книги, монографии и речници. === Книги и публицистика === # ''English-Macedonian Limnological Dictionary'' (1986) # ''Македонски холокауст'' (1990) # ''Македонските православни црковни општини во Австралија, Канада и САД'' (1991) # ''Во Австралија како дома'' (1992) # ''Македонскиот иселенички печат'' (1993) # ''Печалбарски копнеж'' (1993) # ''Македонски иселенички паноптикум'' (1996) # ''Иселенички хоризонти'' (1999) # ''Моите патувања низ светот'' (2001) # ''Македонците во САД и Канада'' (2002, на македонски и англиски) # ''Илинден 1903-2003 и македонските иселеници'' (2003) # ''Иселеничка вртелешка'' (2008) # ''По патеките на Евлија Челебија'' (2005, на турски) # ''Љубовни приказни'' (2011, на англиски) # ''Светот на дланка'' (2014) # ''Македонците во светот'' (2017) # ''Macedonians in the World'' (2018, на англиски) # ''Преспанска разгледница'' (2020) # ''Избор на трудови'' (2023) # ''Selected Papers for Macedonia'' (2024) # ''Патувања околу светот'' (2025) # ''Познати личности во иселеништвото'' (2026, на македонски и англиски) === Монографии === # ''Атанас Близнаков'' (2000, 2017) # ''Андреа Бранов'' (2001) # ''Семејството Јановски'' (2002) # ''Гога Печенковски'' (2004) # ''Светле (Стив) Стамевски'' (2005) # ''Митрополитот Кирил'' (2007) # ''Ѓорѓи (Џорџ) Томов'' (2007) # ''Бошко Рајчовски–Пелистерски'' (2008) # ''Петар Стаматов'' (2010) # ''Ѓорѓија–Џорџ Атанасоски'' (2010) # ''Есма Реџепова-Теодосиевска'' (2015) # ''Илинден во Љубојно и Преспа'' (2013) # ''Израел и Македонија'' (2017) # ''Македонски иселенички меридијани'' (2017) # ''Огледало'' (2023) # и уште десетина други монографии за истакнати Македонци од дијаспората. == Награди и признанија == * Награда „Крсте Петков Мисирков“ (1991) * Признание за животно дело на Љубанските илинденски иселенички средби (2021) * Повелба за животно дело (2022) * Глобална награда за животно достигнување од „Обединетата македонска дијаспора“ (Вашингтон, 2022) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Новинари од Македонија]] [[Категорија:Писатели од Македонија]] [[Категорија:Преведувачи од Македонија]] [[Категорија:Родени во 1941 година]] [[Категорија:Живи личности]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николовски - Катин, Славе}} [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Луѓе од Наколец]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Членови на МНД]] [[Категорија:Македонци од Канада]] http://makedonskosonce.com/43338/ 9re1t4px77yixj0eixw903lrt3edag0 5591021 5591020 2026-07-12T15:57:35Z Aleksandar.markoski 134274 5591021 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија личност}} | име = Славе Николовски-Катин | име_на_роден = Славе Грежловски | надимак = Славе Катин | слика = | датум_на_раѓање = {{датум|19|8|1941}} | место_на_раѓање = Наколец, Долна Преспа, [[Кралство Југославија]] (денес [[Северна Македонија]]) | државјанство = {{Македонија}} | занимање = новинар, публицист, преведувач, уредник, општественик | познат_по = иселеничка проблематика, публицистика и преведување }} '''Славе Николовски – Катин''' (познат како '''Славе Катин'''; роден на 19 август 1941 во Наколец) е македонски новинар, публицист, преведувач, уредник и општественик. == Биографија == Роден е на 19 август 1941 година во куќа покрај брегот на Преспанското Езеро, во близина на старата населба Наколец. Неколку месеци по раѓањето, семејството се преселило во Љубојно, од каде е неговата мајка Сандра. До завршувањето на средното образование го носел презимето '''Грежловски''', а потоа го зел презимето на татко му – '''Николовски''' (Николич). Надимакот „'''Катин'''“ го добил по баба му Ката. Голем дел од детството и младоста го поминал во Љубојно, каде и денес има библиотека со околу 4.000 книги. === Образование === * Основно и осумгодишно училиште „Димитар Влахов“ во Љубојно * Средно техничко училиште, геодетски отсек „Здравко Цветковски“ во Скопје * Виша геодетска школа во Белград (две години) * Специјализиран Институт за англиски јазик и литература во Торонто, Канада * Филолошки факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје – Катедра за англиски јазик и книжевност (дипломиран 1974) == Професионална кариера == Работел како геометар во Општина Ресен, потоа во Канада (1966–1970). По враќањето во Македонија работел во Хидробиолошкиот завод во Охрид, Матицата на иселениците, Републичката конференција на ССРНМ, а од 1991 до 1998 година бил потпретседател на Републичката комисија за односи со верските заедници. Од 2001 година е во предвремена пензија, но останува многу активен во издаваштвото како главен и одговорен уредник на „Македонска искра“. == Публицистички опус == Славе Катин е автор на голем број книги, монографии и речници. === Книги и публицистика === # ''English-Macedonian Limnological Dictionary'' (1986) # ''Македонски холокауст'' (1990) # ''Македонските православни црковни општини во Австралија, Канада и САД'' (1991) # ''Во Австралија како дома'' (1992) # ''Македонскиот иселенички печат'' (1993) # ''Печалбарски копнеж'' (1993) # ''Македонски иселенички паноптикум'' (1996) # ''Иселенички хоризонти'' (1999) # ''Моите патувања низ светот'' (2001) # ''Македонците во САД и Канада'' (2002, на македонски и англиски) # ''Илинден 1903-2003 и македонските иселеници'' (2003) # ''Иселеничка вртелешка'' (2008) # ''По патеките на Евлија Челебија'' (2005, на турски) # ''Љубовни приказни'' (2011, на англиски) # ''Светот на дланка'' (2014) # ''Македонците во светот'' (2017) # ''Macedonians in the World'' (2018, на англиски) # ''Преспанска разгледница'' (2020) # ''Избор на трудови'' (2023) # ''Selected Papers for Macedonia'' (2024) # ''Патувања околу светот'' (2025) # ''Познати личности во иселеништвото'' (2026, на македонски и англиски) === Монографии === # ''Атанас Близнаков'' (2000, 2017) # ''Андреа Бранов'' (2001) # ''Семејството Јановски'' (2002) # ''Гога Печенковски'' (2004) # ''Светле (Стив) Стамевски'' (2005) # ''Митрополитот Кирил'' (2007) # ''Ѓорѓи (Џорџ) Томов'' (2007) # ''Бошко Рајчовски–Пелистерски'' (2008) # ''Петар Стаматов'' (2010) # ''Ѓорѓија–Џорџ Атанасоски'' (2010) # ''Есма Реџепова-Теодосиевска'' (2015) # ''Илинден во Љубојно и Преспа'' (2013) # ''Израел и Македонија'' (2017) # ''Македонски иселенички меридијани'' (2017) # ''Огледало'' (2023) # и уште десетина други монографии за истакнати Македонци од дијаспората. == Награди и признанија == * Награда „Крсте Петков Мисирков“ (1991) * Признание за животно дело на Љубанските илинденски иселенички средби (2021) * Повелба за животно дело (2022) * Глобална награда за животно достигнување од „Обединетата македонска дијаспора“ (Вашингтон, 2022) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Новинари од Македонија]] [[Категорија:Писатели од Македонија]] [[Категорија:Преведувачи од Македонија]] [[Категорија:Родени во 1941 година]] [[Категорија:Живи личности]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николовски - Катин, Славе}} [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Луѓе од Наколец]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Членови на МНД]] [[Категорија:Македонци од Канада]] http://makedonskosonce.com/43338/ igju3i40jnhedw2g1yrso7r8cginuli 5591022 5591021 2026-07-12T15:58:37Z Aleksandar.markoski 134274 5591022 wikitext text/x-wiki '''Славе Николовски – Катин''' (познат како '''Славе Катин'''; роден на 19 август 1941 во Наколец) е македонски новинар, публицист, преведувач, уредник и општественик. == Биографија == Роден е на 19 август 1941 година во куќа покрај брегот на Преспанското Езеро, во близина на старата населба Наколец. Неколку месеци по раѓањето, семејството се преселило во Љубојно, од каде е неговата мајка Сандра. До завршувањето на средното образование го носел презимето '''Грежловски''', а потоа го зел презимето на татко му – '''Николовски''' (Николич). Надимакот „'''Катин'''“ го добил по баба му Ката. Голем дел од детството и младоста го поминал во Љубојно, каде и денес има библиотека со околу 4.000 книги. === Образование === * Основно и осумгодишно училиште „Димитар Влахов“ во Љубојно * Средно техничко училиште, геодетски отсек „Здравко Цветковски“ во Скопје * Виша геодетска школа во Белград (две години) * Специјализиран Институт за англиски јазик и литература во Торонто, Канада * Филолошки факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје – Катедра за англиски јазик и книжевност (дипломиран 1974) == Професионална кариера == Работел како геометар во Општина Ресен, потоа во Канада (1966–1970). По враќањето во Македонија работел во Хидробиолошкиот завод во Охрид, Матицата на иселениците, Републичката конференција на ССРНМ, а од 1991 до 1998 година бил потпретседател на Републичката комисија за односи со верските заедници. Од 2001 година е во предвремена пензија, но останува многу активен во издаваштвото како главен и одговорен уредник на „Македонска искра“. == Публицистички опус == Славе Катин е автор на голем број книги, монографии и речници. === Книги и публицистика === # ''English-Macedonian Limnological Dictionary'' (1986) # ''Македонски холокауст'' (1990) # ''Македонските православни црковни општини во Австралија, Канада и САД'' (1991) # ''Во Австралија како дома'' (1992) # ''Македонскиот иселенички печат'' (1993) # ''Печалбарски копнеж'' (1993) # ''Македонски иселенички паноптикум'' (1996) # ''Иселенички хоризонти'' (1999) # ''Моите патувања низ светот'' (2001) # ''Македонците во САД и Канада'' (2002, на македонски и англиски) # ''Илинден 1903-2003 и македонските иселеници'' (2003) # ''Иселеничка вртелешка'' (2008) # ''По патеките на Евлија Челебија'' (2005, на турски) # ''Љубовни приказни'' (2011, на англиски) # ''Светот на дланка'' (2014) # ''Македонците во светот'' (2017) # ''Macedonians in the World'' (2018, на англиски) # ''Преспанска разгледница'' (2020) # ''Избор на трудови'' (2023) # ''Selected Papers for Macedonia'' (2024) # ''Патувања околу светот'' (2025) # ''Познати личности во иселеништвото'' (2026, на македонски и англиски) === Монографии === # ''Атанас Близнаков'' (2000, 2017) # ''Андреа Бранов'' (2001) # ''Семејството Јановски'' (2002) # ''Гога Печенковски'' (2004) # ''Светле (Стив) Стамевски'' (2005) # ''Митрополитот Кирил'' (2007) # ''Ѓорѓи (Џорџ) Томов'' (2007) # ''Бошко Рајчовски–Пелистерски'' (2008) # ''Петар Стаматов'' (2010) # ''Ѓорѓија–Џорџ Атанасоски'' (2010) # ''Есма Реџепова-Теодосиевска'' (2015) # ''Илинден во Љубојно и Преспа'' (2013) # ''Израел и Македонија'' (2017) # ''Македонски иселенички меридијани'' (2017) # ''Огледало'' (2023) # и уште десетина други монографии за истакнати Македонци од дијаспората. == Награди и признанија == * Награда „Крсте Петков Мисирков“ (1991) * Признание за животно дело на Љубанските илинденски иселенички средби (2021) * Повелба за животно дело (2022) * Глобална награда за животно достигнување од „Обединетата македонска дијаспора“ (Вашингтон, 2022) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Новинари од Македонија]] [[Категорија:Писатели од Македонија]] [[Категорија:Преведувачи од Македонија]] [[Категорија:Родени во 1941 година]] [[Категорија:Живи личности]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николовски - Катин, Славе}} [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Луѓе од Наколец]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Членови на МНД]] [[Категорија:Македонци од Канада]] http://makedonskosonce.com/43338/ 3rd1fizi1sjg6u5zfspam2qs21jo3c8 5591024 5591022 2026-07-12T16:02:04Z Aleksandar.markoski 134274 5591024 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Славе Николовски-Катин | име_на_роден = Славе Грежловски | надимак = Славе Катин | слика = | ширина_слика = 220 | датум_на_раѓање = {{датум|19|8|1941}} | место_на_раѓање = [[Наколец]], [[Долна Преспа]], [[Кралство Југославија]] (денес [[Северна Македонија]]) | државјанство = {{Македонија}} | занимање = новинар, публицист, преведувач, уредник, општественик | познат_по = иселеничка проблематика, публицистика и преведување | веб-страница = [http://www.slavekatin.com slavekatin.com] }} '''Славе Николовски – Катин''' (познат како '''Славе Катин'''; роден на 19 август 1941 во Наколец) е македонски новинар, публицист, преведувач, уредник и општественик. == Биографија == Роден е на 19 август 1941 година во куќа покрај брегот на Преспанското Езеро, во близина на старата населба Наколец. Неколку месеци по раѓањето, семејството се преселило во Љубојно, од каде е неговата мајка Сандра. До завршувањето на средното образование го носел презимето '''Грежловски''', а потоа го зел презимето на татко му – '''Николовски''' (Николич). Надимакот „'''Катин'''“ го добил по баба му Ката. Голем дел од детството и младоста го поминал во Љубојно, каде и денес има библиотека со околу 4.000 книги. === Образование === * Основно и осумгодишно училиште „Димитар Влахов“ во Љубојно * Средно техничко училиште, геодетски отсек „Здравко Цветковски“ во Скопје * Виша геодетска школа во Белград (две години) * Специјализиран Институт за англиски јазик и литература во Торонто, Канада * Филолошки факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје – Катедра за англиски јазик и книжевност (дипломиран 1974) == Професионална кариера == Работел како геометар во Општина Ресен, потоа во Канада (1966–1970). По враќањето во Македонија работел во Хидробиолошкиот завод во Охрид, Матицата на иселениците, Републичката конференција на ССРНМ, а од 1991 до 1998 година бил потпретседател на Републичката комисија за односи со верските заедници. Од 2001 година е во предвремена пензија, но останува многу активен во издаваштвото како главен и одговорен уредник на „Македонска искра“. == Публицистички опус == Славе Катин е автор на голем број книги, монографии и речници. === Книги и публицистика === # ''English-Macedonian Limnological Dictionary'' (1986) # ''Македонски холокауст'' (1990) # ''Македонските православни црковни општини во Австралија, Канада и САД'' (1991) # ''Во Австралија како дома'' (1992) # ''Македонскиот иселенички печат'' (1993) # ''Печалбарски копнеж'' (1993) # ''Македонски иселенички паноптикум'' (1996) # ''Иселенички хоризонти'' (1999) # ''Моите патувања низ светот'' (2001) # ''Македонците во САД и Канада'' (2002, на македонски и англиски) # ''Илинден 1903-2003 и македонските иселеници'' (2003) # ''Иселеничка вртелешка'' (2008) # ''По патеките на Евлија Челебија'' (2005, на турски) # ''Љубовни приказни'' (2011, на англиски) # ''Светот на дланка'' (2014) # ''Македонците во светот'' (2017) # ''Macedonians in the World'' (2018, на англиски) # ''Преспанска разгледница'' (2020) # ''Избор на трудови'' (2023) # ''Selected Papers for Macedonia'' (2024) # ''Патувања околу светот'' (2025) # ''Познати личности во иселеништвото'' (2026, на македонски и англиски) === Монографии === # ''Атанас Близнаков'' (2000, 2017) # ''Андреа Бранов'' (2001) # ''Семејството Јановски'' (2002) # ''Гога Печенковски'' (2004) # ''Светле (Стив) Стамевски'' (2005) # ''Митрополитот Кирил'' (2007) # ''Ѓорѓи (Џорџ) Томов'' (2007) # ''Бошко Рајчовски–Пелистерски'' (2008) # ''Петар Стаматов'' (2010) # ''Ѓорѓија–Џорџ Атанасоски'' (2010) # ''Есма Реџепова-Теодосиевска'' (2015) # ''Илинден во Љубојно и Преспа'' (2013) # ''Израел и Македонија'' (2017) # ''Македонски иселенички меридијани'' (2017) # ''Огледало'' (2023) # и уште десетина други монографии за истакнати Македонци од дијаспората. == Награди и признанија == * Награда „Крсте Петков Мисирков“ (1991) * Признание за животно дело на Љубанските илинденски иселенички средби (2021) * Повелба за животно дело (2022) * Глобална награда за животно достигнување од „Обединетата македонска дијаспора“ (Вашингтон, 2022) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Новинари од Македонија]] [[Категорија:Писатели од Македонија]] [[Категорија:Преведувачи од Македонија]] [[Категорија:Родени во 1941 година]] [[Категорија:Живи личности]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николовски - Катин, Славе}} [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Луѓе од Наколец]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Членови на МНД]] [[Категорија:Македонци од Канада]] http://makedonskosonce.com/43338/ fr1u0ubru8p0pstm7wtveqxoau560ih 5591036 5591024 2026-07-12T16:18:15Z Aleksandar.markoski 134274 5591036 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Славе Николовски-Катин | име_на_роден = Славе Грежловски | слика = | датум_на_раѓање = {{датум|19|8|1941}} | место_на_раѓање = Наколец, Долна Преспа, [[Кралство Југославија]] (денес [[Северна Македонија]]) | државјанство = {{Македонија}} | занимање = новинар, публицист, преведувач, уредник | познат_по = иселеничка проблематика, преведување, монографии }} '''Славе Николовски-Катин''' (познат како '''Славе Катин'''; роден на 19 август 1941 во Наколец, Долна Преспа) е македонски новинар, публицист, преведувач, уредник и општественик. == Биографија == Славе Николовски-Катин е роден на 19 август 1941 година во куќа покрај брегот на Преспанското Езеро, во близина на старата населба Наколец. Неколку месеци по раѓањето, семејството се преселува во Љубојно, од каде е неговата мајка Сандра. До завршувањето на осумгодишното училиште во Љубојно и средното училиште во Скопје го носи презимето на мајка му – '''Грежловски'''. На факултет во Белград продолжува со презимето на неговиот биолошки татко Ристо Барџевски – '''Николич'''. Во исто време го примил надимакот „'''Катин'''“ по името на баба му Ката. Во Љубојно го минува поголемиот дел од детството и младоста, а во селото се враќа речиси целиот живот. Таму има библиотека со околу 4.000 книги. === Образование === * Основно и осумгодишно училиште „Димитар Влахов“ во Љубојно * Средно техничко училиште, геодетски отсек „Здравко Цветковски“ во Скопје * Две години Геодезија на Вишата геодетска школа во Белград * Студии на специјализиран Институт за англиски јазик и литература во Торонто * Дипломиран на Катедрата за англиски јазик и книжевност на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје (1974) == Професионална кариера == По средното образование две години работел како геометар во Општина Ресен. Во 1966 година заминува за Канада, каде престојувал четири години. Во 1970 година се враќа во Македонија како студент на Владата на СР Македонија преку Матицата на иселениците. Работел во: * Хидробиолошки завод во Охрид (1974–1978) – координатор и стручен преведувач * Матица на иселениците од Македонија (1979–1984) * Републичка конференција на ССРНМ (1984–1990) * Републичка комисија за односи со верските заедници – потпретседател (1991–1998) * Министерство / Агенција за иселеништво (1999–2001) Од 2001 година е во предвремена пензија, но останува многу активен во издаваштвото. == Издавачка дејност == Како главен и одговорен уредник на Книгоиздателството „Македонска искра“ уредил и објавил стотици наслови, претежно учебници, дела на иселеници и негови книги. === Избрани публикации === * ''English-Macedonian Limnological Dictionary'' (1986) * ''Македонски холокауст'' (1990) * ''Македонските православни црковни општини во Австралија, Канада и САД'' (1991) * ''Македонците во САД и Канада'' (2002) * ''Македонците во светот'' (2017) * ''Macedonians in the World'' (2018) * ''Преспанска разгледница'' (2020) * ''Избор на трудови'' (2023) * ''Selected Papers for Macedonia'' (2024) === Монографии === (Списокот со монографии може да се прошири подолу...) == Награди и признанија == * Награда „Крсте Петков Мисирков“ (1991) * Признание за животно дело на Љубанските илинденски иселенички средби (2021) * Повелба за животно дело (2022) * Глобална награда за животно достигнување од „Обединетата македонска дијаспора“ (2022) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Новинари од Македонија]] [[Категорија:Писатели од Македонија]] [[Категорија:Преведувачи од Македонија]] [[Категорија:Родени во 1941 година]] [[Категорија:Живи личности]] http://makedonskosonce.com/43338/ 3op6yybf2oa2i7ixhg7lrqs28t1xc70 5591039 5591036 2026-07-12T16:26:43Z Aleksandar.markoski 134274 5591039 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Славе Николовски-Катин | име_на_роден = Славе Грежловски | слика = | датум_на_раѓање = {{датум|19|8|1941}} | место_на_раѓање = Наколец, Долна Преспа, [[Кралство Југославија]] (денес [[Северна Македонија]]) | државјанство = {{Македонија}} | занимање = новинар, публицист, преведувач, уредник | познат_по = иселеничка проблематика, преведување, монографии }} '''Славе Николовски-Катин''' (познат како '''Славе Катин'''; роден на 19 август 1941 во Наколец, Долна Преспа) е македонски новинар, публицист, преведувач, уредник и општественик. == Биографија == Славе Николовски-Катин е роден на 19 август 1941 година во куќа покрај брегот на Преспанското Езеро, во близина на старата населба Наколец. Неколку месеци по раѓањето, семејството се преселува во Љубојно, од каде е неговата мајка Сандра. До завршувањето на осумгодишното училиште во Љубојно и средното училиште во Скопје го носи презимето на мајка му – '''Грежловски'''. На факултет во Белград продолжува со презимето на неговиот биолошки татко Ристо Барџевски – '''Николич'''. Во исто време го примил надимакот „'''Катин'''“ по името на баба му Ката. Во Љубојно го минува поголемиот дел од детството и младоста, а во селото се враќа речиси целиот живот. Таму има библиотека со околу 4.000 книги. === Образование === * Основно и осумгодишно училиште „Димитар Влахов“ во Љубојно * Средно техничко училиште, геодетски отсек „Здравко Цветковски“ во Скопје * Две години Геодезија на Вишата геодетска школа во Белград * Студии на специјализиран Институт за англиски јазик и литература во Торонто * Дипломиран на Катедрата за англиски јазик и книжевност на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје (1974) == Професионална кариера == По средното образование две години работел како геометар во Општина Ресен. Во 1966 година заминува за Канада, каде престојувал четири години. Во 1970 година се враќа во Македонија како студент на Владата на СР Македонија преку Матицата на иселениците. Работел во: * Хидробиолошки завод во Охрид (1974–1978) – координатор и стручен преведувач * Матица на иселениците од Македонија (1979–1984) * Републичка конференција на ССРНМ (1984–1990) * Републичка комисија за односи со верските заедници – потпретседател (1991–1998) * Министерство / Агенција за иселеништво (1999–2001) Од 2001 година е во предвремена пензија, но останува многу активен во издаваштвото. == Издавачка дејност == Како главен и одговорен уредник на Книгоиздателството „Македонска искра“ уредил и објавил стотици наслови, претежно учебници, дела на иселеници и негови книги. === Избрани публикации === * ''English-Macedonian Limnological Dictionary'' (1986) * ''Македонски холокауст'' (1990) * ''Македонските православни црковни општини во Австралија, Канада и САД'' (1991) * ''Македонците во САД и Канада'' (2002) * ''Македонците во светот'' (2017) * ''Macedonians in the World'' (2018) * ''Преспанска разгледница'' (2020) * ''Избор на трудови'' (2023) * ''Selected Papers for Macedonia'' (2024) === Монографии === == Награди и признанија == * Награда „Крсте Петков Мисирков“ (1991) * Признание за животно дело на Љубанските илинденски иселенички средби (2021) * Повелба за животно дело (2022) * Глобална награда за животно достигнување од „Обединетата македонска дијаспора“ (2022) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Новинари од Македонија]] [[Категорија:Писатели од Македонија]] [[Категорија:Преведувачи од Македонија]] [[Категорија:Родени во 1941 година]] [[Категорија:Живи личности]] http://makedonskosonce.com/43338/ 6x78z550e5qor2kneuxrt8fbtgt00zn 5591160 5591039 2026-07-12T19:23:40Z Gurther 105215 Одбиени последните 6 промени (од [[Специјална:Придонеси/Aleksandar.markoski|Aleksandar.markoski]]) и ја поврати преработката 5582522 на Gurther 5591160 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=Славе Николовски - Катин |image= |birth_date= {{роден на и возраст|1941|8|19}} |birth_place={{роден во|Наколец}}, [[Кралство Албанија (1938-1943)|Кралство Албанија]] |occupation = публицист |website = [http://www.makedonskosonce.com www.makedonskosonce.com] }} '''Славе Николовски - Катин'''<ref>{{нмс|title=Биографија на Славе Николовски - Катин | url=http://www.makedonskosonce.com/43338 | work = [[Македонско сонце]] | publisher= | date= 8.4.2020 | accessdate = 18 2023}}</ref> ([[Наколец]], [[Преспанско]], {{роден на|19|август|1941}}) — [[Македонија|македонски]] публицист, познат по бројните публицистички, новинарски и научни трудови кои се посветени, главно на животот на Македонците во светот.<ref>''Monograph of Katin, by Borče Naumovski, Makedonska iskra, Skopje, 2002, pp. 1-382''</ref> == Животопис == Николовски - Катин е роден на [[19 август]] [[1941]] година во Долно[[преспанско]]то село [[Наколец]] на брегот од [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]]. Се школувал во Скопје, Белград и Торонто. На македонската и меѓународната културна и научна јавност е познат по бројните публицистички, новинарски и научни трудови кои се посветени, главно на животот на Македонците во светот. Во неговиот творечки опус од четириесетина дела, посебно внимание заслужуваат книгите : „Македонците во САД и Канада“, „Македонските православни цркви во Австралија, Канада и САД“, „Македонски холокауст“, како и поголем број монографии, а познат е со неговите лексикографски изданија, како и со преводите. Катин, во период од педесетина години објавил над 5000 текстови, главно за [[Македонија]], за иселеништвото, религијата, културата, македонскиот јазик и литература и други области во информативни гласила за [[Република Македонија]] и странство и тоа во: [[Нова Македонија]], [[Вечер (дневен весник)|Вечер]], списанијта Македонија, Македонска ревија, Литературен збор, Искра, Австралиско-македонски неделник, Македонски весник, Македонски иселенички алманах, Духовна искра, [[Македонско сонце]], Македонски збор, Илинден, [[Телевизија Сонце|ТВ Сонце]] и други..Добитник на голем број награди и признанија („Крсте П. Мисирков“ од Здружението на новинарите).<ref>''Macedonian Emigrant Portrait, by Borče Naumovski, Makedonska iskra. Skopje, 2004, pp. 192''</ref> Тој последниве години пишува за списанието „''[[Македонско сонце]]''“. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николовски - Катин, Славе}} [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Луѓе од Наколец]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Членови на МНД]] [[Категорија:Македонци од Канада]] c9j25fogozcr4jvr9uetjilaif3e7pq Качаник 0 1122544 5591296 5444143 2026-07-13T08:41:57Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591296 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |name = Качаник |official_name = ''Kaçanik'' |settlement_type = општина и град |other_name = <!-- images and maps -----------> |image_skyline =Kaçanikk.jpg |imagesize = |image_caption = Панорамски поглед на Качаник |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Косово |pushpin_label_position = above |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = Местоположба во Косово <!-- Location ------------------> |coordinates_region = RS-KM |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Република Косово]] |subdivision_type1 = [[Окрузи на Косово|Округ]] |subdivision_name1 = [[Урошевац (округ)|Урошевац]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = Градоначалник |leader_name = Бесим Иљази |established_title = |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 221 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Инфокутија Населено место for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 33,409 |population_density_km2 = 158.4 |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = 10,393 |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = [[средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |latd = 42|latm = 13|lats = | latNS = N |longd = 21|longm = 15|longs = | longEW = E |elevation_footnotes = <!--for references: use tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = |postal_code = |area_code = +377 |blank_name = Таблици |blank_info = 05 |blank1_name = |blank1_info = |website = [http://kk.rks-gov.net/kacanik Општина Качаник] |footnotes = }} '''Качаник''' ({{langx|sr|Качаник}}, {{langx|sq|Kaçanik}}) — [[град]] и [[општина]] во јужниот дел на [[Косово]], во округот Урошевац. Општината зафаќа површина од {{км2|211}}, вклучувајќи го градот Качаник и 31 село. Има население од 33.409 жители од кои 10.393 живеат во градот. Мнозинството на општината го сочинуваат [[Албанци]]те. Во [[март]] [[2011]] година создадена е општината [[Генерал Јанковиќ]] (алб. ''Elez Han''), која дотогаш беше во склоп на оваа општина. ==Историја== [[Податотека:Kačanik, 1920.jpg|мини|лево|220п|Качаник во 1920 г.]] Регионот на Качаник беше еден од главните миграциони патишта во јужниот дел на [[Балкан]]от меѓу [[1200]] и [[1150]] година пред нашата ера. Римските споменици вклучуваат олтар кој датира 158-9 година и е посветен на богот по име ''Андинус''. Името Андинус се појавува помеѓу централните илирски и далматински имиња, но поклонувањата на Андинус се чини дека беа познати само во југозападниот дел на Дарданија, и не се појавува во други делови на Илирија или Римското Царство. Во средниот век, овој регион е дел од Србија. Самиот град е основан од страна на Koџа Синан Паша, кој подигна кула, џамија која постои и денес, јавна кујна за сиромашните, училиште во близина на џамијата, две меани, една турски бања (амам), градска тврдина и неколку воденици на реката [[Лепенец]]. Челебија, кој во [[1660]] година патувал низ Косово, пишува дека името на градот потекнува од турскиот збор ''Kaçanlar'' кој се однесувал на група албански бандити кои работат во [[Скопје]] и го користат регионот на Качаник како засолниште. == Стопанство == Со оглед дека преку Качаник води главниот пат кој ги поврзува [[Приштина]] и [[Скопје]], како и железничката пруга [[Косово Поле]] - [[Солун]] (изградена во 1879 година), Качаник е важно место и стратешка економска точка. Општината Качаник главно е позната по производство на градежни материјали во неколку компании. Но, постојат многу добро култивирани области погодни за развој на фарми, пчеларство, дрварство како и разни занаетчии и ракотворци. Оваа област е особено добро прилагодена за развој на зимски и летен туризам. Областа може да се пофали со некои спектакуларни погледи и центарот на градот е дом на автобуска станица, радио станица, остатоци од турска тврдина, неколку улици со продавници, банки, неколку големи модерни ресторани, и неделен пазар за производство, сточарството и земјоделство. Качаник има стара традиција во приватно производство, особено кога станува збор за производство на варовнички камен, дрво за градежни цели и други услуги и занаетчиски вештини. ==Надворешни врски== {{рвр|Kačanik}} * [http://kk.rks-gov.net/kacanik Општина Качаник] * [http://www.kacaniku.be/ Страница за Качаник] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080913120318/http://www.kacaniku.be/ |date=2008-09-13 }} * [http://www.sok-kosovo.org/pdf/population/Kosovo_and_its_population.pdf Статистички податоци за Косово] {{coord|42|14|48|N|21|15|19|E|type:city(50000)_region:RS-KM|display=title}} [[Категорија:Градови во Косово]] [[Категорија:Општини на Косово]] [[Категорија:Качаник| ]] 4b2nkxhb8noh1awgrxc20oeis4o0odp Малишево 0 1122679 5591297 5489795 2026-07-13T08:42:32Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591297 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место <!--See the Table at Инфокутија Населено место for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name = Малишево |official_name = Malishevë |settlement_type = Град и општина |other_name = <!-- images and maps -----------> |image_skyline =Sahatkulla në Malishevë.jpg |imagesize = |image_caption = Поглед кон саат-кулата во Малишево |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Kosovo |pushpin_label_position = above |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = Местоположба во Косово <!-- Location ------------------> |coordinates_region = RS-KM |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Република Косово]] |subdivision_type1 = [[Окрузи на Косово|Округ]] |subdivision_name1 = [[Призрен (округ)|Призрен]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2=312 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Инфокутија Населено место for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 54,664 |population_density_km2 = 178.4 |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = 3,395 |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = [[средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |latd =42 |latm =28 |lats =58 | latNS = N |longd =20 |longm =44 |longs =45 | longEW = E |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = |postal_code = |area_code = +381 |blank_name = Таблици |blank_info = 04 |blank1_name = |blank1_info = |website = [http://kk.rks-gov.net/malisheve Municipality of Mališevo] |footnotes = }} '''Малишево''' ([[албански]]: ''Malishevë'') — [[град]] и [[општина]] во Призренскиот округ во централниот дел на [[Косово]]. Општината има население од 54,664, а во градот живеат 3,395 жители. ==Демографија== {|border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" width="68%" style="clear:all; margin:5px 0 0em 0em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:85%; empty-cells:show" |- |colspan="14" align=center style="background:#778899; color:white"|'''Етнички состав''' |- bgcolor="#FFEBCD" !Година/Население !Албанци !&nbsp;% !Роми !&nbsp;% !Вкупно |- bgcolor="#f5f5f5" |Јануари 1999 ||60,411|| N/A || 45|| ||60,456 |- bgcolor="#fffaf0" |Февруари 2005 ||65,500|| 99.9|| 20||0.01||App. 65,520 |- |colspan="10" align=center style="background:#dcdcdc;"|<small>Ref: [[ОБСЕ]][http://www.osce.org/documents/html/pdftohtml/1210_en.pdf.html ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110606092603/http://www.osce.org/documents/html/pdftohtml/1210_en.pdf.html |date=2011-06-06 }}) </small>''' |} ==Надворешни врски== * [http://kk.rks-gov.net/malisheve Општина Малишево] * [http://www.osce.org/item/1210.html?html=1 Општински профил според ОБСЕ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201202090758/http://www.osce.org/item/1210.html?html=1 |date=2020-12-02 }} * [http://english.aljazeera.net/NR/exeres/15FC893C-D83C-426B-B599-D8A673DDD215.htm Масовна гробница во Малишево] [[Категорија:Градови во Косово]] [[Категорија:Општини на Косово]] 4g4drrkr0dtbe0d2urqclzcmux63eo4 Дечани 0 1122698 5591298 5488194 2026-07-13T08:43:22Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591298 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место <!--See the Table at Инфокутија Населено место for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name = Дечани |official_name = Deçan |settlement_type = Град и општина |other_name = <!-- images and maps -----------> |image_skyline =Aerial panorama of the center, Deçan 1.jpg |imagesize = |image_caption = Авионски поглед кон Дечани |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Kosovo |pushpin_label_position = above |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = Местоположба во Косово <!-- Location ------------------> |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Република Косово]] |subdivision_type1 = [[Окрузи на Косово|Округ]] |subdivision_name1 = [[Ѓаковица (округ)|Ѓаковица]] |subdivision_type2 = [[Општини на Косово|Општина]] |subdivision_name2 = Дечани <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = Градоначалник |leader_name = Расим Селманај |established_title = |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2=371 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 38,984 |population_density_km2 = 132.6 |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = 3,803 |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = [[средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |latd =42 |latm =32 |lats = | latNS = N |longd =20 |longm =17|longs = | longEW = E |elevation_footnotes = <!--for references: use tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = Поштенски број |postal_code = 51000 |area_code = 0381 390 |blank_name = Таблици |blank_info = 03 |blank1_name = |blank1_info = |website = [http://kk.rks-gov.net/decan/ Municipality of Deçan] |footnotes = }} '''Дечани''' — [[град]] и [[општина]] во округот Ѓаковица во [[Запад]]но [[Косово]]. Тоа е планинска област која граничи со [[Црна Гора]] и [[Албанија]]. Има вкупно 36 села. Територијата на општината е 371&nbsp;км<sup>2</sup>. За време на војната [[1998]]-[[1999]] година, Дечани беше едно од упориштата на Ослободителната војска на Косово (ОВК), а потоа доживеа голема катастрофа и уништување на инфраструктура од страна на српските воени и паравоени сили. Голема реконструкција и обнова се случува со помош на меѓународните агенции и поддршка од дијаспората на косовските [[Албанци]]. Таа е широко позната (главно меѓу српското население), бидејќи манастирот [[Високи Дечани]] на [[Српска православна црква|Српската православна црква]] се наоѓа на територија на оваа општина. == Надворешни врски == {{рв|Dečani}} *[http://kk.rks-gov.net/decan Општина Дечани] *[http://www.osce.org/kosovo/13982.html Профил на Дечани според ОБСЕ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061216015501/http://www.osce.org/kosovo/13982.html |date=2006-12-16 }} *[http://www.kosovo.net/main.html Манастир Високи Дечани] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201002230339/http://www.kosovo.net/main.html |date=2020-10-02 }} *[http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/documentary_archive/6958223.stm BBC Документарец] [[Категорија:Општини на Косово]] [[Категорија:Градови во Косово]] rc2d6al48idtewoe8e7xi1ew7g70u4x Јуник 0 1122901 5591300 5407972 2026-07-13T08:44:53Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591300 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место <!-- See Template:Инфокутија Населено место for additional fields and descriptions --> | name = Јуник | official_name = | native_name = | native_name_lang = | other_name = Junik | image_skyline = Kulla e Brahim Hoxhës, Junik.jpg | image_alt = | image_caption = Улица во Јуник | settlement_type = Гратче и општина <!-- images, nickname, motto ---> | image_flag = | flag_size = | flag_alt = | flag_link = | image_shield = | shield_size = | shield_alt = | shield_link = <!-- maps and coordinates ------> | image_map = | mapsize = | map_alt = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | pushpin_map = Kosovo | pushpin_label_position = left | pushpin_label = <!-- only necessary if "name" or "official_name" are too long --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = Местоположба во Косово | latd =42 |latm =29 |lats = |latNS = N | longd =20 |longm =17 |longs = |longEW = E | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> <!-- location ------------------> | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Република Косово]] | subdivision_type1 = [[Окрузи на Косово|Округ]] | subdivision_name1 = [[Ѓаковица (округ)|Ѓаковица]] <!-- established ---------------> | established_title = Општина | established_date = 2008 <!-- seat, smaller parts -------> | seat_type = | seat = <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | government_type = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- area ----------------------> | area_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | area_total_km2 = 86.2 <!-- elevation -----------------> | elevation_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_max_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_max_m = | elevation_max_ft = | elevation_min_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_min_m = | elevation_min_ft = <!-- population ----------------> | population_footnotes = | population_total = 6,078 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = 78.2 | population_density_sq_mi= | population_est = | pop_est_as_of = | population_urban = 6,053 | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_density = | population_density_rank = <!-- demographics (section 1) --> | demographics_type1 = | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = <!-- etc., up to demographics1_title5 / demographics1_info5 --> <!-- demographics (section 2) --> | demographics_type2 = | demographics2_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics2_title1 = | demographics2_info1 = <!-- etc., up to demographics2_title5 / demographics2_info5 --> <!-- time zone(s) --------------> | timezone1 = | utc_offset1 = 1 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | timezone2 = | utc_offset2 = | timezone2_DST = | utc_offset2_DST = <!-- postal codes, area code ---> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | postal2_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal2_code = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = +381 390 <!-- website, footnotes --------> | website = [http://kk.rks-gov.net/junik Municipality of Junik] | footnotes = }} '''Јуник''' е [[гратче]] и [[општина]] во округот Ѓаковица во западниот дел на [[Косово]]. {{Косово-никулец}} [[Категорија:Општини на Косово]] [[Категорија:Градови во Косово]] ljuhcpep87eiqvdt7of48hwjmdbb31y Кукуш (Либражд) 0 1124298 5591302 5439696 2026-07-13T08:45:57Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591302 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Албанија |name = Кукуш |native_name = Qukës |type = mu |official_name = |image_flag = |image_shield = |image_skyline = Mina de cromo, Qukës, Albania, 2014-04-17, DD 03.JPG |image_caption = Рудник за хром во Кукуш |image_location = <mapframe latitude="41.083" longitude="20.433" zoom="11" width="280" height="208" align="center" /> |county = [[Елбасан (област)|Елбасан]] |municipality = [[Прењас]] |leader_name = |leader_party = |coordinates = |lat_deg = |lon_deg = |elevation = |elevation_min = |elevation_max = |area_total = |population_as_of = 2011 |population_unit = 8211 |postal_code = |area_code = |car_plates = LB |website = }} '''Кукуш''' ({{langx|sq|Qukës}}, '''Ќукс''') — оддел на општината [[Прењас]] во [[Елбасан (област)|Елбасанската област]], источна [[Албанија]].<ref>[http://www.legjislacionishqiptar.gov.al/doc.jsp?doc=docs/Ligj%20Nr%209969%20Dat%C3%AB%2024-07-2008.htm Закон за буџетот на Р. Албанија]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во 2011 г. населението броело 8.211 жители.<ref name=census11>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.instat.gov.al/media/195817/4__elbasan.pdf |title=Резултати од пописот во Елбасанската област во 2011 г. |accessdate=2015-02-15 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924035451/http://www.instat.gov.al/media/195817/4__elbasan.pdf |url-status=dead }}</ref> Единицата ги опфаќа следниве села:<ref>[http://www.qarkuelbasan.gov.al/ Елбасанска област]</ref> * [[Брезишта]] (''Bërzeshtë'') * [[Врање (село)|Врање]] (''Fanjë'') * [[Гура (Прењас)|Гура]] (''Gurrë'') * [[Каркавец]] (''Karkavec'') * [[Кукуш-Скендербег]] (''Qukës Skënderbej'') * [[Кукуш-Шкумба]] (''Qukës Shkumbin'') * [[Манастирец (Прењас)|Манастирец]] (''Dritaj'') * [[Мелник (Прењас)|Мелник]] (''Mënik'') * [[Пишкаш]] (''Pishkash'') * [[Пишкашко Зимувалиште]] (''Pishkash Veri'') * [[Скроска]] (''Skroskë'') == Поврзано == * [[Прењас]] == Наводи == {{наводи}} {{Албанија-гео-никулец}} {{coord|41.083|20.433|type:adm3rd_region:AL|display=title}} {{Прењас}} [[Категорија:Прењас]] [[Категорија:Села во Албанија]] [[Категорија:Елбасан (област)]] h8cyrmht7gb636mr08x2ceykfbc3hzs Љубовникот (книга од 1984) 0 1125151 5590994 5537930 2026-07-12T15:30:04Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590994 wikitext text/x-wiki '''„Љубовникот“''' ([[француски]]: ''L'Amant'') — [[роман]] на француската [[писателка]] [[Маргарит Дирас]] (''Marguerite Duras''), објавен во [[1984]] година. Книгата е пишувана од [[февруари]] до [[мај]] 1984 година во Нуфле ле Шато (во близината на Париз) и во [[Париз]].<ref name="Marguerite Duras 1987">Marguerite Duras, ''Ljubavnik'' (treće izdanje). Sarajevo: Svjetlost, 1987.</ref> [[File:Hanh lang.jpg|lewo|mały|200x200px| Хол лицеум Ле Куј Дон]] ==Содржина== Романот претставува [[Автобиографија|автобиографска]] приказна за девојче од 15,5 години, кое во [[1930]]-тите живее во [[Сајгон]], [[Виетнам]]. Таткото е [[смрт]]но болен и поради тоа, тој постојано е отсутен од сите семејни настани и работи, а по некое време, тој заминува на лечење во [[Франција]], каде што умира. Девојчето живее во [[Сиромаштија|сиромашно]] [[семејство]], со несредени односи и со малку [[љубов]] и разбирање. Мајката е наставничка, која има болна амбиција за своите деца и веќе ја има испланирано иднината на својата ќерка, која мора да зврши средно [[училиште]], а потоа да учи за професорка по [[математика]]. Наспроти тоа, ќерката сака да биде слободна и да пишува, иако мајката не гледа благонаклонето на таа желба. Постариот брат е [[паразит]], кој дури и на возраст од 50 години не е способен самостојно да заработува, крадејќи ја својата сестра и продавајќи го имотот на мајка си за да ги покрие коцкарските долгови. По смртта на сопругот, мајката се сели во Франција, каде купува мал [[замок]] на брегот на [[Лоара]], во која живее со гувернантата, грижејќи се за неспособниот син, и најпосле, таму умира. Претходно, нејзиниот помлад син умира од воспаление на [[Бели дробови|белите дробови]] во [[1942]] година, а тој настан силно ја потресува неговата сестра. <br /> Инаку, централна тема на романот, кој обилува со многу сеќавања, е врската на малолетната девојка со едне богат [[Кинез]]. Еден ден, девојката чекала да ја премине [[река]]та [[Меконг]] со скеле. Таа носи црна машка шапка и [[Свилa|свилен]] фустан. Додека чека, потпрена на оградата, таа гледа скап [[автомобил]] во кој се наоѓа непознат богат Кинез. Тој ѝ приоѓа, нудејќи ѝ да ја однесе со автомобилот во Сајгон. Таму, тие започнуваат да се гледаат и по неколку дена, тој ја носи во својот стан, каде за првпат водат љубов. Кинезот ѝ кажува дека ја сака, но таа му вели дека за нив нема никаква иднина, како и дека таа никогаш нема да го сака и нема да биде само негова. Потоа, таа го запознава љубовникот со семејството, тој ги носи во скапи [[ресторан]]и, но нејзините никогаш не разговараат со него, ниту го гледаат. По некое време, мајка ѝ запаѓа во лудило, ја обвинува дека е [[Проституција|проститутка]] и ја тепа. Сепак, свесна за сиромаштијата на семејството, таа ѝ дозволува и понатаму да се гледа со него, па дури им кажува на наставничките да не ја казнуваат девојката, кога таа одвреме-навреме не се враќа на спиење во интернатот. Еднаш, Кинезот го посетува болниот татко, но се враќа целосно разочаран, зашто тој не му дава дозвола за врската со неа. <br /> На седумнаесетгодишна возраст, по матурата, девојката го напушта Сајгон и заминува во [[Париз]]. При заминувањето на [[брод]]от, додека нејзиното семејство ја испраќа, Кинезот седи во својот автомобил, растргнат од тага. Во Франција, таа го губи детето, има неколку разводи и се занимава со пишување. Притоа, таа дознава дека нејзиниот љубовник во меѓувреме се оженил. Еден ден, тој пристигнува во Франција со сопругата и ѝ се јавува по [[телефон]] на својата поранешна љубовница, кажувајќи ѝ дека ништо не се променило, дека сè уште ја сака и дека секогаш ќе ја сака.<ref name="Marguerite Duras 1987"/> ==Осврт кон делото== „Љубовникот“ го означува почетокот на циклусот составен од исповедна проза во кој Дирас пишува за најинтимните настани од својот живот. Истовремено, тој е првата нејзина книга во која таа пишува во прво лице.<ref>Nada Bojić, „Pogovor“, во: Margerit Diras, ''Stvarni život''. Sarajevo: Svjetlost, 1988, стр. 148.</ref> Во текстот „Црниот блок“, Дирас наведува дека пишувајќи го „Љубовникот“ имала чувство како да открива и така настанало пишувањето кое потсетувало на зборот при алкохолното пијанство, т.е. јасно и разбирливо.<ref>Margerit Diras, ''Stvarni život''. Sarajevo: Svjetlost, 1988, стр. 30.</ref> Во „Љубовникот“, Дирас ја применува постапката на [[монтажа]]та со која ја разурнува класичната постапка на раскажување и обезбедува лесно и брзо воспоставување на времето и просторот на самото дело, така што романот ја воспоставува а не ја раскажува стварноста. Оваа постапка Дирас ја нарекува „écriture courante“, т.е. лизгачко пишување кое потсетува на лизгањето на [[филм]]ската [[камера]]. Ритамот, густината, преместување според асоцијативноста а не по хронологија, сето тоа придонело книгата да прерасне во мало ремек-дело кое ги надминало тесните граници на екпериментот и стекнало голема популарност кај читателите.<ref>„Od eksperimenta do dokumenta“, во: Marguerite Duras, ''Bol''. Sarajevo: Svjetlost, 1988, стр. 194-195.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Маргерит Дирас]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Книги наградени со Гонкуровата награда]] [[Категорија:Книги од 1984 година]] f59ja60yp59ub9iq6p561mgrjqojwg5 5590996 5590994 2026-07-12T15:30:42Z Chnitke 80568 5590996 wikitext text/x-wiki '''„Љубовникот“''' ([[француски]]: ''L'Amant'') — [[роман]] на француската [[писателка]] [[Маргарит Дирас]] (''Marguerite Duras''), објавен во [[1984]] година. Книгата е пишувана од [[февруари]] до [[мај]] 1984 година во Нуфле ле Шато (во близината на Париз) и во [[Париз]].<ref name="Marguerite Duras 1987">Marguerite Duras, ''Ljubavnik'' (treće izdanje). Sarajevo: Svjetlost, 1987.</ref> [[File:Hanh lang.jpg|lewo|mały|200x200px| Хол лицеум Ле Куј Дон]]Хол лицеум Ле Куј Дон ==Содржина== Романот претставува [[Автобиографија|автобиографска]] приказна за девојче од 15,5 години, кое во [[1930]]-тите живее во [[Сајгон]], [[Виетнам]]. Таткото е [[смрт]]но болен и поради тоа, тој постојано е отсутен од сите семејни настани и работи, а по некое време, тој заминува на лечење во [[Франција]], каде што умира. Девојчето живее во [[Сиромаштија|сиромашно]] [[семејство]], со несредени односи и со малку [[љубов]] и разбирање. Мајката е наставничка, која има болна амбиција за своите деца и веќе ја има испланирано иднината на својата ќерка, која мора да зврши средно [[училиште]], а потоа да учи за професорка по [[математика]]. Наспроти тоа, ќерката сака да биде слободна и да пишува, иако мајката не гледа благонаклонето на таа желба. Постариот брат е [[паразит]], кој дури и на возраст од 50 години не е способен самостојно да заработува, крадејќи ја својата сестра и продавајќи го имотот на мајка си за да ги покрие коцкарските долгови. По смртта на сопругот, мајката се сели во Франција, каде купува мал [[замок]] на брегот на [[Лоара]], во која живее со гувернантата, грижејќи се за неспособниот син, и најпосле, таму умира. Претходно, нејзиниот помлад син умира од воспаление на [[Бели дробови|белите дробови]] во [[1942]] година, а тој настан силно ја потресува неговата сестра. <br /> Инаку, централна тема на романот, кој обилува со многу сеќавања, е врската на малолетната девојка со едне богат [[Кинез]]. Еден ден, девојката чекала да ја премине [[река]]та [[Меконг]] со скеле. Таа носи црна машка шапка и [[Свилa|свилен]] фустан. Додека чека, потпрена на оградата, таа гледа скап [[автомобил]] во кој се наоѓа непознат богат Кинез. Тој ѝ приоѓа, нудејќи ѝ да ја однесе со автомобилот во Сајгон. Таму, тие започнуваат да се гледаат и по неколку дена, тој ја носи во својот стан, каде за првпат водат љубов. Кинезот ѝ кажува дека ја сака, но таа му вели дека за нив нема никаква иднина, како и дека таа никогаш нема да го сака и нема да биде само негова. Потоа, таа го запознава љубовникот со семејството, тој ги носи во скапи [[ресторан]]и, но нејзините никогаш не разговараат со него, ниту го гледаат. По некое време, мајка ѝ запаѓа во лудило, ја обвинува дека е [[Проституција|проститутка]] и ја тепа. Сепак, свесна за сиромаштијата на семејството, таа ѝ дозволува и понатаму да се гледа со него, па дури им кажува на наставничките да не ја казнуваат девојката, кога таа одвреме-навреме не се враќа на спиење во интернатот. Еднаш, Кинезот го посетува болниот татко, но се враќа целосно разочаран, зашто тој не му дава дозвола за врската со неа. <br /> На седумнаесетгодишна возраст, по матурата, девојката го напушта Сајгон и заминува во [[Париз]]. При заминувањето на [[брод]]от, додека нејзиното семејство ја испраќа, Кинезот седи во својот автомобил, растргнат од тага. Во Франција, таа го губи детето, има неколку разводи и се занимава со пишување. Притоа, таа дознава дека нејзиниот љубовник во меѓувреме се оженил. Еден ден, тој пристигнува во Франција со сопругата и ѝ се јавува по [[телефон]] на својата поранешна љубовница, кажувајќи ѝ дека ништо не се променило, дека сè уште ја сака и дека секогаш ќе ја сака.<ref name="Marguerite Duras 1987"/> ==Осврт кон делото== „Љубовникот“ го означува почетокот на циклусот составен од исповедна проза во кој Дирас пишува за најинтимните настани од својот живот. Истовремено, тој е првата нејзина книга во која таа пишува во прво лице.<ref>Nada Bojić, „Pogovor“, во: Margerit Diras, ''Stvarni život''. Sarajevo: Svjetlost, 1988, стр. 148.</ref> Во текстот „Црниот блок“, Дирас наведува дека пишувајќи го „Љубовникот“ имала чувство како да открива и така настанало пишувањето кое потсетувало на зборот при алкохолното пијанство, т.е. јасно и разбирливо.<ref>Margerit Diras, ''Stvarni život''. Sarajevo: Svjetlost, 1988, стр. 30.</ref> Во „Љубовникот“, Дирас ја применува постапката на [[монтажа]]та со која ја разурнува класичната постапка на раскажување и обезбедува лесно и брзо воспоставување на времето и просторот на самото дело, така што романот ја воспоставува а не ја раскажува стварноста. Оваа постапка Дирас ја нарекува „écriture courante“, т.е. лизгачко пишување кое потсетува на лизгањето на [[филм]]ската [[камера]]. Ритамот, густината, преместување според асоцијативноста а не по хронологија, сето тоа придонело книгата да прерасне во мало ремек-дело кое ги надминало тесните граници на екпериментот и стекнало голема популарност кај читателите.<ref>„Od eksperimenta do dokumenta“, во: Marguerite Duras, ''Bol''. Sarajevo: Svjetlost, 1988, стр. 194-195.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Маргерит Дирас]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Книги наградени со Гонкуровата награда]] [[Категорија:Книги од 1984 година]] luqkbqbocrlu831dd6n9tt01x1cpgu4 Тераса во Рим 0 1128146 5591044 5011385 2026-07-12T16:29:49Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591044 wikitext text/x-wiki '''Тераса во Рим''' ([[француски]]: ''Terrasse à Rome'') е кус [[роман]] на францускиот писател [[Паскал Кињар]]. [[Книга]]та е објавена во [[2003]] година од издавачката куќа „[[Тера Магика]]“ од [[Скопје]]. Преводот од [[француски јазик]] го извршиле [[Харита Вибрандс]] и [[Катица Ќулавкова]]. [[Податотека:Pascal Quignard le 5 avril 2013.jpg|мини|Паскал Кињар, април 2013&nbsp;г.]] == Технички одлики == Книгата е отпечатена во мек повез, во [[печатница]]та „Доминант“ од Скопје, во 2003 година. Таа има 129 страници, не е каталогизирана во [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ - Скопје]], а ја носи меѓународната ознака ISBN 9989-905-25-8. Автор на корицата и [[дизајн]]от е Бобан Лукиќ. Цртежите во рамките на книгата се дело на Харита Вибрандс, додека на предната корица е ставен дел од сликата на Claude Lorrain, „Port avec la villa Medicis“. На крајот од романот се наоѓаат поговорот на книгата под наслов „Паскал Кињар: субверзија на јазикот“, напишан од Вибрандс, како и куси биографии на Кињар, Вибрандс и Ќулавкова. Објавувањето на книгата било финансиски поддржано од [[Министерство за култура на Македонија|Министерството за култура]].<ref name="ReferenceA">Паскал Кињар, ''Тераса во Рим'', Тера Магика, Скопје, 2003.</ref> ==Содржина == Романот „Тераса во Рим“ е составен од 47 поглавја и во него се опишува животот на бакрорезецот Мом. Истовремено, во книгата се прикажани и неговите бројни графики, кои, исто така, даваат информации за одделни важни епизоди и ликови од неговиот живот. Мом се родил во [[Париз]], [[пролет]]та [[1617]] година, а занаетот го учел во Париз, [[Тулуза]] и [[Брухе]]. Таму ја запознал Нани, убавата ќерка на [[суд]]ијата Јакоб Вет Јакобс и веднаш се вљубил во неа. Мом успеал да се запознае со неа и набргу започнал да одржува страсни [[секс]]уални односи со девојката, која пак била свршена за помошникот на нејзиниот татко, Ванлакр. При една средба, во собата во која се наоѓале Нани и Мом упаднал нејзиниот свршеник и, истурајќи [[солна киселина]] кон Мом, потполно му го уништил лицето. По инцидентот, Нани се омажила за Ванлакр, а тој побегнал од Брухе, поради опасноста да биде убиен. Во меѓувреме, таа родила машко дете чиј биолошки татко бил Мом. Потоа, одредено време, Мом живеел крај морскиот брег во заливот кај [[Салерно]], [[Италија]], по што во [[1643]] година се преселил во [[Рим]]. Животот на граверот Мом бил бурен. Тој се запознал со девојката Марија Едел со која ја делел постелата, но таа никогаш не му дозволила да има сексуални односи со неа. Еден ден, во неговата куќа се појавил Абрахам ван Берхем и заедно со него, Мом заминал во [[Шпанија]]. Исто така, Мом често патувал низ Европа, прудружуван од Абрахам, Марија и младото момче Естерер. Сепак, наспроти честите патувања, Мом постојано останал осамен, копнеејќи по својата единствена љубов, Нани. Во [[1656]] година, Марија Едел го напуштила Мом и така, тој останал да живее сам, дружејќи се само со сликарот Клод Желе, познат како Клод де Лорен. Мом го напуштил Рим во [[1666]] година, а неговото заминување му претходеле два важни настани: во [[1664]] година, Еугениот, најстариот син на едно угледно римско [[семејство]], не можел да доживее ерекција. За да му помогне да го реши проблемот, семејниот лекар купил 32 еротски графики на Мом, но наместо да му помогнат на момчето, тие го предизвикале да изврши [[самоубиство]]. Оттука, по наредба на татко му, сите [[бакар]]ни плочи и [[Графика|графики]] на Мом биле јавно запалени; Подоцна, на [[8 јуни]] [[1666]] година, во едно римско село, Мом бил нападнат со нож од непознато младо момче, кое мислело дека тој му ја украл торбата. Мом бил тешко ранет во [[грло]]то, а при испитувањето, момчето му кажало дека е синот на Нани и дека го бара својот вистински татко - граверот Мом. Мом му одговорил на момчето дека не го познава граверот, а потоа се заклучил во својата куќа и им наредил на слугите никого да не пуштаат внатре, плашејќи се од посетата на својот син. Како последица на тешката рана на грлото, Мом почнал да слабее и да запаѓа во агонија. Мом умрел на [[24 декември]] [[1667]] година во [[Утрехт]], во куќата на сликарот Жерар ван Хонтхорст, откако од [[лето]]то, тој одбивал да јаде. На денот на [[смрт]]та, него го посетила Марија Едел, која претходно Мом ја вклучил во својот тестамент. Пред смртта, потполно несвесен за околината и неспособен да ја препознае Марија, тој го прошепотил името на Нани.<ref name="ReferenceA"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Француска книжевност]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Дела на Паскал Кињар]] [[Категорија:Изданија на Тера Магика]] q0l6sh9j7599fqhuizsb1y64mm4z20h Јаболкница (новела) 0 1129189 5590962 5188115 2026-07-12T14:28:37Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590962 wikitext text/x-wiki '''Јаболкница''' ([[англиски]]: ''The Apple Tree'') е новела од англискиот писател [[Џон Голсворди]]. Таа била напишана во селото Манатон, каде што авторот ја поминал младоста.<ref>„Белешка за писaтелот“, во: Џон Голсворди, ''Јаболкница'', Скопје: Кочо Рацин, 1963, стр. 118.</ref> Расказот е објавен на [[македонски јазик]], во превод на [[Томе Момировски]], како дел од книгата „[[Јаболкница (книга)|Јаболкница]]“, објавена во [[1963]] година од издавачката куќа „[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]“. [[Податотека:John galsworthy.jpg|мини|Џон Голсворди]] ==Содржина== На денот на својата сребрена [[свадба]], Френк и Стела Ешерст со [[автомобил]]от се упатуваат кон морското место Торки, каде што првпат се запознале, со намера да ја прослават годишнината. На едно место, тие застануваат за да ручаат, а Стела се оддалечува за да го наслика пејзажот. Чекајќи ја, Френк забележува еден неозначен, скромен [[гроб]]. Разгледувајќи ја околината, тој се присетува дека токму тоа е местото на кое во младоста му се случил еден значаен настан. Така, тој започнува да се сеќава... <br /> На први [[мај]], завршувајќи го [[колеџ]]от, Френк и неговиот другар Роберт Гартон пеш заминале на прошетка. Поради повреда на [[колено]]то, Френк не можел да продолжи понатаму, па биле принудени да побараат место каде што ќе преноќат. Тогаш, низ [[ливада]]та поминала убава девојка, која им кажала дека живее на блиската фарма. Тројцата пристигнале на фармата, која била сопственост на тетката на девојката, која се викала Меган Девид. Таму, Френк останал подолго време, лекувајќи го коленото и меѓу него и Меган се родила [[љубов]]. Една ноќ, тие се договориле да се најдат крај старата [[јаболкница]] и таму Френк ѝ ветил на Меган дека ќе ја одведе во [[Лондон]], каде што ќе се ожени за неа. <br /> Утредента, тој заминал во блискиот град Торки со намера да купи нова [[облека]] за Меган, планирајќи изутрината да избегаат во Лондон. Меѓутоа, таму го сретнал својот стар познаник Фил Хелидеј, кој бил дојден на одмор со своите три сестри. Френк останал со нив во [[хотел]]от, а во меѓувреме бил привлечен од неговата сестра Стела. Истовремено, тој бил обземен од мислите за Меган, прашувајќи се како би било најдобро да постапи: од една страна, знаел дека тоа е само моментна страст и дека неговиот [[брак]] со Меган и животот во Лондон не би имале смисла, зашто таа била млада, селска девојка, која не би се снашла во градот; од друга страна, тој ја сакал и чувствувал обврска кон неа, бидејќи знаел дека таа го чека. <br /> Еден ден, Френк тргнал на излет со [[семејство]]то Хелидеј, но патем ја видел Меган, која дошла во Торки да го бара, загледувајќи се во лицата на минувачите. Френк тргнал по неа, но наместо да ја стигне, отишол на морскиот брег, растргнат од противречни чувства. На крајот, тој решил дека е подобро ако ја остави Меган и така, заминал сам во Лондон, каде подоцна се оженил со Меган. <br /> Завршувајќи ги спомените, Френк се упатува кон фармата и доаѓа до старата јаболкница. Враќајќи се назад, тој среќава еден стар човек, кој му кажува дека во гробот е закопана една млада девојка, која извршило [[самоубиство]] поради невозвратената љубов. Така, Френк ја дознава судбината на Меган: откако тој не се вратил на фармата, таа била потиштена и еден ден, со јаболков [[цвет]] во косата, се удавила во вирот во близината на јаболкницата. Иако нејзината желба била да биде закопана до дрвото што ја потсетувало на нејзината љубов, сепак, селскиот поп не го дозволил тоа и така ја закопале крај патот. Слушајќи ја оваа приказна, Френк паднал на земјата, облеан во солзи.<ref>„Белешка за писателот“, во: Џон Голсворди, ''Јаболкница'', Скопје: Кочо Рацин, 1963, стр. 118.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Џон Голсворди]] [[Категорија:Изданија на Кочо Рацин]] [[Категорија:Новели]] slpr19oydacjnx8lba5zh3iuq4jmoew Нејски мировен договор 0 1131616 5590941 5590742 2026-07-12T12:48:39Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Париска мировна конференција (1919)]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590941 wikitext text/x-wiki {{Infobox Treaty | name = Нејски договор | long_name = | image = Map of Bulgaria after Treaty of Neuilly-sur-Seinе-mk.svg | image_width = 340px | caption = Бугарија по Нејскиот договор | type = | date_drafted = | date_signed = 27 ноември 1919 | location_signed = [[Неј на Сена]], [[Франција]] | date_sealed = | date_effective = | condition_effective = [[Ратификација]] од Бугарија и [[Голема четворка (Прва светска војна)|четирите најголеми Сојузнички сили]]. | date_expiration = | signatories = {{знамеикона|Bulgaria}} [[Царство Бугарија|Бугарија]]<hr />{{знамеикона|France}} [[Трета Француска Република|Франција]]<br />{{flagcountry|Kingdom of Greece|1863}}<br />{{flagcountry|Kingdom of Italy}}<br />{{flagcountry|Empire of Japan}}<br />{{знамеикона|Romania}} [[Кралство Романија|Романија]]<br />{{flagcountry|Кралство Југославија|name=Кралство на Србите, Хрватите и Словенците}}<br>{{flagcountry|United Kingdom of Great Britain and Ireland}}<br />{{знаме|United States|1912}}<br />{{Collapsible list | title = Други Сојузнички сили | {{знаме|Belgium}} | {{знамеикона|Republic of China (1912–49)|1912}} [[Република Кина (1912–49)|Република Кина]] | {{знаме|Cuba}} | {{flagcountry|Kingdom of Hejaz|1917}} | {{знамеикона|Poland|1919}} [[Втора Полска Република|Полска]] | {{знаме|Portugal}} | {{знаме|Thailand|name=Сиам}} | {{знамеикона|Czechoslovakia}} [[Прва Чехословачка Република|Чехословачка]] }} | parties = | depositor = Влада на Франција | languages = [[Француски јазик|француски]] (примарен), [[Англиски јазик|англиски]], [[италијански јазик|италијански]] | website = | wikisource = }} '''Нејски мировен договор''' — договор потишан на [[27 ноември]] [[1919]] година во [[Неј на Сена]] во близина на [[Париз]]<ref>{{Citation |last= |first= |author-link= |year= 1921|editor-last= |editor-first= |contribution= Treaty between the Principal Allied and Associated Powers and Bulgaria and Protocol, signed at Neuilly-sur-Seine at November 27, 1919 |title= Peace Treaties, Various Treaties and Agreements between the Allied and Associated Powers and Serb-Croat-Slovene State, Roumania, Bulgaria, Hungary and Turkey, together with some other agreements signed by the Peace Conference at Paris and Saint-Germain-En-Laye, presented by Mr. Lodge, April 25, 1921 |edition= |publisher= 67th Congress, 1st Session, Senate, Document No. 7 |publication-date=1921|publication-place= Washington, Government Printing Office |pages= 47–162 |url=https://archive.org/stream/peacetreaties00alli#page/46/mode/2up |accessdate=2013-01-02 }}</ref><ref>{{Citation |last= |first= |author-link= |year= 1920|editor-last= |editor-first= |title= Treaty of Peace between the Allied and Associated Powers and Bulgaria,and Protocol, Neuilly-sur-Seine, November 27, 1919, printed by the order of Parliament |edition= |publisher= J. de Labroquerie Taché, printer to the King's Most Excellent Majesty |publication-date=1920 |publication-place= Ottawa |pages= |url=https://archive.org/stream/treatyofpeacebet00alliuoft#page/n3/mode/2up |accessdate=2013-01-03 }}</ref>, помеѓу земјите победнички во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и [[Бугарија]] како претставник на поразените. Договорот стапил во сила на [[9 септември]] [[1920]] година. == Територијални отстапки == Договорот и наложил на Бугарија да отстапи различни територии како поразена страна. Така, според договорот, Бугарија требало: * да ја предаде [[Западна Тракија]] на [[Антанта]]та (која пак ја доделила на [[Грција]] на [[Конференција во Санремо|конференцијата во Санремо]]), прекинувајќи го директниот излез на Бугарија во [[Егејско Море|Егејското Море]]. Размена на население (не било задолжително) следело помеѓу Бугарија и Грција. * да отстапи површина од 2.563 км<sup>2</sup> на својата западна граница со [[Кралство Југославија|Кралство СХС]]. * да ја врати [[Добруџа]], која според [[Букурешки договор (1918)|Букурешкиот договор]] била делумно отстапена на Бугарија и делумно на [[Централни сили|Централните сили]] на [[Романија]], со што била вратена границата утврдена со [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот договор]] од [[1913]] година. * да ја намали својата војска на 20.000 војници. * да плати репарации од 100 милиони фунти. * да го признае постоењето на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Церемонијата на потпишување била одржана во Градското собрание на градот<ref>[http://www.ville-neuillysurseine.fr/1-13291-Son-histoire.php Neuilly-sur-Seine official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071212002741/http://www.ville-neuillysurseine.fr/1-13291-Son-histoire.php |date=2007-12-12 }} (in French)</ref>. Во Бугарија, резултатите од договорот се популарно познати како ''Втора национална катастрофа''. Подоцна Бугарија ја вратила Јужна Добруја како резултат на [[Договор од Крајова|договорот од Крајова]]. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Мировни договори на Бугарија]] [[Категорија:Договори на Кралство Југославија]] [[Категорија:Мировни договори на Италија]] [[Категорија:Мировни договори на Јапонија]] [[Категорија:Мировни договори на Грција]] [[Категорија:Мировни договори на Обединетото Кралство]] [[Категорија:Мировни договори на САД]] [[Категорија:Мировни договори на Франција]] [[Категорија:Мировни договори на Белгија]] [[Категорија:Мировни договори на Кина]] [[Категорија:Западна Тракија]] [[Категорија:Бугарско-грчка граница]] [[Категорија:Договори од Првата светска војна]] [[Категорија:Македонија во Првата светска војна]] [[Категорија:Меѓународни договори за територијални промени]] bd1jmrkqag52eqzcqkh44l36bnb7tu0 Ново Село (Валонско) 0 1140266 5591303 5440972 2026-07-13T08:46:59Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591303 wikitext text/x-wiki {{for|други места со ова име|Ново Село}} {{Инфокутија Место во Албанија |type = mu |official_name = Ново Село |native_name = Novoselë |image_flag = |image_shield = |image_skyline = Benjë-Novoselë – St. Mary's Church from afar 02.jpg |image_caption = Ново Село со црквата „Света Богородица“ во позадина |image_location = |county = [[Валона (област)|Валона]] |municipality = [[Валона]] |leader_name = |leader_party = |latd=40|latm=37|lats=|latNS=N |longd=19|longm=28|longs=|longEW=E |elevation = |elevation_min = |elevation_max = |area_total = |population_as_of = 2011 |population_unit = 8209 |postal_code = 9411 |area_code = |car_plates = VL |website = }} '''Ново Село''' ({{langx|sq|Novoselë}}) — големо [[село]] и поранешна општина во областа [[Валона (област)|Валона]], југозападна [[Албанија]]. Со реформата на месната управа во 2015 г. единицата е укината и влегува во состав на општината [[Валона]], а го добива статусот на општинска единица.<ref>[http://www.reformaterritoriale.al/images/presentations/Ligji%20ndarja%20territoriale_Fletore_zyrtare.pdf Закон бр. 115/2014]</ref> Според пописот од 2011 г., местото има 8.209 жители.<ref name=census11>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.instat.gov.al/media/195841/12__vlore.pdf |title=Резултати од пописот во 2011 г. |accessdate=2015-08-04 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031315/http://www.instat.gov.al/media/195841/12__vlore.pdf |url-status=dead }}</ref> ==Села во општинската единица == Општинската единица се состои од следниве села:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.interreg.gr/inst/interreg/gallery/File/Programmes/Greece%20-%20Albania/Simpliroma%20Programmatismou/EN/18-12-07_Programme_Complement_GREECE%20ALBANIA.doc |title=Програма за соседство Грција - Албанија |accessdate=2015-08-04 |archive-date=2012-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120327014915/http://www.interreg.gr/inst/interreg/gallery/File/Programmes/Greece%20-%20Albania/Simpliroma%20Programmatismou/EN/18-12-07_Programme_Complement_GREECE%20ALBANIA.doc |url-status=dead }}</ref> * [[Акерни]] * [[Алибан]] * [[Бишани (Валона)|Бишани]] * [[Делење (село)|Делење]] * [[Делисуф]] * [[Мифол]] * '''Ново Село''' * [[Поро]] * [[Скрофотина]] * [[Тревлазер]] * [[Фитор]] * [[Црковина]] == Наводи == {{наводи}} {{Албанија-гео-никулец}} {{Валона (област)}}{{Валона}} [[Категорија:Села во Албанија]] [[Категорија:Валона (област)]] pani2ynk0hav88lq3kep7x317uzu6wj Кротка (новела) 0 1146163 5590963 5236857 2026-07-12T14:31:02Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590963 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} '''Кротка''' ([[руски]]: ''Кроткая'') - новела од рускиот [[писател]] [[Фјодор Михајлович Достоевски]] прв пат објавена во 1876 година. [[File: Vasily Perov - Портрет Ф.М.Достоевского - Google Art Project.jpg|thumb|right|Фјодор Михајлович Достоевски]] ==Содржина== [[Новела]]та „Кротка“ се состои од две глави, секоја со по неколку делови: <br /> ::''Прва глава'' # Кој бев јас и која беше таа # Брачната понуда # Најблагородниот човек, но и самиот во тоа не верувам # Само планови и планови # Кротка се буни # Страшниот спомен ::''Втора глава'' # Сонот на гордоста # Превезот наеднаш падна # Премногу разбирам # Задоцнив само пет минути <br /> Во делото се опишува односот меѓу мажот и жената која штотуку извршила [[самоубиство]]. Новелата е напишана во прво лице еднина при што, шест часа по [[смрт]]та на сопругата, главниот јунак прави ретроспектива на нивниот заеднички живот, обидувајќи се да ја открие причината за самоубиството. Тој е поранешен [[офицер]], кој си дал оставка од [[армија]]та по еден немил настан, кога одбил да предизвика друг офицер на двобој. Потоа, тој поминал неколку години во очај и во најголема беда, но среќата му се насмевнала кога добил наследство со кое отворил заложна куќа. Со таа работа се зафатил во знак на одмазда кон [[општество]]то кое го отфрлило, а неговиот план бил да собере доволно [[пари]] и тогаш да замине далеку од градот во кој живеел. <br /> <br /> Еден ден, кај него дошла млада девојка на возраст од околу 15-16 години, која, притисната од [[сиромаштија]]та, сакала да заложи некои предмети. Уште при првите неколку средби, тој се заинтересирал за девојката и подоцна се оженил со неа. На почетокот од нивната врска, таа била многу среќна, но тој бил строг кон неа, особено во поглед на финансиските работи. Како последица на тоа, нивната врска започанла да спласнува и поголемиот дел од животот го поминувале во молчење. Постепено, девојката почнала да се буни против таквиот начин на живот и започнала да му пркоси, отворено да му се потсмева на неговото минато, да му се меша во работата на заложната куќа и најпосле, по цели денови самостојно да излегува надвор од домот. Најпосле, во знак на протест, таа се обидела да започне [[љубов]]на врска. Нејзиниот сопруг дознал за тоа и тајно го прислушнувал разговорот меѓу неа и еден офицер во кој таа, не можејќи да оди против својата природа, грубо ја одбила љубовната понуда. <br /> <br /> По тој настан, двајцата живееле одвоено во станот и речиси не зборувале меѓу себе, а девојката била цело време потиштена поради „неверството“ во кое била фатена. Еднаш, таа го зела [[револвер]]от и го ставила на слепоочницата на нејзиниот сопруг, со намера да го убие, но немала сила да го направи тоа. Тој настан, сопругот си го протолкувал како своја конечна победа над неа, а таа паднала во тешка [[болест]]. Дури тогаш, кај него се разбудиле чувствата и тој започнал да се грижи за неа и да ја лекува. Еден ден, кога ја слушнал како пее, тој сфатил дека нејзината љубов исчезнала и дека мора да го промени својот однос кон неа. Така, тој паднал пред неа на колена, ја молел за прошка и ѝ ветувал среќна иднина, па дури ја затворил и заложната куќа. Меѓутоа, слабата девојка не можела да го издржи тешкиот психички товар и, за време не неговото кратко отсуство од домот, се фрлила од прозорецот.<ref name="ReferenceA">Фјодор Михајлович Достоевски, ''Кротка''. Скопје: Панили, 2006.</ref> <ref>„Кротка“ во: Ф. М. Достојевски, ''Новеле''. Народна просвета, Београд, 1933.</ref> ==За делото== Новелата „Кротка“ е едно од подоцнежните дела на Достоевски. Таа е напишана според вистински настан за кој Достоевски дознал од петербуршките весници - самоубиството на млада, сиромашна девојка, која скокнала од прозорецот, држејќи ја семејната [[икона]] во [[раце]]те. Во новелата, Достоевски ја слика бурната [[драма]] на судирот меѓу две личности, меѓу два пола, меѓу две генерации. Новелата го покажува мајсторството на Достоевски во длабинското продирање во човековата [[психа]], како да го снима процесот на [[мислење]] и функционирањето на психичките механизми. Евоцирајќи го заедничкито живот со младата жена, главниот лик постојано запаѓа во контрадикции, со што докажува дека не постои еден став, една вистина и еден начин на гледање на работите, туку секогаш постојат најмалку две точки на гледишта. Според некои аналитичари, во ова дело на најдобар начин се манифестира најважнито раскажувачки принцип на Достоевски - принципот на изнесување на гледиштата „за“ и „против“.<ref>З. И., „Кротка на Фјодор М. Достоевски“, во: Фјодор Михајлович Достоевски, ''Кротка''. Скопје: Панили, 2006, стр. 65-68.</ref> <br /> Во предговорот, авторот вели дека ѝ дал поднаслов „фантастична“ иако ја смета за реална, бидејќи во неа фантастичното е реално, и тоа токму во самата форма на приказната, т.е. во самата постапка на пишувањето авторот си претпоставува постоење невидлив „стенограф“ кој ги запишува мислите на главниот јунак. Во тој поглед, Достоевски се повикува на [[Виктор Иго]], кој ја применил истата постапка во делото „Последниот ден на осуденикот на смрт“.<ref>„Збор на авторот“, во: Фјодор Михајлович Достоевски, ''Кротка''. Скопје: Панили, 2006, стр. 5-6.</ref> ==Изданија на македонски јазик== ===Издание на „Панили“ од 2006=== Во [[2006]] година, издавачката куќа „[[Панили]]“ го објавила делото „Кротка“, во превод на Златко Иванов. [[Книга]]та е каталогизирана во [[НУБ „Св. Климент Охридски“]] - [[Скопје]] и ја носи меѓународната ознака ISBN 9989-48-674-3. Книгата е отпечатена во мал формат (19 [[Сантиметар|сантиметри]]), во [[мек повез]] и има 68 страници. Лектурата ја извршила Анета Велкоска.<ref name="ReferenceA"/> ==Значење и влијание== Во 2017 година, украинскиот [[режисер]] [[Сергеј Лозница]] го снимил [[Кротка (филм од 2017)|истоимениот филм]] кој е инспириран од новелата на Достоевски, иако дејствието на филмот целосно се разликува од новелата.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4 HRT, Krotkaya,franc.-njem.-rusko-litvan.-nizoz.-ukrajinski film (пристапено на 29.9.2019)]</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Достоевски}} [[Категорија:Руски романи]] [[Категорија:Новели]] [[Категорија:Дела на Фјодор Достоевски]] [[Категорија:Изданија на Панили]] [[Категорија:Дела од 1876 година]] rddb1gp1oh4eh7loagptgeew9g5nv0m Снег (роман) 0 1147906 5591046 4540554 2026-07-12T16:32:27Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591046 wikitext text/x-wiki '''Снег''' ([[француски]]: ''Neige'') - кус [[роман]] на францускиот [[писател]] [[Максанс Фермин]] од [[1999]] година. [[Податотека:Maxence Fermine - Comédie du Livre 2011 - Montpellier - P1160245.jpg|мини|М.Фермин во Монпелје, 2011 година.]] ==Содржина== Дејството на романот се одвива во [[Јапонија]], кон крајот на [[19 век|19. век]]. Јуко Акита е младо момче кое има две страсти: [[хаику]]то и [[снег]]от. Тој живее на [[остров]]от [[Хокаидо]], а татко му е [[Шинтоизам|шинтоистички]] [[свештеник]]. Во [[април]] [[1884]] година, на неговиот 17. роденден, Јуко му соопштува на татко му сека сака да стане поет, наместо свештеник или воин како што се очекува од него. Во текот на [[лето]]то тој пишува 77 хаику песни, а во [[декември]] татко му го испраќа во [[планина]]та со налог да избере дали ќе биде воин или свештеник. Таму, Јуко се воодушевува од снегот и решава дека ќе пишува само на таа тема. Во меѓувреме, тој запознава една девојка со која повремено води љубов. <br /> Во текот на [[зима]]та, Јуко создава 77 хаику песни во кои го воспева снегот. Пролетта, додека Јуко е отсутен, во неговиот дом пристигнува официјалниот кралски поет кој ги пофалува песните на Јуко и го кани да дојде во кралскиот дворец. Идната [[пролет]], тој повторно го посетува Јуко, во придружба со една убава девојка. Дворскиот поет му забележува на Јуко дека песните му се безбојни и го осветува да оди кај стариот уметник Сосеки за да ги совлада тајните на аполутната [[уметност]]. Утредента, Јуко го напушта своето село. Во планината го зафаќа големо невреме и тој здогледува чудесна глетка: под [[мраз]]от здогледува многу убава мртва девојка. Кога пристигнува кај големиот мајстор Сосеки со цел да ја совлада уметноста на боите, Јуко сфаќа дека тој е слеп. <br /> Додека учи кај Сосеки, Јуко се запознава со минатото на големиот уметник: Сосеки бил еден од најголемите [[Самурај|самураи]], но по една битка во која бил ранет, тој решил да се откаже од војувањето и да стане уметник. На патот кон дома, Сосеки видел една девојка која одела по јаже од еден до друг планински врв и веднаш се вљубил во неа. Девојката се викала Неж ([[Француски јазик|француски]]: ''снег''), потекнувала од [[Париз]] и уште како дете му се придружила на еден [[циркус]]. Со текот на [[време]]то, таа станала голема меѓународна ѕвезда и така пристигнала во Јапонија. Кога Неж ја завршила својата точка, Сосеки ја побарал за жена и тие се венчале, а набргу добиле ќерка. По неколкугодишен среќен живот, Неж побарал дозвола од Сосеки да одржи една претстава на одење по јаже од еден до друг планински врв. Меѓутоа, јажето не било добро поставено и Неж паднала, а нејзиното тело останало да лежи во планината. По нејзината [[смрт]], Сосеки бил скршен, но потоа се посветил на [[образование]]то на својата ќерка, а тој станал уметник, сликајќи само [[портрет]]и на својата жена, сè додека еден ден не ослепел. <br /> Слушајќи ја приказната за Сосеки, Јуко е потресен од откритието дека мртвата жена што лежи заробена во мразот во планината е жената на Сосеки. Утредента, тој му кажува на мајсторот Сосеки дека знае каде се наоѓа телото на неговата жена, а по еден месец Сосеки се согласува да појдат до местото каде што лежи таа. Кога стигнуваат до Неж, Сосеки ја оплакува и потоа умира веднаш до неа, а Јуко се враќа во своето село. Скршен од тагата за Сосеки и за Неж, Јуко се затвора во својата соба и пишува [[поезија]] при што постепено неговите песни добиваат разнобојност, во согласност со учењето на Сосеки. Една година подоцна него го посетува младата девојка од кралскиот дворец и Јуко дознава дека таа е ќерката на Сосеки и Неж, чие име е Снегулка на пролетта. Откако водат љубов, девојката отанува кај Јуко, а на почетокот на летото тие се венчаат.<ref name="ReferenceA">Максанс Фермин, ''Снег''. Скопје: Младински културен центар, 2012.</ref><ref>Максанс Фермин, ''Снег''. Скопје: Или-или, 2005.</ref> ==За романот== „Снег“ претставува современа [[бајка]] за самопотрагата и тајните на уметничкото создавање. Романот се одликува со заводлива поетичност, раскошна сликовитост и промислена игривост. Доколку се чита во оригинал, романот вчудовидува со оригиналната [[музика]]лност, како и со своето доследно диригирано [[темпо]] на [[Реченица|речениците]], пасусите и наративните фрагменти. Основната порака на „Снег“ е дека книжевното дело треба да ги поседува квалитетите на сите [[уметност]]и и во таа смисла ја отелотворува идејата за „апсолутно дело“. Во однос на стилот, романот е чист како [[снег]], т.е. не може да се најде ниту еден непотребен [[збор]]. Некои реченици, со својата сликовитост, елиптичност и епифанична [[енергија]], заличуваат на [[хаику]] во проза.<ref>Владимир Мартиновски, „Рапсодија во бело“, во: Максанс Фермин, ''Снег''. Скопје: Младински културен центар, 2012.</ref> ==Изданија на македонски јазик== ===Издание од 2005 година=== Во [[2005]] година, романот „Снег“ бил објавен од издавачката куќа „[[Или-или]]“, во превод на [[Владимир Мартиновски]].<ref>Максанс Фермин, ''Снег''. Скопје: Или-Или, 2005.</ref> ===Издание од 2012 година=== Во [[2012]] година, романот бил објавен на [[македонски јазик]], повторно во превод на Владимир Мартиновски, а како заедничко издание на [[Македонска филхармонија]] и [[Младински културен центар]]. Нејзиното објавување (во тираж од 20.000 примероци) било дел од мултимедијалниот спектакл „Види музика, слушни слика, добиј книга!“ при што [[книга]]та им се давала бесплатно на читателите. Издавањето на книгата било поддржано од [[Министерство за култура на Македонија|Министерството за култура]], [[Град Скопје|градот Скопје]], а [[Македонски Телеком]] биле спонзор. Книгата е со обем од 18 [[Сантиметар|сантиметри]] и има 84 страници. Таа е каталогизирана во [[НУБ „Св. Климент Охридски“]], [[Скопје]] и на носи меѓународната ознака ISBN 978-9989-644-78-8. Лектурата била дело на Дејан Василевски, а на корицата се наоѓа сликата „Охридски фрагменти“ од [[Васко Ташковски]]. На крајот се наоѓа поговор насловен како „Рапсодија во бело“, напишан од Владимир Мартиновски.<ref name="ReferenceA"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Максанс Фермин]] [[Категорија:Изданија на Или-или]] [[Категорија:Француски романи]] en6igda3bxkl8vrk5zkscm4u7zr8jk8 Тимчо Муцунски 0 1149424 5591193 5543131 2026-07-12T20:21:34Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591193 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Тимчо Муцунски |image = Timčo Mucunski 2024 (cropped).jpg |caption = Муцунски во 2024 година |honorific-prefix = |honorific-suffix = |office1 = [[Министер за надворешни работи и надворешна трговија на Македонија|Министер за надворешни работи и надворешна трговија на Македонија]] |order1 = |primeminister1 = [[Христијан Мицкоски]] |term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor1 = [[Бујар Османи]] |successor1 = |office2 = [[Општина Аеродром|Градоначалник на Општина Аеродром]] |term_start2 = [[31 октомври]] [[2021]] |term_end2 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor2 = [[Златко Марин]] |successor2 = [[Дејан Митески]] |office3 = [[Собрание на Македонија|Пратеник во Собранието]] |order3 = |president3 = [[Стево Пендаровски]] |primeminister3 = [[Зоран Заев]] |term_start3 = 2020 |term_end3 = 2021 |predecessor3 = |successor3 = |office4 = [[Министер за информатичко општество на Македонија|Заменик-министер за информатичко општество]] |president4 = [[Ѓорге Иванов]] |primeminister4 = [[Никола Груевски]] |term_start4 = ноември 2015 |term_end4 = јули 2017 |predecessor4 = |successor4 = - |office = |order = |primeminister = |term_start = |term_end = |predecessor = |successor = |birth_name =Тимчо Муцунски |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1989|7|29}} |birth_place = [[Берово]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |blank1 = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонци|Македонец]] |death_date = |death_place = |restingplace = |restingplacecoordinates = |spouse = Симона Бубевска Муцунски |partner = |children = |occupation = [[Политичар]] |party = [[ВМРО - ДПМНЕ]] |education = [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје]] |allegiance = |branch = |serviceyears = |rank = |commands = |battles = |awards = |signature = |president1=[[Гордана Силјановска-Давкова]] }} '''Тимчо Муцунски''' (р. {{роден на|29|јули|1989}} во [[Берово]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Тој моментално е [[министер за надворешни работи и надворешна трговија на Македонија]] и еден од потпретседателите на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. Во минатото бил заменик министер, пратеник и меѓународен секретар на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Животопис == === Образование === Основно образование го почнал во [[Њујорк (град)|Њујорк]], [[Соединетите Држави]], а го завршил во [[ОУ „Љубен Лапе“ - Аеродром|Основното училиште „Љубен Лапе“]]. Средно образование има завршено во [[Отава]], [[Канада]]. Завршил прв циклус на правни студии и дипломирал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет „Јустинијан Први“]] во јуни 2009 година. По дипломирањето, тој се запишал на последипломски студии (правни студии од втор циклус). Магистерскиот труд успешно го одбранил на 4 јули 2011 година и се стекнал со називот магистер по право. Во 2019 година, тој ги завршил докторските студии (трет циклус студии по правни науки) на Правниот факултет „Јустинијан Први”.<ref name="ае.гов">{{нмс | author= | title=Тимчо Муцунски, градоначалник на Општина Аеродром | url=http://www.aerodrom.gov.mk/page/gradonachalnik | archiveurl=https://web.archive.org/web/20211106032250/http://www.aerodrom.gov.mk/page/gradonachalnik | work= | publisher=[[Општина Аеродром]] | archivedate=6 ноември 2021 | date= | accessdate=11 декември 2021}}</ref> Со одлука на Наставно-научниот совет на Правниот факултет „Јустинијан Први“, д-р Тимчо Муцунски за првпат бил избран за демонстратор во 2009 година. Со одлукa на Наставно-научниот совет на Правниот факултет „Јустинијан Први“, м-р Тимчо Муцунски во 2015 година бил избран со звањето асистент - докторанд. Во 2019 година е избран за Доцент на научната област [[римско право]].<ref name="ае.гов"/> Тимчо Муцунски има екстензивно научно и апликативно искуство од областа на правото. Тој е со-автор на два основни универзитетски учебници, во издание на Правниот факултет „Јустинијан I“, [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитет „Св. Кирил и Методиј”]] и тоа: „''Корпоративно управување''“ (2014) и „''Право на игрите на среќа''“ (2013). Истовремено тој е и со-автор на 20 научни и стручни трудови од областа на правните науки објавени во меѓународни научни списанија. Во својство на научен работник има посетено голем број странски универзитети, а во четири наврати бил предавач на пленарен панел на меѓународни конференции организирани од страна на Институтот Хариман при Универзитетот Колумбија во Њујорк, Соединетите Држави. Тој има учествувано во голем број меѓународни научни проекти во соработка со реномирани странски универзитети како и државни установи од земји членки на [[Европската унија]].<ref name="ае.гов"/> === Политичка кариера === Од 2015-2017 година, Тимчо Муцунски бил [[Министер за информатичко општество и администрација на Македонија|заменик министер за информатичко општество и администрација]] во [[Влада на Македонија|Владата на Република Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.akademik.mk/izbor-na-chlenovi-na-vladata-timcho-mutsunski-od-pravniot-fakultet-predlozhen-za-zamenik-minister |title=архивски примерок |accessdate=2015-12-12 |archive-date=2015-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151114042043/http://www.akademik.mk/izbor-na-chlenovi-na-vladata-timcho-mutsunski-od-pravniot-fakultet-predlozhen-za-zamenik-minister |url-status=dead }}</ref>. Од 2018 година, бил избран за Меѓународен секретар на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>https://netpress.com.mk/vmro-dpmne-lasovska-nov-pretsedatel-na-uz-a-mucunski-sekretar-za-megunarodna-sorabotka/</ref>. Во 2020 година бил избран за пратеник во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. На 17 октомври 2021 година, за време на [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избри]], Тимчо Муцунски победил во првиот круг и станал градоначалник на [[Општина Аеродром]]. Тој ја претставувал коалицијата „Обнова на Македонија“ предводена од ВМРО-ДПМНЕ.<ref name="ае.гов"/> На 23 јуни 2024 година, Муцунски ја преземал функцијата [[Министер за надворешни работи и надворешна трговија на Македонија|министер за надворешни работи и надворешна трговија]], во кабинетот на [[Христијан Мицкоски]]. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Муцунски, Тимчо}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Берово]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Македонски пратеници]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Аеродром]] [[Категорија:Македонски заменици министри]] [[Категорија:Апсолвенти на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје ]] [[Категорија:Магистри на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје ]] [[Категорија:Доктори на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје ]] hkw30wdaah81l9eessgoly0illphea2 5591213 5591193 2026-07-12T20:37:53Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591213 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Тимчо Муцунски |image = Timčo Mucunski 2024 (cropped).jpg |caption = Муцунски во 2024 година |honorific-prefix = |honorific-suffix = |office1 = [[Министер за надворешни работи и надворешна трговија на Македонија|Министер за надворешни работи и надворешна трговија на Македонија]] |order1 = |primeminister1 = [[Христијан Мицкоски]] |term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor1 = [[Бујар Османи]] |successor1 = |office2 = [[Општина Аеродром|Градоначалник на Општина Аеродром]] |term_start2 = [[31 октомври]] [[2021]] |term_end2 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor2 = [[Златко Марин]] |successor2 = [[Дејан Митески]] |office3 = [[Собрание на Македонија|Пратеник во Собранието]] |order3 = |president3 = [[Стево Пендаровски]] |primeminister3 = [[Зоран Заев]] |term_start3 = 2020 |term_end3 = 2021 |predecessor3 = |successor3 = |office4 = [[Министер за информатичко општество на Македонија|Заменик-министер за информатичко општество]] |president4 = [[Ѓорге Иванов]] |primeminister4 = [[Никола Груевски]] |term_start4 = ноември 2015 |term_end4 = јули 2017 |predecessor4 = |successor4 = - |office = |order = |primeminister = |term_start = |term_end = |predecessor = |successor = |birth_name =Тимчо Муцунски |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1989|7|29}} |birth_place = [[Берово]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |blank1 = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонци|Македонец]] |death_date = |death_place = |restingplace = |restingplacecoordinates = |spouse = Симона Бубевска Муцунски |partner = |children = |occupation = [[Политичар]] |party = [[ВМРО - ДПМНЕ]] |education = [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје]] |allegiance = |branch = |serviceyears = |rank = |commands = |battles = |awards = |signature = }} '''Тимчо Муцунски''' (р. {{роден на|29|јули|1989}} во [[Берово]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Тој моментално е [[министер за надворешни работи и надворешна трговија на Македонија]] и еден од потпретседателите на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. Во минатото бил заменик министер, пратеник и меѓународен секретар на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Животопис == === Образование === Основно образование го почнал во [[Њујорк (град)|Њујорк]], [[Соединетите Држави]], а го завршил во [[ОУ „Љубен Лапе“ - Аеродром|Основното училиште „Љубен Лапе“]]. Средно образование има завршено во [[Отава]], [[Канада]]. Завршил прв циклус на правни студии и дипломирал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет „Јустинијан Први“]] во јуни 2009 година. По дипломирањето, тој се запишал на последипломски студии (правни студии од втор циклус). Магистерскиот труд успешно го одбранил на 4 јули 2011 година и се стекнал со називот магистер по право. Во 2019 година, тој ги завршил докторските студии (трет циклус студии по правни науки) на Правниот факултет „Јустинијан Први”.<ref name="ае.гов">{{нмс | author= | title=Тимчо Муцунски, градоначалник на Општина Аеродром | url=http://www.aerodrom.gov.mk/page/gradonachalnik | archiveurl=https://web.archive.org/web/20211106032250/http://www.aerodrom.gov.mk/page/gradonachalnik | work= | publisher=[[Општина Аеродром]] | archivedate=6 ноември 2021 | date= | accessdate=11 декември 2021}}</ref> Со одлука на Наставно-научниот совет на Правниот факултет „Јустинијан Први“, д-р Тимчо Муцунски за првпат бил избран за демонстратор во 2009 година. Со одлукa на Наставно-научниот совет на Правниот факултет „Јустинијан Први“, м-р Тимчо Муцунски во 2015 година бил избран со звањето асистент - докторанд. Во 2019 година е избран за Доцент на научната област [[римско право]].<ref name="ае.гов"/> Тимчо Муцунски има екстензивно научно и апликативно искуство од областа на правото. Тој е со-автор на два основни универзитетски учебници, во издание на Правниот факултет „Јустинијан I“, [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитет „Св. Кирил и Методиј”]] и тоа: „''Корпоративно управување''“ (2014) и „''Право на игрите на среќа''“ (2013). Истовремено тој е и со-автор на 20 научни и стручни трудови од областа на правните науки објавени во меѓународни научни списанија. Во својство на научен работник има посетено голем број странски универзитети, а во четири наврати бил предавач на пленарен панел на меѓународни конференции организирани од страна на Институтот Хариман при Универзитетот Колумбија во Њујорк, Соединетите Држави. Тој има учествувано во голем број меѓународни научни проекти во соработка со реномирани странски универзитети како и државни установи од земји членки на [[Европската унија]].<ref name="ае.гов"/> === Политичка кариера === Од 2015-2017 година, Тимчо Муцунски бил [[Министер за информатичко општество и администрација на Македонија|заменик министер за информатичко општество и администрација]] во [[Влада на Македонија|Владата на Република Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.akademik.mk/izbor-na-chlenovi-na-vladata-timcho-mutsunski-od-pravniot-fakultet-predlozhen-za-zamenik-minister |title=архивски примерок |accessdate=2015-12-12 |archive-date=2015-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151114042043/http://www.akademik.mk/izbor-na-chlenovi-na-vladata-timcho-mutsunski-od-pravniot-fakultet-predlozhen-za-zamenik-minister |url-status=dead }}</ref>. Од 2018 година, бил избран за Меѓународен секретар на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>https://netpress.com.mk/vmro-dpmne-lasovska-nov-pretsedatel-na-uz-a-mucunski-sekretar-za-megunarodna-sorabotka/</ref>. Во 2020 година бил избран за пратеник во [[Собрание на Македонија|Собранието на Република Македонија]]. На 17 октомври 2021 година, за време на [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избри]], Тимчо Муцунски победил во првиот круг и станал градоначалник на [[Општина Аеродром]]. Тој ја претставувал коалицијата „Обнова на Македонија“ предводена од ВМРО-ДПМНЕ.<ref name="ае.гов"/> На 23 јуни 2024 година, Муцунски ја преземал функцијата [[Министер за надворешни работи и надворешна трговија на Македонија|министер за надворешни работи и надворешна трговија]], во кабинетот на [[Христијан Мицкоски]]. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Муцунски, Тимчо}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Берово]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Македонски пратеници]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Аеродром]] [[Категорија:Македонски заменици министри]] [[Категорија:Апсолвенти на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје ]] [[Категорија:Магистри на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје ]] [[Категорија:Доктори на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје ]] ggsidz3psg0krux99vrsoyjaj9ktscj Гродно 0 1156139 5591304 5540798 2026-07-13T08:48:24Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591304 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |name = Гродно |official_name = Гродно / Гродна |nick_name = |other_name = |image_skyline =Horadnia (Hrodna), Vilienskaja. Горадня, Віленская (2021) 05.jpg |imagesize =240px | image_caption = Поглед кон стариот град на Гродно |image_flag = Flag of Hrodna.svg |image_shield =Coat_of_arms_of_Hrodna.svg |pushpin_map = Белорусија |map_caption = Местоположба на Гродно |coordinates_region = BY |subdivision_type = Земја<br/>Област |subdivision_name = {{знаме|Белорусија}}<br/>[[Гродненска област]] |leader_title = |leader_name = |established_title = Основан |established_date = 1128 (1127) |area_magnitude = |area_total_km2 = 142.11 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |population_as_of = 2014 |population_note = |population_total = 356,557 {{increase}} |population_metro = |population_density_km2 = auto |timezone = [[Источноевропско време|EET]] |utc_offset = +2 |timezone_DST = [[Источноевропско време|EEST]] |utc_offset_DST = +3 |latd=53|latm=40|latNS=N |longd=23|longm=50|longEW=E |elevation_m = 137 |postal_code_type = Поштенски број |postal_code = 230000<ref>[http://zip.belpost.by/city/grodno Белпочта: Почтовые индексы по Гродно (рус).] Белпочта.</ref> |area_code = +375-15 |blank_name = Регистарска ознака |blank_info = 4 |website = [http://grodno.gov.by/ Официјално мрежно место] |footnotes = }} '''Гродно''' или '''Гродна''' ({{langx|be|Гродна}}, {{langx|ru|Гродно}}, {{langx|pl|Grodno}}) – град на крајниот запад на Република [[Белорусија]] и административен центар на Гродненската област. Градот се наоѓа на брегот на реката [[Њемен]] недалеку од тромеѓата со [[Полска]] (15 км западно) и [[Литванија]] (30 км посеверно). Според податоците од пописот на населението од 2009 година, во градот живееле 327.540 жители, и по бројот на жители Гродно е на петто место во Белорусија (после [[Минск]], [[Гомељ]], [[Могиљов]] и [[Витепск]]). Гродно е еден од најстарите градови не само во Белорусија, туку во цела источна Европа. Првите пишани податоци за градот потекнуваат од летопис од 1127 година, а познато е дека во 1376 година градот станал феудален посед на литванскиот кнез Витаутас. На почетокот на 1569 година станува дел од [[Полско-литванска Државна Заедница|Полско-литванската Државна Заедница]], во чии граници останува сè до 1795 година кога станува дел од [[Руска Империја|Руската Империја]]. Дел е од современата белоруска држава од нејзиното основање во 1991 година. На почетокот на јули 1920 година преминува во рацете на [[СССР|Советите]], но веќе во октомври истата година повторно се враќа во состав на Полска во чии граници останува сè до 21 септември 1939 година. ==Потекло на името== Гродно веројатно настанало во текот на XII век на важната крстосница на трговски патишта на тоа време, како мала тврдина со простран трговски плоштад кој бил заграден. Самото име на населбата веројатно и потекнува од зборот ''городить'' (ограда) и ограждать (оградува){{sfn|Марціновіч|2008|p=9}}. По една од верзиите, името на населбата потекнува од името на рекичката Городничанка на чие устие во Њемен се развила населбата).<ref>[http://www.vgr.by/index.php?option=com_content&view=article&id=2195%3A-&Itemid=73 Знакомьтесь, Городница] (рус). Вечерний Гродно.</ref>. Според пишувањето на австрискиот дипломат Сигмунд фон Херберштајн во „Белешки за Московија“ ({{langx|la| Rerum Moscoviticarum Commentarii}}) од 1549 година, името на населбата потекнува од реката Њемен која во тоа време се викала Кронон/Гронон){{sfn|Марціновіч|2008|p=13}}. Во летописите населбата се спомнува под името Городен од почетокот на XII век до средината на XVI век, кога постепено го заменува белоруската верзија на полскиот назив Гродно, Гродна која станува и службена верзија во сите административни списи. ==Население== Проценето е дека во градот во 2012 година живеел 346.601 жител. [[Белоруси]]те се мнозинство од градското население со 62,3% од вкупниот број на жители. Најголемо малцинство се [[Полјаци]]те кои учествуваат со 24,8% од вкупниот број на жители, а останати малцинства се [[Руси]]те 10,1%, [[Украинци]]те 1,8%, [[Грузијци]]те со 0,4% и останати со 0,8%. Согласно [[Пакт Рибентроп-Молотов|пактот Рибентроп-Молотов]] градот станал дел од [[СССР|Советскиот Сојуз]], па неколку илјади полски жители го напуштило градот, односно биле насилно преместени во оддалечените краишта на Советскиот Сојуз. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] градот бил дел од [[Германија]] и се викал Гартен и во тој период голем број [[Евреи]] е депортиран во нацистичките [[концентрационен логор|логори]]. ==Познати личности== [[Олга Корбут]] е гимнастичарка со белоруско потекло која своите одличја ги освојувала под знамето на СССР. Корбут била права ѕвезда на [[Летни олимписки игри 1972|Олимписките игри во Минхен 1972 година]] кога освоила три златни медали. ==Наводи== {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Градови во Белорусија]] [[Категорија:Гродненска област]] l3w1sa20d5whtnmwb47c2qhy4tffyfn Зоран Љутков 0 1156260 5591202 5551233 2026-07-12T20:29:07Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591202 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Зоран Љутков |image=Zoran Ljutkov official portrait 2024 (cropped).jpg |caption= Љутков во 2024 година. |office=[[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |president=[[Гордана Силјановска-Давкова]] |predecessor=[[Бисера Костадиновска-Стојчевска]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1977|10|1}} |birth_place=[[Титов Велес]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |spouse=[[Маја Љутков]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |occupation=[[Глумец]]<br>[[Политичар]] }} '''Зоран Љутков''' (р. {{роден|1|октомври|1977}} во [[Титов Велес]]) — [[Македонија|македонски]] [[театар]]ски, [[филм]]ски и [[телевизија|телевизиски]] глумец, кој работи во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во [[Скопје]] и е [[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] од [[2024]] година. == Животопис == Љутков е роден во [[1977]] година во тогаш [[Титов Велес]]<ref name="ДТС">{{наведена мрежна страница|url=http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66|title=Зоран Љутков|work=Ансамбл|publisher=Драмски театар - Скопје|accessdate=7 мај 2016}}</ref>. Дипломирал на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски Уметности]] во Скопје во 2001 година, во класата на професорот [[Владимир Милчин]], а во 2002 година, тој запишал последипломски студии за [[сценографија]] на [[Универзитет за уметности (Белград)|Универзитетот за уметности]] во [[Белград]]. Во 2006 г. се вработил како глумец во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во Скопје. Уште во текот на студиите глумел во претстави во [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Народениот театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“]] во родниот Велес, но и во други театри во Македонија.<ref name="ДТС" /> До денес има остварено бројни главни и споредни улоги во матичниот театар, но и како гостин во сите поважни театарски установи во државата. Учествувал на неколку меѓународни театарски фестивали, работилници и филмски и ТВ-проекти. Добитик е на две награди.<ref name="ДТС" /> Љутков на 23 јуни 2024 година, е избран за [[Министер за култура на Македонија]] од страна на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Театарски улоги == {{hidden|Тетарски претстави| * 1999: ''Јаков'' во „Вазна од порцелан“ од Југослав Петровски, реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 1999: ''Патенталија'' во „Патенталија и Тентелина“ од Русомир Богдановски, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 1999: ''Спасе'' во „[[Македонска крвава свадба]]“ од [[Војдан Чернодрински]], реж. Стојан Стојаноски, Н.Т. Велес * 1999: ''Момчето'' во „[[Плутос]]“ од [[Аростофан]], реж. Петроц Панамас, Н.Т. Велес * „Комедија на суетата“ од [[Елијас Канети]], реж. Џорџо Пресбургер, Мителфест Чивидале, Италија * 2000: ''Ланселот'' во „Змејот“ од Евгениј Шварц, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Келнерот'' во „Земјомерот“ од Николај Колјада, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2000: ''Данил Хармс'' во „Случајот Д.Х.“, Според поезијата на Данил Хармс, реж. Владимир Милчин, ДТС * 2000: ''Гласник'' во „[[Едип|Ојдип]]“, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Војдан Чернодрински'' во „Духот“ според текстови на [[Војдан Чернодрински]] и [[Горан Стефановски]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2001: еден од ликовите во „[[Балканот не е мртов]]“ од [[Дејан Дуковски]], реж. Александар Поповски, [[МНТ]] * 2001: ''Борис Карнаухов'' во „Аудиција“ од Александар Галин, реж. [[Владимир Милчин]], ФДУ Скопје, дипломска работа * ''Петар Верхеновски'' во „[[Демони (Достоевски)|Демони]]“ од [[Фјодор Достоевски]], реж. [[Владимир Милчин]]. МНТ * 2001: неколку ликови во „Синдром Чернодрински“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, Нова сцена Скопје * 2002: ''Ромео'' во „[[Ромео и Јулија]]“ од [[Вилијам Шекспир]], реж. [[Зоја Бузалковска,]] Н.Т.Куманово * 2002: ''Момчето'' во „Суд“ од [[Коле Чашуле]], реж. Владимир Талевски, Н.Т. Куманово * 2002: неколку ликови во „Стрип Шекспир“ од Џес Боргесон, Адам Лонг и Даниел Сингер, реж. Коле Ангеловски, Н.Т. Велес * 2002: ''Пратеникот'' во „[[Лизистрата]]“ од [[Аристофан]], реж. Љупчо Георгиевски, Н.Т.Велес * 2002: еден од ликовите во „Комши капиџик“ од Сема Али, реж. Иван Јерчиќ, Но Нејм Театар * 2003: ''Клиентот'' во „Во самотијата на памучните полиња“ од Бернар Мари Колтес, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2003: ''Сиљан Љиљаков'' во „Колку пати ќе умираме“, според романот на [[Петре М. Андреевски]], реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Битола * 2003: ''Трималхион'' во „[[Сатирикон]]“ (Големата гозба), според романот на [[Гај Петрониј Арбитер]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2004: ''Докторот'' во „Полковникот“, драматизација на Миле Атанасов, реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2004: ''Буребездно'' во „Балада за големиот костур“ од Мишел де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Прилеп * 2004: ''Костја'' во „Четвртата сестра“ од Јануш Гловацки, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2005: ''Јоце (Хамлет)'' во „Хамлет од Долногаштани“ од Иво Бречан, реж. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], ДТС * 2005: ''Кен'' во „Жив чоек“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, ДТС * 2005: ''Бералд'' во „[[Вообразен болен]]“ од [[Молиер]], реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 2006: ''Панајот'' во „Железното пиле“ од [[Благоја Ристески - Платнар]], реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2006: ''Дон Жуан'' во [[Дон Жуан (Молиер)|Дон Жуан]] од Молиер, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2006: ''Хлестаков'' во „[[Ревизор (комедија)|Ревизор]]“ од [[Николај Гогољ]], реж. Владимир Милчин, МНТ, * ''Хамлет'' во „[[Хамлет]]“, според [[Вилијам Шекспир]], реж. Васил Зафирчев * ''Херострат'' во „Да се заборави Херострат“ од Григориј Горин, реж. [[Зоја Бузалковска]] * 2007: „Комшилук наопаку“ од Нина Митровиќ, реж. Ненне Делместре, ДТС, * 2009: ''Клит'' во „Александар“, текст и режија [[Љубиша Георгиевски]] ДТС * „[[Кандид во земјата на чудата]]“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2009: ''Кинегонда'' во „Карлаленд“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2011: ''Баал'' во „Баал“ од [[Бертолт Брехт]], реж. Мартин Кочовски, ДТС * 2011: ''Миле поштарот'' во „[[Грев или шприцер]]“ од Сашко Насев, реж. Деан Дамјановски, ДТС <br/> }} * 2014: "Капетанот Џон Пиплфокс" од [[Душан Радовиќ]], реж. [[Коле Ангеловски]], ДТС * 2014: ''Водителот'' во "Живот во тесни чевли" од [[Душан Ковачевиќ]], реж. Ненад Витанов, ДТС * 2015: ''Мажот'' во "Љубовници" од [[Катерина Коцевска]], реж. [[Катерина Коцевска]], ДТС * 2018: ''Пепе'' во "Странци'' од Нела Витошевиќ, реж. Нела Витошевиќ, ДТС * 2018: "Крал Иби" од [[Алфред Жари]], реж. [[Васил Христов]], ДТС * 2019: "Пантаглез" од Мишел Де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2024: "Хеда Габлер" од [[Хенрик Ибзен]], реж. [[Васил Христов]], ДТС == Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Зоран Љутков }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти |- | 2001 || [[Прашина (филм)|Прашина]] ТВ филм|| османлиски војник |- | 2002 || [[Заведени]] ТВ серија|| Томи |- | 2003 || [[Резервни делови (филм)|Резервни делови]] ТВ филм|| Мирче |- | 2003 || [[Последниот фалцер]] ТВ-филм || Мустафа |- | 2003 || [[Седум приказни за љубовта и свршувањето (телевизиска серија)|Седум приказни за љубовта и свршувањето]] ТВ серија|| Режисерот |- | 2005 || [[Контакт (филм)|Контакт]] ТВ филм|| Рецепционерот |- | 2005 || [[Сашо и Сашка]] ТВ-серија || |- | 2006 || [[Караула (филм)|Караула]] ТВ филм|| Милчо |- | 2006 || [[Девет степени (филм)|Девет степени]] ТВ филм|| Александар |- | 2006 || [[Тајната книга (филм)|Тајната книга]] ТВ филм|| |- | 2006 || [[Патувањето до рабробил (телевизиска серија)|Патувањето до рабробил]] ТВ серија|| |- | 2007 || [[Цимери]] ТВ-серија || |- | 2007 || [[Сенки (филм)|Сенки]] ТВ филм|| Славко |- |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти |- | 2011 || [[Трето па машко (телевизиска серија)|Трето па машко]] ТВ серија || Гроздан |- | 2013 || [[Тиквешко востание (серија)|Тиквешко востание]] ТВ-серија || Доктор |- | 2013 2014 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ серија || |- | 2015 || [[5+ (телевизиска серија)|5+]] ТВ филм|| Комшијата |- | 2015 || [[Пепи и Муто]] Краток филм|| Началникот |- | 2015 || [[Последниот Македонец]] Филм|| Коте |- | 2015-2021 || [[5+ фамилија]] ТВ-серија || Комшо |- | 2016 || [[Операција Дијамант (серија)|Операција Дијамант]] ТВ-серија || Мики |- | 2017-2019 || [[Фамилија Марковски (телевизиска серија)|Фамилија Марковски]] ТВ-серија || Професор по физичко |- | 2018-2023 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ серија || Градоначалникот |- | 2019 || [[Скопје 2020 (филм)|Скопје 2020]] Краток филм|| Таткото |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020-ти |- | 2022 || [[Тајниот изум]] ТВ-филм || Комшо |- | 2022 || [[Во срцето на машината]] ТВ-филм || |- | 2022 || [[Снежана на крајот умира]] ТВ-филм || Газда на агенцијата |- | 2022 || [[Куќен притвор]] ТВ-серија || Судијата |- | 2022-2023 || [[Бистра вода (серија)|Бистра вода]] ТВ-серија || Петар |- | 2025 || [[Позитивни вибрации]] ТВ-филм || Доктор |} == Награди == * 2002: Награда за млад глумец „Трајко Чоревски“ за ликовите во претставата „Синдром Чернодрински“ на [[МТФ „Војдан Чернодрински“|XXXVII Меѓународен театарски фестивал „Војдан Чернодрински“]] во [[Прилеп]] * 2005: Награда од публиката за улогата на Момчето Лисистрата на фестивалот за античка драма [[Стоби (фестивал)|Стоби]] во [[Стоби]] * 2014: Награда за најдобра машка улога за улогата на ликот Цанде во претставата „Солунски патрдии“ на Првиот Интернационален Фестивал „Гола Месечина“ * 2021: Награда за најдобра машка улога на XVIII „Ифад Стоби 2021“ за улогата на Сатирот Силен во „Сатирската игра“ во режија на Деан Дамјановски. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66 Профил на страницата на Драмскиот театар] * {{IMDb име|1218703}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Љутков, Зоран}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Глумци од Велес]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Глумци-политичари]] p3a75g5awbqoezxp3knz4z921d6ljkw 5591207 5591202 2026-07-12T20:34:35Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591207 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Зоран Љутков |image=Zoran Ljutkov official portrait 2024 (cropped).jpg |caption= Љутков во 2024 година. |office=[[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Бисера Костадиновска-Стојчевска]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1977|10|1}} |birth_place=[[Титов Велес]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |spouse=[[Маја Љутков]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |occupation=[[Глумец]]<br>[[Политичар]] }} '''Зоран Љутков''' (р. {{роден|1|октомври|1977}} во [[Титов Велес]]) — [[Македонија|македонски]] [[театар]]ски, [[филм]]ски и [[телевизија|телевизиски]] глумец, кој работи во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во [[Скопје]] и е [[Министер за култура на Македонија|Министер за култура и туризам на Македонија]] од [[2024]] година. == Животопис == Љутков е роден во [[1977]] година во тогаш [[Титов Велес]]<ref name="ДТС">{{наведена мрежна страница|url=http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66|title=Зоран Љутков|work=Ансамбл|publisher=Драмски театар - Скопје|accessdate=7 мај 2016}}</ref>. Дипломирал на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски Уметности]] во Скопје во 2001 година, во класата на професорот [[Владимир Милчин]], а во 2002 година, тој запишал последипломски студии за [[сценографија]] на [[Универзитет за уметности (Белград)|Универзитетот за уметности]] во [[Белград]]. Во 2006 г. се вработил како глумец во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот театар]] во Скопје. Уште во текот на студиите глумел во претстави во [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Народениот театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“]] во родниот Велес, но и во други театри во Македонија.<ref name="ДТС" /> До денес има остварено бројни главни и споредни улоги во матичниот театар, но и како гостин во сите поважни театарски установи во државата. Учествувал на неколку меѓународни театарски фестивали, работилници и филмски и ТВ-проекти. Добитик е на две награди.<ref name="ДТС" /> Љутков на 23 јуни 2024 година, е избран за [[Министер за култура на Македонија]] од страна на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. == Театарски улоги == {{hidden|Тетарски претстави| * 1999: ''Јаков'' во „Вазна од порцелан“ од Југослав Петровски, реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 1999: ''Патенталија'' во „Патенталија и Тентелина“ од Русомир Богдановски, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 1999: ''Спасе'' во „[[Македонска крвава свадба]]“ од [[Војдан Чернодрински]], реж. Стојан Стојаноски, Н.Т. Велес * 1999: ''Момчето'' во „[[Плутос]]“ од [[Аростофан]], реж. Петроц Панамас, Н.Т. Велес * „Комедија на суетата“ од [[Елијас Канети]], реж. Џорџо Пресбургер, Мителфест Чивидале, Италија * 2000: ''Ланселот'' во „Змејот“ од Евгениј Шварц, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Келнерот'' во „Земјомерот“ од Николај Колјада, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2000: ''Данил Хармс'' во „Случајот Д.Х.“, Според поезијата на Данил Хармс, реж. Владимир Милчин, ДТС * 2000: ''Гласник'' во „[[Едип|Ојдип]]“, реж. Стојан Стојановски, Н.Т. Велес * 2000: ''Војдан Чернодрински'' во „Духот“ според текстови на [[Војдан Чернодрински]] и [[Горан Стефановски]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2001: еден од ликовите во „[[Балканот не е мртов]]“ од [[Дејан Дуковски]], реж. Александар Поповски, [[МНТ]] * 2001: ''Борис Карнаухов'' во „Аудиција“ од Александар Галин, реж. [[Владимир Милчин]], ФДУ Скопје, дипломска работа * ''Петар Верхеновски'' во „[[Демони (Достоевски)|Демони]]“ од [[Фјодор Достоевски]], реж. [[Владимир Милчин]]. МНТ * 2001: неколку ликови во „Синдром Чернодрински“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, Нова сцена Скопје * 2002: ''Ромео'' во „[[Ромео и Јулија]]“ од [[Вилијам Шекспир]], реж. [[Зоја Бузалковска,]] Н.Т.Куманово * 2002: ''Момчето'' во „Суд“ од [[Коле Чашуле]], реж. Владимир Талевски, Н.Т. Куманово * 2002: неколку ликови во „Стрип Шекспир“ од Џес Боргесон, Адам Лонг и Даниел Сингер, реж. Коле Ангеловски, Н.Т. Велес * 2002: ''Пратеникот'' во „[[Лизистрата]]“ од [[Аристофан]], реж. Љупчо Георгиевски, Н.Т.Велес * 2002: еден од ликовите во „Комши капиџик“ од Сема Али, реж. Иван Јерчиќ, Но Нејм Театар * 2003: ''Клиентот'' во „Во самотијата на памучните полиња“ од Бернар Мари Колтес, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2003: ''Сиљан Љиљаков'' во „Колку пати ќе умираме“, според романот на [[Петре М. Андреевски]], реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Битола * 2003: ''Трималхион'' во „[[Сатирикон]]“ (Големата гозба), според романот на [[Гај Петрониј Арбитер]], реж. Кирил Петрески, Н.Т. Прилеп * 2004: ''Докторот'' во „Полковникот“, драматизација на Миле Атанасов, реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2004: ''Буребездно'' во „Балада за големиот костур“ од Мишел де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], Н.Т. Прилеп * 2004: ''Костја'' во „Четвртата сестра“ од Јануш Гловацки, реж. Александар Ивановски, Н.Т. Велес * 2005: ''Јоце (Хамлет)'' во „Хамлет од Долногаштани“ од Иво Бречан, реж. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], ДТС * 2005: ''Кен'' во „Жив чоек“ од [[Горан Стефановски]], реж. Деан Дамјановски, ДТС * 2005: ''Бералд'' во „[[Вообразен болен]]“ од [[Молиер]], реж. Благојче Божиновски, Н.Т. Велес * 2006: ''Панајот'' во „Железното пиле“ од [[Благоја Ристески - Платнар]], реж. [[Јордан Витанов]], Н.Т. Велес * 2006: ''Дон Жуан'' во [[Дон Жуан (Молиер)|Дон Жуан]] од Молиер, реж. Деан Дамјановски, Н.Т. Велес * 2006: ''Хлестаков'' во „[[Ревизор (комедија)|Ревизор]]“ од [[Николај Гогољ]], реж. Владимир Милчин, МНТ, * ''Хамлет'' во „[[Хамлет]]“, според [[Вилијам Шекспир]], реж. Васил Зафирчев * ''Херострат'' во „Да се заборави Херострат“ од Григориј Горин, реж. [[Зоја Бузалковска]] * 2007: „Комшилук наопаку“ од Нина Митровиќ, реж. Ненне Делместре, ДТС, * 2009: ''Клит'' во „Александар“, текст и режија [[Љубиша Георгиевски]] ДТС * „[[Кандид во земјата на чудата]]“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2009: ''Кинегонда'' во „Карлаленд“ од [[Венко Андоновски]], реж. Сашо Миленковски, ДТС * 2011: ''Баал'' во „Баал“ од [[Бертолт Брехт]], реж. Мартин Кочовски, ДТС * 2011: ''Миле поштарот'' во „[[Грев или шприцер]]“ од Сашко Насев, реж. Деан Дамјановски, ДТС <br/> }} * 2014: "Капетанот Џон Пиплфокс" од [[Душан Радовиќ]], реж. [[Коле Ангеловски]], ДТС * 2014: ''Водителот'' во "Живот во тесни чевли" од [[Душан Ковачевиќ]], реж. Ненад Витанов, ДТС * 2015: ''Мажот'' во "Љубовници" од [[Катерина Коцевска]], реж. [[Катерина Коцевска]], ДТС * 2018: ''Пепе'' во "Странци'' од Нела Витошевиќ, реж. Нела Витошевиќ, ДТС * 2018: "Крал Иби" од [[Алфред Жари]], реж. [[Васил Христов]], ДТС * 2019: "Пантаглез" од Мишел Де Гелдерод, реж. [[Владимир Милчин]], ДТС * 2024: "Хеда Габлер" од [[Хенрик Ибзен]], реж. [[Васил Христов]], ДТС == Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Зоран Љутков }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти |- | 2001 || [[Прашина (филм)|Прашина]] ТВ филм|| османлиски војник |- | 2002 || [[Заведени]] ТВ серија|| Томи |- | 2003 || [[Резервни делови (филм)|Резервни делови]] ТВ филм|| Мирче |- | 2003 || [[Последниот фалцер]] ТВ-филм || Мустафа |- | 2003 || [[Седум приказни за љубовта и свршувањето (телевизиска серија)|Седум приказни за љубовта и свршувањето]] ТВ серија|| Режисерот |- | 2005 || [[Контакт (филм)|Контакт]] ТВ филм|| Рецепционерот |- | 2005 || [[Сашо и Сашка]] ТВ-серија || |- | 2006 || [[Караула (филм)|Караула]] ТВ филм|| Милчо |- | 2006 || [[Девет степени (филм)|Девет степени]] ТВ филм|| Александар |- | 2006 || [[Тајната книга (филм)|Тајната книга]] ТВ филм|| |- | 2006 || [[Патувањето до рабробил (телевизиска серија)|Патувањето до рабробил]] ТВ серија|| |- | 2007 || [[Цимери]] ТВ-серија || |- | 2007 || [[Сенки (филм)|Сенки]] ТВ филм|| Славко |- |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти |- | 2011 || [[Трето па машко (телевизиска серија)|Трето па машко]] ТВ серија || Гроздан |- | 2013 || [[Тиквешко востание (серија)|Тиквешко востание]] ТВ-серија || Доктор |- | 2013 2014 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ серија || |- | 2015 || [[5+ (телевизиска серија)|5+]] ТВ филм|| Комшијата |- | 2015 || [[Пепи и Муто]] Краток филм|| Началникот |- | 2015 || [[Последниот Македонец]] Филм|| Коте |- | 2015-2021 || [[5+ фамилија]] ТВ-серија || Комшо |- | 2016 || [[Операција Дијамант (серија)|Операција Дијамант]] ТВ-серија || Мики |- | 2017-2019 || [[Фамилија Марковски (телевизиска серија)|Фамилија Марковски]] ТВ-серија || Професор по физичко |- | 2018-2023 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ серија || Градоначалникот |- | 2019 || [[Скопје 2020 (филм)|Скопје 2020]] Краток филм|| Таткото |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020-ти |- | 2022 || [[Тајниот изум]] ТВ-филм || Комшо |- | 2022 || [[Во срцето на машината]] ТВ-филм || |- | 2022 || [[Снежана на крајот умира]] ТВ-филм || Газда на агенцијата |- | 2022 || [[Куќен притвор]] ТВ-серија || Судијата |- | 2022-2023 || [[Бистра вода (серија)|Бистра вода]] ТВ-серија || Петар |- | 2025 || [[Позитивни вибрации]] ТВ-филм || Доктор |} == Награди == * 2002: Награда за млад глумец „Трајко Чоревски“ за ликовите во претставата „Синдром Чернодрински“ на [[МТФ „Војдан Чернодрински“|XXXVII Меѓународен театарски фестивал „Војдан Чернодрински“]] во [[Прилеп]] * 2005: Награда од публиката за улогата на Момчето Лисистрата на фестивалот за античка драма [[Стоби (фестивал)|Стоби]] во [[Стоби]] * 2014: Награда за најдобра машка улога за улогата на ликот Цанде во претставата „Солунски патрдии“ на Првиот Интернационален Фестивал „Гола Месечина“ * 2021: Награда за најдобра машка улога на XVIII „Ифад Стоби 2021“ за улогата на Сатирот Силен во „Сатирската игра“ во режија на Деан Дамјановски. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.dramskiteatar.com.mk/?lang=mak&menu=akter&podmenu=66 Профил на страницата на Драмскиот театар] * {{IMDb име|1218703}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Љутков, Зоран}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Глумци од Велес]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Глумци-политичари]] 9o098ic7ltcre01fvudb4k6qim1ovgu Грамада 0 1156867 5591305 5540799 2026-07-13T08:49:44Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591305 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Грамада | native_name = Грамада | native_name_lang = bg | settlement_type = град | image_skyline = Камбанария на църквата в Грамада, Видин.jpg | image_caption = Поглед кон камбанаријата на црквата „Св. Троица“ во Грамада | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Грамада во Бугарија | latd =43 |latm =50 |lats =5.25 |latNS =N | longd =22 |longm =39 |longs =39.77 |longEW =E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Видин (област)|Видин]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Грамада (општина)|Грамада]] | leader_party = НА, Волја | leader_title = Градоначалник | leader_name = Милчо Башев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 65,807 | elevation_m = 230 | population_total = 1.236 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 3830 | area_code = +359 09337 | website = {{URL|obshtina-gramada.com}} }} '''Грамада''' ({{langx|bg|Грамада}}) — гратче во северозападна [[Бугарија]], , административен центар на општината [[Грамада (општина)|Грамада]] во [[Видинска област|Видинската Oбласт]]. Има население од околу 1,236 жители (2022).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> == Географија и местоположба == Се наоѓа во западниот дел на [[Дунавска Рамнина|Дунавската Рамнина]], на 30 километри од [[Видин]] и на 200 километри од [[Софија]]. Гратчето е сместено на двата брега на Грамадска Река. ==Општина== Општина Грамада има површина од 184&nbsp;км², а сочинета е од следниве населени места: *[[Бојаново]] *[[Бранковци]] *'''Грамада''' *[[Медешевци]] *[[Милчина Л’ка]] *[[Срацимирово]] *[[Тошевци]] *[[Водна]] Општината е сместена во рамнина, а низ неа поминуваат реките [[Видбол]], [[Корманица]], [[Грамадска]] и [[Јасова Бара]]. Главна дејност е земјоделството, особено пченица, овошје и зеленчук и винарство. ==Знаменитости== Источно од Грамада се наоѓа Видинскиот трансмитер, моќна станица која емитува средни радиобранови, пуштена во употреба во [[1973]] година. Нејзините сигнали лесно може да се пренесат низ цела [[Европа]]. ==Чест== Ледникот [[Грамада (ледник)|Грамада]] на антарктичкиот [[остров Смит]] сместен во [[Јужни шетландски острови|Јужните шетландски острови]] е именуван по Грамада. ==Наводи== {{Reflist}} ==Надворешни врски== [http://obshtina-gramada.com/bg/ Страница за општина Грамада] {{bg}} [[Категорија:Градови во Бугарија]] [[Категорија:Населени места во областа Видин]] kgjq20k1yc16odkkdufvx0n2ketuafg Вртење на завртката 0 1170396 5590957 4663995 2026-07-12T14:25:24Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590957 wikitext text/x-wiki '''„Вртење на завртката“''' ([[англиски]]: ''The Turn of the Screw'') — [[новела]] на американскиот писател [[Хенри Џејмс]] од 1898 година. Првобитно, новелата била објавена во списанието „Collier's Weekly“, во повеќе продолженија од јануари до април 1898 година. Подоцна, Џејмс ги систематизирал неговите раскази и новели така што „Вртењето на завртката“ била објавена во собраните дела со наслов „Романите и приказните на Хенри Џејмс“ (''The Novels and Tales of Henry James''), меѓутоа не како дел од книгата со раскази за духовите, туку меѓу психолошките приказни.<ref>Claire Seymour, „INtroduction“, во: Henry James, ''The Turn of the Screw & The Aspern Papers''. Wordsworth Editions, 2000, стр. vii-viii.</ref> Делото е објевено на [[македонски јазик]] од издавачката куќа [[Темплум]], како 72. книга од едицијата „Магма“. [[File:Jane Eyre title page.jpg|thumb|right|200px|''The Turn of the Screw'' is often mentioned in relation to ''Jane Eyre'', and alludes to the novel.Вртење на завртката]] ==Содржина== Романот се состои од воведен дел и 24 глави. Во него се раскажува како група пријатели се собрани на [[Бадник]] во една стара [[куќа]], раскажувајќи страшни приказни крај огништето. Еден од нив, Даглас им навестува на пријателите дека ќе ги запознае со една ужасна вистинска приказна што ја слушнал од поранешната дадилка на неговата сестра. Тој порачува по пошта да му ја донесат тетратката што своерачно ја напишала дадилката и потоа започнува да им ја чита на пријателите нејзината содржина: <br /> Една дваесетгодишна девојка се јавува на оглас за домашна учителка, распишан од еден млад, убав и богат господин. Таа ја добива работата и заминува во периферијата на [[Лондон]], во големата, стара куќа во која живеат Мајлс и Флора, чии родители умреле. Штом се сместува во куќата, девојката добива писмо во кое ја известуваат дека Мајлс е избркан од [[училиште]]то поради неговото лошо влијание врз другите деца. Таа не може да поверува во тоа, бидејќи на прв поглед се вљубува во децата, кои се исклучително мили. Еден ден, додека шета околу куќата, таа забележува привидение: непознат [[човек]] на врвот на кулата, која упорно гледа во неа, а потоа ненадејно се свртува и исчезнува. Во разговор со дадилката, г-ѓа Гроуз, учителката дознава дека, според описот на човекот, станува збор за Питер Квинт, поранешниот слуга на господарот на куќата. Меѓутоа, тоа сознание е причина за големиот ужас што ја зафаќа учителката, зашто Квинт, всушност, е мртов. По некое време, учителката повторно го здогледува истиот лик, а потоа, крај блиското [[езеро]], здогледува уште едно привидение - млада, убава жена за која, според описот, од г-ѓа Гроуз дознава дека се работи за претходната учителка на децата, г-ца Џесел. И во следниот период, учителката повторно се среќава со двете привиденија, што кај неа го буди сомнежот дека постои некоја тајна за која таа не знае. Во разговорот со г-ѓа Гроуз дознава дека слугата Квинт и учителката Џесел се одликувале со многу слободно, перверзно однесување и дека тие имале огромно влијание врз Мајлс и врз Флора. Понатаму, учителката открива дека децата се свесни за привиденијата и дека редовно комуницираат со нив, а дека нивната послушност и доброто однесување, всушност, се само маска. Сето тоа внесува голем немир и нервоза кај неа, поради што таа сака да го напушти местото, но одлучноста да ја открие тајната и да ги заштити децата од лошото влијание на привиденијата придонесува таа, сепак, да остане во куќата. <br /> Со текот на времето, односите меѓу учителката и Мајлс се влошуваат, откако тој отворено ѝ кажува дека сака поголема слобода. Еден ден, Флора исчезнува од куќата, а учителката и г-ѓа Гроуз ја наоѓаат крај езерото. Таму, учителката ја здогледува Џесел, но г-ѓа Гроуз и Флора изјавуваат дека не гледаат никакво привидение и налутени си одат дома. Потоа, Флора се разболува и таа ја напушта куќата, заедно со г-ѓа Гроуз, а учителката е решена да ја расчисти работата со Мајлс. Во разговор со него, Мајлс признава дека го избркале од училиште поради тоа што зборувал за непристојни работи. Додека трае разговорот, учителката го здогледува Квинт, но Мајлс не го забележува, иако е свесен дека се случува нешто чудно. Тогаш, тој побледува и отворено прашува дали се тука Џесел и Квинт. Учителката го зема во прегратка, а кога исчезнува привидението (Квинт), [[срце]]то на Мајлс престанува да чука.<ref>Henri Džejms, ''Okretaj zavrtnja''. Beograd: Rad, 1960.</ref> ==Осврт кон делото== Основната градба за фабулата на „Вртењето на завртката“ Џејмс ја позајмил од приказната што ја слушнал од [[Кентербери|кентерберискиот]] над[[бискуп]], додека бил на гости во куќата на еден фармер: тоа било приказна за духовите на двајца слуги кои им се појавувале на некои деца. Всушност, во тоа време, во [[Англија]] биле широко распространети спиритизмот и приказните за духовите. Сепак, Џејм имал и подлабок творечки мотив за да се зафати со чистата мистерија, зашто [[дух]]овите на Питер Квинт и на госпоѓица Џесел имаат многу важна, консекутивна улога во [[новела]]та. Во таа смисла, на едно место, самиот Џејмс забележал дека „добрите духови редовно ја упропастуваат темата, така што од самиот почеток беше јасно дека моите сеприсутни, нападни привиденија...мора да отстапат од правилата.“ Поради тоа, тој се зафатил со задачата „да што поверно го претставам она чувство на амбисот на злобната коб без кое мојот расказ само бедно би куцал.“ <br /> Оттука, вистинската природа на злото во „Вртењето на завртката“ Џејмс не ја специфицирал, туку се задоволил само да ја најави блиската [[трагедија]], а самиот читател да го набави сето она што недостасува во приказната. Токму поради оваа неодредена трагедија и поради фактот дека приказната е раскажана само од гледна точка на младата домашна учителка, книжевната критика дава спротивни толкувања на новелата. Така, угледниот критичар [[Едмунд Вилсон]] сметал дека „младата учителка... не е ништо друго, туку невротичен случај на [[секс]]уално потиснување, така што привиденијата во таа проза не се никакви привиденија, туку обичен плод на нејзините халуцинации“. Значи, според ова [[Фројд|фројдистичко]] толкување, учителката е психопат, со искривен поглед на светот, а тоа се должи на нејзините потиснати сексуални желби. Уште повеќе, според некои толкувачи, духовите на Квинт и на Џеси негуваат [[Хомосексуалност|хомосексуални]] намери кон малите Мајлс и Флора. Од друга страна, некои критичари се обиделе да го соборат ваквото толкување на новелата. Самиот писател никогаш не ја разрешил тајната, па дури и негодувал поради тоа што некои негови современици барале скриено значење меѓу редовите на неговиот текст.<ref>Voja Čolanović, „Dvosmisleni Džejms“, во: Henri Džejms, ''Okretaj zavrtnja''. Beograd: Rad, 1960, стр. 156-157.</ref> <ref>Claire Seymour, „Introduction“, во: Henry James, ''The Turn of the Screw & The Aspern Papers''. Wordsworth Editions, 2000, стр. x.</ref> Во средиштето на новелата „Вртењето на завртката“ се наоѓа тишината, а тоа го потврдува самиот автор кој во писмото до [[Х. Џ. Велс|Х. Г. Велс]] од 8 декември 1898 година објаснува дека неговата тишина претставува празнина, „ништожност“ и дека новелата е „jeu d'esprit“. Во предговорот кон делото, тој го нарекува „парче чиста и проста генијалност и студена артистичка пресметка“ наменето да ги зароби оние кои лесно не се фаќаат. Со текот на времето, делото станало предмет на обемна дебата во однос на четири прашања: уверливоста на гувернантата, „реалноста“ на духовите, интегритетот на невиноста на децата и вистинската причина за расипаноста на децата. Критичарите кои ја бранат гувернантата наведуваат три околности во нејзина полза: човекот кој таа го гледа на кулата, а кого не го познава, веднаш е препознаен од г-ѓа Гроуз; во прологот се наведува дека нејзината подлесователна работа, по напуштањето на имотот, била исклучителна; најпосле, ненадејната смрт на здравото момче е доказ дека тоа навистина било „опседнато“. (Не)стабилноста на гувернантата е едно од најспорните прашања во новелата, а во писмото до Х.Г. Велс авторот пишува дека во нејзиното прикажување „апсолутната луцидност и логиката, единственоста на ефектот, биле императив“ така што морал да ги исклучи нејзините субјективни компликации и да ја направи безлична (имперсонална)“. Меѓутоа, во предговорот кон новелата, Џејмс пишува дека не е толку преокупиран со стварноста на духовите, туку обемот и изворите на злото, но во новелата не е јасно опишан изворот на злото: на моменти изгледа дека гувернантата е таа која ги заплашува децата, а исто така новелата содржи бројни случаи на вкрстена идентификација меѓу неа и духовите; притоа, борбата межу гувернантата и духовите ја зема формата на борбата за поседување на децата, особено на момчето.<ref>Claire Seymour, „Introduction“, во: Henry James, ''The Turn of the Screw & The Aspern Papers''. Wordsworth Editions, 2000, стр. ix-xiii.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Хенри Џејмс]] [[Категорија:Книги од 1898 година]] [[Категорија:Изданија на Темплум]] [[Категорија:Новели]] 46czg3qad9tolr97gw8qrbmbc0ekxoj Цвета Божова 0 1173436 5591254 4466143 2026-07-13T03:32:27Z ~2026-39577-79 134960 /* */ 5591254 wikitext text/x-wiki {{викификација}} {{Инфокутија за личност | име=Цвета Божова | портрет= | опис=македонска револуционерка | px=150п | наставка= а | роден-дата= 1873 | роден-место= {{роден во|Бомбишта}}, [[Костурско]] | починал-дата= | починал-место= }} '''Цвета Божова''' (1873-?), македонска револуционерка, членка на [[МРО]]. Родена е во селото [[Бобишта]], Костурско. Се школувала во Солунската женска гимназија, по што се запишала на Медицинскиот факултет во [[Софија]]. По професија била учителка. Учителствувала во [[Скопје]] и селото [[Крчово]], Демирхисар, Серско, каде што се зачленила во [[Македонска револуционерна организација|ТМОРО]]. Од страна на Организацијата била назначена за благајник на Демирхисарскиот околиски комитет. Во [[1907]] година дејствувала со вооружена чета во Демирхисарско, Серско.<ref>Енциклопедија ВМРО, Скопје 2015, стр 36</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] ignbunyzriliuncpoz43pp9vabbkcjp Зубин Поток 0 1177338 5591306 5424016 2026-07-13T08:52:00Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591306 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Holy Trinity Church, Zubin Potok.jpg|мини|Поглед кон црквата „Св. Троица“ во Зубин Поток]] '''Зубин Поток''' ({{langx|sq|Zubin Potok}}) е гратче и општината во [[Косово]]. Градот е централна населба на [[Ибарски Колашин]]. == Положба == Атарот од населбата се наоѓа на територијита на катастарската општина Зубин Поток со површина од 2.063 ha. Населбата се наоѓа на излезот од Зубодолскиот поток во Радичпоњската котлина, околу се наоѓаат возвишенијата Јеша (693 m), Градина (730 m) и Гутин Брег. Над населбата се наоѓа возвишение во форма на косен кој е ''Градина'' кој веројатно бил средњовековни жупански град. == Историја == По ослободувањето од турската власт местото беше во састав на Звечанскиот округ, во митровачкиот срез, во општината радичпољска и во 1912. година имаше 108 жители. Во периодот од 1952-1955. година населбата беше седиште на малата '''Општине Зубин Поток''' во состав на Звечанскиот срез за местата: Вељи Брег, Газиводе, Доброшевина, Доњи Јасеновик, Загуље, Зубин Поток, Јабука, Коббиња Глава, Мала Калудра, Падине, Превлак, Придворица, Угљаре, Црепуља, Читлук и Штуоце. Со укинувањето на оваа мала општина, и спојувањето кон соседните општини е создадена големата општина Зубин Поток. Во 1965. Зубин поток припаѓаше под општината Косовска Митровица.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.zubin-potok.org.rs/index.php/zubin-potok/istorijat |title=Општина Зубин Поток-Ибарски Колашин — Историјат<!-- Botovski generisani naziv --> |accessdate=2017-05-30 |archive-date=2015-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150220000314/http://www.zubin-potok.org.rs/index.php/zubin-potok/istorijat |url-status=dead }}</ref> Иако нема статус на градска населба, Зубин Поток сè повеќе добива урбани карактеристики, со голем број на админитративни служби. Местото стана и универзитетски град поради тоа што некои факултети како српскиот Универзитет во Приштина се преместени во оваа населба. Жителите на Зубин Поток се нарекуваат Зубодолци. == Демографија == Населбата има [[Срби|српско]] мнозинство. Број на жители по пописи: * Попис на населението 1948. во ФНРЈ: 160 * Попис на населението 1953. во ФНРЈ: 174 * Попис на населението 1961. во ФНРЈ: 239 * Попис на населението 1971. во СФРЈ: 393 * Попис на населението 1981. во СФРЈ: 791 * Попис на населението 1991. во СФРЈ: 2033 * 2011: 1724 (процена) [[Категорија:Градови во Косово]] [[Категорија:Косовскомитровачки округ]] [[Категорија:Северно Косово]] [[Категорија:Српски населби во Косово]] 5csa6az6btfzwzqx7ezw3wjqnnf7wg9 Владо Мисајловски 0 1177596 5591190 5489812 2026-07-12T20:18:38Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591190 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија функционер |name = Владо Мисајловски |image =Vlado Misajlovski official portrait 2024 (cropped).jpg |imagesize = 200px | office1 = [[Министер за одбрана на Република Македонија|Министер за одбрана]] | president1 = [[Гордана Сиљановска-Давкова]] | premier1 = [[Христијан Мицкоски]] | term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] | term_end1 = | predecessor1 = [[Славјанка Петровска]] |office2 = [[Министер за транспорт и врски на Македонија|Министер за транспорт и врски]] |president2 = |primeminister2 = [[Никола Груевски]]<br>[[Емил Димитриев]] |deputy2 = |term_start2 =[[13 мај]] [[2015]] |term_end2 = [[1 јуни]] [[2017]] |predecessor2 = [[Миле Јанакиески]] |successor2 = [[Горан Сугарески]] |birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1985|1|21}} |birth_place =[[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонец]] |party = [[ВМРО-ДПМНЕ]] |spouse = |children = |alma_mater = |profession = |website = |birth_name=Владо Мисајловски|ethnicity=[[Македонец]]|education=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]}} '''Владо Мисајловски''' (р. на [[21 јануари]] [[1985|1985 година]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], [[политиколог]] кој моментално ја извршува функцијата [[Министерство за одбрана на Република Македонија|министер за одбрана]] и помеѓу 2015-2017 година ја извршувал функцијата [[Министер за транспорт и врски на Македонија|министер за траснпорт и врски]]. Тој е од редовите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]]. == Животопис == Владо Мисајловски е роден во [[Скопје]]. своето средно образование го завршил во [[Скопје]], на [[СЕПУГС „Васил Антевски Дрен“ - Скопје|СЕПУГС „Васил Антевски Дрен“]]. Завршил на Факултетот за општествени науки – Дипломатија и меѓународна политика, дипломиран дипломат - политиколог на [[УКИМ]]. Пред да стане министер, Мисајловски бил вработен како помлад соработник во Кабинетот на претседателот на [[Собрание на Македонија|Собранието]] на [[Македонија]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://sobranie.mk/sluzba-2661f199-811c-42c7-84af-14e01bba2de0-ns_article-vlado-misajlovski.nspx |title=Собранието на Република Македонија |accessdate=2017-06-08 |archive-date=2015-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150516023942/http://sobranie.mk/sluzba-2661f199-811c-42c7-84af-14e01bba2de0-ns_article-vlado-misajlovski.nspx |url-status=dead }}</ref>. Во периодот од [[13 мај]] [[2015]] до [[1 јуни]] [[2017]] ја извршувал функцијата [[Министер за транспорт и врски на Македонија|Министер за транспорт и врски]] на Република Македонија. Тој беше кандидат на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] за [[градоначалник]] на [[Општина Ѓорче Петров]] во [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори 2017 година]], но беше поразен од Александар Наумоски од [[Социјалдемократски сојуз на Македонија|СДСМ]]. Од 24 јуни 2024 година тој бил назначен за [[Министер за одбрана на Македонија|министер за одбрана]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]]. == Наводи == {{наводи}} {{Влада на Македонија (2014-2017)}} {{DEFAULTSORT:Мисајловски, Владо}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2014]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Министри за транспорт и врски на Република Македонија]] [[Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] 88bwvjl5keqtwygdj346745cr4nshxz Арбен Таравари 0 1177667 5591198 5527366 2026-07-12T20:26:02Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591198 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Арбен Таравари |image =Arben Taravari official portrait 2024 (cropped).jpg |office1 = [[Министер за здравство на Македонија|Министер за здравство]] |term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] |term_end1 = [[15 мај]] [[2025]] |predecessor1 = [[Илир Демири]] |term_start2 = [[1 јуни]] [[2017]] |term_end2 = [[29 октомври]] [[2017]] |primeminister2 = [[Зоран Заев]] |president2 = [[Ѓорге Иванов]] |predecessor2 = [[Никола Тодоров]] |successor2 = [[Венко Филипче]] |office3 = [[Градоначалник]] на [[Општина Гостивар]] |term_start3 = [[1 јуни]] [[2017]] |term_end3 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor3 = [[Невзат Бејта]] |birth_date = {{birth date and age|1973|04|09|df=y}} |birth_place = [[Гостивар]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[Алијанса за Албанците]] |spouse = Нора Таравари (мом. Јусуфи) |children = 2 |alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Св. Кирил и Методиј]] |profession = [[невролог]], [[политичар]], [[државник]] |president1=[[Гордана Силјановска-Давкова]]|primeminister1=[[Христијан Мицкоски]]|successor3=[[Валбон Лимани]]|successor1=[[Азир Алиу]]}} '''Арбен Таравари''' ({{роден на|9|април|1973}} во [[Гостивар]]) — [[Македонија|македонски]] [[лекар]] кој ја вршел функцијата [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] од 2024 до 2025 година од редовите на [[Алијанса за Албанците|АА]]. Тој бил поранешен градоначалник на [[Општина Гостивар]]. == Животопис == Средно медицинско училиште завршил во [[Гимназија „Панче Попоски“ - Гостивар|СОУ „Панче Попоски“]] во [[Гостивар]], а дипломирал на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]] при [[универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во 1998. Специјализирал [[неврологија]] во 2006, а во 2011 ја одбранил докторската дисертација од областа на [[Паркинсонова болест]]. Во 2010 година, започнал да биде редовен предавач на Медицинскиот факултет при Универзитетот Св. Кирил и Методиј. Во 2016 бил претседател на одделот на екстрапирамидални болести при универзитетската клиника за неврологија, а бил член на одборот на меѓународните медицински списанија „''Mediicus''“ и „''Vox Medici''“. Исто така бил раководител на одделението за [[мигрена]], [[Главоболка|главоболки]] и други синдроми при Универзитетска клиника за неврологија.<ref name="го.гов">{{нмс | author= | title=Градоначалник на општината | url=http://gostivari.gov.mk/mk/%D0%B4-%D1%80-%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD-%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210421050114/http://gostivari.gov.mk/mk/%D0%B4-%D1%80-%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD-%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8/ | work= | publisher=[[Општина Гостивар]] | archivedate=12 декември 2021 | date= | accessdate=12 декември 2021}}</ref> Таравари е оженет со Нора Таравари и е татко на две деца. Говори [[албански]], [[македонски]], [[турски]], [[англиски]], и [[српски јазик]].<ref>[http://a1on.mk/archives/746313 Арбен Таравари – министер за здравство] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170604073515/http://a1on.mk/archives/746313 |date=2017-06-04 }} A1on.mk (01.06.2017)</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017]] година Таравари станал градоначалник на [[Општина Гостивар]], победувајќи го својот противкандидат од редовите на [[ДУИ]], [[Невзат Бејта]] со што станува единствен градоначалник, кој е градоначалник двапти по ред. На 29 октомври 2021 година, за време на [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избри]], Арбен Таравари победил во вториот круг и станал старо нов градоначалник на Општина Гостивар.<ref name="го.гов"/> Тој ја претставувал коалицијата на [[Алијанса за Албанците]] и [[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]]. На [[Македонски претседателски избори (2024)|претседателските избори во 2024 година]], бил кандидат од [[Алијанса за Албанците]] и поддржан од [[Движење Беса|Беса]], [[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]] и [[Демократско Движење]], кој освоил 83.337 гласа или 9.46% од гласовите. На 23 јуни 2024 година тој станал новиот министер за здравство во Кабинетот на Христијан Мицкоски од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], каде бил сè до 15 мај 2025 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fokus.mk/arben-taravari-najverojatno-ke-bide-nov-minister-za-zdravstvo/|title=Арбен Таравари најверојатно ќе биде нов министер за здравство|date=2024-05-27|work=Фокус|language=en-GB|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055055/https://fokus.mk/arben-taravari-najverojatno-ke-bide-nov-minister-za-zdravstvo/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/ministerot-za-zdravstvo-taravari-ke-gi-ukine-plakaneto-po-uchinok-ekonomskite-direktori/|title=МИНИСТЕРОТ ЗА ЗДРАВСТВО ТАРАВАРИ ЌЕ ГИ УКИНЕ ПЛАЌАЊЕТО ПО УЧИНОК И ЕКОНОМСКИТЕ ДИРЕКТОРИ|date=2017-06-01|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{нмс|title=АРБЕН ТАРАВАРИ ПОДНЕСЕ ОСТАВКА ОД ФУНКЦИЈАТА МИНИСТЕР ЗА ЗДРАВСТВО | url=https://plusinfo.mk/arben-taravari-podnese-ostavka-od-funkci-ata-minister-za-zdravstvo-ostanuvam-otvoren-za-sorabotka-i-poddrshka-vo-idnina/ | work = [[Плусинфо]] | publisher = | date = | accessdate = 15 мај 2025}}</ref><ref>{{нмс|title=Таравари ја напушти владата, оди во опозиција | url=https://plusinfo.mk/taravari-a-napushti-vladata-odi-vo-opozici-a-se-vra-ame-ka-gra-anite-e-im-pobarame-poddrshka-na-lokalnite-izbori/ | publisher = | work = [[Плусинфо]] | date = | accessdate = 15 мај 2025}}</ref> На 15 мај 2025 година Арбен Таравари по неговата одлука да настапува независно како [[Алијанса за Албанците|АА]] на [[Локални избори во Македонија (2025)|локалните избори]] ја напушти владата и премина во опозиција, заедно со заменик министрите за [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|земјоделие]] и [[Министер за одбрана на Македонија|одбрана]]. ==Книги== *„''Мигрени, главоболки и болни синдроми''“ (2016) *„''Практикум по неврологија''“ (2014) *„''Клинички и генетски наоди кај болни со идиопатска Паркинсонова болест''“, докторска дисертација (2011) *„''Клиничко-епидемиолошка студија на паркинсонизмот во Скопје''“: магистерски труд (2006) *„''Фармако тераписки прирачник''“ (2006) ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://reformapdsh.com/sekretari-i-pergjithshem/ Профил на Арбен Таравари на ДР-ДПА]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{sq}} {{S-start}} {{S-off}} {{s-bef|before=[[Никола Тодоров]]}} {{s-ttl|title=[[Министерство за здравство на Република Македонија|Министер за здравство]] |years=јуни – октомври 2017}} {{s-aft|after=[[Венко Филипче]]}} {{S-end}} {{Влада на Македонија (2017)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Таравари, Арбен}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Гостивар]] [[Категорија:Македонски лекари]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Југословенски Албанци]] [[Категорија:Влада на Република Македонија од 2017]] [[Категорија:Министри за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Гостивар]] [[Категорија:Апсолвенти на Медицинскиот факултет - Скопје]] gunzospbjoywrvr3vhu7220mkpqidjv 5591219 5591198 2026-07-12T20:43:13Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591219 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Арбен Таравари |image =Arben Taravari official portrait 2024 (cropped).jpg |office1 = [[Министер за здравство на Македонија|Министер за здравство]] |term_start1 = 23 јуни 2024 |term_end1 = 15 мај 2025 |predecessor1 = [[Илир Демири]] |term_start2 = 1 јуни 2017 |term_end2 = 29 октомври 2017 |primeminister2 = [[Зоран Заев]] |predecessor2 = [[Никола Тодоров]] |successor2 = [[Венко Филипче]] |office3 = [[Градоначалник]] на [[Општина Гостивар]] |term_start3 = [[1 јуни]] [[2017]] |term_end3 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor3 = [[Невзат Бејта]] |birth_date = {{birth date and age|1973|04|09|df=y}} |birth_place = [[Гостивар]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[Алијанса за Албанците]] |spouse = Нора Таравари (мом. Јусуфи) |children = 2 |alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Св. Кирил и Методиј]] |profession = [[невролог]], [[политичар]], [[државник]] |president1=[[Гордана Силјановска-Давкова]]|primeminister1=[[Христијан Мицкоски]]|successor3=[[Валбон Лимани]]|successor1=[[Азир Алиу]]}} '''Арбен Таравари''' ({{роден на|9|април|1973}} во [[Гостивар]]) — [[Македонија|македонски]] [[лекар]] кој ја вршел функцијата [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] од 2024 до 2025 година од редовите на [[Алијанса за Албанците|АА]]. Тој бил поранешен градоначалник на [[Општина Гостивар]]. == Животопис == Средно медицинско училиште завршил во [[Гимназија „Панче Попоски“ - Гостивар|СОУ „Панче Попоски“]] во [[Гостивар]], а дипломирал на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]] при [[универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во 1998. Специјализирал [[неврологија]] во 2006, а во 2011 ја одбранил докторската дисертација од областа на [[Паркинсонова болест]]. Во 2010 година, започнал да биде редовен предавач на Медицинскиот факултет при Универзитетот Св. Кирил и Методиј. Во 2016 бил претседател на одделот на екстрапирамидални болести при универзитетската клиника за неврологија, а бил член на одборот на меѓународните медицински списанија „''Mediicus''“ и „''Vox Medici''“. Исто така бил раководител на одделението за [[мигрена]], [[Главоболка|главоболки]] и други синдроми при Универзитетска клиника за неврологија.<ref name="го.гов">{{нмс | author= | title=Градоначалник на општината | url=http://gostivari.gov.mk/mk/%D0%B4-%D1%80-%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD-%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210421050114/http://gostivari.gov.mk/mk/%D0%B4-%D1%80-%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD-%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8/ | work= | publisher=[[Општина Гостивар]] | archivedate=12 декември 2021 | date= | accessdate=12 декември 2021}}</ref> Таравари е оженет со Нора Таравари и е татко на две деца. Говори [[албански]], [[македонски]], [[турски]], [[англиски]], и [[српски јазик]].<ref>[http://a1on.mk/archives/746313 Арбен Таравари – министер за здравство] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170604073515/http://a1on.mk/archives/746313 |date=2017-06-04 }} A1on.mk (01.06.2017)</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017]] година Таравари станал градоначалник на [[Општина Гостивар]], победувајќи го својот противкандидат од редовите на [[ДУИ]], [[Невзат Бејта]] со што станува единствен градоначалник, кој е градоначалник двапти по ред. На 29 октомври 2021 година, за време на [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избри]], Арбен Таравари победил во вториот круг и станал старо нов градоначалник на Општина Гостивар.<ref name="го.гов"/> Тој ја претставувал коалицијата на [[Алијанса за Албанците]] и [[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]]. На [[Македонски претседателски избори (2024)|претседателските избори во 2024 година]], бил кандидат од [[Алијанса за Албанците]] и поддржан од [[Движење Беса|Беса]], [[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]] и [[Демократско Движење]], кој освоил 83.337 гласа или 9.46% од гласовите. На 23 јуни 2024 година тој станал новиот министер за здравство во Кабинетот на Христијан Мицкоски од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], каде бил сè до 15 мај 2025 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fokus.mk/arben-taravari-najverojatno-ke-bide-nov-minister-za-zdravstvo/|title=Арбен Таравари најверојатно ќе биде нов министер за здравство|date=2024-05-27|work=Фокус|language=en-GB|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055055/https://fokus.mk/arben-taravari-najverojatno-ke-bide-nov-minister-za-zdravstvo/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/ministerot-za-zdravstvo-taravari-ke-gi-ukine-plakaneto-po-uchinok-ekonomskite-direktori/|title=МИНИСТЕРОТ ЗА ЗДРАВСТВО ТАРАВАРИ ЌЕ ГИ УКИНЕ ПЛАЌАЊЕТО ПО УЧИНОК И ЕКОНОМСКИТЕ ДИРЕКТОРИ|date=2017-06-01|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{нмс|title=АРБЕН ТАРАВАРИ ПОДНЕСЕ ОСТАВКА ОД ФУНКЦИЈАТА МИНИСТЕР ЗА ЗДРАВСТВО | url=https://plusinfo.mk/arben-taravari-podnese-ostavka-od-funkci-ata-minister-za-zdravstvo-ostanuvam-otvoren-za-sorabotka-i-poddrshka-vo-idnina/ | work = [[Плусинфо]] | publisher = | date = | accessdate = 15 мај 2025}}</ref><ref>{{нмс|title=Таравари ја напушти владата, оди во опозиција | url=https://plusinfo.mk/taravari-a-napushti-vladata-odi-vo-opozici-a-se-vra-ame-ka-gra-anite-e-im-pobarame-poddrshka-na-lokalnite-izbori/ | publisher = | work = [[Плусинфо]] | date = | accessdate = 15 мај 2025}}</ref> На 15 мај 2025 година Арбен Таравари по неговата одлука да настапува независно како [[Алијанса за Албанците|АА]] на [[Локални избори во Македонија (2025)|локалните избори]] ја напушти владата и премина во опозиција, заедно со заменик министрите за [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|земјоделие]] и [[Министер за одбрана на Македонија|одбрана]]. ==Книги== *„''Мигрени, главоболки и болни синдроми''“ (2016) *„''Практикум по неврологија''“ (2014) *„''Клинички и генетски наоди кај болни со идиопатска Паркинсонова болест''“, докторска дисертација (2011) *„''Клиничко-епидемиолошка студија на паркинсонизмот во Скопје''“: магистерски труд (2006) *„''Фармако тераписки прирачник''“ (2006) ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://reformapdsh.com/sekretari-i-pergjithshem/ Профил на Арбен Таравари на ДР-ДПА]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{sq}} {{S-start}} {{S-off}} {{s-bef|before=[[Никола Тодоров]]}} {{s-ttl|title=[[Министерство за здравство на Република Македонија|Министер за здравство]] |years=јуни – октомври 2017}} {{s-aft|after=[[Венко Филипче]]}} {{S-end}} {{Влада на Македонија (2017)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Таравари, Арбен}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Гостивар]] [[Категорија:Македонски лекари]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Југословенски Албанци]] [[Категорија:Влада на Република Македонија од 2017]] [[Категорија:Министри за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Гостивар]] [[Категорија:Апсолвенти на Медицинскиот факултет - Скопје]] 8nbi4vvl92p0g37ln89v6rt37zunjms 5591220 5591219 2026-07-12T20:44:39Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591220 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Арбен Таравари |image =Arben Taravari official portrait 2024 (cropped).jpg |office1 = [[Министер за здравство на Македонија|Министер за здравство]] |term_start1 = 23 јуни 2024 |term_end1 = 15 мај 2025 |predecessor1 = [[Илир Демири]] |term_start2 = 1 јуни 2017 |term_end2 = 29 октомври 2017 |primeminister2 = [[Зоран Заев]] |predecessor2 = [[Никола Тодоров]] |successor2 = [[Венко Филипче]] |office3 = [[Градоначалник]] на [[Општина Гостивар]] |term_start3 = [[1 јуни]] [[2017]] |term_end3 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor3 = [[Невзат Бејта]] |birth_date = {{birth date and age|1973|04|09|df=y}} |birth_place = [[Гостивар]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] |party = [[Алијанса за Албанците]] |spouse = Нора Таравари (мом. Јусуфи) |children = 2 |alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Св. Кирил и Методиј]] |profession = [[невролог]], [[политичар]], [[државник]] |primeminister1=[[Христијан Мицкоски]]|successor3=[[Валбон Лимани]]|successor1=[[Азир Алиу]]}} '''Арбен Таравари''' ({{роден на|9|април|1973}} во [[Гостивар]]) — [[Македонија|македонски]] [[лекар]] кој ја вршел функцијата [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] од 2024 до 2025 година од редовите на [[Алијанса за Албанците|АА]]. Тој бил поранешен градоначалник на [[Општина Гостивар]]. == Животопис == Средно медицинско училиште завршил во [[Гимназија „Панче Попоски“ - Гостивар|СОУ „Панче Попоски“]] во [[Гостивар]], а дипломирал на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]] при [[универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во 1998. Специјализирал [[неврологија]] во 2006, а во 2011 ја одбранил докторската дисертација од областа на [[Паркинсонова болест]]. Во 2010 година, започнал да биде редовен предавач на Медицинскиот факултет при Универзитетот Св. Кирил и Методиј. Во 2016 бил претседател на одделот на екстрапирамидални болести при универзитетската клиника за неврологија, а бил член на одборот на меѓународните медицински списанија „''Mediicus''“ и „''Vox Medici''“. Исто така бил раководител на одделението за [[мигрена]], [[Главоболка|главоболки]] и други синдроми при Универзитетска клиника за неврологија.<ref name="го.гов">{{нмс | author= | title=Градоначалник на општината | url=http://gostivari.gov.mk/mk/%D0%B4-%D1%80-%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD-%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210421050114/http://gostivari.gov.mk/mk/%D0%B4-%D1%80-%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD-%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8/ | work= | publisher=[[Општина Гостивар]] | archivedate=12 декември 2021 | date= | accessdate=12 декември 2021}}</ref> Таравари е оженет со Нора Таравари и е татко на две деца. Говори [[албански]], [[македонски]], [[турски]], [[англиски]], и [[српски јазик]].<ref>[http://a1on.mk/archives/746313 Арбен Таравари – министер за здравство] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170604073515/http://a1on.mk/archives/746313 |date=2017-06-04 }} A1on.mk (01.06.2017)</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017]] година Таравари станал градоначалник на [[Општина Гостивар]], победувајќи го својот противкандидат од редовите на [[ДУИ]], [[Невзат Бејта]] со што станува единствен градоначалник, кој е градоначалник двапти по ред. На 29 октомври 2021 година, за време на [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избри]], Арбен Таравари победил во вториот круг и станал старо нов градоначалник на Општина Гостивар.<ref name="го.гов"/> Тој ја претставувал коалицијата на [[Алијанса за Албанците]] и [[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]]. На [[Македонски претседателски избори (2024)|претседателските избори во 2024 година]], бил кандидат од [[Алијанса за Албанците]] и поддржан од [[Движење Беса|Беса]], [[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]] и [[Демократско Движење]], кој освоил 83.337 гласа или 9.46% од гласовите. На 23 јуни 2024 година тој станал новиот министер за здравство во Кабинетот на Христијан Мицкоски од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], каде бил сè до 15 мај 2025 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fokus.mk/arben-taravari-najverojatno-ke-bide-nov-minister-za-zdravstvo/|title=Арбен Таравари најверојатно ќе биде нов министер за здравство|date=2024-05-27|work=Фокус|language=en-GB|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714055055/https://fokus.mk/arben-taravari-najverojatno-ke-bide-nov-minister-za-zdravstvo/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/ministerot-za-zdravstvo-taravari-ke-gi-ukine-plakaneto-po-uchinok-ekonomskite-direktori/|title=МИНИСТЕРОТ ЗА ЗДРАВСТВО ТАРАВАРИ ЌЕ ГИ УКИНЕ ПЛАЌАЊЕТО ПО УЧИНОК И ЕКОНОМСКИТЕ ДИРЕКТОРИ|date=2017-06-01|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{нмс|title=АРБЕН ТАРАВАРИ ПОДНЕСЕ ОСТАВКА ОД ФУНКЦИЈАТА МИНИСТЕР ЗА ЗДРАВСТВО | url=https://plusinfo.mk/arben-taravari-podnese-ostavka-od-funkci-ata-minister-za-zdravstvo-ostanuvam-otvoren-za-sorabotka-i-poddrshka-vo-idnina/ | work = [[Плусинфо]] | publisher = | date = | accessdate = 15 мај 2025}}</ref><ref>{{нмс|title=Таравари ја напушти владата, оди во опозиција | url=https://plusinfo.mk/taravari-a-napushti-vladata-odi-vo-opozici-a-se-vra-ame-ka-gra-anite-e-im-pobarame-poddrshka-na-lokalnite-izbori/ | publisher = | work = [[Плусинфо]] | date = | accessdate = 15 мај 2025}}</ref> На 15 мај 2025 година Арбен Таравари по неговата одлука да настапува независно како [[Алијанса за Албанците|АА]] на [[Локални избори во Македонија (2025)|локалните избори]] ја напушти владата и премина во опозиција, заедно со заменик министрите за [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|земјоделие]] и [[Министер за одбрана на Македонија|одбрана]]. ==Книги== *„''Мигрени, главоболки и болни синдроми''“ (2016) *„''Практикум по неврологија''“ (2014) *„''Клинички и генетски наоди кај болни со идиопатска Паркинсонова болест''“, докторска дисертација (2011) *„''Клиничко-епидемиолошка студија на паркинсонизмот во Скопје''“: магистерски труд (2006) *„''Фармако тераписки прирачник''“ (2006) ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *[http://reformapdsh.com/sekretari-i-pergjithshem/ Профил на Арбен Таравари на ДР-ДПА]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{sq}} {{S-start}} {{S-off}} {{s-bef|before=[[Никола Тодоров]]}} {{s-ttl|title=[[Министерство за здравство на Република Македонија|Министер за здравство]] |years=јуни – октомври 2017}} {{s-aft|after=[[Венко Филипче]]}} {{S-end}} {{Влада на Македонија (2017)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Таравари, Арбен}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Гостивар]] [[Категорија:Македонски лекари]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Југословенски Албанци]] [[Категорија:Влада на Република Македонија од 2017]] [[Категорија:Министри за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Гостивар]] [[Категорија:Апсолвенти на Медицинскиот факултет - Скопје]] hg1ms59db8dcumy2x7qs3nyvvhqdzld Нови Град (Сараево) 0 1177936 5591309 4602477 2026-07-13T08:53:52Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591309 wikitext text/x-wiki [[Податотека:View on Novi Grad, Sarajevo.JPG|мини|Поглед кон Нови Град во Сараево]] '''Нови Град''' ([[босански]], [[српски]], [[хрватски]]: ''Novi Grad'') како административен, културни, образовни, здравствени и економски центар на градот [[Сараево]] беше формирана на 12 април 1978 година, поделбата порано општината [[Ново Сараево]]. Тоа зафаќа површина од 47,98 квадратни километри и се граничи со општините [[Ново Сараево]], [[Илиџа]], [[Вогошќа]] и [[Илијаш]].<ref>[http://www.novigradsarajevo.ba/O nama]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Извори == <references /> == Надворешни врски == {{рв|Novo Grad Municipality, Sarajevo}} *[http://www.novigradsarajevo.ba/ The official web site of Novi Grad municipality] {{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Градови во Босна и Херцеговина]] 62vjy351568bai6b37am7lrncpaeprr Тадеуш Слобоѓанек 0 1179232 5590979 4002702 2026-07-12T15:10:13Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590979 wikitext text/x-wiki '''Тадеуш Слобоѓанек''' ([[26 април]] [[1955]], [[Јенисејск]], [[СССР]]) – полски драмски писател, [[режисер]] и [[театар]]ски критичар. [[File:Royal National Theatre, London.jpg|thumb|Кралскиот национален театар во Лондон, каде што се одржа светската премиера на „Нашиот клас“ од Тадеуш Слободзијанек]] ==Животопис== Слобоѓанек е роден на 26 април 1955 во градот [[Енисејск]], во [[Сибир]], но набргу по неговото раѓање семејството се преселува во [[Полска]], населувајќи се во [[Бјалисток]]. Завршил театарски студии на Јагелонскиот универзитет во [[Краков]].<ref name="ReferenceA">Тадеуш Слобоѓанек, „Нашиот клас“. Скопје: Н.У. Театар за деца и младинци – Скопје, Младинска сцена.</ref> ==Творештво== Своите театарски критики Слобоѓанек ги објавувал во краковското списание „Студент“ и во неделникот „Политика“, под псевдонимот Јан Коњецполски. Како драмски писател дебитирал во 1980 година во Куклениот театар во Бјалисток. Во 2001 година започнал да предава на Лабораторијата за репортажа при Одделот за новинарство на Универзитетот на Варшава. Во 2010 година станал директор/режисер на варшавскиот „[[Театар на Воли]]“, каде во 2009 година премиерно била поставена неговата драма „[[Нашиот клас]]“. Следната година, оваа драма била номинирана за престижната полска награда „Нике“, а „Европската театарска конвенција“ ја вброила меѓу најдобрите современи европски драмски текстови напишани во 2009 и 2010 година. Во мај 2012 година бил заначен за директор на Драмскиот театар „[[Густав Холобек]]“.<ref name="ReferenceA"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Полски режисери]] [[Категорија:Полски писатели]] 1j93zvle9xn35j6pkeh396m6km1fga3 Пале-Прача 0 1179322 5591311 5103199 2026-07-13T08:55:18Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591311 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bosnia Road M5 Praca Valley 1.jpg|мини|Неасфалтираниот магистрален пат бр. 5 помеѓу Пале и Устипрача (клисура на реката Прача)]] '''Пале-Прача''' ([[босански]], [[српски]], [[хрватски]]: ''Pale-Prača'') — една од трите општини во [[Босанско-подрински Кантон|Босанско-подринскиот Кантон]] сместена во [[Федерација на Босна и Херцеговина|Федерацијата на Босна и Херцеговина]]. Седиштето на општината е Прача.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://praca.ba/podaci-o-opcini/13-2/ |title=O općini |accessdate=2017-07-30 |archive-date=2017-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707173835/http://praca.ba/podaci-o-opcini/13-2/ |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Pale-Prača Municipality}} *[http://www.praca.ba The official web site of Pale-Prača municipality] {{БиХ-никулец}} {{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Градови во Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Босанско-подрински Кантон]] sevrtk1vqgfg7qa4d6us8v7ezdnrzhg Фантастична ноќ 0 1179464 5590946 4301867 2026-07-12T14:13:28Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590946 wikitext text/x-wiki '''Фантастична ноќ''' ([[германски]]: ''Phantastische nacht'') - новела на австрискиот писател [[Штефан Цвајг]] од 1922 година. [[File: Zweig Setzer 1927.jpg|thumb|right|Штефан Цвајг]] ==Содржина== Есента 1914 година е убиен [[барон]]от Фридрих Михаел фон Р., резервен [[офицер]] во војската на [[Австроунгарија]], а по неговата смрт се пронајдени белешките во кои тој го запишал она што му се случило на 7 јуни 1913 година: По завршувањето на студиите, додека се подготвувал да избере некое занимање, родителите на баронот умираат оставајќи му големо наследство, кое му овозможува удобен живот без да работи. Младиот барон им се препушта на секојдневните задоволства и материјални убавини на животот: тој е дел од високото [[општество]] во [[Виена]], оди на балови, има успех кај жените итн. Сепак, неговиот внатрешен живот е празен и постојано тој се чувствува незадоволен и рамнодушен кон сè. Еден обичен ден, немајќи што да прави, оди во паркот каде се одржуваат трки на [[коњ]]и. Таму, најпрвин вниманието му го привлекува една госпоѓа, а потоа случајно се судира со нејзиниот сопруг, кому му испаѓаат ливчињата за кладење. Баронот зема едно ливче и заработува [[пари]], кои потоа ги вложува повторно при што заработува уште повеќе. Возбуден од настанот, тој оди во паркот каде гледа како се забавуваат сиромашните луѓе и тогаш сфаќа дека за првпат во него се буди вистинскиот живот. Тој останува во паркот до доцна во ноќта, кога ѝ се придружува на една сиромашна [[Проституција|проститутка]], која го вовлекува во стапица во која двајца разбојници сакаат да го ограбат. Сепак, баронот воопшто не се исплашува од нив, но сепак им дава пари. Потоа, остатокот од парите им ги поделува на случајните минувачи, а дел од парите фрла на улицата.<ref>Štefan Cvjag, ''Fantastična noć - Amok''. Beograd: Rad, 1963, стр. 5-67.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Штефан Цвајг]] [[Категорија:Книги од 1922 година]] [[Категорија:Новели]] liiava4mmhotshxe5mumso8dihdx5ya Тереза Дескејру 0 1180930 5591045 3699882 2026-07-12T16:31:23Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591045 wikitext text/x-wiki '''Тереза Дескејру''' ([[француски]]: ''Thérèse Desqueyroux'') - [[роман]] на францускиот писател [[Франсоа Шарл Моријак]] од 1927 година. [[File: Thérèse Desqueyroux (novel).png|thumb|right|Тереза Дескејру]] ==Содржина== Романот се состои од пролог и од 13 глави. Дејството во романот почнува така што Тереза Дескејру излегува од [[Суд|судот]] во едно мало место, откако штотуку добила ослободителна пресуда. Надвор ја чека нејзиниот татко, господинот Жером Ларок, кој сака што побрзо да се забошоти случајот, бидејќи има намера да се кандидира на изборите за сенатот. Надвор од [[град]]от ја чека кочија којашто ја носи до железничката станица во Низан, каде што се качува на [[воз]]от за Аржелуз, каде што се наоѓа нејзиниот дом. Додека патува, таа е вознемирена од скорешната средба со нејзиниот сопруг, господинот Бернар Дескејру, кој со неговата лажна изјава ѝ помогнал да ја добие ослободителната пресуда. Затоа, таа се подготвува за соочувањето со него, а истовремено се сеќава на настаните што му претходеле на судењето: Тереза го поминала детството во малото место Аржелуз, дружејќи се со Ана де ла Трав, посестрата на нејзиниот иден сопруг. Тереза се омажила со Бернар со цел двете најбогати семејства во околината, Ларок и Дескејру, да ги здружат своите имоти. Уште на денот на нејзината венчавка, на Тереза ѝ станале одрватни нејзиниот [[брак]] со Бернар и здодевниот живот во Аржелуз. За време на нивното свадбено патување во Париз, Тереза добила неколку писма од Ана во кои таа ѝ раскажува за својата [[љубов]] кон соседот Жан Азеведо. Меѓутоа, [[семејство]]то на Ана не било согласно на таа врска, зашто имало други планови за нејзината иднина. Оттука, Ана привремено отпатувала, а Тереза ја презела задачата да го убеди Жан да ја прекине врската. Кога Тереза се сретнала со Жан, тој ѝ кажал дека никогаш немал сериозни намери во врска со Ана. Истовремено, за време на краткотрајното дружење со него, Тереза слушала за возбудливиот и слободен живот во [[Париз]]. Кога се вратила од патувањето, Ана била скршена до заминувањето на Жан, но постепено му се потчинила на семејството и се согласила да се омажи со Дегилем. Мразејќи го својот здодевен живот во Аржелуз, Тереза случајно добила идеја како да се ослободи од својот сопруг, кој во тоа време почнал да пие мали дози [[арсен]]. Еднаш, таа ги фалсификувала рецептите на домашниот доктор и од [[аптека]]та зела поголема доза различни [[отров]]и, а потоа систематски го труела Бернар чие [[здравје]] почнало драстично да се влошува. Меѓутоа, подоцна бил откриен фалсификатот и Тереза била обвинета за [[убиство]] на сопругот. Сепак, за да се сочува угледот на семејството, Бернар ја потврдил лажната изјава на Тереза дека не ги фалсификувала рецептите, туку дека ги добила од некој непознат човек. Кога Тереза пристигнува дома, Тереза воопшто нема можност на Бернар да му ја раскаже својата приказна, зашто тој веднаш ѝ ги соопштил своите услови: во интерес на угледот на семејството, тие ќе продолжат да живеат заедно; таа не смее да излегува од дома; а ќерката Марија ќе отпатува со свекрвата на Тереза и со Ана. Кога останува сама во собата, Тереза најпрвин ја посетува ќеркичката, а потоа го зема пакетчето со отровот што го набавила од аптеката, со намера да се убие, но токму тогаш во собата влегува слугинката со веста дека умрела нејзината тетка Клара. Така, случајот ја спасува Тереза од смртта. По некое време, Бернар заминува од дома и Тереза останува да живее сама во Аржелуз, каде почнува телесно да пропаѓа и им се препушта на фантазиите и соништата. Подоцна, во Аржелуз се враќаат Бернар и Ана, заедно со нејзинито свршеник Дегилем и Бернар ѝ ветува на Тереза дека ќе ја ослободи по [[свадба]]та на Ана. Еден мартовски ден, Бернар и Тереза седат во една кафеана во Париз и тој ја прашува за нејзиниот мотив за обидот за убиството. Тереза се обидува да му објасни, но тој не сака да поверува во нејзината приказна. Потоа, тој си заминува, а таа останува сама, задоволна што конечно останала сама, далеку од здодевниот провинциски живот.<ref>Fransoa Morijak, ''Tereza Deskejru''. Beograd: Rad, 1964.</ref> ==Осврт кон делото== „Тереза Десејру“ е едно од најуспешните остварувања на Моријак, дело што ги содржи сите црти карактеристични за неговото дело. Во романот, Моријак се претставува како сликар на страстите на една злосторничка жена; како [[Психологија на личноста|психолог]], тој се доближува до длабочината на [[Психоанализа|психоанализата]]; како сликар на [[општество]]то, тој дава претстава за здодевниот провинциски живот на едно граѓанско семејство, заслепено во желбата за зголемување на имотот. Исто така, во романот е присутна и темата на самотијата, засилена со декорот типичен за романите на Моријак - пустиот крај во околината на [[Бордо]]. Сепак, главната одлика на романот е силата и возбудливоста во сликањето на главниот лик, Тереза, на која Моријак ѝ се навраќал и подоцна: така, таа се појавува во една епизода на делото „[[Она што беше изгубено]]“; нејзе ѝ е посветен и романот „[[[Крајот на ноќта]]“; таа се појавува во збирката „Нуркања“; и најпосле, Моријак зборува за неа и во својот „Дневник“. За разлика од вообичаената постапка применета во другите дела на Морија, каде што ликовите често доживуваат неочекувана трансфрормација, во овој роман, главниот лик останува доследен на себе до крајот, со што тој добива на вистинитост.<ref>Mihailo Pavlović, „O piscu Tereze Deskejru“, во: Fransoa Morijak, ''Tereza Deskejru''. Beograd: Rad, 1964, стр. 109-111.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Франсоа Моријак]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Книги од 1927 година]] hzwd99kcg8zt5c8hhvv8zbmcknvpwoe Бирковата приказна 0 1183534 5591025 4653838 2026-07-12T16:03:06Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591025 wikitext text/x-wiki '''Бирковата приказна''' - расказ на рускиот писател [[Александар Грин]]. [[Податотека:Александр Грин.jpg|мини|Александар Грин во 1910&nbsp;г.]] ==Содржина== Група пријатели водат општ разговор и еден од нив (со име Бирк) почнува да раскажува за својата неверојатна случка. Иако млад, на возраст од 24 години, тој бил апатичен, животот му бил здодевен, а неговата рамнодушноста била толку голема што дури и глетката на бруталната [[смрт]] на една девојка на улицата не му оставила никаков впечаток. Поради тоа, една летна ноќ помислил да изврши [[самоубиство]], но тогаш ја видел својата сенка на ѕидот и тоа го спречило да ја оствари намерата. Потоа, во текот на шест дена, Бирк воопшто не излегувал од собата. Една ноќ, тој се разбудил и излегол надвор на прошетка. Кога стигнал до мостот, тој сретнал двајца непознати луѓе за кои веднаш претпоставил дека се крадци кои планираат да извршат грабеж. Скришум, почнал да ги следи до влезната порта на една зграда и тогаш им пристапил, со молба да му дозволат да им се придружи. Исплашени, крадците излегле, а Бирк видел дека вратата е отворена и, возбуден од желбата за биде крадец, влегол внатре. Потоа, некое време стоел во ходникот, обземен од противречни чувства и најпосле, одлучил да влезе во еден стан. Внатре, тој ја препознал сопствената соба и се видел себеси како лежи во креветот. Тогаш, вчудовидениот Бирк го разбудил домарот и го замолил да ја прегледа собата. Кога домарот му рекол дека внатре нема никого, Бирк му ја покажал скршената брава на влезната порта како доказ за неуспешниот обид за кражба.<ref>Aleksandar Grin, ''Pacolovac''. Beograd: Rad, 1979, стр. 19-35.</ref> ==Осврт кон расказот== „Бирковата приказна“ спаѓа во групата фантастични раскази на Грин во кои невозможното се остварува во можни околности, т.е. каде дејството е раскажано потполно реалистично, а потоа со еден неочекуван пресврт реалистичното се превртува во фантастично. Така, овој расказ почнува сосема во стилот на Грин - со воведно излагање за [[Апатија|апатичноста]], [[меланхолија]]та и желбата за осаменост, следува сосема реална приказна за несоницата и за ноќната прошетка во која Бирк среќава двајца крадци кои се подготвуваат да ограбат една куќа. Така, поголемиот дел од расказот е сосема можен, без фантастични елементи, а граничната точка го претставува моментот кога, по бегството на крадците, самиот Бирк добива желба да стане крадец и влегува во куќата. Тогаш, неговата состојба станува необична, на границата на можноста, но не е нестварна, туку станува збор само за необична состојба на човековата психа. Оттука, и овој дел од расказот го доживуваме како необично, но сепак реалистично раскажување. Вистинскиот пресврт и преминот во фантастичното настапува кога Бирк влегува во сопствениот стан и се гледа себеси како лежи на креветот. Со оваа поента се менува карактерот на целиот расказ и тој станува фантастичен и она што претходно изгледало како реално станува нестварно, плод на фантастичната замисла на авторот. Така, целото ноќно доживување на Бирк се претвора во фантастика.<ref>Milica Nikolić, „Veliki maštar Aleksandar Grin“, во: Aleksandar Grin, ''Pacolovac''. Beograd: Rad, 1979, стр. 165-157.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Александар Грин]] [[Категорија:Руски раскази]] 4aegpx848twh6z4assfsmliiyxq563x Враќање во пеколот 0 1183544 5591026 3835805 2026-07-12T16:03:37Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591026 wikitext text/x-wiki '''Враќање во пеколот''' - расказ на рускиот писател [[Александар Грин]]. [[Податотека:Александр Грин.jpg|мини|Александар Грин во 1910&nbsp;г.]] ==Содржина== Расказот се состои од шест дела во кои се опишани промените во психичката состојба на главниот јунак Галиен Марк. Во текот на десет години, тој се мачел во нервната напнатост предизвикана од сложеноста на модерниот живот и поради тоа решил да отпатува со брод на островот Херам, заедно со девојката Визи. На бродот, тој го среќава Гуктас, водачот на партијата која Галиен ја нападнал во неговата последна статија. Гуктас физички го напаѓа Галиен, а потоа му закажува [[двобој]]. Утредента, кога бродот пристигнува на Херам, се одржува двобојот во кој Галиен го убива Гуктас, но истовремено е тешко ранет во главата. По еден месец, тој се освестува како сосема нов човек: чувствува животен елан и радост, а светот го прима едноставно, само со помош на сетилата. Меѓутоа, одвреме-навреме, него го совладуваат напливи на непозната тага, која се обидува да ја потисне така што почнува да се пијани. Во текот на неколку месеци, Галиен живее борејќи се со тагата и со [[Алкохолизам|алкохолот]], ретко се враќа дома и станува рамнодушен кон Визи. Така, нивните односи стануваат студени и една [[пролет]]на ноќ, додека пие во кафеаната, Галиен добива писмо од Визи, која го известува дека не може повеќе да живее со него и дека засекогаш го напушта. Вознемирен, Галиен се враќа дома и случајно наоѓа една недовршена статија што ја напишала Визи. Тогаш, тој сфаќа дека во времето на неговата неактивност, Визи пишувала статии во негово име кои ги испраќала до списанието со кое соработувал. Потресен од нејзината љубов и грижа, Галиен доживува психички пресврт и пак му се враќа старата духовна состојба од периодот пред двобојот. Рано изутрината, тој се качува на првиот брод, решен по секоја цена да ја најде Визи. Ноќта, за време на патувањето, на палубата ја среќава Визи и ѝ ја раскажува приказната за своите духовни промени.<ref>Aleksandar Grin, ''Pacolovac''. Beograd: Rad, 1979, стр. 77-109.</ref> ==Осврт кон расказот== „Враќање во пеколот“ спаѓа во групата фантастични раскази на Грин во кои невозможното се остварува во можни околности, т.е. каде дејството е раскажано потполно реалистично, а потоа со еден неочекуван пресврт реалистичното се превртува во фантастично. Така, расказот почнува типично во стилот на Грин - со опис на нервната растроеност на главниот јунак Галиен Марк, кој одлучува да избега од „неиздржливо вознемирувачката сложеност на животот“ така што ќе отпатува со [[Брод (пловило)|брод]] заедно со девојката Визи. Вистинското дејство во расказот почнува кога Галиен се освестува од повредите во главата, добиени во двобојот со еден човек. Тогаш, неговиот психички живот се менува и тој го прима животот едноставно, само со помош на сетилата. Но, неговиот нов живот е нарушен од вмешувањето на лекарите и на Визи, која е незадоволна од тоа што Галиен постепено се оддалечува од неа. Како последица на тоа, Галиен запаѓа во тага и во [[Алкохолизам|пијанство]]. Најпосле, откако Визи го напушта, Галиен неочекувано ги открива статиите кои таа ги пишувала во негово име и тоа откритие му овозможува да се врати во нормалната состојба. На тој начин, „Враќање во пеколот“ ја опишува состојбата на [[Дух|духот]], кој не ја прима реалноста во нејзината објективност, а фантастичните елементи во расказот се дадени низ изразените резови и пресврти, т.е. расказот е составен како збир на состојби што се дискретно надвор од стварноста, иако самата раскажувачка постапка останува реалистична. Поради тоа, „Враќање во пеколот“ може да се опише како условна фантастика, т.е. како поджанр на фантастичниот расказ.<ref>Milica Nikolić, „Veliki maštar Aleksandar Grin“, во: Aleksandar Grin, ''Pacolovac''. Beograd: Rad, 1979, стр. 156-158.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Александар Грин]] [[Категорија:Руски раскази]] e0pakw8sjw2rg7bcoixzrl43kw2asxr Животот на Гнор 0 1183579 5591029 4081541 2026-07-12T16:06:09Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591029 wikitext text/x-wiki '''Животот на Гнор''' ([[руски]]: ''Жизнь Гнора'') - расказ на рускиот писател [[Александар Грин]] од 1912 година. [[Податотека:Александр Грин.jpg|мини|Александар Грин во 1910&nbsp;г.]] ==Содржина== Расказот се состои од шест дела во кои е опишана судбината на главниот јунак, Гнор, момче на давесетгодишна возраст кое штотуку започнало [[љубов]]на врска со убавата девојка Кармен. Едно утро, него го разбудува женски крик и тој излегува во салонот на куќата во која живее под кирија, каде го среќава неговиот пријател Ениок (кој, исто така, е вљубен во Кармен). Следниот ден, и Гнор и Ениок треба да отпатуваат на различни места и Ениок го кани Гнор да му се придружи на неговата јахта. Гнор ја одбива понудата, но малку потоа тој и Ениок играат [[Билијард|билијарd]] при што Гнор ја губи играта. Според претходниот договор, губитникот Гнор мора да му се придружи на Ениок на неговото патување. Така, утредента тие поаѓаат на пат, а цело време Гнор мисли на саканата Кармен. Кога пристигаат во близината на еден пуст [[остров]], Ениок му кажува на гнор измислена приказна дека на островот живее еден осамен човек кому треба да му однесе животни намирници. Гнор не се сомнева во ништо, но кога пристигнуваат на островот, Ениок го остава Гнор таму. Така, Гнор останува присилно да живее на пустиот остров цели осум години. За среќа, еден брод доживува несреќа во близината на островот и морнарите го земаат Гнор на бродот. По некое време, Гнор влегува во станот на Ениок, кој останува шокиран од неочекуваната средба. Тој и Гнор влечат карти и губитникот Ениок треба да изврши [[самоубиство]]. Сепак, тој се премислува и излегува да прошета низ градот, каде здогледува група месни жители, собрани во верска процесија. Ениок им го крши тотемот и тие го тепаат до [[смрт]]. Потоа, Гнор ја посетува Кармен и паѓа во нејзината прегратка, ветувајќи си верност до крајот на животот.<ref>Aleksandar Grin, ''Pacolovac''. Beograd: Rad, 1979, стр. 36-76.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Александар Грин]] [[Категорија:Руски раскази]] bnx97stgw918mdldctvtifuconu3pwe Ромео и Јулија в село 0 1184224 5590971 3649347 2026-07-12T14:56:44Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590971 wikitext text/x-wiki '''Ромео и Јулија од село''' ([[германски]]: ''Romeo und Julie auf dem Dorfe'') - расказ ([[новела]]) од збирката „[[Луѓето од Селдвила]]“ на швајцарскиот писател [[Готфрид Келер]] од 1856 година. [[File:Ernst Stückelberg Jugendliebe engraving.jpg|mini|[[Ернст Штикелберг]], Сцена од „Ромео и Јулија во селото“ од Готфрид Келер, Оригинал: Масло на платно. Репродукција: Гравура од Франц Дингер, 1865 и 1867]] ==Содржина== Во едно село во близината на Селдвила живеат двајца селани, Манц и Марти, вредни луѓе и добри домаќини. На една локација, меѓу нивните ниви се наоѓа запуштена нива чиј сопственик не е утврден, иако селаните мислат дека нејзин законски наследник е еден свирач кој живее заедно со [[Цигани]]те-чергари. Додека Манц и Марти ги обработуваат своите ниви, нивните деца, Саломон (Сали) и Вренхен си играат заедно. Меѓутоа, проблемите се појавуваат кога општината Селдвила ја става нивата на [[аукција]]. Тогаш, Манц победува на аукцијата, но Марти заграбува еден мал дел од нивата. Поради тоа, тие започнуваат судски спор што се развлекува во текот на многу години и Марти и Манц постепено осиромашуваат. Оттогаш, меѓу нив започнува големо непријателство, а Сали и Вренхен, веќе адолесценти, не смеат да комуницираат меѓу себе. Немајќи никаков имот, Манц се сели во Селдвила, каде отвора меана, но работата му оди многу лошо и неговото [[семејство]] запаѓа во уште поголема [[сиромаштија]]. Од друга страна, Марти останува да живее во [[село]]то со својата ќерка, но и тие гладуваат. По многу години, Марти и Манц случајно се среќаваат крај [[река]]та и меѓу нив започнува остра караница што прераснува во тепачка. Сали и Вренхен успеваат некако да ги разделат своите татковци и оттогаш Сали не може да престане да мисли на неа. Така, Сали заминува во селото со намера да ја види Вренхен, а истовремено, нејзиниот татко заминува во Селдвила. Во селото, Сали ја наоѓа Вренхен и тие го минуваат денот заедно на нивите каде си играле како деца. Притоа, тие го среќаваат свирачот, кој им кажува дека тој е законскиот наследник на спорната нива, но дека нивните татковци не сакале да сведочат во негова полза. Додека тие се милуваат во [[жито]]то, ненадејно се појавува татко ѝ на Врнехен, кој се нафрлува на својата ќерка, а тогаш Сали го удира со камен по главата. Марти останува жив, меѓутоа го губи разумот. Подоцна, Марти ја губи и семејната куќа, него го сместуваат во [[болница]] за душевно болни лица, а Вренхен останува без покрив над главата. Сали ја посетува својата сакана и таа посакува да се забавуваат. Оттука, тие патуваат по околните села, а Вренхен е среќна, зашто се чувствува како невеста. Во едно село, тие ги среќаваат Циганите-музичари и, придружени од нив, се враќаат на поранешните ниви на своите родители, каде Циганите им приредуваат [[Свадба|свадбена]] веселба. Немајќи никаква иднина пред себе, Сали и Вренхен се качуваат на еден сплав и пловат по реката, а изутрината се фрлаат во реката. Утредента, луѓето ги наоѓаат нивните мртви тела во близината на Седлвила, а новините ја опишуваат нивната судбина.<ref>Gotfrid Keler, ''Ljudi iz Sledvile''. Beograd: Rad, 1964, стр. 3-66.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Готфрид Келер]] [[Категорија:Новели]] ouvz2g7ynaqvj1nmgx1cg9ue0jzlhs4 5590974 5590971 2026-07-12T15:00:26Z Chnitke 80568 5590974 wikitext text/x-wiki '''Ромео и Јулија од село''' ([[германски]]: ''Romeo und Julie auf dem Dorfe'') - расказ ([[новела]]) од збирката „[[Луѓето од Селдвила]]“ на швајцарскиот писател [[Готфрид Келер]] од 1856 година. [[File:Ernst Stückelberg Jugendliebe engraving.jpg|mini|[[Ернст Штикелберг]], Сцена од „Ромео и Јулија во селото“ од Готфрид Келер, Оригинал: Масло на платно. Репродукција: Гравура од Франц Дингер, 1865 и 1867]]'''Ромео и Јулија од село''' ==Содржина== Во едно село во близината на Селдвила живеат двајца селани, Манц и Марти, вредни луѓе и добри домаќини. На една локација, меѓу нивните ниви се наоѓа запуштена нива чиј сопственик не е утврден, иако селаните мислат дека нејзин законски наследник е еден свирач кој живее заедно со [[Цигани]]те-чергари. Додека Манц и Марти ги обработуваат своите ниви, нивните деца, Саломон (Сали) и Вренхен си играат заедно. Меѓутоа, проблемите се појавуваат кога општината Селдвила ја става нивата на [[аукција]]. Тогаш, Манц победува на аукцијата, но Марти заграбува еден мал дел од нивата. Поради тоа, тие започнуваат судски спор што се развлекува во текот на многу години и Марти и Манц постепено осиромашуваат. Оттогаш, меѓу нив започнува големо непријателство, а Сали и Вренхен, веќе адолесценти, не смеат да комуницираат меѓу себе. Немајќи никаков имот, Манц се сели во Селдвила, каде отвора меана, но работата му оди многу лошо и неговото [[семејство]] запаѓа во уште поголема [[сиромаштија]]. Од друга страна, Марти останува да живее во [[село]]то со својата ќерка, но и тие гладуваат. По многу години, Марти и Манц случајно се среќаваат крај [[река]]та и меѓу нив започнува остра караница што прераснува во тепачка. Сали и Вренхен успеваат некако да ги разделат своите татковци и оттогаш Сали не може да престане да мисли на неа. Така, Сали заминува во селото со намера да ја види Вренхен, а истовремено, нејзиниот татко заминува во Селдвила. Во селото, Сали ја наоѓа Вренхен и тие го минуваат денот заедно на нивите каде си играле како деца. Притоа, тие го среќаваат свирачот, кој им кажува дека тој е законскиот наследник на спорната нива, но дека нивните татковци не сакале да сведочат во негова полза. Додека тие се милуваат во [[жито]]то, ненадејно се појавува татко ѝ на Врнехен, кој се нафрлува на својата ќерка, а тогаш Сали го удира со камен по главата. Марти останува жив, меѓутоа го губи разумот. Подоцна, Марти ја губи и семејната куќа, него го сместуваат во [[болница]] за душевно болни лица, а Вренхен останува без покрив над главата. Сали ја посетува својата сакана и таа посакува да се забавуваат. Оттука, тие патуваат по околните села, а Вренхен е среќна, зашто се чувствува како невеста. Во едно село, тие ги среќаваат Циганите-музичари и, придружени од нив, се враќаат на поранешните ниви на своите родители, каде Циганите им приредуваат [[Свадба|свадбена]] веселба. Немајќи никаква иднина пред себе, Сали и Вренхен се качуваат на еден сплав и пловат по реката, а изутрината се фрлаат во реката. Утредента, луѓето ги наоѓаат нивните мртви тела во близината на Седлвила, а новините ја опишуваат нивната судбина.<ref>Gotfrid Keler, ''Ljudi iz Sledvile''. Beograd: Rad, 1964, стр. 3-66.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Готфрид Келер]] [[Категорија:Новели]] ck8pgtv745zmac5ki8kkh9oati4k0bz Тројцата праведни чешлари 0 1184437 5590975 5011500 2026-07-12T15:02:01Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590975 wikitext text/x-wiki '''Тројцата праведни чешлари''' ([[германски]]: ''Die drei gerechten Kammacher'') - расказ (новела) од збирката „[[Луѓето од Селдвила]]“ на швајцарскиот писател [[Готфрид Келер]] од 1856 година. [[File:Die drei gerechten Kammmacher Würtenberger 1.jpg|mini|links|200px|Die drei gerechten Kammmacher. Wie die folgenden Illustrationen: Holzschnitt von [[Ernst Würtenberger]], 1918.]]Тројцата праведни чешлари ==Содржина== Во Селдвила постои дуќан за изработка на чешли чии сопственици се менуваат одвреме-навреме. Еднаш, во дуќанот доаѓа момчето Јопст, кој останува да работи како калфа. Тој не е многу надарен и има сиромашен дух, но е многу вреден, мирен, сталожен и трпелив. Целата заработка тој ја штеди за да го оствари својот сон: еден ден, да го купи дуќанот, да стане мајстор и да се насели во Селдвила. По некое време, во дуќанот доаѓаат и калфите Фридолин и Дитрих кои ги имаат сите одлики како Јопст. Оттука, меѓу нив започнува прикриена борба во која тие работат уште повеќе со намера да истиснат еден од останатите. За да обезбеди својата иднина, Дитрих ѝ се додворува на девојката Цуза Бинцли за која дознава дека има определено наследство. Истовремено, по неколку неуспешно врски, и таа ја планира својата иднина и сака да се омажи за вредно и пристојно момче. Набргу, и Јопст и Фридолин почнуваат да ѝ се додворуваат на Цуза. Еден ден, нивниот мајстор им соопштува дека нема повеќе работа за тројцата и дека ќе задржи само еден калфа, оставајќи ги тие да се договорат меѓу себе кој ќе остане. Тие ја змолуваат Цуза да избере еден од нив, а таа вешто се извлекува од обврската и им предложува да организираат трка во која победникот ќе ја земе Цуза за жена, а другите двајца ќе ја напуштат Селдвила. Таа лично ги придружува до врвот на еден рид, каде намерно кокетира со Дитрих, со намера тој да заостане во трката. Меѓутоа, упорниот Дитрих ѝ ја изјавува својата [[љубов]] и додека другите двајца калфи трчаат кон градот, тој ја освојува Цуза. За тоа време, сите жители на градот се собираат по улиците и им се потсмеваат на Јопст и Фридолин кои истовремено пристигнуваат на целта и почнуваат да се борат меѓу себе. Во меѓувреме, во градот пристигнуваат Цуза и Дитрих, кои веќе ја договориле [[свадба]]та, а Цуза веднаш го купува чешларскиот дуќан. Јопст и Фридолин, разочарани и засрамени, ја напуштаат Селдвила при што Јопст се обесува, а Фридолин станува скитник. Така, Дитрих останува да живее во Селдвила, но и тој нема среќа, зашто паѓа под власта на Цуза.<ref>Gotfrid Keler, ''Ljudi iz Sledvile''. Beograd: Rad, 1964, стр. 67-108.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Готфрид Келер]] [[Категорија:Новели]] iq5tbu4kaxw6u1qdvcpnziifqpxeq4n Луткото Панкрац 0 1184641 5590972 3649346 2026-07-12T14:59:13Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590972 wikitext text/x-wiki '''Луткото Панкрац''' ([[германски]]: ''Pankraz, der Schmoller'') - расказ (новела) од збирката „[[Луѓето од Селдвила]]“ на швајцарскиот писател [[Готфрид Келер]] од 1856 година. [[File:Pankraz der Schmoller Salomon Hegi.jpg|mini|Johann Salomon Hegi (1873): Der Offizier von Algier kommt heim]]Луткото Панкрац ==Содржина== Во Селдвила живее сиромашна вдовица со две деца: синот Панкрац и ќерката Естира. Панкрац е мрзелив, ништо не го интересира и постојано се лути за секакви работи. Незадоволен од животот, еден ден, тој бега од домот, а мајка му и сестра му остануваат сами, надевајќи се дека тој ќе се врати. Така поминуваат повеќе од 15 години и, навистина, Панкрац се враќа дома, сега веќе како [[офицер]], носејќи со себе кожа од [[лав]]. Притоа, тој почнува да ја раскажува својата животна приказна: Откако побегнал од дома, тој ја препешачил цела [[Германија]], дење работејќи за да се прехрани, а ноќе спиејќи и патувајќи, и така пристигнал во [[Хамбург]]. Таму, Панкрац се качил на англиски трговски [[Брод (пловило)|брод]], а во [[Англија]] се пријавил во [[армија]]та при што бил испратен во [[Индија]]. Таму, тој се истакнал и станал подофицер, работејќи како прв помошник на командантот на полкот (кој подоцна станал и гувернер на областа). Пресвртот во неговиот живот настапил кога во Индија пристигнала Лидија, ќерката на [[полковник]]от. Панкрац се заљубил во неа, а и таа воопшто не била рамнодушна кон него. Сепак, тој нема храброст да ѝ ја соопшти својата [[љубов]], а тоа му создавало голем душевен немир. Кога започнала [[војна]]та меѓу англиската армија и локалните племиња, Панкрац решил да го напушти гувернерот. На денот на разделбата, тој ја видел Лидија целата расплакана и дури тогаш паднал на колена пред неа, откривајќи ги своите чувства. Меѓутоа, Лидија му кажала дека не чувствува ништо кон него, туку цело време само го ставала пред искушение. Разочараниот Панкрац заминал во војната, каде се истакнал и бил унапреден во капетан. Но, тој никако не можел да ја заборави Лидија и повторно ја посетил, но тогаш се разочарал потполно, гледајќи ја како кокетира со офицерите. Поради тоа, тој дал оставка и заминал во [[Париз]], каде настојувал да биде во друштво со многу жени, но никако не можел да ја заборави Лидија. Така, тој се пријавил во [[Армија на Франција|француската армија]] и заминал во [[Алжир]] (каде бил унапреден во полковник), но повторно бил опседнат со неа. Пресвртот се случил кога се соочил лице в лице со еден лав кого потоа успеал да го убие. Тогаш, тој си ветил дека ќе ја заборави Лидија и дека никогаш повеќе нема да се лути како во минатото. Така, Панкрац дал оставка и се вратил дома, а потоа со своето семејство се преселил во главниот град на [[Кантони во Швајцарија|кантонот]], каде живеел како угледен граѓанин.<ref>Gotfrid Keler, ''Ljudi iz Sledvile''. Beograd: Rad, 1964, стр. 109-157.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Готфрид Келер]] [[Категорија:Новели]] ic4mzpdz0yk93i0o8x28ur2xqhv2dy3 Луѓето од Селдвила 0 1184643 5590970 3649345 2026-07-12T14:54:19Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590970 wikitext text/x-wiki '''Луѓето од Селдвила''' ([[германски]]): ''Die Leute von Seldwyla'') - збирка раскази на швајцарскиот писател [[Готфрид Келер]]. [[File:Verlagsanzeige Leute von Seldwyla.jpg|mini|160px|Реклама на издавачот со која се најавува проширеното издание (1873)]] [[File:Die Leute von Seldwyla (1856).jpg|200px|mini|Луѓето од Селдвила]] ==Содржина== Првиот дел од „Луѓето од Селвила“, објавен во 1856 година, содржи пет раскази: * „[[Луткото Панкрац]]“ (''Pankraz, der Schmoller'') * „[[Ромео и Јулија в село|Ромео и Јулија од село]]“ (''Romeo und Julia auf dem Dorfe'') * „Госпоѓата Регел Амрајн и нејзиниот најмлад син“ (''Frau Regel Amrain und ihr Jüngster'') * „[[Тројцата праведни чешлари]]“ (''Die drei gerechten Kammmacher'') * „Огледало, мачињата“ (''Spiegel, das Kätzchen'') Вториот дел од збирката, објавен во 1873-1874 година, исто така, се состои од пет раскази: * „Облеката ги прави луѓето“ (''Kleider machen Leute'') * „Ковачот на својата судбина“ (''Der Schmied seines Glückes'') * „Злоупотребените љубовни писма“ (''Die mißbrauchten Liebesbriefe'') * (''Dietegen'') * „Изгубените насмевки“ (''Das verlorne Lachen'') ==Осврт кон книгата== Во книгата се прикажани бројни варијации на карактери и судбини на луѓето од Селдвила (измислено име на едно типично место во [[Швајцарија]]. Од расказите во збирката особено се истакнуваат трагично монументалната приказна „Ромео и Јулија од село“ (класична според дејството и обработката) и [[Сатира|сатирично]]-ироничната приказна за тројцата чешларски калфи во која Келер ја претставил малограѓанската средина до космички димензии.<ref>B. P., „Beleška o piscu“, во: Gotfrid Keler, ''Ljudi iz Seldvile''. Beograd: Rad, 1964, стр. 162.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Готфрид Келер]] [[Категорија:Новели]] n4eqlq8jd64hyohpqoyfjvzih431l50 5590973 5590970 2026-07-12T14:59:48Z Chnitke 80568 5590973 wikitext text/x-wiki '''Луѓето од Селдвила''' ([[германски]]): ''Die Leute von Seldwyla'') - збирка раскази на швајцарскиот писател [[Готфрид Келер]]. [[File:Verlagsanzeige Leute von Seldwyla.jpg|mini|160px|Реклама на издавачот со која се најавува проширеното издание (1873)]] [[File:Die Leute von Seldwyla (1856).jpg|200px|mini|Луѓето од Селдвила]]Луѓето од Селдвила ==Содржина== Првиот дел од „Луѓето од Селвила“, објавен во 1856 година, содржи пет раскази: * „[[Луткото Панкрац]]“ (''Pankraz, der Schmoller'') * „[[Ромео и Јулија в село|Ромео и Јулија од село]]“ (''Romeo und Julia auf dem Dorfe'') * „Госпоѓата Регел Амрајн и нејзиниот најмлад син“ (''Frau Regel Amrain und ihr Jüngster'') * „[[Тројцата праведни чешлари]]“ (''Die drei gerechten Kammmacher'') * „Огледало, мачињата“ (''Spiegel, das Kätzchen'') Вториот дел од збирката, објавен во 1873-1874 година, исто така, се состои од пет раскази: * „Облеката ги прави луѓето“ (''Kleider machen Leute'') * „Ковачот на својата судбина“ (''Der Schmied seines Glückes'') * „Злоупотребените љубовни писма“ (''Die mißbrauchten Liebesbriefe'') * (''Dietegen'') * „Изгубените насмевки“ (''Das verlorne Lachen'') ==Осврт кон книгата== Во книгата се прикажани бројни варијации на карактери и судбини на луѓето од Селдвила (измислено име на едно типично место во [[Швајцарија]]. Од расказите во збирката особено се истакнуваат трагично монументалната приказна „Ромео и Јулија од село“ (класична според дејството и обработката) и [[Сатира|сатирично]]-ироничната приказна за тројцата чешларски калфи во која Келер ја претставил малограѓанската средина до космички димензии.<ref>B. P., „Beleška o piscu“, во: Gotfrid Keler, ''Ljudi iz Seldvile''. Beograd: Rad, 1964, стр. 162.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Готфрид Келер]] [[Категорија:Новели]] 3y1i1l7qb4cbf9aisg54tnf9g449t0k Госпоѓицата Скидери 0 1184732 5590978 4803566 2026-07-12T15:08:14Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590978 wikitext text/x-wiki '''Госпоѓицата Скидери''' ([[германски]]: ''Fräulein von Scuderi'') — расказ ([[новела]]) на германскиот писател [[Ернест Теодор Хофман]]. [[File: Das Fräulein von Scuderi (Titelblatt). Taschenbuch der Liebe und Freundschaft gewidmet. 1820.jpg|thumb|right|Госпоѓицата Скидери]] ==Содржина== Дејството на расказот се случува во [[Париз]], [[есен]]та 1680 година, во времето на владеењето на [[Луј XIV]]. Една ноќ, непознат млад човек, вооружен, но видно возбуден и очаен, тропа на вратата на госпоѓицата Магдалена де Скидери. Бидејќи кон куќата се приближува полициската потера, тој набрзина остава мала кутија наменета за госпоѓицата Скидери и побегнува. Утредента, слугите Мартиниерка и Батист, целите преплашени, ѝ ја даваат кутијата на нивната господарка, а внатре има прекрасно изработен [[накит]]. Госпоѓицата и слугите се исплашени, зашто во тоа време Париз го потресувале две големи афери: Најпрвин, во градот се појавиле непознати трујачи кои биле виновни за [[смрт]]та на голем број луѓе. Кога [[полиција]]та успеала конечно да ги открие трујачите, започнала низа кражби на накит при што многу луѓе биле убиени, а власта никако не можела да ги открие таинствените крадци. Стравот на госпоѓицата Скидери произлегува оттаму што таа е убедена дека накитот е украден, а покрај тоа во кутијата има писмо во кое непознатите крадци ѝ го поклонуваат накитот. Утредента, таа оди кај својата пријателка, [[маркиз]]ата де Мантенон, која го препознава мајсторот кој го изработил накитот. Набргу, пристигнува златарот Рене Кардијак, кој признава дека накитот е негов, но не одбива да го земе, туку ѝ го подарува на госпоѓицата Скидери. По неколку месеци, додека госпоѓицата Скидери се вози со кочија низ градот, ја пресретува истиот млад човек кој ја преколнува веднаш да му го врати накитот на златарот. Меѓутоа, таа задоцнува еден ден, а кога пристигнува во неговиот дом, гледа како полицијата го апси Оливје Брисон, помошникот на Кардијак, обвинет за убиството на златарот. Госпоѓицата Скидери ја зема со себе ќерката на Кардијак, Мадлона, која ѝ раскажува за убиството на нејзиниот татко, тврдејќи дека Оливје не е виновен. Убедена дека девојката ја зборува вистината, госпоѓицата Скидери го посетува претседателот на [[суд]]от, Ла Рењи, кој ѝ ги кажува доказите и околностите против Оливје. Таа бара средба со Оливје, но притоа се онесвестува, зашто го препознава момчето кое ѝ донел кутијата со накит. Неа ја посетува заповедникот на полицијата, Дегре, кој ѝ ја пренесува молбата на Оливје да разговара со неа. Госпоѓицата Скидери го прима Оливје и тој ѝ кажува дека е синот на Ана Гијо, девојката која своевремено ја одгледала како своја ќерка, а кога се родил Оливје, таа го негувала и го воспитувала и него. Тогаш, Оливје почнува да ја раскажува својата животна приказна: Неговото семејство се преселило во [[Женева]], каде набргу умреле неговите родители, а тој работел како помошник кај некој златар, брзо напредувајќи во работата. По препорака на еден купувач, Оливје дошол во Париз, каде му станал помошник на Кардијак и се вљубил во неговата ќерка, а поради тоа, Кардијак го избркал од својот дом. Една ноќ, сосема случајно, Оливје открил дека Кардијак е таинствениот убиец кој сее страв низ градот и тогаш Кардијак повторно го примил во својот дом, а Оливје ја прифатил понудата воден од љубовта кон Мадлона. Кардијак чувствувал голема страст кон накитот што го изработувал и не можел да поднесе да се раздели од него. Тоа било причината што почнал да им го краде накитот на своите купувачи и да ги убива. Еднаш, во знак на благодарност и почит кон госпоѓицата Скидери, тој го натерал Оливје да ѝ го однесе најубавиот накит што го имал изработено, но подоцна му се појавила намерата да си го врати накитот назад. Оливје претчувствувал дека Кардијак ќе ја убие госпоѓицата Скидери и затоа се обидел да ја предупреди. И навистина, една ноќ, Кардијак тргнал кон домот на госпоѓицата Скидери, но патем налетал на еден офицер од кралската гарда и во борбата со него бил смртно ранет. Оливје го следел мајсторот и неговото рането тело го однел дома. Откако ја слуша целата приказна за смртта на Кардијак, госпоѓицата Скидери е потполно убедена во невиноста на Оливје и со сите сили се труди да го ослободи. Во тоа ѝ помага офицерот кој го убил Кардијак, како и најпознатиот париски [[адвокат]]. Најпосле, служејќи се со својата вештина за раскажување, таа бара молба од [[крал]]от, кој по некое време го ослободува Оливје, под услов веднаш да го напушти градот. Притоа, кралот ѝ дава голем [[пари]]чен износ на Мадлона, таа и Оливје се венчаваат и потоа се селат во Женева, каде живеат среќно. Една година подоцна, парискиот над[[бискуп]] и адвокатот издаваат проглас со кој ги известуваат жртвите на Кардијак дека може да си го вратат украдениот накит.<ref>E. T. A. Hofman, ''Gospođica Skideri - Majorat''. Beograd: Rad, 1963, стр. 5-69.</ref> ==Осврт кон делото== „Госпоѓицата Скидери“ спаѓа во групата новели на Хофман чија тема се [[Уметност|уметниците]], зашто главниот лик е писателка на [[роман]]и и [[Поезија|поетеса]]. Ова дело е претставително за творештвото на Хофман, и тоа според тематиката, стилот и композицијата. Притоа, за разлика од бројни други негови дела, во „Госпоѓицата Скидери“ воопшто не се појавуваат [[духови]] или други натприродни суштества, но сепак, ниту ова дело не е лишено од страшни настани и атмосфера. Исто така, на посреден начин, во него авторот дава слика и на процесот на распаѓање на [[морал]]от на [[Феудализам|феудалното]] [[општество]] кон крајот на [[17 век]].<ref>Branimir Živojinović, „Hofman - novelista na prekretnici“, во: E. T. A. Hofman, ''Gospođica Skideri - Majorat''. Beograd: Rad, 1963, стр. 149-153.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Е. Т. А. Хофман]] [[Категорија:Новели]] 32mipdwofljp4vu7wvptcqwvrzxoqjd Мајорат (новела) 0 1184922 5590976 4803483 2026-07-12T15:04:12Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590976 wikitext text/x-wiki '''Мајорат''' - расказ (новела) на германскиот писател [[Ернест Теодор Хофман|Е. Т. А. Хофман]]. [[Податотека:E. T. A. Hoffmann, autorretrato.jpg|мини|Ернест Теодор Хофман]] ==Содржина== Дејството на расказот се случува во последната деценија на [[XVIII век]]. Во близина на Источното Море се наоѓа [[замок]]от Р...ситен, сопственост на старото благородничко семејство Р. Во него живеат две старици, роднини на [[барон]]от Родерих, заедно со слугата Франц и со уште неколку слуги. Баронот Родерих го посетува замокот секоја [[есен]], заедно со голема група свои гости со кои оди да [[лов]]и во околните [[Шума|шуми]]. Некое време пред неговото доаѓање, во замокот пристигнуваат стариот [[адвокат]] Ф. и неговиот внук Теодор, кои треба да завршат некои правни работи. Уште првата ноќ по нивното пристигнување, Теодор слуша чудни гласови, а потоа здогледува и еден [[дух]] кој се обидува да влезе низ ѕидот, на местото каде порано се наоѓала врата. Истовремено, адвокатот Ф. има кошмар, т.е. го сонува она што му се случува на Теодор. Утреднета, духот се појавува повторно, но адвокатот успева да го избрка. По неколку дена, во замокот доаѓа баронот, а Теодор веднаш се вљубува во бароницата Серафина, убава жена на возраст од 20 години. Постепено, со помош на нејзината пријателка Аделаида и користејќи ја својата музичка вештина, Теодор успева да воспостави близок однос со Серафина. Тој ѝ ја раскажува случката со духот, а во нејзиното однесување препознава дека и таа е вознемирена поради некоја семејна тајна поврзана со замокот. Еден ден, Серафина претрпува нервна криза, а баронот го замолува Теодор да ѝ помогне со својата [[музика]]. Меѓутоа, утредента адвокатот Ф. и Теодор го напуштаат замокот и тој никогаш повеќе не ја видел бароницата.<ref>E. T. A. Hofman, ''Gospođica Skideri - Majorat''. Beograd: Rad, 1963, стр. 73-112.</ref> По заминувањето од замокот, адвокатот Ф. се разболува и Теодор го минува времето негувајќи го него. Еднаш, прегледувајќи ги своите писма, Теодор наоѓа примерок од косата на Серафина со траги од [[крв]] и тоа повторно му ги враќа спомените на бароницата и на случката со духот. [[Лето]]то, откако закрепнува од [[болест]]а, адвокатот Ф. му ја кажува на Теодор тајната на замокот Р...ситен: Една есенска ноќ, во 1760 година, слугите во замокот Р...ситен ги разбудил силен тресок. Кулата во која баронот Родерих фон Р. вршел [[Астрономија|астрономски]] истражувања се урнала, а баронот го пронашле мртов. Всушност, тој прецизно ја предвидел својата [[смрт]], така што со писмо го повикал својот најстар син Волфганг, кој пристигнал веќе утредента. Тој грубо го навредил управникот на замокот Даниел заканувајќи се дека ќе го отпушти, но веднаш се смирил, дознавајќи дека неговиот татко оставил голем износ [[пари]]. Истовремено, Даниел неодредено раскажал за големото богатство што останало во урнатините на кулата. Баронот Волфганг го најавил доаѓањето на својата жена и се зафатил со плановите за изградба на нов замок во околината. Меѓутоа, ненадејно во замокто пристигнал неговиот помлад брат Хуберт, кој барал дел од наследството. Браќата биле во непријателски односи, но со посредство на адвокатот Ф. Хуберт најпосле прифатил одреден износ пари. Една ноќ, Хуберт сакал ненадејно да го напушти замокот, но Даниел го предомислил, а утредента го пронашле мртвото тело на Волфганг во урнатините на кулата. Притоа, сите мислеле дека се работи за несреќен случај, зашто алчниот Волфганг често ги набљудувал урнатините мечтаејќи за скриеното богатство. За да не се повтори несреќата, вратата во кулата била заѕидана. Набргу потоа, Хуберт го напуштил замокот, а се вратил дури многу години подоцна оставајќи го својот [[тестамент]], а по една година умрел. По неговата смрт, во замокот се појавил неговиот син кој, исто така, се викал Хуберт, нестрплив да ја преземе сопственоста над замокот. Меѓутоа, кога бил отворен тестаментот се утврдило дела Хуберт постариот му го препуштил замокот на синот на Волфганг, кој се викал Родерих. Всушност, во меѓувреме, адвокатот Ф. го пронашол Родерих кој се појавил на отворањето на тестаментот. Незадоволниот Хуберт поднесол жалба, а адвокатот заминал во замокот за да провери некои документи што ги оставил стариот барон Родерих. Околу полноќ, адвокатот го видел Даниел како доаѓа до заѕиданата врата на кулата. Адвокатот сфатил дека Даниел е [[Mесечар|месечар]] и поразговарал со него, обидувајќи се да ја открие тајната на смртта на Волфганг, но Даниел не сакал ништо да признае, а набргу потоа паднал тешко болен. Сепак, една ноќ, Даниел му оставил на адвокатот една папка со документи. Така, адвокатот открил дека во [[Женева]] Волфганг тајно се оженил за сиромашната благородничка Јулија со која го добил синот Родерих. Меѓутоа, неговиот татко не го одобрил бракот, а брат му Хуберт бил љубоморен поради неговото наследно право на семејниот имот и почнал да крои планови да го уништи. Кога дошол во замокот, Хуберт се здружил со Даниел, кој една ноќ го убил Волфганг. Потоа, Хуберт почнал да се кае за гревот и затоа целиот приход од имотот го чувал за синот на Волфганг кому му го препишал имотот. Откако адвокатот ги обезбедил сите докази кои го потврдувале наследното право на младиот барон Родерих, Хуберт помладиот заминал во [[Петроград]], каде се пријавил во руската армија и потоа погинал во [[Персија]]. Неговата мајка и сестра му Серафина се преселиле во замокот при што Серафина се венчала со младиот барон Родерих. Една [[ноември]]ска ноќ, додека адвокатот Ф. и баронот Родерих седеле во големата сала во замокот, неочекувано (бидејќи бил тешко болен) ги посетил Даниел, но штом Родерих му се обратил на месечарот (истовремено, тоа биле последните зборови на неговиот татко), Даниел веднаш умрел. Потоа, адвокатот му ја раскажал на баронот Родерих тајната на замокот по што баронот се иселил и го посетувал замокот само еднаш годишно, за време на ловната сезона.<ref>E. T. A. Hofman, ''Gospođica Skideri - Majorat''. Beograd: Rad, 1963, стр. 112-145.</ref> Откако го завршил раскажувањето, адвокатот Ф. му кажал на Теодор дека два дена по нивното заминување од замокот, возејќи се со санки, бароницата Серафина загинала во несреќен случај. Многу години подоцна, враќајќи се од Петроград, Теодор повторно го посетил замокот Р...ситен (кој веќе бил разурнат) и од месните жители разбрал дека по смртта на баронот, замокот ѝ припаднал на [[држава]]та, а во меѓувреме селаните често имале можност да го видат духот на Даниел.<ref>E. T. A. Hofman, ''Gospođica Skideri - Majorat''. Beograd: Rad, 1963, стр. 145-147.</ref> ==Осврт кон делото== „Мајорат“ е една од најдобрите и најпознатите новели на Хофман и се смета за претставителна во поглед на тематиката, стилот и композицијата. Централниот мотив во новелата е појавата на духови, со што таа се вбројува во долгата низа Хофманови раскази со тематика на „стравот и ужасот“. Меѓутоа, во посредна форма, во овој расказ Хофман дава и слика на распаѓањето на [[морал]]от на германската [[Феудализам|феудална]] [[аристократија]].<ref>Branimir Živojinović, „Hofman - novelista na prekretnici“, во: E. T. A. Hofman, ''Gospođica Skideri - Majorat''. Beograd: Rad, 1963, стр. 149-153.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Е. Т. А. Хофман]] [[Категорија:Новели]] slpp8xyzo6v4p5dw11gk75k8kqhsz8f Христијан Мицкоски 0 1186157 5591181 5589573 2026-07-12T20:09:42Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591181 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Христијан Мицкоски |image = Hristijan Mickoski official portrait 2024 (cropped).jpg |caption = Мицкоски во 2024 година. |size = |office1 = [[Премиер на Република Македонија|Премиер на Македонија]] |president1 = [[Гордана Силјановска-Давкова]] |deputy1 = |term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] |term_end1 = |predecessor1 = [[Талат Џафери]] |office2 = Претседател на [[ВМРО-ДПМНЕ]] |term_start2 = 23 ноември 2017 |term_end2 = |predecessor2 = [[Никола Груевски]] |order = |term_start = |term_end = |birth_date = {{роден на и возраст|1977|9|29|df=yes}} |birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |death_date = |death_place = |party = [[ВМРО-ДПМНЕ]] |spouse = Рози Мицкоска |children = 2 |alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]] |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонци|Македонец]] |profession = [[политичар]], [[машински инженер]], [[универзитет]]ски [[професор]] }} '''Христијан Мицкоски''' (р. {{роден на|29|септември|1977}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], [[универзитет]]ски [[професор]]. Мицкоски е [[Премиер на Македонија|премиер на Македонија]] во мандатот на [[Влада на Христијан Мицкоски|35. влада на Македонија]]. Своето работно искуство го започнал како дел од научно-наставниот кадар на [[Машински факултет - Скопје|Машинскиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]] во 2002 година.<ref name="Машински">„[https://www.mf.ukim.edu.mk/mk/content/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD Христијан Мицкоски]“. ''[[Машински факултет - Скопје]]''.</ref> Во периодот 2015–2017 бил советник за енергетика на премиерите [[Никола Груевски]] и [[Емил Димитриев]],<ref name=republika>{{нмс|title=Кој е Христијан Мицкоски, новиот водач на ВМРО-ДПМНЕ?|url=http://arhiva.republika.mk/862720|publisher=Република|accessdate=2017-12-23}}</ref> а во периодот 2016–2017 бил генерален директор на [[ЕЛЕМ|АД „Електрани на Македонија“]].<ref name="инфомакс">„[https://arhiva.infomax.mk/wp/%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD-%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BC-%D0%B3%D0%BE-%D0%B3/ Разрешен Христијан Мицкоски: ЕЛЕМ го губи најуспешниот директор досега]{{Мртва_врска|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}“. ''Инфомакс''. 5 август 2017.</ref>Во ноември 2017 година, избран е за водач на [[ВМРО-ДПМНЕ]] на шеснаесеттиот конгрес на партијата во [[Валандово]],<ref name=sdk>{{нмс|title=Нов водач на ВМРО-ДПМНЕ е Христијан Мицкоски, Груевски замина во историјата|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/nov-lider-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mitskoski-gruevski-zamina-vo-istorija/|publisher=СДК|accessdate=2017-12-23}}</ref> а во декември 2021 година повторно бил избран на функцијата на седумнаесеттиот конгрес на партијата во [[Скопје]].<ref>„[https://sdk.mk/index.php/makedonija/mitskoski-kako-edinstven-kandidat-reizbran-za-pretsedatel-na-vmro-dpmne-bez-glas-protiv-i-so-tri-nevazhechki-livchina/ Мицкоски како единствен кандидат реизбран за претседател на ВМРО-ДПМНЕ, без глас против и со три неважечки ливчиња]“. ''Сакам да кажам''. 12 декември 2021.</ref> == Животопис == === Рани години и образование === Христијан Мицкоски бил роден во [[Скопје]] на 29 септември 1977 година во христијанско семејство. Неговиот татко Иван (р. 1950) бил доктор по машински науки и [[универзитет]]ски [[професор]].<ref>„[https://www.mf.ukim.edu.mk/mk/content/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD Иван Мицкоски]“. ''Машински факултет - Скопје''.</ref> Тој студирал на [[Машински факултет - Скопје|Машинскиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопјем во периодот од 1996 до 2001 година. Во периодот 2001–2002 година, тој остварил студиски престој на Универзитетот Перуџа и Универзитетот Сиена во [[Италија]].<ref name=мкд>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.mkd.mk/makedonija/partii/noviot-generalen-sekretar-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mickoski-poraneshniot-direktor |title=Новиот генерален секретар на ВМРО-ДПМНЕ е Христијан Мицкоски, директор на ЕЛЕМ |publisher=мкд.мк |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=30 јули 2017 |archive-date=2019-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190225194426/https://www.mkd.mk/makedonija/partii/noviot-generalen-sekretar-na-vmro-dpmne-e-hristijan-mickoski-poraneshniot-direktor |url-status=dead }}</ref> Со звањето магистер по технички науки се стенува во 2003 година при завршување на постдипломските студии на Машинскиот факултет во Скопје со магистерската тема „Оптимизациона синтеза на лостови механизми“ под менторство на проф. д-р Емилија Ветаџокоска.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална>{{Наведена мрежна страница |url=https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |title=Христијан Мицкоски - официјална страница на ВМРО-ДПМНЕ |publisher=ВМРО-ДПМНЕ |accessdate=13 февруари 2019 |author=ВМРО-ДПМНЕ |date= |archive-date=2018-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915125639/https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |url-status=dead }}</ref> Во периодот 2005–2008 година, тој остварил студиски престој на Универзитетот Илменау и Универзитетот Ахен, каде што работел на експерименталниот дел од неговата докторска дисертација.<ref name=мкд/> Според податоците од Националната и универзитетска библиотека во Скопје, тој во 2009 година, под менторство на проф. д-р Даме Коруноски на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, тој ја одбранил докторската дисертација со наслов „''Управување на манипулациони роботи со примена на fuzzy логика''“.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална/><ref name=COBBIS_doktorat>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.vbm.mk/scripts/cobiss?ukaz=DISP&id=1452304087314297&rec=2&sid=8 |title=Управување на манипулациони роботи со примена на fuzzy логика. |publisher=Машински Факултет, Скопје |accessdate=13 февруари 2019 |author=Христијан Мицкоски |date=22 јуни 2009 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Членови во комисијата за одбрана на докторската дисертација му биле: Даме Коруноски, [[Кочо Анѓушев]], Емилија Ветаџокоска, Владимир Дуковски и Атанаско Тунески.<ref name=COBBIS_doktorat/> Полето на научен интерес на Мицковски ги опфаќа следните подрачја: лостови механизми, проектирање и оптимизација на лостови механизми, отимизација на лостови механизми, кинематичка и кинетостатска анализа на лостови механизми, синтеза на лостови механизми, динамика на механизмите и машините, развивање на софтверски пакети за синтеза и оптимизација на механизмите, проектирање и симулации на мехатрони системи.<ref name=Машински/> === Професионално искуство === Во периодот од 2001 до 2002, тој работел како главен и одговорен проектант и изведувач на термотехнички инсталации Фонко клима во Скопје.<ref name=Машински/><ref name=ВМРО-официјална/> Од 2002 до 2004 година работи како помлад асистент на Машинскиот факултет,<ref name=Машински/> од 2004 до 2009 година работи бил асистент,<ref name=ВМРО-официјална/> а од 2009 до 2014 работел како доцент. Во периодот од 2010 до 2012 неколку пати престојувал на Техничкиот универзитет Виена и Техничкиот универзитет Софија. Од 2014 до 2019 година, тој бил вонреден професор на Машинскиот факултет во Скопје,<ref name=ВМРО-официјална/> а во декември 2019 година бил избран за редовен професор на истиот факултет.<ref>„[https://netpress.com.mk/mickoski-e-izbran-vo-zva-e-redoven-profesor-na-mashinskiot-fakultet-vo-skop-e/ Мицкоски е избран во звање редовен професор на Mашинскиот факултет во Скопје]“. ''Нетпрес''. 19 декември 2019.</ref> Во периодот 2015–2017 година, тој бил советник за енергетика на премиерите [[Никола Груевски]] и [[Емил Димитриев]].<ref name=republika/> Во 2016 година поставен е за претседател на управениот одбор и Генерален Директор на [[ЕЛЕМ|АД „Електрани на Македонија“]].<ref name=ВМРО-официјална/> Како директор забележува успех во рабтоењето, што се огледа преку зголемување на финансиската добивка на претпријатието, намалување на цената на електричната енергија, како и започнување проекти за отворање нови рудници за јаглен и реконструкција на енергетските блокови на [[РЕК „Битола“]].<ref name="инфомакс"/> Во јуни 2017 година, веднаш по изборот на новата влада на СДСМ, Мицкоски се повлекол од позицијата „надворешен соработник за енергетика“ на која е назначен од претходната влада.<ref name=мкд2>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.mkd.mk/makedonija/ekonomija/direktorot-na-elem-mickovski-se-povleche-od-funkcijata-sorabotnik-na-vladata |title=Директорот на ЕЛЕМ, Мицковски се повлече од функцијата соработник на Владата |publisher=mkd.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=7 јуни 2017 |archive-date=2017-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170714025723/http://www.mkd.mk/makedonija/ekonomija/direktorot-na-elem-mickovski-se-povleche-od-funkcijata-sorabotnik-na-vladata |url-status=dead }}</ref> Во истиот период, тој се повлекол и од други комисии во кои функциите ги извршувал бесплатно. Како причина за оставките Мицкоски ги навел различните економски и енергетски концепти што ги имала тогаш новата влада.<ref name=мкд2/> == Политичка кариера == Мицкоски е член на политичката партија [[ВМРО-ДПМНЕ]] од 1997 година. Во првите неколку години бил дел од младинската структура. Во периодот од 2010 до 2012 година бил сопретседател на комисијата за енергетика, каде што започнал да ја гради партиската политика во енергетиката. На изборите во [[Македонски парламентарни избори (2008)|2008]], [[Македонски парламентарни избори (2011)|2011]], [[Македонски парламентарни избори (2014)|2014]] и [[Македонски парламентарни избори (2016)|2016]] година бил дел од Републичкиот изборен штаб на ВМРО-ДПМНЕ, а во 2016 година го предводел и Регионалниот штаб на [[Изборна единица 4|изборна единица 4]]. Од април 2017 година, тој станал претседател на кадровата комисија на ВМРО-ДПМНЕ, а од август до декември истата година ја извршувал функцијата Генерален секретар на партијата.<ref name=ВМРО-официјална/> Непосредно по [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори]] се повлекол од советничката листа на ВМРО-ДПМНЕ како советник во [[Совет на Град Скопје|Советот на Град Скопје]] за да се посвети на функцијата Генерален секретар на партијата.<ref name=макфакс> {{Наведена мрежна страница |url=https://makfax.com.mk/daily-news/%D1%85%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%80-%D0%BD%D0%B0-%D0%B2%D0%BC%D1%80%D0%BE/ |title=Христијан Мицкоски иден водач на ВМРО-ДПМНЕ?! |publisher=mkd.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author=Габриела Димковиќ-Мишевска |date=5 декември 2017}}</ref><ref>„[https://www.slobodnaevropa.mk/a/28826482.html Мицкоски се повлече од советничката листа на ВМРО-ДПМНЕ во Град Скопје]“. ''Слободна Европа''. 31 октомври 2017.</ref> Од јуни 2017 до декември истата година, тој ја извршувал функцијата генерален секретар на партијата.<ref name=republika/> === Претседател на ВМРО-ДПМНЕ === На шеснаесеттиот вонреден конфрес на партијата, кој бил одржан на 23 ноември 2017 година во [[Валандово]], Мицкоски бил избран за Претседател на ВМРО-ДПМНЕ откако за него гласале 376 од вкупно 438 делегати. По изборот, тој ја дал следната изјава: :„Македонија мора да оди напред, да стане земја членка на ЕУ и НАТО, но потребна е реална волја, структурни и реални реформи, преку професионални кадри кои ќе го подобрат живеењето на граѓаните. Корупцијата, политичките притисоци, политичката одмазда…мора да стане минато. Македонија мора да има брз и ефикасен правосуден систем, а не уценет и зависен каков што е сега. Оние кои ја делат правдата мора да бидат независни и непристрасни. Мора да растат платите на граѓаните, клучот е во развојот на економијата.“<ref name=NOVA> {{Наведена мрежна страница |url=http://novatv.mk/hristijan-mitskoski-e-noviot-pretsedatel-na-vmro-dpmne/ |title=Христијан Мицкоски е новиот претседател на ВМРО-ДПМНЕ |publisher=NOVATV.mk |accessdate=13 февруари 2019 |author= |date=23 декември 2017}}</ref> Како претседател на партијата, тој се залага за евроатлантска политика, но со достоинствен третман на државата и македонскиот народ. Во јуни 2018 година, во пресрет на потпишувањето на [[Преспански договор|Преспанскиот договор]], тој изјавил дека е против уставните измени за промена на името.<ref>„[https://faktor.mk/mickoski-vmro-dpmne-e-protiv-promena-na-ustavot-so-cel-promena-na-imeto Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ е против промена на Уставот со цел промена на името]“. ''Фактор''. 14 јуни 2018.</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|Локалните избори]] во 2021 година, ВМРО-ДПМНЕ под водство на Мицкоски остварила победа со освојување градоначалнички места во 42 општини, што било повеќе од двојно од второпласираната партија на СДСМ со освоени 16 градоначалнички места, по што изјавил: :„Не треба тактизирање, треба да се донесат државнички одлуки и да се послуша волјата на народот. Ова е убедлива победа на опозицијата. Сакам да го замолам да размисли добро што ќе бидат следните чекори, да се надмине себеси и да ја разбере конечно пораката дека е доста и мора да замине. Нема веќе место за криминал. Не треба само Заев да си оди, туку и заевизмот и сето она што тој го претставува.“<ref>„[https://www.dw.com/mk/%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D0%B0-%D0%B8-%D0%BC%D1%83-%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%B4%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B5-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0/a-59680973 Мицкоски прогласи победа и му порача на Заев да замине]“. ''Дојче Веле''. 31 октомври 2021.</ref> Исходот од изборите го принудил тогашниот премиер [[Зоран Заев]] да поднесе оставка.<ref>„[https://www.dw.com/mk/%D0%B7%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B5-%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B8-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0/a-59681007 Заев се повлекува од владата и партијата]“. ''Дојче Веле''. 31 октомври 2021.</ref> На двојните избори (претседателски и парламентарни) ВМРО-ДПМНЕ под водството на Христијан Мицкоски однесе убедлива победа по која Мицкоски беше назначен за мандатар за составот на новата влада на Република Македонија. == Личен живот == Оженет е со Роза Мицкоска, која работи како професор по [[македонски јазик]] во [[СУГС Гимназија „Орце Николов“ - Скопје|СУГС Гимназија „Орце Николов“]] во Скопје. Од бракот со неа има два сина: Јован и Антониј.<ref>„[https://vistina.com.mk/hristijan-mickoski-so-sinovite-jovan-i-antonij-podgotveni-da-navivaat-za-makedonija-trojcata-musketari-go-kompletiraa-albumot-na-panini-za-euro-2021/ Христијан Мицкоски со синовите Јован и Антониј подготвени да навиваат за Македонија: „Тројцата мускетари“ го комплетираа албумот на „Панини“ за ЕУРО 2021] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230111163825/https://vistina.com.mk/hristijan-mickoski-so-sinovite-jovan-i-antonij-podgotveni-da-navivaat-za-makedonija-trojcata-musketari-go-kompletiraa-albumot-na-panini-za-euro-2021/ |date=2023-01-11 }}“. ''Вистина''. 12 мај 2021.</ref> Освен македонски како мајчин, говори [[англиски јазик|англиски]], [[италијански јазик|италијански]], [[српски јазик|српски]] и [[бугарски јазик]].<ref name=ВМРО-официјална/> == Публикации == * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Статика“. Интерна [[скрипта (настава)|скрипта]] во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Кинематика“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Динамика, осцилации и механизми“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Проектирање на мехатронички системи“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД - Скопје. * Мицкоски, Х. и Мицкоски, И. (2011). „Мехатронички системи со повеќечлена структра“. Интерна скрипта во електронска верзија во Power Point со ЦД. Скопје. * Анализа и проценка на повеќе влијателни фактори при процесот на кочење во железничкиот сообраќај. „Личен труд објавен 2021 година * Дизајн за апликација на сила врз кочница. „12 медитеранска конференција за вградено софтверско маневрирање (MECO) објавено Јуни 2023 година во Будва, Црна Гора. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * {{Facebook|MickoskiHristijan}} * [https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski Христијан Мицкоски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180915125639/https://vmro-dpmne.org.mk/pretsedatel/hristijan-mickoski |date=2018-09-15 }} — службено мрежно место на [[ВМРО-ДПМНЕ]] {{start box}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Премиер на Република Македонија]]|before=[[Талат Џафери]]|after=нема|years=2024–денес}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Никола Груевски]]}} {{s-ttl|title=Претседател на [[ВМРО-ДПМНЕ]]|years=2017–денес}} {{s-aft|after=нема}} {{end box}} {{ПремМак}} {{Влада на Македонија (јуни 2024)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мицкоски, Христијан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Претседатели на ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Премиери на Република Македонија]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Кичево]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Ново Село (Струмичко)]] [[Категорија:Апсолвенти на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Доктори на Машинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Професори на Машинскиот факултет - Скопје]] fhn4zav0xvagzkd4f2czgsuo1y3bzra Нешто лично 0 1186807 5590982 5418850 2026-07-12T15:22:02Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590982 wikitext text/x-wiki '''Нешто лично''' ([[јапонски]]: 個人的な体験) — [[роман]] на јапонскиот писател [[Кензабуро Ое]]. [[File:Titelblatt A Personal Matter.jpg|mini|Titelblatt der englischen Buchausgabe]]Нешто лично ==Содржина== Во својот најважен роман, Ое го разработува односот кон едно ментално хендикепирано дете. Од почетокот до крајот на оваа интимна и потресна приказна, главниот лик Птица се соочува со „агонијата од страдања“. Тој сонува да избега од „кафезот на [[семејство]]то“ и копнее да замине во [[Африка]] чии карти ги носи насекаде со себе.<ref>Магор, ''Каталог 2015''. Скопје, 2015, стр. 9.</ref> ==Осврт кон романот== Во романот, под лупата на нарацијата се ставени токму тегобните расположенија на Птица кој истовремено го чувствува товарот на срамот, [[Страв|стравот]], сомнежот, себезалажувањето, себеизмачувањето и себеобвинувањето. Но, наспроти сè, романот не завршува со [[нихилизам]] или [[ескапизам]], туку со [[Стоицизам|стоичко]] соочување со страдањето и со верба во смислата на егзистенцијата.<ref>Магор, ''Каталог 2015''. Скопје, 2015, стр. 9.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Кензабуро Ое]] [[Категорија:Изданија на Магор]] [[Категорија:Јапонски романи]] [[Категорија:Книги од 1964 година]] e2jm9i59l91i5ip8kvxhgckoixvve6o Дон Жуан (Хандке) 0 1187072 5590961 4496109 2026-07-12T14:27:23Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590961 wikitext text/x-wiki '''Дон Жуан: Неговата сопствена верзија''' ([[германски]]: ''Don Juan: (erzählt von ihm selbst)'') — [[новела]] на австрискиот [[писател]] [[Петер Хандке]] од 2004 година. [[Податотека:Peter-handke.jpg|мини|десно|Петер Хандке]] ==Содржина== Во „Дон Жуан“ приказната ја раскажува анонимниот раскажувач чија самотија еден ден ја нарушува Дон Жуан. Потоа следува опис на еротските авантури на [[Дон Жуан]] кои покажуваат дека тој, всушност, повеќе е освојуван отколку што самиот освојува.<ref name="ReferenceA">Магор, ''Каталог 2015''. Скопје, 2015, стр. 16.</ref> ==Осврт кон романот== Новелата претставува моќна приказна за односите меѓу [[Еротика|еротското]] и суровото, за љубовното чувство што постои само додека е копнеж. Со умешно прикажување на суптилните нијанси во меѓучовечките односи, Хандке ја открива повеќеслојноста на [[секс]]уалноста при што го користи познатиот културолошки лик за да даде остар коментар на многу аспекти од современиот живот.<ref name="ReferenceA"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Петер Хандке]] [[Категорија:Изданија на Магор]] [[Категорија:Новели]] [[Категорија:Книги од 2004 година]] dwtt4ub70dcs0ij8d942zx8inh95ic6 Хроника на една најавена смрт 0 1188379 5591062 5293454 2026-07-12T16:52:33Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591062 wikitext text/x-wiki '''„Хроника на една најавена смрт“''' ([[шпански]]: ''Cronica de una muerte anunciad'') - [[новела]] на [[Колумбија|колумбискиот]] писател [[Габриел Гарсија Маркес]] од 1981 година. [[File: Gabriel Garcia Marquez.jpg|thumb|right|Габриел Гарсија Маркес]] ==Содржина== Во книгата, раскажувачот (авторот) ги опишува околностите кои довеле до [[убиство]]то на Сантјаго Насар, богато момче на возраст од 21 година. Убиството се случило во едно [[село]] на [[Кариби]]те, а нему му претходела [[Свадба|свадбената]] прослава на Бајардо Сан Роман и Анхела Викарио. Сан Роман бил богат човек, син на прославен [[генерал]], додека Анхела била сиромашна девојка. Веднаш по свадбената прослава, Бајардо ја вратил Анхела кај нејзините родители, откривајќи дека таа не е девојка. Тогаш, Анхела била истепана од мајка ѝ при што Анхела изјавила дека Сантјаго е виновникот за нејзиниот срам, а нејзините браќа, Педро и Пабло (свињари и касапи) веднаш ги зеле ножевите и отишле да го чекаат Сантјаго со намера да го убијат. Притоа, тие отворено им кажале на сите жители на селото за својата намера, но поради чуден сплет на околности, никој не успеал навреме да го предупреди несреќното момче. Додека браќата седеле во дворот на локалната продавница, наспроти куќата на Сантјаго, тој се забавувал заедно со своите најблиски другари. Шефот на [[полиција]]та слушнал за намерата на браќата и им ги зел ножевите, но тие зеле други и продолжиле да го чекаат Сантјаго. Бидејќи отворено зборувале за својата намера, никој во селото не им верувал. Откако се разделил со другарите, Сантјаго се вратил дома, а потоа излегол да го пречека [[бискуп]]от кој поминал крај селото. Потоа, тој ја посетил својата свршеница и дури таму разбрал дека браќата Викарио планираат да го убијат. Без да ја знае причината за тоа, Сантјаго потрчал кон својот дом, но мајка му случајно ја заклучила портата, затоа што нејзините слугинки ѝ кажале дека Сантјаго веќе се вратил дома. Така, браќата го искасапиле Сантјаго пред очите на целото село, а потоа Сантјаго умрел на прагот од својот дом. Браќата биле уапсени и поминале три години во притвор, но биле ослободени од [[суд]]от. По настанот, како Бајардо така и целото [[семејство]] Викарио го напуштиле селото. Дури потоа, Анхела сфатила дека го сака Бајардо и во текот на 17 години му пишувала писма кои тој воопшто не ги отворал. Еден ден, без никаква најава, Бајардо се појавил во домот на Анхела.<ref>Gabrijel Garsija Markes, ''Hronika najavljene smrti''. Beograd: Narodna knjiga, 1982.</ref> ==Осврт кон делото== Новелата „Хроника на една најавена смрт“ била објавена во 1981 година, шест години по [[роман]]от „[[Есента на патријархот]]“, кога Маркес се заколнал дека нема повеќе да објавува сè додека биде уништена [[диктатура]]та на [[Пиноче]] во [[Чиле]]. Книгата била објавена во тираж од два милиони примероци (над 1,5 милиони примероци само во првото шпанско издание) и постигнала голем успех кај публиката.<ref>Габриел Гарсија Маркес, ''Есента на патријархот / Хроника на една најавена смрт''. Скопје: Мисла, 1983, стр. 312.</ref> <ref>Branko Anđić, „Čas antike u karipskom polisu“, во: Gabrijel Garsija Markes, Hronika najavljene smrti. Beograd: Narodna knjiga, 1982, стр. 111.</ref> Во „Хрониката на една најавена смрт“ Маркез покажува дека е во состојба да ја промени насоката и да тргне по нов, а сепак сопствен, раскажувачки пат. Ова дело остава впечаток на развиен расказ, со што означува враќање кон раните раскази на Маркез, но најавува натамошно усовршување на возбудливото и навидум едноставното раскажување својствено на раните раскази од типот на: „Еден ден“, „Дремка во вторник“ и „Вештачки рози“. Делото е напишано дисциплинирано и со голема економичност. Иако во него се задржани некои од препознатливите мотиви, како што се: инсистирањето на телесното, ироничната [[хипербола]], знаци од [[природа]]та, итн., тоа е ослободено од недостатоците кои ја нарушувале хармонијата на некои негови рани дела (на пример, романите „[[Отпадници“]] и „[[Лош час]]“). Во „Хрониката“, Маркез послободно и подоследно се свртува кон богатото наследство на античката [[трагедија]] развивајќи два полемички плана: Првиот план ја растура дихотомијата [[село]]-[[град]] во која сето зло потекнува од градот, додека автентичните [[морал]]ни вредности остануваат во селската пасторала. Притоа, Маркес оди чекор понатаму и ја покажува апсурдноста на поимите на честа и машкоста. На вториот план, Маркес ја оживува античката трагедија на детерминираноста при што тој ги прикажува [[хомер]]овската книжевна пракса и [[аристотел]]овата книжевна теорија во денешниот, апокрифен облик во кој принципите на [[веројатност]]а и нужноста се претвораат во принцип во кој апсурдното станува можно. „Хрониката“ се одликува со сложена, мозаичка структура во која не се почитуват [[Време|временскиот]] и [[простор]]ниот редослед, а самиот Маркес го оценил делото како „своето најдобро контролирано дело“. Наспроти [[иронија]]та и [[хумор]]от, како и многуте дигресии, „Хрониката“ нуди најпесимистичка слика на меѓучовечките односи во творештвото на Маркес.<ref>Branko Anđić, „Čas antike u karipskom polisu“, во: Gabrijel Garsija Markes, Hronika najavljene smrti. Beograd: Narodna knjiga, 1982, стр. 111-120.</ref> Оценувајќи го ова дело, [[Илија Чашуле]] вели дека Маркес го напуштил стилот на „Есента на патријархот“ и се вратил на книжевната поставка на некои други свои дела како, на пример, „[[На полковникот нема кој да му пишува]]“. Во книгата, во апсурдната историја на човекот чија [[смрт]] е предодредена, без никакви можности да се интервенира во судбината, се среќава избрусената, стегната, јасна, кратка и напната [[реченица]], како и чистиот, неоптоварен, „хроничарски“ [[јазик]]. Наизглед, тоа е дело без големи претензии, еден вид цртичка, краток одмор во творештвото на авторот, но тоа е само навидум така. Наспроти „Есента на патријархот“, во „Хрониката“ е застапено надворешно смирено, постапно раскажување за незибежната судбина на еден човек, но [[Филозофија|философската]] димензија за неможноста и за несакањето да се измени текот на нештата останува како тегобен товар по прочитувањето на книгата.<ref>Габриел Гарсија Маркес, ''Есента на патријархот / Хроника на една најавена смрт''. Скопје: Мисла, 1983, стр. 312-313.</ref> ==Изданија на македонски јазик== Делото било објавено на [[македонски јазик]] во 1983 година (како прво негово дело објавено на македонски јазик), во издание на „[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисл]]а“, во превод на [[Ванѓа Чашуле]]. Коректурата и лектурата ги извршила Елисавета Бежановска. Книгата е со димензии од 21 сантиметри, а била испечатена во [[печатница]]та на [[НИП „Нова Македонија“]], во [[Скопје]]. Таа е каталогизирана во [[НУБ „Климент Охридски“]] - Скопје, но ја нема меѓународната ознака ISBN.<ref>Габриел Гарсија Маркес, ''Есента на патријархот / Хроника на една најавена смрт''. Скопје: Мисла, 1983.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Габриел Гарсија Маркес]] [[Категорија:Книги од 1981 година]] [[Категорија:Изданија на Мисла]] [[Категорија:Книги на шпански јазик]] n7vzs3qd5e3o7tntdebwqidenxdtb6u Енциклопедија на мртвите 0 1188750 5591059 3700317 2026-07-12T16:43:56Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591059 wikitext text/x-wiki '''Енциклопедија на мртвите''' ([[српски]]: ''Енциклопедија мртвих'') - збирка раскази на српскиот писател [[Данило Киш]] од 1983 година. [[File:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|thumb|left|Портрет на Данило Киш на поштенска марка, Црна Гора, 2010]] == Структура дела == Збирката се состои од девет раскази:<ref>Danilo Kiš, ''Enciklopedija mrtvih''. Beograd: BIGZ, 1994.</ref> <ref>Danilo Kiš, ''Enciklopedija mrtvih''. Beograd: Arhipelag, 2015.</ref> * „[[Симон Чудотворецот (расказ)|Симон Чудотворецот]]“ (''Симон Чудотворац'') * „[[Посмртни почести]]“ (''Посмртне почасти'') * „[[Енциклопедија на мртвите (расказ)|Енциклопедија на мртвите]]“ (''Енциклопедија мртвих'') * „[[Легенда за спијачите]]“ (''Легенда о спавачима'') * „[[Огледало на непознатото]]“ (''Огледало непознато'') * „[[Приказна за мајсторот и ученикот]]“ (''Прича о мајстору и ученик'') * „[[Славно е да се умре за татковината]]“ (''Славно је за отаџбину мрет'') * „[[Книга на кралевите и будалите]]“ (''Књига краљева и будала'') * „[[Црвени марки со ликот на Ленин]]“ (''Црвене марке с ликом Лењина'') == Тематика == Заедничка тема на сите раскази е [[смрт]]та, која во ова дело е прикажана во различни [[Историја|историским]], [[Култура|културни]] и [[Идеологија|идеолошки]] димензии. Секој расказ има свои јунаци кои не се појавуваат во другите раскази, као и различна [[простор]]на и [[време]]нска определеност. Единтсвената заедничка нишка што ги поврзува расказите е смртта као неминовен [[Судбина|судбински]] избор. Одредувањето на тематската суштина на секој расказ е објаснето во додатокот со наслов ''[[ПС|постскриптум]]''. Самиот автор за значењето на „Енциклопедијата на мртвите“ вели:<ref>[http://www.artnit.net/pero/item/1558-enciklopedija-mrtvih.html www.artnit.net, Enciklopedija mrtvih]</ref> ''Тоа е книга за љубовта и смртта, и би се осудил да кажам дека со повнимателно читање може да се открие дека [[ерос]] и [[танатос]], како теми што се провлекуваат низ сите мои книги, овде доаѓаат до поцелосен израз. Мислам дека тоа е основното нешто што би можел да го кажам за значењето на Енциклопедијата.'' Слично на тоа, во пост-скриптумот кон збирката, Киш пишува: ''Сите раскази во оваа книга во поголема или во помала мера се во знакот на една тема што би ја нарекол [[Метафизика|метафизичка]]; од епот Гилгамеш, прашањето на [[смрт]]та е една од опсесивните теми во [[литература]]та.'' Притоа тој вели дека збирката би можела да носи поднаслов ''Западно-источен диван'', со јасен [[Иронија (стилистика)|ироничен]] и [[Пародија|пародиски]] контекст.<ref>„Post scriptum“ во: Danilo Kiš, ''Enciklopedija mrtvih''. Beograd: Arhipelag, 2015, стр. 163.</ref> == Наводи == {{reflist}} [[Категорија:Книги од 1983 година]] [[Категорија:Енциклопедија на мртвите]] c1qpnbir6nw4oreg26gnuho9v6e3r69 Јарослав Владимирович Галицки 0 1189840 5591314 5521058 2026-07-13T08:57:18Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591314 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Совет галицких бояр с юным князем Ярославом Владимировичем Галицким при получении известия о походе на Галич Изяслава Мстислав.jpg|мини|Јарослав Галицки на престолот, минијатура од [[Раѕивилски летопис|Раѕивилскиот летопис]] (15 век)]] '''Јарослав Владимирович Галицки''' бил руски [[Среден век|средновековен]] владетел на [[Галицко кнежевство|Галицкото кнежевство]] од 1153 до 1187 година. ==Животопис== Кнезот Јарослав му бил тест на кнезот [[Игор Свјатославич|Игор]], кој бил оженет со неговата ќерка Ефросинија. Според [[Ипатиевски летопис|Ипатиевскиот летопис]], кнезот Јарослав бил „мудар и многуречив кнез, богобојазлив, почитуван во други земји и прославен со своите битки“. Неговата војска често војувала на различно страни, но тој ретко учествувал во борбите. Познато е дека прогонетиот [[Византија|византиски]] цар [[Андроник Комнин]] се засолнил кај него. Престолнина на кнезот Јарослав бил градот [[Галич]], кој во 1241 година бил разурнат од [[Татари]]те. Неговиот замок бил изграден на високо место над реката [[Днестар]]. Денешниот град Галич е оддалечен шест километри од стариот град, а при [[Археологија|археолошките]] ископувања на Успенскиот собор (изграден во средината на [[12 век]]) бил пронајден [[саркофаг]]от со посмртните останки на кнезот Јарослав.<ref>„Коментари“, во: ''Слово за походор Игорев''. Скопје: Наша книга, 2002, стр. 63-64.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Руски средновековни владетели]] [[Категорија:Починати во 1187 година]] [[Категорија:Основачи на градови]] amrm3cb8bfzwmd8vb1vk4q2cj086ch8 Шахрекорд 0 1191420 5591315 4575224 2026-07-13T08:59:30Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591315 wikitext text/x-wiki [[Податотека:شهرکرد- میدان فردوسی.jpg|мини|Плоштад Фердовси]] {{внимание}} '''Шахр-е корд''', исто така [[романизирано]] како '''Шахрекорд''' е главен град на провинцијата Чахрмахал и Бахтијари, [[Иран]]. Тој е најголемиот град во [[покраината]] и е на 90 километри од третиот по големина град во Иран, [[Исфахан]]. Во времето на пописот во 2006 година, Шахрекорд имал население од околу 148.464, а метрополиската област Шарахракд имала 380.312 жители. Шахрекорд е познат по својата природна околина, студените зими, водопадите и реките. Шахрекорд е највисокиот главен град на Иран, над нивото на морето. Ова довело градот да биде познат како „Покривот на Иран“. Шахрекорд е на растојание од 521 километар југозападно од [[Техеран]]. Неговото време е студено во зима и топло во лето. Градот има скијачко одморалиште (Барде) кое се наоѓа околу 35 километри подалеку од неколку природни лагуни и мали езера за активности на отворено. == Потекло на поимот == Во антиката, пред исламската окупација на Персија, овој град бил наречен "Деж Горд". Зборот Деж значи тврдина, а зборот Горд значи "Херој". По [[муслиманското освојување на Персија]] и надмоќноста на арапскиот јазик, неговото име се сменило во "Дех Корд", бидејќи на [[арапската]] азбука нема букви "зх" и "г". Името на градот било изменето од "Дех Корд" во "Шахрекорд" во 1935 година,соодветно, пред [[муслиманските освојувања на Персија]]. == Историја == Монетите кои се пронајдени во Шахрекорд датираат од времето на [[Сасаниан]]. == Демографија == Шахрекорд(Загрис) се наоѓа околу 90 километри југозападно од [[Исфахан]] и 512 километри од [[Техеран]] . Тој е топографски сместен на север од планините [[Загрос]]. Се наоѓа на надморска височина од 2070 метри, Шахрекорд (Загрис) е највисок меѓу центрите на провинциите Иран, познат како Иранскиот покрив. == Клима == Шахрекорд (Загрис) ужива [[ладна полупустинска клима]] според класификацијата на [[Купен климата]] се одликува со жешки летни денови, благи летни ноќи, ладни зимски денови и студени зимски ноќи. Годишната просечна температура во Шахрекорд (Загрис) е околу 5,11&nbsp;°C, но минималните и максималните апсолутни температури снимени во Шахрекорд (Загрис) во текот на последните 30 години се -32&nbsp;°C и 42&nbsp;°C. Декември е најстуден месец, а јули е најтопол месец. Иако нивото на влажност е умерено или високо во зима, количината на дождови е близу до нула во садењето сезони, освен во април и мај. == Образование == Постојат три универзитети во градот Шахрекорд, Државен универзитет е [[Шахрекорд универзитетот]] (СКУ) со 5.713 ученици. Другите универзитети се [[Шахрекорд универзитет на медицина]] (СКУМС) со 1.690 студенти и [[Исламски Азад универзитет]] од Шахрекорд Бранч (ИАУСХК) со 7.400 студенти, што е еден од најпопуларните универзитети во Иран со талентирани членови на факултет и студенти. [[Категорија:Градови во Иран]] 6ral5e527sfssy1yrsm2x17deeiskg4 Војна на ѕвездите Епизода 2: Напад на клоновите 0 1191956 5591242 5444834 2026-07-12T22:28:42Z Andrew012p 85224 5591242 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{викификација}} [[Податотека:Sw-ep2-logo.png|мини|Војна на ѕвездите - Епизода II Напад на клоновите]] [[File: George Lucas cropped 2009.jpg|thumb|right| Џорџ Лукас]] '''Војна на ѕвездите: епизода II - Нападот на клоновите''' е американски научнофанатастичен филм од 2002 година и вториот дел од сагата на [[Војна на ѕвездите]]. Режија е [[Џорџ Лукас]], а глуми [[Хејден Кристенсен]], [[Еван Мекгрегор]], [[Кристофер Ли]] и [[Натали Портман]]. 2005 го следеше продолжението [[Војна на ѕвездите Епизода 3: Одмаздата на Сит|Војна на ѕвездите: Епизода 3 - Одмаздата на Сит]]. [[Податотека:Star Wars Logo.svg|мини|Лого на серијата Војна на ѕвездите]] ==Содржина== [[Падме (Војна на ѕвездите)|Падме Амидала]], сенаторот на планетата [[Набу (Војна на ѕвездите)|Набу]], се враќа во [[Корусант (Војна на ѕвездите)|Корусант]], Централниот свет на [[Галактичката република (Војна на ѕвездите)|Галактичката република]], за да присуствува на гласањето во [[Галактичкиот Сенат (Војна на ѕвездите)|Галактичкиот Сенат]] за формирање на Армијата на Републиката. Таа сака да зборува против војска. При слетување, извршен е бомбашки напад врз нејзиниот вселенски брод, но таа преживува неповредена на сметка на нејзината мамка [[Корде (Војна на ѕвездите)|Корде]]. По ова, [[Џедај Редот (Војна на ѕвездите)|Џедаи Редот]], според советот на двајцата нивни членови на канцеларката [[Шив Палпатин (Војна на ѕвездите)|Палпатин]], [[Оби-Ван Кеноби (Војна на ѕвездите)|Оби-Ван Кеноби]] и неговиот ученик [[Анакин Скајвокер (Војна на ѕвездите)|Анакин Скајвокер]] одлучиле да го заштитат сенаторот. {{See also|List of Star Wars characters|List of Star Wars cast members}} {{multiple image | total_width = 420 | direction = horizontal | align = right | footer = Од лево кон десно: [[Еван Мек Грегор]] (слика во 2012 година), [[Натали Портман]] (2015) и [[Хајден Кристенсен]] (2010) | image1 = Ewan McGregor Cannes 2012.jpg | alt1 = A photograph of Ewan McGregor | image2 = Natalie Portman Cannes 2015 5 (cropped).jpg | alt2 = A photograph of Natalie Portman | image3 = Hayden-cfda2010-0004(1) (cropped).jpg | alt3 = A photograph of Hayden Christensen }} Во текот на ноќта се направи уште еден обид за атентат врз Сенаторот со летачки бродови и две отровни животни слични на стогодишници, што беа пуштени од летачки дроид. Оби-Ван и Анакин го следат дроидот по својот сопственик, ловец на распродажници по име [[Зам Весел (Војна на ѕвездите)|Зам Весел]]. Но, пред да може да го открие името на нејзиниот клиент, [[Џанго Фет (Војна на ѕвездите)|Џанго Фет]], ја пука надвор од заседа. Џедаите одлучија да ја испратат сенатор Амидала назад во Набу за нејзината сопствена безбедност, во придружба на Анакин Скајвокер, Оби-Ван добива работа да го најде ловецот на распродажбата. [[File:Imperialmarch.jpg|thumb|upright=1.36|Clone troopers march onto their starships.|alt=Бројни редови војници кои излегуваат од голем вселенски брод]] Додека Анакин и Амидала патуваат во Набу, маскирани како бегалци, патеката на ловец на гласови Оби-Ван води кон планетата [[Камино (Војна на ѕвездите)|Камино]]. Таму тој е примен од [[Каминони (Војна на ѕвездите)|Каминоните]], и му покажуваат армија на генетитски идентични [[Клонови (Војна на ѕвездите)|клонови]], која ја создадоа за Републиката во име на мистериозно починатиот господар Сифо-Дијас. На Камино, Оби-Ван исто така, првпат се сретнува со Џанго Фет, кој беше ангажиран како Клонвирт на една од Богданските месечини од еден човек по име [[Гроф Дуку (Војна на ѕвездите)|Дарт Тиранус]], додека го бркаше поранешниот [[џедај]] [[Комари Воса (Војна на ѕвездите)|Комари Воса]]. Оби-Ван се сомнева дека Фет е вмешан во атентатот на сенаторот Амидала и се обидува да го фати за да може да го испрашува [[Џедајскиот совет (Војна на ѕвездите)|Џедајскиот совет]]. Џанго Фет бега со својот син [[Боба Фет (Војна на ѕвездите)|Боба Фет]], но Оби-Ван им придава уред за следење на бродот на Фет. На Набу, Анакин и Падме почнале да се заљубуваат, но Анакин, исто така, чувствува дека неговата мајка, кого тој ја оставил на [[Татуин (Војна на ѕвездите)|Татуин]] пред десет години, е во опасност. Тој паузи со Падме на Татуин и учи од [[Вато (Војна на ѕвездите)|Вато]], дилерот за отпадоци, дека неговата мајка, [[Шми Скајвокер (Војна на ѕвездите)|Шми Скајвокер]] беше ослободена од ропство и се омажи. Кога ќе го најде [[Клиг Ларс (Војна на ѕвездите)|Клиг Ларс]], сопругот на Шми, тој му кажува дека неговата мајка била киднапирана од [[Таскен Напаѓачите (Војна на ѕвездите)|Таскен напаѓачите]]. Тој ја следи патеката на Таскените, исто така наречени „Песочни луѓе“, и ја наоѓа неговата мајка, ослабена од мачење, која умира во неговите раце. Спротивно на [[Начинот на Џедај (Војна на ѕвездите)|Начинот на Џедај]], тој од лутина ги убива сите Песочни луѓе во кампот, па дури и жените и децата. [[File:Sevilla Plaza de Espana 01.jpg|thumb|upright=1.81|Плаза де Еспања беше локација за снимање на палатата Набу.]] Во меѓувреме, Оби-Ван ги следи Џанго и Боба Фет, со помош на уедот за следење на нивниот брод, до планетата [[Геоносис (Војна на ѕвездите)|Геоносис]]. Таму тој го преслушува состанокот на Ситот, и поранешен Џедај, Дарт Тиранус, исто така наречен Гроф Дуку со претставници на Трговската федерација и други водачи на [[Сепаратисти (Војна на ѕвездите)|Сепаратистите]]. Дуку е водач на конфедерација на ѕвездени системи кои се противат на Републиката. Тие се сојузници со [[Трговската Федерација (Војна на ѕвездите)|Трговската Федерација]], и го сакаат планот на својот господар да ја втурне Републиката во граѓанска војна. [[Нут Ганреј (Војна на ѕвездите)|Нут Ганреј]], вицекрал на Трговската Федерација, бара во замена за смртта на Амидала, која го објаснува атентатот на сенаторот. Пред Оби-Ван може целосно да ги пренесе своите наоди на Џедајскиот совет во Корусант, тој е фатен. Кога бил испрашуван од Тиранус, Оби-Ван формира сојуз со Конфедерацијата, бидејќи Републиката ќе биде под влијание на Сит. Тиранус се прави да дејствува со својата одвоеност против Сит. Оби-Ван одбива. Анакин Скајвокер, кој ја слушнал пораката на Оби-Ван по погребот на неговата мајка, тргна за Геоносис заедно со Амидала од Татуин за да го спаси Оби-Ван. Дроидот Р2-Д2 ја испратил пораката на Оби-Ван на Корусант. На Геоносис, Анакин, Падме, Р2-Д2 и протоколскиот дроид Ц-3ПО откриваат дека [[Геоносци (Војна на ѕвездите)|Геоносците]] градат дроидна армија за Сепаратистите. Откако избегале низ производните капацитети, и тие се заробени. На Корусант, Џедајскиот совет одлучи да ги испрати сите достапни Џедаи во Геоносис за да ги спасат Оби-Ван Кеноби, Анакин Скајвокер и сенаторот Амидала, и да ги отклучат тајните на Трговската федерација и трговските еснафи. Во исто време, Сенатот, на предлогот на [[Џар Џар Бинкс (Војна на ѕвездите)|Џар Џар Бинкс]], му дава на Канцеларот итни овластувања за да може да ја користи армијата на клонови. Оби-Ван Кеноби, Анакин Скајвокер и сенаторот Амидала, кои беа осудени на смрт, ќе бидат погубени во арената. Џедаите можат да го спречат нивното убивање, но потоа ги напаѓаат војската на дроидите на Геоносците. Десетици Џедаи стануваат жртва на ласерското оружје на дроидите, и Џедаите се заглавени. Без шанси против огромна моќ, тие се спасени само од силите што доаѓаат од клоновит предводени од [[Јода (Војна на ѕвездите)|Господар Јода]]. Со голема битка помеѓу клоновите и војската на дроиди, почнуваат [[Клоновните војни (Војна на ѕвездите)|Клоновните војни]]. Продолжува огромна битка низ целата планета, во која клоновите можат да ја докажат својата супериорност над дроидите. Неколку комерцијални всленски бродови се уништени додека се обидуваат да избегаат. Анакин и Оби-Ван го следат Дуку во превирањата на борбата во хангар, каде што го чека неговото вселенско летало. Иако Оби-Ван сака Дуку да го нападне со Анакин, Анакин го напаѓа сам. Дуку го фрла со силен удар од струја против ѕидот и тој се онесвестува. Дуку бега по борба против Оби-Ван Кеноби, Анакин Скајвокер и дури и Господар Јода. Анакин ја губи десната рака во оваа борба. Дуку побегнува во Корусант, каде што го сретнува својот господар [[Дарт Сидиус (Војна на ѕвездите)|Дарт Сидиус]]. И двајцата ја организирале војната, така што канцеларката добива овластувања да ја уништи демократијата на крајот. Планот на Дуку беше да ги оддели Џедаите и Републиката, иако тој исто така ја потпиша својата смртна казна. Ситот се подготвени да го извршат својот план. Анакин Скајвокер и Падме Амидала се враќаат во Набу и се склучуваат во тајност, бидејќи таквата врска е забранета на Џедаи. Оби-Ван, Јода и Мејс Винду размислуваат за Клоновните војни во Џедај Храмот на Корусант. Илјадници клонови воини маршираат во огромни вселенски бродови, подготвувајќи се за огромна војна што ќе ја промени галаксијата. ==Глумци== {| class="wikitable" !align="center"|Улога !align="center"|Глумец |- |Дарт Тиранус / Гроф Дуку |[[Кристофер Ли]] |- |Оби-Ван Кеноби |[[Еван Мекгрегор]] |- |Падме Амидала |[[Натали Портман]] |- |Аникен Скајвокер |[[Хејден Кристенсен]] |- |Мејс Винду |[[Семјуел Л. Џексон]] |- |Јода |[[Френк Оз|Франк Оз]] (глас) |- |Канцелар Палпатин / Дарт Сидиус |[[Ијан Мекдирмид]] |- |Шми Скајвокер-Ларс |[[Пернила август|Пернила Август]] |- |Џанго Фет, клонски војник |[[Темуера Морисон]] |- |Сенатор Бејл Органа |[[Џими Смитс]] |- |Клиг Ларс |[[Jack Џек Томсон|Џек Томсон]] |- |Беру Ларс |[[Бони Писе]] |- |Овен Ларс |[[Џоел Енгертон]] |- |Зам Весел |[[Лијана Волсман]] |- |Џар Џар Бинкс |[[Ахмед Бест]] |- |Гувернерот Сио Библ |[[Оливер Форд Дејвис]] |- |Декстер Џетстер |[[Рон Фалк]] |- |Капетан Тифо |[[Џеј Лагаиа]] |- |Вато |[[Ендру Секомб]] |- |Ц-3ПО |[[Ентони Даниелс]] |- |Руне Хако |[[Кристофер Трусел]] |} ==Различни верзии== Како и кај сите други филмови на „Војна на ѕвездите“, постојат и различни верзии на нападот на Клоновите воинот. Така имаше два различни Кинофасунга. Еден за бројните аналогни кина, кој беше завршен во април 2002 година, и дигитална верзија, која беше доставен до неколкуте дигитални кина што постоеја во 2002 година, малку подоцна. Оваа дигитална верзија подоцна беше пронајдена и на VHS и DVD домашното кино анализа. Покрај тоа, Blu-ray верзија на 2011 година донесе повеќе промени. Дигиталната театарска верзија е неколку секунди подолга од аналогна верзија. Во две сцени се додадени дополнителни дијалози, трета промена содржи нов шут кој ја покажува вештачката рака на Анакин појасно на свадбата. Покрај тоа, требаше да има и бројни мали исправки на боја. За изданието на Blu-ray, редоследот на сцените беше минимално менуван во разни точки, исто така, беше побарана помош за неговата мајка Шми за време на кошмарот на Анакин. Аналогната театарска верзија на Војна на ѕвездите: епизода II - Напад на клоновите, која беше видена од повеќето посетители во 2002 година, никогаш не била објавена на VHS, Laserdisc, DVD или Blu-ray. [[Категорија:Војна на ѕвездите]] [[Категорија:Филмови од 2002 година]] 2or0id5e2lhnpgzt3gcf97lob38prm7 Димче Беловски 0 1204337 5590999 5307695 2026-07-12T15:36:52Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5590999 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Izvestaj od Stabot na 50 divizija do GS na Makedonija za formiranje na novi brigadi, NOV, 1944 (2).jpg|мини|Документ со потпис на Димче Беловски за формирање на нови бригади, 26 септември 1944 година]] '''Димче Белоски''' ({{роден|25|октомври|1923}} во {{Роден во|Штип||}} — {{починат|17|јуни|2010}} во {{Починат во|Скопје||}}) – [[револуционер]], борец за слобода на македонскиот народ, македонски комунист, политичар и дипломат. Студирал право. Бил член на [[СКОЈ]] (1941) и на [[КПМ]] (1943). Како истакнат учесник во НОАВМ, бил политички комесар на чета и на баталјон во воените единици на НОВ и ПОМ, а потоа политички комесар на [[50. македонска дивизија на НОВЈ|Педесеттата (македонска) дивизија на НОВЈ]]. Бил делегат на Првото заседание на [[АСНОМ]]. По Ослободувањето ја завршил Вишата политичка школа „Ѓуро Ѓаковиќ“ во [[Белград]] и извршувал разни партиски, општествени и дипломатски должности: политички секретар на Обласниот комитет на КПМ во Скопје, секретар на ПК на СКОЈ за Македонија, член на ЦК СКМ, пратеник во Собранието на НРМ, директор на НИП „Нова Македонија“, член на Извршниот совет на СРМ, заменик на постојаниот претставник во Постојаната мисија на СФРЈ во Њујорк, амбасадор на СФРЈ во [[Канада]] и во [[САД]] и претставник на СФРЈ во ООН, помошник државен секретар на СФРЈ за надворешни работи (1965–1969), член на Претседателството на ЦК на СКЈ и секретар на ЦК на СКЈ. Носител е на [[Партизанска споменица 1941]].<ref>Македонска енциклопедија, МАНУ, Скопје, 2009, том I, стр. 143-144.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Беловски, Димче}} [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Македонски партизани]] [[Категорија:Македонски дипломати]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Луѓе од Штип]] [[Категорија:Починати во Скопје]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] [[Категорија:Делегати на Второто заседание на АСНОМ]] a2an214qqf7gxm1w8vntr0zz854j45a Сладун 0 1205193 5591111 5564120 2026-07-12T17:58:44Z P.Nedelkovski 47736 /* Поврзано */ 5591111 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Quercus_frainetto_RB1.JPG|мини|250x250пкс| Стебло од слад во ботаничката градина во [[Познањ]] .]] '''Сладун''' ( {{langx|la|Quercus frainetto}}) е вид на високо [[Листопадни растенија|листопадно]] [[Дрво (растение)|дрво]] од родот [[даб]]. == Распространетост == Слад е дрво на [[Југоисточна Европа]] и еден дел од Мала Азија . Според својата област, тој припаѓа на [[Балкански Полуостров|балканскиот]] [[Флора|цветен]] елемент, со фокус на областа на поранешна [[Мизија]] (Србија и Бугарија). Во Европа, тој достигнува на север до границата на [[Унгарија]], [[Романија]] и [[Украина]] и на југ до [[Пелопонез]] . Исто така се наоѓа на некои места во јужна [[Италија]] . Стигнува на исток до [[Бесарабија]] .<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|date=2005|publisher=Привредно финансијски водич|isbn=|edition=2|series=|volume=|location=Београд|pages=272-304}}</ref> === Сладун на Балканот === На Балканот, Сладун е дел од климатогената заедница на дабовиот појас, односно шумата од слад и цера ( ''Quercetum frainetto - cerris'' Rudski 1949). Оваа заедница опфаќа големи области на [[Шумадија]], ширејќи се во [[Босна (регион)|Босна]], [[Црна Гора]], [[Македонија (регион)|Македонија]] и [[Бугарија]].<ref name="vukicevic"/> Фактот дека сладот е далеку поценет како техничко дрво отколку цера влијаело на тоа да биде повеќе исечен.<ref name="enciklopedija">{{Наведена книга|title=Šumarska enciklopedija. 1, A-Kos|publisher=Grafički zavod Hrvatske|year=1959|location=Zagreb|pages=79}}</ref> == Изглед == Сладот расте до висина од 30 m и достигнува дебелина на трупот до 1 m. По само 5 години, на младите стебла се јавува мртва кора. Кората е потенка отколку кај педаговите, со посветла боја и обично со надолжни и попречни плитки пукнатини. Младите гранчиња се релативно густи и влакнести. Сладот развива широка и прилично густа, заоблена крошна.<ref name="vukicevic"/><ref name="enciklopedija"/> Пупките се големи, влакнести. Тие се натрупуваат на врвот на гранките, како и на лисјата. Лисјата се едноставни, наизменично распоредени на гранките. Тие се големи, превртени овални, долги до 20-30 см, во форма на срце или исправени во основата, на многу кратки (3-8 см) влакнести стебленца. Работ е длабоко решеткаст, со 6-10 симетрични лобуси заострени кон врвот. Реверсот на листот е меко влакнест.<ref name="vukicevic"/><ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska kwiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> [[Цвет]]овите се еднополови. Машките рабници се прилично долги, до 12 см, ретко влакнести. Женските цветови се влакнести и седат на обичен краток труп. Цветаат во април и мај.<ref name="vukicevic"/><ref name="lanzara"/> [[Плод]]овите се натрупуваат на врвовите на гранките, како и на лисјата. [[Желад|Обината]] е јајцевидна, долга 15-30 см, 2-3 пати подолга од куполата, на кратко стебленце. [[Купула|Куполата]] е полутопчеста, има сиви, тесно прилагодени, влакнести скали, кои го преминуваат работ на горниот дел. Зрее во октомври истата година.<ref name="vukicevic"/><ref name="lanzara"/> Се раѓа обилно на секои 5-8 години.<ref name="medljika">{{Наведено списание|last=Krakar|first=Davorin|year=2012|title=Karakteristike meduna hrasta sladuna iz Požeške kotline|url=http://hrcak.srce.hr/9738|journal=Radovi Zavoda za znanstveni i umjetnički rad u Požegi|volume=1|pages=375-397|access-date=8 февруари 2016}}</ref><gallery> Quercus frainetto1.jpg|Кора Quercus frainetto Capocotta leaf 1.jpg|Лице на листот Quercus frainetto Capocotta leaf 2.jpg|Реверсот на листот Quercus x frainetto1.jpg|Цвеќиња и лисја групирани на врвот на гранките Quercus frainetto RB2.JPG|Плодови и лисја </gallery> == Живеалиште == [[Податотека:Zapis-0154-Tulez-Hrast-Sladun-SP231-Spomenik-prirode_20150404_2916.JPG|десно|мини|250x250пкс| Запис - Природен споменик од Дабовиот слад во селото Тулеш, општина [[Аранѓеловац]]]] Сладун се искачува до 1.000 метри надморска височина. Главно расте на подлабоки и прилично суви [[Почва|почви]], како што се шума, смоница, но исто така и псевдолог со кисела реакција. Ксеротермикот е вид на преодна област помеѓу источниот Медитеран и југозападните [[Степа|степи]] . == Употребата == === Дрво === Дрвото од слад е густо, [[Год|прстените се]] впечатливи, порозни во форма на прстен. Бојата на дрвото е бело-жолтеникава, а јадрото е жолтеникаво-кафеаво. Дрвото од слад е далеку повреден од [[Цер|црешата]] . Тешко е да се искине, многу е тврд и издржлив, пука многу силно.<ref name="enciklopedija"/><ref name="upotreba">{{Наведено списание|last=Шошкић|first=Борислав|date=јул-октобар 2006.|title=Својства и употреба храстовог дрвета Србије|url=http://www.srpskosumarskoudruzenje.org.rs/pdf/sumarstvo/2006_3/sumarstvo2006_3_rad8.pdf|journal=Шумарство|volume=3|pages=109-124|access-date=21 јануари 2016}}</ref> Како и другите видови од родот [[даб]] и слад, тоа е ценето техничко дрво и има широка примена. Поради своите естетски и механички својства и издржливост, се користи во тркалезна состојба или како пилена дрва и [[фурнир]] . Во својата тркалезна состојба, се користи како рударско дрво и за производство на железнички прагови. Исечениот материјал од сладот има широка примена во градежништвото, за производство на [[мебел]] и градежна столарија. Добро е [[Копаничарство|врежан]], затоа се користи и за уметничко изразување. Сладот е малку помалку ценети од дабовите дрвја .<ref>{{Наведено списание|last=Поповић|first=Здравко|last2=Тодоровић|first2=Небојша|date=2007|title=Својства дрвета храста сладуна (Quercus conferta Kit.) из манастирских шума хиландара|url=http://glasnik.sfb.bg.ac.rs/prikazi_clanak.php?id=1132|journal=Гласник шумарског факултета|volume=9 5|pages=145-154|access-date=2 февруари 2016}}</ref> === Овошје - желади === [[Податотека:Pannage_in_the_New_Forest.JPG|десно|мини|250x250пкс| „гоење“ свињи.]] Познато е дека за време на владеењето на принцот [[Милош Обреновиќ]], т.н. „гоење на свињи“ беше еден од најчестите начини на широко гоење на свињите во Србија, во дабовите и буковите шуми.<ref name="stocarstvo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|title=Žir kao dopunsko hranivo za životinje|last=Dušanović Pasello|first=Đorđo|publisher=GAUS Agencija|accessdate=2021-01-11|archive-date=2020-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916025304/http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|url-status=dead}}</ref> Денес, овој вид на исхрана е особено популарен во [[Органско земјоделство|органското земјоделство]] . Дабовите желади се користеле во исхраната на луѓето уште од античко време. Утврдено е дека во исхраната се користеле педуни и седечки желади уште во [[Младо камено време|неолитот]] . Желадите на многу видови дабови, вклучувајќи слад, се богати со [[скроб]], [[шеќер]], [[Белковина|белковини]], масти, [[смола]] и [[танин]] . Јадењето на желадите зависи од содржината на танините во нив. Големата содржина на танини резултира со горчлив вкус на плодовите и ја ограничува нивната употреба во исхраната на луѓето. Сладот припаѓа на видовите чии желади имаат мала содржина на танин и многу скроб. Желадите сè уште се користат во исхраната на поборниците за природна исхрана и може да се користат печени како слатки костени, како пире, мелени во брашно како додаток на леб или пржени и мелени како замена за кафе. Терминот „кафе од желад“ (Eichelkaffe) и денес е познат во Германија.<ref name="grlic">{{Наведена книга|title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja|last=Grlić|first=Ljubiša|publisher=August Cesarec|year=1986|location=Zagreb|pages=83-85}}</ref> === Медлика === Сладот е медоносен вид. Особено е значаен како извор на медлика (мед, мед, [[Англиски јазик|инже]] . ''Мед од мед'' ), посебен вид мед произведен од пчели од т.н. медлица излачена од живите делови на растенијата. Оваа секреција може да биде предизвикана од инсекти кои цицаат сок од растенија, односно нивните или растителни секрети формирани како одговор на оштетување на пупки, лисја, четинари или гранки, но исто така може да биде физиолошки феномен без посредување на други инсекти помеѓу растението и пчелата. Во процесот на раст и зреење на желади од слад, од самите желади се лачи сладок, прозирен сок од самите желади. Сокот од желадите што ги храни семето почнува да протекува по должината на [[Кутикула|кутикулата на]] желадот, често со формирање на пена. Секој поединец "мед" од желад неколку дена, и бидејќи не сите желади од мед во исто време, овој феномен може да трае и до 2 месеци, во текот на јули и август. Медликата е ефикасен антиоксиданс, кој, поради неговата способност да ги врзува слободните радикали, му обезбедува значително место во исхраната. Покрај тоа, медликата се апсорбира од човечкиот цревен тракт и затоа има помалку агресивно влијание врз живите клетки на човечкото тело, што му дава одредена предност во однос на лечењето од цветниот мед.<ref name="medljika"/> == Наводи == {{Наводи|30em}} == Поврзано == * [[Даб]] * [[Горун]] * [[Цер]] * [[Благун]] * [[Стежер]] * [[Желад]] == Литература == * {{Наведена книга|title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja|last=Grlić|first=Ljubiša|publisher=August Cesarec|year=1986|location=Zagreb|pages=83-85|ref=harv}} * {{Наведена книга|title=Šumarska enciklopedija. 1, A-Kos|publisher=Grafički zavod Hrvatske|year=1959|location=Zagreb|pages=79}} * {{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska kwiga|year=1982|location=Zagreb|ref=harv}} * {{Наведена книга|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|date=2005|publisher=Привредно финансијски водич|isbn=|edition=2|series=|volume=|location=Београд|pages=272-304}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20160808004254/http://mojabasta.com/atlas-biljaka/item/quercus-frainetto-tenore.html QUERCUS FRAINETTO Tenore] - пристапено на 2 февруари 2016 година. * [http://www.novosti.rs/vesti/naslovna/reportaze/aktuelno.293.html:510085-Posecena-Sumadija-drvece-otislo-u-grede Јелена Матијевиќ: Шумадија беше исечена, дрвјата влегоа во греди!] - пристапено на 2 февруари 2016 година * [http://www.zlatna-dolina.hr/wct_index.php?run=row&wct=129&rid=108 Даб слад Малун] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201101085708/http://www.zlatna-dolina.hr/wct_index.php?run=row&wct=129&rid=108 |date=2020-11-01 }} - пристапено на 8 февруари 2016 година {{Таксонска лента}} [[Категорија:Хортикултура]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Украсни дрва]] 8o0kyvc4docot8jxzrqkq1qzwnobkre Вечната насмевка 0 1205932 5590959 3767788 2026-07-12T14:26:02Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590959 wikitext text/x-wiki '''Вечната насмевка''' ([[шведски јазик|шведски]]: ''Det eviga leendet'') — [[новела]] на шведскиот писател [[Пер Лагерквист]] од 1920 година. [[Податотека:Lagerkvist.jpg|мини|десно|Пер Фабијан Лагерквист]] ==Содржина== Во темнината седат неколку мртовци и зборуваат за убавината на [[живот]]от и се сеќаваат на своите животи. Еден старец раскажува како живеел осамено, работејќи како клучар, а дури во староста го засакал животот, откако случајно видел една убава девојка. Кога почувствувал дека ќе умре, се обидел да влезе во нејзината куќа, но не успеал и [[Смрт|умрел]] на улицата. Разговорите на мртовците ги слуша еден старец, кој живеел скромен, сиромашен живот без никој да му обрне внимание. Еден млад мртовец почнува да раскажува за својата прошетка во [[шума]]та, каде дошол до една воденица, каде добро вечерал, потоа легнал со жената на [[Воденица|воденичарот]], а потоа се фрлил во [[река]]та. Друг млад мртовец копнее по саканата девојка, но старецот кој седи до него му кажува дека девојката е одамна мртва, а тој бил нејзиниот син. Друг човек раскажува за својата сакана девојка со која подоцна се оженил, но која умрела штом го родила бебето, а целото село погинало од природна катастрофа. Потоа зборуваат неколку луѓе кои, секој на свој начин, се претставуваат како спасители на човештвото. Најпосле, едне човек ги повикува мртвите да појдат кај [[господ]] за да им ја каже смислата на животот. Постепено се собираат безброј луѓе кои со векови патуваат низ темнината. Меѓутоа, кога доаѓаат кај бога, тој не им дава никаков одговор, туку ги поразува со својата едноставност, а децата почнуваат да си играат со него. Наеднаш, сите мртовци наоѓаат спокојство и сфаќаат дека животот е вреден сам по себе, по што мирно се враќаат назад.<ref>Per Lagerkvist, ''Krvnik – Vječni smiješak''. Beograd: Rad, 1964, стр. 59-124.</ref> ==Осврт кон делото== „Вечната насмевка“ е дело за потрагата по смислата на животот, парабола за богатството и разноликоста на животот и неговата неможност да се сведе на еден елемент. Параболичната рамка во која Лагерквист го набљудува човечкиот род - за да ѝ побегнат на вечноста, мртовците разговараат за своите животи на земјата - претставува основа врз која авторот ја гради својата едноставна порака за несовпаѓањето на човековото искуство и за вечната релативност на [[живот]]от, среќата, задоволството, победите и поразите. Оваа лирска приказна, исткаена од едноставни, скржави вињети за различните човечки судбини, го освојува читателот со својата едноставна, непретенциозна сериозност со која авторот ја развива тезата за животот како „нешто најразбирливо од сето она што не може да се разбере“. Преку убедливиот човечки мозаик, возбудлив во својата едноставност, ова дело нуди една голема вистина - дека сопственото искуство е мерка на сите нешта и дека секој човек има свое место во животот во кое треба најпотполно да се оствари.<ref>Dušan Puvačić, „Per Lagerkvist“, во: Lagerkvist, ''Krvnik – Vječni smiješak''. Beograd: Rad, 1964, стр. 128-129.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Новели]] [[Категорија:Книги од 1920 година]] [[Категорија:Дела на Пер Лагерквист]] 5astpgn8woi1boa2l36mzvbd2uwfprs Децата на полноќта 0 1205938 5591060 5319931 2026-07-12T16:46:56Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591060 wikitext text/x-wiki '''„Децата на полноќта“''' ([[англиски]]: ''Midnight's Children'') — [[роман]] на индиско-англискиот писател [[Салман Ружди]] од 1981 година. [[Податотека:Salman-Rushdie-1.jpg|thumb|Салман Ружди]] ==Содржина== Романот се состои од три книги со по 8, 15 и 7 глави, соодветно. ===Прва книга=== * ''Дупнатиот чаршав'': Салем Синај, човек на возраст од 31 година, роден на полноќ, на 15 август 1947 година, за време на прославата на независноста на [[Индија]]. Тој почнува да ја раскажува својата животна приказна во присуство на жената со која живее, работничката Падма. Приказната започнува во 1915 година, кога неговиот дедо, Адам Азиз, се враќа во родниот град во [[Кашмир]], по петгодишни студии по [[медицина]] на [[Хајделбершки универзитет|УНиверзитетот во Хајделберг]]. За време на студиите, татко му претрпел [[мозочен удар]] така што мајка му ја презела трговијата со [[Скапоцен камен|скапоцени камења]]. Месниот земјопоседник Гани го повикува Адам Азиз да ја лекува неговата болна ќерка Насема. Кога пристигнува во домот на Гани, лекарот ја затекнува девојката покриена со чаршав за тој да не може да ја гледа.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 9-32.</ref> * ''Меркурохром'': По првата посета на докторот, Насема често заболува, па Адам често ја посетува и тоа трае неколку години при што тој запознава дел по дел од нејзиното тело. Всушност, тој е вљубен во девојката, а и таа покажува наклонетост кон него, преправајќи се дека постојано е болна. Во 1918 година умираат родителите на Адам. Еднаш го посетува Илза, неговата пријателка од Германија, која намерно се дави во езерото. Пролетта 1919 година се одржува [[свадба]]та на Адам и Насема, кои потоа се селат во Агра, каде Адам добива работа на [[универзитет]]от. Со себе, младенците го носат и чаршавот кого го чуваат како реликвија до крајот на животот. Патем, тие застануваат во еден град, каде Индијците одржуваат митинг против британската власт. Тогаш, британската војска пука во луѓето, убивајќи многу од нив, а Адам е непосреден сведок на масакрот.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 33-54.</ref> * ''Плукни во кофата'': Во 1942 година, Адам и Насема се веќе средовечен брачен пар со пет деца. Во тоа време, во Агра треба да се одржи собрание на организацијата „Слободен ислам“, а Адам е воодушевен приврзаник на водачот на организацијата, Мијан Абдулах. Меѓутоа, непосредно пред собранието, неколку маскирани луѓе влегуваат во седиштето на организацијата и го убиваат Абдулах. Неговиот секретар, поетот Надир Кан, успева да побегне и се сокрива во куќата на докторот Адам Азиз.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 55-77.</ref> * ''Под ќилимот'': Надир Кан живее скриен во подрумот на куќата на Адам Азиз, а Насема е против тоа и во текот на две години не зборува со никого. За Надир Кан се грижи ќерката на Адам, Мумтаза која се вљубува во бегалецот. Во 1943 година се одржува тајната венчавка на Надир Кан и Мумтаза, кои потоа живеат заедно во подрумот, а Насема не присуствува на венчавката. Во август 1945 година се разболува Мумтаза, а при прегледот, татко ѝ открива дека таа и Надир Кан немале никакви [[Полов однос|полови односи]] во [[брак]]от. Тогаш, Насема го прекинува тригодишниот молк, обвинувајќи го сопругот дека го уништил семејството, а за време на кавгата, најмладата ќерка Емералда оди во касарната и го пријавува Надир Кан кај мајорот Зулфикар. Во домот на Адам Азиз доаѓа војската, но во меѓувреме, Надир Кан успева да побегне, оставајќи порака дека ја ослободува Мумтаза од брачната обврска. Подоцна, мајорот Зулфикар ја бара Емералда за жена, а нивната свадба се одржува во 1946 година. Истата година, неколку месеци подоцна, Мумтаза се мажи за [[Трговија|трговецот]] Ахмед Синај, кој неколку години претходно ѝ се додворува на најстарата ќерка Алија. Поради тоа, Алија никогаш повеќе не прозборува со сестра си Мумтаза, а истовремено решава да не се мажи. Веднаш по свадбата, Ахмед ѝ го менува името на Мумтаза во Амина.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 78-98.</ref> * ''Прокламација'': Во јануари 1947 година, Ахмед Синај и Амина живеат во [[Делхи]]. Иако во нејзините спомени сè уште живее Надри Кан, таа е вредна домаќинка, верна на сопругот кого се труди да го засака. Во тоа време, Амина сфаќа дека е [[Бременост|бремена]] и чека згодна прилика да му каже на сопругот, но тој мора веднаш да ја напушти куќата поради веста за пожар во трговските складишта. Истиот ден, насобраната толпа во муслиманската улица сака да линчува еден [[Хиндуси|Хиндус]], а Амина храбро го зема во одбрана и му го спасува животот така што пред присутните ја кажува својата тајна за бременоста.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 99-122.</ref> * ''Стоглавите чудовишта'': Во знак на благодарност, спасениот Хиндус ја носи АМина кај својот роднина-гаталец, кој ѝ ја претскажува иднината на нејзиниот син. Истата ноќ, Ахмед Синај и неговите деловни соработници одат во старата [[тврдина]] со намера на една банда да ѝ дадат пари за да го спасат своето складиште. Меѓутоа, еден [[мајмун]] ги уништува парите и така пропаѓа зделката, а бандата веднаш подметнува [[пожар]] во складиштето. Тогаш, Ахмед решава да го напушти градот и во јуни 1947 година, тој и Амина се селат во [[Мумбај|Бомбај]].<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 123-143.</ref> * ''Метволд'': Во Бомбај, Ахмед Синај купува евтино англиска вила при што продавачот, [[Англичани|Англичанецот]] Метволд, поставува услов новите сопственици да не менуваат ништо во вилата. Истовремено, еден весник објавува награда за детето што ќе се роди на полноќ, на 15 август, кога треба да биде прогласена независноста на [[Индија]]. Амина е убедена дека нејзиниот син ќе ја освои наградата.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 144-166.</ref> * ''Тика-така'': Конечно, Амина ја зафаќаат породилните болки и Ахмед ја носи во болницата на докторот Нарликар. Додека целиот град ја прославува независноста на земјата, Амина раѓа син. Истовремено, во другата соба, една сиромашна жена раѓа машко дете, чиј вистински татко е Метволд, при што таа умира за време на породувањето. Меѓутоа, [[Акушерство|акушерката]] Марија Переира ги заменува бебињата и на Амина ѝ го дава другото бебе на кое му го даваат името Салем. Три дена подоцна, бидејќи ја гризе совеста, Марија се пријавува кај Амина и оттогаш таа служи како дадилка на Салем. По некое време, Амина ја [[интервју]]ираат новинарите од весникот во кој е објавена статија и голема [[фотографија]] на „детето на полноќта“.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 167-187.</ref> ===Втора книга=== * ''Показалецот на рибарот'': Салем е крупно и мирно бебе со небесносини очи. Тој расте многу брзо, а Амина и Марија го негуваат со голема љубов. Одвреме-навреме, во околината доаѓа уличниот свирач, заедно со синот Шива, кој е роден истовремено со Салем. Бидејќи Амина е целосно посветена на негата на Салем, Ахмед Синај се чувствува запоставен и станува [[Алкохолизам|алкохоличар]], а исто така, има неколку љубовници. По некое, време, наговорен од лекарот во чија болница е роден Салем, Ахмед започнува еден деловен потфат, но власта му го замрзнува целиот имот.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 191-215.</ref> * ''Змии и скали'': Бидејќи [[семејство]]то Синај наеднаш осиромашува, горниот кат на вилата му го издава под наем на еден стар доктор кој целиот живот ги проучува [[Змија|змиите]]. Тогаш, во посета на Амина доаѓаат нејзините родители од [[Пакистан]]. Амина, пак, почнува да се обложува коњски трки и постојано добива, заработувајќи многу пари, но нив му ги дава на соседот-[[адвокат]] кој ја води судската постапка за одмрзнување на имотот на Ахмед. Братот на Амина, Ханиф, се доселува во Бомбај и снима [[филм]] чија премиера се прекинува поради веста за убиството на [[Махатма Ганди|Ганди]]. Во домот на семејството Синај се раѓа голема нетрпеливост меѓу Марија и главнито слуга Муса, кој краде некои скапоцени работи, но [[полиција]]та го открива и тој е принуден да ја напушти куќата. Подоцна, полицијата открива еден сомнителен човек кој ноќе го посетува имотот во близината на вилата, а потоа се дознава дека тој е Јосиф де Коста, поранешниот љубовник на Марија Перерира, кој умира каснат од [[змија]]. Кон крајот на август 1948 година, Салем се разболува од [[тифус]] и нема никакви изгледи да преживее. Тогаш, потстанарот му дава мала доза отров од [[кралска кобра]] и Салем наеднаш оздравува. Неколку дена подоцна, на 1 септември, Амина раѓа ќерка која, поради црвената коса, ја нарекуваат Црвенокосата Мајмунка.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 216-236.</ref> * ''Несреќниот случај во сандакот за алишта'': Во 1956 година, Салем има девет години. Тој е грдо дете со огромен нос поради кој е изложен на потсмев, а расте под притисокот дека треба да постигне голем успех во животот. Немоќен да ја пронајде својата животна цел, најмногу сака да се крие во сандакот за нечистата облека. Истовремено, сестра му расте како немирно девојче кое постојано прави ситни проблеми, борејќи се да го привлече вниманието на родителите врз себе. Во тоа време, непознат човек често [[телефон]]ира во нивниот дом, а по секој разговор, Амина е видно вознемирена. Еден ден, Салем се крие во сандакот за нечистата облека и го слуша разговорот меѓу мајка си и непознатиот човек по што таа почнува да плаче и да го извикува името на Надир Кан. Тогаш, Салем ја гледа мајка си гола, но таа го открива и тој е казнет. Утредента, Салем им соопштува на родителите дека слуша некакви внатрешни гласови, но тие не му веруваат, а татко му му удира шлаканица. Во таа прилика, Амина се присетува на претскажувањето на гатачот во кое се споменувале и сандак за облека и внатрешни гласови.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 237-261.</ref> * ''Сеиндиското радио'': Салем ја крие својата тајна — дарбата да ги чита туѓите мисли. Неговата способност му создава збрка во главата и тој се крие во блиската напуштена кула, каде ужива читајќи ги мислите на непознатите луѓе од целата земја. Во тоа време, деловниот соработник на татко му, докторот Нарликар, умира под налетот на разулавената толпа и тогаш Ахмед го губи капиталот. Кон крајот на 1956 година умира уличниот пејач — таткото на детето Шива кое се раѓа истовремено со Салем во клиниката на доктор Нарликар.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 262-284.</ref> * ''Љубов во Бомбај'': На почетокот од 1957 година, во соседството на Салем доаѓа американското девојче Евелин Барнз и тој се вљубува во неа, иако таа не покажува никаков интерес кон него. Во една прилика, настојувајќи ја се покаже пред неа, Салем се судира со велосипедот и претрпува тежок потрес на мозокот. Во февруари истата година, во Бомбај се одржуваат масовни демонстрации, а Салем, повторно со намера да се покаже пред саканата, упаѓа со велосипедот меѓу демонстрантите. Под присила, тој им кажува една песничка, која малку подоцна се јавува како причина за крвав судир меѓу две противнички групи којшто завршува со многу жртви и повредени.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 285-305.</ref> * ''Десеттиот роденден'': Ноќта, на 15 август 1947 година, во Индија се родиле 1001 дете и секое имало некаква необична дарба. Подоцна, многу од нив умреле, така што во 1957 година преостанале 581 деца на полноќта, а од нив, само Салем и Шива се родени точно на полноќ. Во тоа време, Ахмед Синај се повлекува во себе и уште повеќе тоне во алкохолизмот. Тој ги продава недвижностите и почнува да се занимава со финансиски спекулации при што остварува голема заработка. Истовремено, Марија ја прогонува [[Дух (призрак)|духот]] на мртвиот љубовник Јосиф де Коста, а нејзината сестра, Алиса, му станува секретарка на Ахмед Синај. Во такви околности, Салем го прославува десеттиот [[роденден]] на кој присуствуваат малку гости, зашто, по наредба на Евелин, тој е исфрлен од неговата маалска дружина. Тој насетува дека мајка му крие некаква тајна, а во својата глава го создава замисленото Друштво на Децата на полноќта.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 306-328.</ref> * ''Во кафеаната „Нов свет“'': Воден од сомнението, еден ден, Салем ја следи мајка си и открива дека во една кафеана се среќава со Надир Кан, кој сега се вика Касим Кан и е кандидат на [[Комунистичка партија на Индија|Комунистичката партија]] на претстојните избори. Така, тој целосно ја дознава тајната на мајка си, која и понатаму продолжува да се среќава со својот прв сопруг, иако Салем повеќе не ја следи. Во тоа време, Салем стапува во контакт со детето Шива, кој е насилник и водач на детска улична банда. Салем и Шива имаат сосема различни погледи на светот така што меѓу нив се јавува соперништво. Бандата на Шива ги застрашува гласачите на изборното место, па Касим Кан за малку не успева да стане пратеник.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 329-351.</ref> * ''Алфа и омега'': По изборите, Бомбај го зафаќа голема суша, проследена со наплив на [[Мачка|мачки]]-скитници. Евелина ги убива мачките со воздушна [[пушка]] сè додека не биде натепана од Црвенокосата Мајмунка, а потоа си заминува во САД. Еден ден, професорот по географија му ја корне косата на Салем поради што е отстранет од училиштето. Истиот ден, за време на ученичката забава, во тепачката со две деца поради една девојка, Салем претрпува тешка повреда на прстот и итно е однесен на болница. Таму, анализата на крвта покажува дека тој не е дете на Амина и Ахмед.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 352-373.</ref> * ''Клинос Кид'': Салем излегува од болницата и некое време живее кај вујко му Ханиф Азиз, а покрја него е и Марија. Една ноќ, Салем ја сонува смртта на еден училиштен другар, а утредента дознава дека детето навистина умрело. Салем открива дека Пија подолго време го изневерува Ханиф со еден филмски продуцент, кој ја напушта поради друга љубовница. Набргу, поради недозволена интимна блискост со Пија, Салем е вратен дома.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 374-396.</ref> * ''Палката на капетанот на фрегата Сабармати'': По враќањето дома, родителите не му се повеќе наклонети на Салем, а сестра му станува новата семејна миленичка. Во тој период, Друштвото на Децата на полноќта започнува да се распаѓа. Новата љубовница на филмскиот продуцент е сосетката на Салем, инаку сопруга на капетанот Сабармати. Салем го известува капетанот за неверството на жена му и тој ги застрелува двајцата љубовници. По долготрајниот судски процес, капетанот Сабармати најпосле е осуден, а Амина престанува да се гледа со Касим Кан. Набргу, сите соседи ги продаваат вилите и се иселуваат, па така завршува детството на Салем.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 397-421.</ref> * ''Откровенија'': По скандалот со капетанот Сабармати, Ханиф Азиз извршува [[самоубиство]] и во Бомбај се собира целото семејство Азиз за време на 40-дневната жалост. Стариот Адам Азиз е тешко болен и му се јавуваат привиденија, а неколку години подоцна, во 1964 година, тој ненадејно заминува во родното место и таму умира. За време на жалоста поради смртта на Ханиф, Марија Переира конечно ја открива тајната дека Салем не е дете на Ахмед и Амина, туку дека е син на уличен пејач, а неговата вистинска мајка е мртва.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 422-444.</ref> * ''Маневрите на биберниците'': Амина и децата се преселуваат во [[Равалпинди]], [[Пакистан]] каде живеат во куќата на Емералда и Зулфикар. Во октомври 1958 година, Салем присуствува на состанокот на група високи пакистански офицери на кој тие се договараат да извршат државен удар при што Салем му помага на тетин му Зулфикар во објаснувањето на акцијата што треба да ја преземе војската. На 1 ноември 1958 година, на полноќ, Зулфикар го поведува Салем со себе при апсењето и депортирањето на претседателот на Пакистан. Потоа минуваат четири години во кои Амина сè повеќе пропаѓа, а Салем израснува во големо момче. Во 1962 година, при прославата на нејзиниот четиринесетти роденден, Црвенокосата Мајмунка ја покажува својата голема дарба за пеење и оттогаш ја викаат Џамила Пејачката.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 445-464.</ref> * ''Дренажа и пустина'': Во септември 1962 година, Амина и децата се враќаат во Бомбај поради здравствените проблеми на Ахмед кого во меѓувреме го напуштила секретарката Алиса. Амина грижливо го негува Ахмед и тој закрепнува неочекувано брзо по што се развива голема љубов меѓу него и Амина. По четиригодишна пауза, Синај повтонро воспоставува контакт со Децата на полноќта, но нивното друштво забрзано се распаѓа. Есента, 1962 година почнува кратка војна меѓу Индија и Кина, а во ноември, служејќи се со измама, родителите го носат Салем во болница каде му прават операција на [[Синуси (човек)|синусите]]. По операцијата, тој никогаш повеќе не ги слуша гласовите во својата глава. Во февруари 1963 година, семејството Синај ја продава куќата и се сели во [[Карачи]], а пред заминувањето, Салем ги закопува писмото од Нехру и фотографијата од весникот во дворот на куќата.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 465-483.</ref> * ''Џамила Пејачката'': Во Карачи, семејството живее кај сестрата на Амина, Алија. Ахмед купува фабрика за производство на крпи, а истовремено почнува да гради куќа. Џамила станува славна пејачка која заработува многу пари при што секогаш пее покриена со превез, така што никој не го има видено нејзиниот лик. Салем не може да се привикне на животот во градот, а кај него се буди половиот нагон и тој ги користи услугите на една стара [[Проституција|проститутка]]. Меѓутоа, кај него се раѓа љубов кон Џамила и една ноќ, за време на свршувачката на синот на генералот Зулфикар, тој влегува во собата на Џамила и ѝ ја изјавува својата љубов.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 484-514.</ref> * ''Салемовата втора невиност'': По смртта на дедото Адам Азиз, неговата сопруга Насема се преселува во Пакистан, каде заедно со снаата Пија успешно води бензиска пумпа. Од друга страна, фабриката на Ахмед Синај постепено пропаѓа и тој пак станува алкохоличер. Салем и Џамила не разговараат меѓу себе, а Амина останува бремена. Летото 1965 година, синот на генералот Зулфикар се соочува со криумчари за кои дознава дека работат за татко му. Поради тоа, за време на неговото воено отсуство, тој го убива татка си поради што е осуден на затворска казна. Набргу по 18-годишнито роденден на Салем започнува војната меѓу Индија и Пакистан, а Ахмед Синај претрпува [[мозочен удар]]. Во септември истата година, за време на индиското бомбардирање на пакистанските градови гинат повеќето членови на семејството Азиз: Насима, Пија, Емералда. Најпосле, една ноќ, Салем е сведок на експлозијата во која гинат тетка му Алија, како и неговите родители, Ахмед и Амина.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 515-540.</ref> ===Трета книга=== * ''Буда'': Така, наеднаш, Салем останува сирак. Повреден во главата од мајчиниот сад за плукање, тој лежи на болница. Неколку години подоцна, за да се ослободи од него, Џамила го испраќа во пакистанската војска, каде тој служи како извидник во една тајна единица за специјални акции. Таму, Салем ужива углед на чудак, зашто не разговара со никого, не покажува никакви [[Емоција|емоции]] и не се сеќава на својот дотогашен живот. Во 1971 година, неговата единица е тајно префрлена во [[Дака]], каде [[шеик]]от [[Муџибур Рахман]] штотуку ја прогласува независноста на [[Бангладеш]]. Притоа, Салем учествува во апсењето на шеикот, а исто така, тој е сведок на големото крвопролевање што го извршува пакистанската војска. Тогаш, заедно со тројца млади војници, Салем плови по текот на реката [[Ганг]] и пристига во [[прашума]]та Сундарбан.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 543-565.</ref> * ''Во Сундарбан'': Всушност, сакајќи да избега од војската, Салем ги наведува војниците што подалку во прашумата под изговор дека ја намирисал трагата на непријателот. Тогаш започнува сезоната на [[монсун]]ите и четворицата војници се изложени на суровиот живот во прашумата поради што често халуцинираат. Еден ден, Салем е каснат од отровна змија, но сепак успева да преживее и тогаш му се враќаат спомените на минатото, иако сè уште не може да се сети на своето име. По еден месец, тие конечно успеваат да излезат од прашумата, а потоа, во текот на неколку месеци, постепено се движат кон север, во насока на Дака. Патем гинат двајца од војниците, а во едно поле, меѓу телата на убиените индиски војници, Салем ги препознава своите другари од соседството во Бомбај. Исто така, тој ја слуша приказната за страшниот индиски војник кој убива со стисокот на нозете и во него го препознава Шива.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 566-586.</ref> * ''Сем и Тигар'': На 15 декември 1971 година, во Дака се одржува церемонијата на предавањето на пакистанската војска. Тогаш, Салем тајно влегува во градот кој е заземен од индиската војска. Тогаш умира и последниот војник од неговата група. Во прославата на ослободувањето на градот учествуваат и бројни индиски [[Магија|магионичари]], жонглери и други забавувачи меѓу кои и Парвати-[[Вештерка]]та, едно од децата на полноќта. Таа го препознава Салем во толпата и тогаш тој го дознава своето име. Потоа, со помош на Парвати, Салем се префрла тајно во Индија.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 587-602.</ref> * ''Во сенката на џамијата'': По враќањето во Индија, кратко време, Салем живее во едно гето во Њу Делхи со уличните магионичари, а откако дознава дека Парвати се сретнала со Шива во Дака, тој ја напушта и се преселува кај вујко му Мустафа Азиз, кој работи како државен службеник. Таму, Салем дознава за смртта не неговото семејство, но и за ненадејното исчезнување на Џамила од јавната сцена. Имено, откако слушнала дека Салем погинал во Бангладеш, таа наеднаш почнала да зборува против власта, а потоа нашла засолниште во еден христијански [[манастир]] во Карачи. Салем минува 420 дена кај вујко му Мустафа, а во февруари 1973 година ја среќава Парвати, по што го напушта домот на вујко му и се враќа во гетото. Непосредно пред да си замине, во кабинетот на вујко му Салем здогледува тајно досие на кое пишува ДДП и чувствува дека се работи за нешто опасно. Парвати е вљубена во него, но тој не возвраќа на нејзината љубов, бидејќи таа му ги буди спомените на сестра му Џамила.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 603-633.</ref> * ''Венчавка'': Во мај 1974 година, неочекувано во магионичарското гето пристига Шива, кој е [[мајор]] во индиската војска. Славен поради херојските подвизи за време на војната во Бангладеш, тој е прифатен во високите кругови и омилен кај жените со кои има голем број вонбрачни деца. Меѓутоа, откако од една негова поранешна љубовница дознава дека богатите жени, всушност, го презираат и му се потсмеваат, него го фаќа гнев и поради тоа го посетува магионичарскиот кварт и со себе ја зема Парвати. Таа живее со Шива четири месеци, но кога му кажува дека е бремена, тој ја брка од својата куќа и таа пак се враќа во гетото. Салем се согласува да се ожени со неа и во февруари 1975 година тие прават свадба при што Парвати го приваќа исламот и добива ново име — Лејла. На 25 јуни 1975 година, Парвати раѓа машко дете кое има големи уши, а кому му го даваат името Адам. Исто како Салем, и Адам се раѓа точно на полноќ, а неговото раѓање се поклопува со воведувањето на вонредната состојба од страна на владата на [[Индира Ганди]].<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 634-659.</ref> * ''Полноќ'': Зимата 1975-76, малиот Адам Синај (кој е нем) се разболува од [[туберкулоза]]. Во април 1976 година, Салем дознава дека вујко му Мустафа е убиен и тогаш се сеќава на досието „ДДП“ и насетува непозната опасност. Набргу, војската упаѓа во магионичарското гето и го разурнува, а житлеите ги раселува. При нападот на војската, Шива го заробува Салем кого потоа го затвораат. За време на испитувањето, Салем ги предава децата на полноќта кои војската ги апси и ги затвора по налог на Вдовицата (премиерката Индира Ганди). Во затворот, Салем дознава дека Парвати погинала за време на нападот на гетото. Иако некои од децата на полноќта успеваат да побегнат до затворот, поголемиот дел од нив се убиени. Во јануари 1977 година, на децата на полноќта им ги отстрануваат органите за рамножување и тогаш го [[Кастрација|кастрираат]] и Салем. Во март, откако Индира Ганди е поразена на изборите, децата на полноќта се ослободени, а мајорот Шива е затворен. По излегувањето од затворот, Салем заминува во Њу Делхи и по упорна потрага успева да го пронајде малиот Адам.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 660-691.</ref> * ''Абракадабра'': Еден ден, заедно со малиот Адам и со пријателот, кротителот на змии, Синг, Салем заминува во Бомбај, којшто во меѓувреме значително се променил. Целта на нивното патување е да го пронајдат кротителот на змии за кои еден уличен трговец од Њу Делхи им кажува дека е подобар од Синг. Тие успеваат да го пронајдат соперникот, кој работи во еден ноќен клуб и Синг успева да победи во натпреварот со него. Во ноќниот клуб, Салем јаде храна која го потсетуваа на онаа од младоста и се разделува од Синг во потрага по фабриката за туршија која ја произведува вкусната храна. Таму го пречекува работничката Падма, а веднаш ја среќава и директорката на фабриката, неговата некогашна дадилка Марија Переира, која сега се презива Браганза. Марија е богата и живее со сестра си Алиса во облакодер изграден на местото каде порано се наоѓала родната куќа на Салем. Спроти 15 август, денот кога треба да наполни 31 година, Салем ја завршува својата приказна, чувствувајќи дека телото му се распаѓа и соочен со неизвесната иднина на неговата татковина.<ref>Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 692-723.</ref> ==Изданија на македонски јазик== Во 2013 година, романот бил објавен од издавачката куќа „[[Магор]]“, во рамките на [[библиотека]]та „Ѕвезди на светската [[книжевност]]“. Книгата е испечатена во [[печатница]]та „Пропоинт“ од [[Скопје]], во тираж од 1.000 примероци, а печатењето било финансирано од [[Влада на Македонија|владата]] на [[Република Македонија|Македонија]]. Преводот од [[англиски јазик]] го направиле Бисера Банова и Марија Џонс, а автор на корицата е [[Кочо Фиданоски]]. [[Книга]]та, со обем од 574 страници и димензии од 20 [[Сантиметар|сантиметри]], е каталогизирана во [[НУБ „Св. Климент Охридски“]] и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-608-223-156-3.<ref name="ReferenceA">Салман Ружди, ''Децата на полноќта''. Скопје: Магор, 2013.</ref> ==Осврт кон делото== Веднаш по објавувањето, романот „Децата на полноќта“ постигнал голем успех и бил награден со [[Букерова награда|Букеровата награда]] (придружена со паричен износ од 10 000 [[Британска фунта|фунти]]), како и со Џејмс-Тејт Блековата меморијална награда и Книжевната награда на Здружението за англиски јазик. Исто така, романот остварил солидна продажба (над 50 000 примероци во Индија и над 250 000 примероци во САД).<ref>Svetozar Koljević, „Hiljadu i jedna ponoć Salmana Ruždija“, во: Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 729.</ref> Во 1993 година, по повод 25-годишнината на Букеровата награда, романот бил награден со „Букер над Букерите“.<ref>Svetozar Koljević, „Hiljadu i jedna ponoć Salmana Ruždija“, во: Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 761.</ref> Романот истовремено претставува семејна сага и зачудувачка евокација на Индија и нејзините жители - брилијантно олицетворение на универзалната човечка [[комедија]]. Чудесно епска, прозата на Ружди се распрснува во различни временски насоки, создавајќи моќни [[Психологија|психолошки]] слики, аналитички [[Политика|политички]] панорами и незаборавни поединечни судбини. „Децата на полноќта“ е епохално прозо дело кое во 2009 година било добитник на наградата „Најдоброто од Букер“, која била доделена по повод четириесетгодишнината од постоењето на наградата „[[Букер]]“.<ref name="ReferenceA"/> Во својот осврт кон делото, [[Српска академија на науките и уметностите|српскиот академик]] [[Светозар Кољевиќ]] истакнува дека, и покрај тоа што во романот се споменуваат голем број настани и ликови од историјата и од политичкиот живот на [[Индија]], сепак тој е далеку од каков и да било облик на историски роман, а уште подалеку од какво и да било политичко сфаќање на историјата и на смислата на човечкиот живот во неа. Основните одлики на „Децата на полноќта“ не произлегуваат оттаму што ова дело може да се чита како ''Bildungsroman'' кој во своето симболично ткиво опфаќа голем дел од хиндуското и муслиманското културно, историско и религиозно наследство во Индија. Природата на Руждиевата уметничка постапка се согледува во хумористичното, ирационално стилско ткаење кое ја открива безумната кореспонденција на личниот и јавниот живот, укажувајќи дека човечката стварност е почудесна од секоја перверзија која би можел да ја создаде човечкиот ум. Целиот роман е создаден врз еден парадокс: стварноста не е она што се случило, туку она на кое се сеќаваме или кое ни се причинува. Како хумористична евокација на таквото сеќавање, романот отвора бескрајни можности на поимањето на она што се случува. Покрај тоа, богатите настани во романот се искажани со необично силен и сликовит [[англиски јазик]] во кој стандардната [[семантика]], [[синтакса]] и [[идиоматика]], а често и [[фонетика]]та (особено во дијалозите), се изложени на деформациите и дејствието на другите јазици. Сето тоа е направено под притисокот на исклучително богатата имагинација на авторот, така што во јазичното ткиво се остварува големо поместување на веќе изместената јазична норма. Токму на тој начин настанува Руждиевиот голем театар на апсурдот на културната дијаспора. Притоа, потресното метафизичко кинење на раскошното реалистично ткиво, тој егзистенцијално-историски [[Месечарење|сомнамбулизам]] претставува битно својство на уметничкиот израз на Ружди. Во тој поглед, [[Автобиографија|автобиографскиот]], историскиот и неисторискиот материјал имаат подеднакво значење во романот. Руждиевата способност хумористично да ја релативизира историјата се открива како голема можност за одбрана пред политичката мора на еднозначниот свет. Меѓутоа, и покрај бројните искривени паралели на стварноста, „Децата на полноќта“ може да се чита само како модерна фантастична книжевна автобиографија, како слободно поместена исповед во која авторот создава раскошна космополитска метафорика која ги брише границите меѓу јавето и сонот, географските региони и историските периоди.<ref>Svetozar Koljević, „Hiljadu i jedna ponoć Salmana Ruždija“, во: Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 739-750.</ref> Некои индиски критичари го критикувале Ружди поради тоа што во романот уфрлил многу журналистичко-политички елементи од индискиот живот и поради тоа што „овој вид популарна журналистичка историја ја накалемил на вистинскиот творечки потфат“, зашто романот и без неа би бил исто толку витален и силен“. Наспроти овие заблешки, критиката забележува дека „неспорно, Ружди создал еден целосен свет во романот“ и дека „богатството и изобилноста на ликовите и настаните, инвентивноста во создавањето на ситуациите и [[Анегдота|анегдотските]] пресврти покажуваат извонредна творечка моќ“ благодарение на која Ружди е „навистина добредојден во друштвото на светските писатели“.<ref>Svetozar Koljević, „Hiljadu i jedna ponoć Salmana Ruždija“, во: Salman Ruždi, ''Deca ponoći''. Beograd: Dereta, 2008, стр. 752.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Салман Ружди]] [[Категорија:Англиски романи]] [[Категорија:Романи на англиски јазик]] [[Категорија:Книги од 1981 година]] [[Категорија:Изданија на Магор]] tgi9z76o8km3t8vokqxb8sspkuwml80 Бел воден божур 0 1206362 5591401 5563699 2026-07-13T11:36:47Z Виолетова 1975 /* Распространетост и живеалиште */ 5591401 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Бел воден божур |image = 2016 Kwiat grzybieni białych 2.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name = IUCN>{{IUCN | id = 164237| taxon = ''Nymphaea alba''| assessor = NatureServe| assessor-link = NatureServe| assessment_year = 2013| version = 2014.3| accessdate = 30 January 2015}}</ref> |genus = Nymphaea |species = alba |authority = [[Карл Линеј|L.]] |range_map = Nymphaea alba range.svg |synonyms = {{расклопен список|{{species list |Castalia alba |(L.) Greene |Castalia minoriflora |Simonk. |Castalia speciosa |Salisb. |Leuconymphaea alba |Kuntze |Nymphaea alba var. alba | |Nymphaea alba subsp. minoriflora |(Simonk.) Stucchi |Nymphaea alba var. rubra |Lönnr. |Nymphaea minoriflora |(Simonk.) Wissjul. |Nymphaea occidentalis |Moss,<ref>{{нмс|title=Nymphaea alba L. is an accepted name|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2383355|date=23 March 2012|publisher=theplantlist.org|accessdate=23 October 2017}}</ref>}}}} }} {{рв|Eriksbergnäckrosor.jpg}} '''Бел воден божур''' или '''бел лотос''' ({{науч|Nymphaea alba}}) — [[водно растение|водно]] [[цветно растение]] од семејството на [[водни божури|водните божури]] (''Nymphaeaceae'')<ref name=minn /> застапено во Северна Африка, умерените делови на Азија, Европа и тропска Азија (Индија).<ref name="Grin">{{нмс|title=Taxon: Nymphaea alba L.|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=25429|accessdate=23 October 2017}}</ref> == Опис == Растението вирее во вода со длабочина од {{см|30-150}} во поголеми бари, мочуришта и езера. [[Лист]]овите достигнуваат пречник од 30&nbsp;см, а секое растение се разлистува во пречник од 1,5&nbsp;м.<ref name=minn>{{нмс|title=White Water Lily (Nymphaea odorata)|url=http://www.dnr.state.mn.us/aquatic_plants/floatingleaf_plants/white_water_lily.html|website=www.dnr.state.mn.us|publisher=Minnesota Department of Natural Resources|accessdate=18 August 2015}}</ref> [[Цвет]]овите се бели, со бројни [[прашник|прашници]].<ref name=vit>{{нмс|last1=Андерберг|first1=Андерс|title=Бел воден божур|url=http://linnaeus.nrm.se/flora/di/nymphaea/nymph/nympalb.html|website=www.linnaeus.nrm.se|publisher=[[Природонаучен музеј на Шведска]]|accessdate=18 August 2015|date=1996}} {{sv}}</ref> == Таксономија == Растението прв го опишал шведскиот ботаничар [[Карл Линеј]] во делото ''[[Species Plantarum]]'' („Растителни видови“) од 1753 г.<ref name="Grin"/><ref>{{нмс|title=Nymphaeaceae Nymphaea alba L.|url=http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=171158-2|publisher=.pni.org|accessdate=23 October 2017}}</ref> Црвената разновидност (''Nymphaea alba'' f. ''rosea'') е воведена откако е откриена на почетокот на XIX век во езерото Фагертерн крај шумата Тиведен во Шведска. Ова довело до прекумерно отстранување на растенијата од дивината сè до нивната заштита со закон.<ref>{{наведено списание|last1=Wallsten|first1=Maud|last2=Thorson|first2=Jan|last3=Werlemark|first3=Gun|journal=Svensk Botanisk Tidskrift|date=2005|issue=99:3–4|title=Härstammar Claude Monets röda näckrosor från Fagertärn i Närke?|pages=146–153|url=http://sbf.c.se/www/pdf/99(3-4)/Wallsten.pdf|accessdate=18 August 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304063741/http://sbf.c.se/www/pdf/99%283-4%29/Wallsten.pdf|archivedate=4 March 2016|df=}}</ref> [[Снежнобел воден божур|Снежнобелиот воден божур]] (''Nymphaea candida'' J. Presl) понекогаш се смета за [[подвид]] на белиот воден божур (''N. alba'' L. subsp. ''candida'' (J. Presl) Korsh.).<ref name=vit /> ==Распространетост и живеалиште== Овие растенија се среќаваат во слатки води ширум [[Европа]], делови од [[Северна Африка]] и [[Близок Исток|Блискиот Исток]].<ref name=vit/> * Азија: [[Азербејџан]], [[Ерменија]], [[Индија]] (само [[Џаму и Кашмир]]) [[Иран]], [[Ирак]], [[Израел]], [[Сибир]] и [[Турција]]. * Африка: [[Алжир]], [[Мароко]] и [[Тунис]]. * Европа: [[Австрија]], [[Албанија]], [[Белгија]], [[Белорусија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Бугарија]], [[Велика Британија]], [[Германија]], [[Грција]], [[Данска]], [[Естонија]], [[Ирска]], [[Италија]], [[Латвија]], [[Литванија]], [[Македонија]], [[Молдавија]], [[Норвешка]], [[Полска]], [[Португалија]], [[Романија]], [[Русија]], [[Словачка]], [[Словенија]], [[Србија]], [[Украина]], [[Унгарија]], [[Финска]], [[Франција]], [[Холандија]], [[Хрватска]], [[Црна Гора]], [[Чешка]], [[Швајцарија]], [[Шведска]], [[Шпанија]].<ref name="Grin"/> === Во Македонија === Во [[Македонија]] расте во котлините, во мирни или бавно истечни води, сиромашни со хранливи материи, до 3 метри длабочина. Не е многу често растение, и се среќава во [[Охридско Езеро|Охридско]], [[Преспанско Езеро|Преспанско]] и [[Дојранско Езеро]] и [[Катлановско Блато]]. Порано ова растение го имало и во Моноспитовско и Пелагониско Блато, но со нивното исушување, веќе го нема.''<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 90, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Фитохемија == Белиот воден божур ги содржи активните [[алкалоид]]и нуфарин и нимфеин, кои имаат дејство на седатив. Иако растението се користи во целост, се смета дека најсилно дејство имаат цветните делови. Во минатото, калуѓерите и калуѓерките го толчеле неговиот [[корен]] и го ставале во вино; добиениот напиток се пиел како средство за потиснување на половиот нагон (анафродизијак).<ref name=gift>{{наведена книга|last1=Nielsen|title=Giftplanter|trans-title=Poisonous plants|date=1979|publisher=Cappelen|isbn=8701318411|pages=68–69|series=Gyldendals grønne håndbøger|url=https://books.google.com/books/about/Giftplanter.html?id=wiBoRAAACAAJ&redir_esc=y|language=no}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Nymphaea alba}} {{викивидови-ред|Nymphaea alba|Бел воден божур}} * {{EOL|486305}} * {{наведена мрежна страница|url=http://hortikultura.mk/lotos-dolgovecniot-cvet/|title=Лотос: Долговечниот цвет|last=Ордев|first=Зоран|date=20 ноември 2016|work=Сè за вашата градина|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=}} {{mk}} {{Таксонска лента|from=Q147030}} [[Категорија:Воден божур (род)]] [[Категорија:Водни растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] j7a8bn1sju730cryg0b3jkkp3akgafd Таранто 0 1207078 5591316 5542823 2026-07-13T09:00:38Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591316 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Palazzo del governo - Taranto.jpg|мини|Поглед кон палатата на парламентот]] '''Tаранто''' ([[италијански јазик|италијански]]: ''Taranto'', [[латински јазик|латински]]: ''Tarentum'') — град во [[Италија]]. Taранто е вториот најголем и најзначаен град во провинцијата [[Апулија]], во јужниот дел од државата и главниот град на истоимениот Округ Taранто. Taранто е познат како важно [[италија|италијанско]] пристаниште и место на државната морнарица на [[Јонско Море|Јонското Море]]. == Потекло на името == Имете Taранто потекнува од [[Старогрчки јазик|старогрчкио збор]] „Тарас“ по митското јунак Тарас. Ова име подоцна се изменило на [[Латински јазик|латински]] „Тарентум“ и, конечно [[Италијански јазик|италијански]] „Таранто“. == Географија == [[Податотека:Taranto_satellite.jpg|лево|мини|408x408пкс|Сателитски поглед на Таранто и животната средина]] [[Податотека:Taranto BW 2016-10-17 09-07-29.jpg|лево|мини|270x270пкс|Градско пристаниште]] === Релјеф === Таранто се наоѓа на врвот на [[Апенински Полуостров|АпенинскиотПолуостров]], местото каде што полуостровот Саленто малку издава од останатиот дел од државата. Градот се наоѓа на северниот брег на истоимената Тарантскиот Залив, дел од [[Јонско Море|Јонското Море]]. Градот се развил стратешки важно на мал залив, инаку на слабо разбранет брег. Во позадина Таранто се наоѓа во крајбрежните рамнини, и понатаму северозападно се издига на право предапенско поднебје. === Клима === Климата во Таранто е средоземна. {| class="wikitable collapsible" style="width: 90%; text-align: center; font-size: 90%; line-height: 1.2em; margin: auto auto 10px;" ! colspan="14" id="130" |Клима (Таранто) |- id="132" ! id="133" |Слика \ Месец ! id="135" |.ј<abbr title="Јануар">ан.</abbr> ! id="138" |.<abbr title="Фебруар">февруари.</abbr> ! id="141" |.м<abbr title="Март">арт.</abbr> ! id="144" |.<abbr title="април">април.</abbr> ! id="147" |мај ! id="150" |.јуни. ! id="153" |.јули. ! id="156" |.а<abbr title="Август">вг.</abbr> ! id="159" |.<abbr title=" септември">септември.</abbr> ! id="162" |.<abbr title="Октобар">октомври.</abbr> ! id="165" |.ное<abbr title="Новембар">.</abbr> ! id="168" |.<abbr title="Децембар">декември.</abbr> ! id="171" style="border-left-width:medium" |.<abbr title="Годишње">годишно.</abbr> |- id="174" style="text-align: center;" ! id="175" scope="row" style="height: 16px;" |Просечна висока ( °C (°F) | id="177" style="background: #FFAF60; color:#000000;" |16,0<br /> (60,8) | id="179" style="background: #FFAA56; color:#000000;" |16,7<br /> (62,1) | id="181" style="background: #FF9225; color:#000000;" |20,3<br /> (68,5) | id="183" style="background: #FF6E00; color:#000000;" |25,4<br /> (77,7) | id="185" style="background: #FF4F00; color:#000000;" |30,0<br /> (86) | id="187" style="background: #FF4100; color:#000000;" |32,0<br /> (89,6) | id="189" style="background: #FF2900; color:#000000;" |35,5<br /> (Со 95.9) | id="191" style="background: #FF2900; color:#000000;" |35,5<br /> (Со 95.9) | id="193" style="background: #FF4D00; color:#000000;" |30,2<br /> (86,4) | id="195" style="background: #FF7000; color:#000000;" |25,2<br /> (77,4) | id="197" style="background: #FF952C; color:#000000;" |19,8<br /> (67,6) | id="199" style="background: #FFAC59; color:#000000;" |16,5<br /> (61,7) | id="201" style="background: #FF2900; color:#000000; border-left-width:medium" |35,5<br /> (Со 95.9) |- id="203" style="text-align: center;" ! id="204" scope="row" style="height: 16px;" |Просечна ниска, °C (°F) | id="206" style="background: #FFD7AF; color:#000000;" |10,3<br /> (50,5) | id="208" style="background: #FFD9B3; color:#000000;" |10,0<br /> (50) | id="210" style="background: #FFBD7C; color:#000000;" |14,0<br /> (57,2) | id="212" style="background: #FFB66E; color:#000000;" |15,0<br /> (59) | id="214" style="background: #FF9A35; color:#000000;" |19,1<br /> (66,4) | id="216" style="background: #FF850B; color:#000000;" |22,2<br /> (72) | id="218" style="background: #FF6E00; color:#000000;" |25,4<br /> (77,7) | id="220" style="background: #FF6B00; color:#000000;" |25,9<br /> (78,6) | id="222" style="background: #FF8002; color:#000000;" |22,8<br /> (73) | id="224" style="background: #FFA246; color:#000000;" |17,9<br /> (64,2) | id="226" style="background: #FFBA75; color:#000000;" |14,5<br /> (58,1) | id="228" style="background: #FFD3A8; color:#000000;" |10,8<br /> (51,4) | id="230" style="background: #FFD9B3; color:#000000; border-left-width:medium" |10<br /> (50) |- id="232" |} === Вода === Таранто е типичен приморски град кој се наоѓа на северниот брег на истоименито Тарантски Залив на Јонското Море. Градот се состои од два дела, меѓу кои има тесен канал кој ги поврзува заливите со морето. Копнени водотеци нема во градот. == Население == Според резултатите од пописот во 2011 година во градот живееле 200.154 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dati.istat.it/Index.aspx|title=Statistiche I.Stat|date=28 декември 2012|publisher=ISTAT}}</ref> Во 2008 година Taранто имал околу 194.000 жители, 3 пати повеќе во споредба со почетокот на [[XX век]]. Сепак, во последниве години, бројот на жители во градот се намалува - [[1970]] годината беше: 25% луѓе повеќе. Населението е главно [[Италијанци|италијанско]] (98%). Други релативно нови имигранти главно доаѓаат од [[Источна Европа|Југоисточна Европа]]. == Галерија на слики == <gallery> File:Cattedrale di san cataldo.JPG|Катедралата на Св. Каталдо File:Castello Aragonese2.JPG|Арагонезе замок File:Museo Nazionale Taranto Ceramics.jpg|Керамиката во Градот археолошки Музеј </gallery> == Меѓународна соработка == Градот е збратимен со: *[[Брест (Франција)|Брест]] * Спарта *[[Донецк]] * Аликанте *[[Исламабад]] * [[Москва]] == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * <span class="url">[http://www.comune.taranto.it/ Официјално мрежно место]</span> * [http://www.tarantoturismo.it/ www.tarantoturismo.it Turisticki прирачник Taranto] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090714022853/http://www.tarantoturismo.it/ |date=2009-07-14 }} * [http://www.museotaranto.org/ www.museotaranto.org општинската археолошки Музеј] {{Градови во Италија}} [[Категорија:Апулија]] [[Категорија:Градови во Италија]] [[Категорија:Градови во Апулија]] 4nkwr97dv9t9bdb0aupi8kjmmwg5dmo Горун 0 1208967 5591109 5590876 2026-07-12T17:56:26Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5591109 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Горун | image = Quercus_petraea_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-118.jpg | image_caption = Горун |image2= | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Magnoliophyta]] | unranked_classis = [[Magnoliopsida]] | unranked_ordo = | ordo = [[Fagales]] | familia = [[Fagaceae]] | genus = ''[[Quercus]]'' | sectio = ''[[Quercus section Quercus|Quercus]]'' | species = '''''Q. petraea''''' | binomial = ''Quercus petraea '' | binomial_authority = [[Liebl.]] |range_map = Quercus petraea - range in Europe by Boratynski.png |range_map_caption = Распространетост на горунот |synonyms_ref= |synonyms= {{collapsible list|bullets = true |''Quercus robur'' var. ''petraea'' <small>-{Matt}-.</small> |''Quercus brevipedunculata'' <small>-{Cariot & St.-Lag}-.</small> |''Quercus calcarea'' <small>-{Troitsky}-</small> |''Quercus columbaria'' <small>-{Vuk}-.</small> |''Quercus coriacea'' <small>-{Bechst}-.</small> |''Quercus coronensis'' <small>-{Schur}-</small> |''Quercus decipiens'' <small>-{Behlen}-</small> |''Quercus dispar'' <small>-{[[Constantine Samuel Rafinesque|Raf]]}-.</small> |''Quercus durinus'' <small>-{Raf}-.</small> |''Quercus erythroneura'' <small>-{Vuk}-.</small> |''Quercus esculus'' <small>-{[[Карл фон Лине|L]]}-.</small> |''Quercus longipetiolata'' <small>-{Schur}-</small> |''Quercus mas'' <small>-{Thore}-</small> |''Quercus mespilifolia'' <small>-{Wallr}-.</small> |''Quercus peraffinis'' <small>-{Gand}-.</small> |''Quercus petiolata'' <small>-{Schur}-</small> |''Quercus regalis'' <small>-{Burnett ex Endl}-.</small> |''Quercus sessilis'' <small>-{Ehrh. ex Schur}-</small> |''Quercus spathulifolia'' <small>-{Vuk}-.</small> |''Quercus sphaerocarpa'' <small>-{Vuk}-.</small> |''Quercus sublobata'' <small>-{Kit}-.</small> |''Quercus huguetiana'' <small>-{(Franco & G.López) Rivas Mart}-.</small> |''Quercus colchica'' <small>-{Czeczott}-</small> |''Quercus dshorochensis'' <small>-{K.Koch}-</small> |''Quercus hypochrysa'' <small>-{Steven}-</small> |''Quercus iberica'' <small>-{Steven ex M.Bieb}-.</small> |''Quercus kochiana'' <small>-{O.Schwarz}-</small> |''Quercus kozlowskyi'' <small>-{Woronow ex Grossh}-.</small> |''Quercus lamprophyllos'' <small>-{K.Koch}-</small> |''Quercus polycarpa'' <small>-{Schur}-</small> |''Quercus sorocarpa'' <small>-{Woronow ex Maleev}-</small> |''Quercus szowitzii'' <small>-{Wenz}-.</small> |''Quercus abietum'' <small>-{Kotschy ex A.DC}-.</small> |''Quercus cedrorum'' <small>-{Kotschy}-</small> |''Quercus ibicis'' <small>-{Kotschy ex A.DC}-.</small> |''Quercus pinnatiloba'' <small>-{K.Koch}-</small> |''Quercus subalpina'' <small>-{Kotschy ex A.DC}-.</small> |''Quercus tergestina'' <small>-{Wenz}-.</small> |}} }} '''Горун''' ({{langx|la|Quercus petraea}}) — вид планински [[даб]] <ref>{{ДРМЈ|Горун}}</ref>. Ова листопадно [[дрво]] е од [[род (биологија)|родот]] [[даб]]ови, семејство [[буки]] (''Fagaceae''). ==Распространетост== Горунот е многу распространет европски вид со ареал нешто помал од оној на [[стежер]]от. Распространет е во западна, средна, дел во северна и источна [[Европа]]. Северната граница на неговиот ареал во [[Норвешка]] допира до 60° северна [[географска ширина]]. Го нема на [[Сицилија]], [[Сардинија]] и јужна [[Шпанија]]. Источната граница се протега од југот на [[Шведска]], низ [[Полска]] до [[Црно Море|Црното Море]]. Делумно го има и во западна [[Азија]]. Избегнува области со [[континентална клима]].<ref name=vukicevic /> ==Опис== Горунот е високо дрво, достигнува [[висина]] од 30 до 40 [[м]] и [[пречник]] на [[стебло]]то 1-3 м. Стеблото е порамно и поправилно од она на [[стежер]]от. [[Крошна]]та е импозантна, густа и прилично правилна, нешто потесна и поправилна од онаа на стежерот. Достигнува старост 600-700 години.<ref name = vukicevic>{{Наведена книга | last = Вукићевић | first = Емилија | authorlink = | title = Декоративна дендрологија | publisher = Привредно финансијски водич | series = | volume = 781 | edition = 2 | date = 2005 | location = Београд | pages = 272-304 | language = | url = | doi = | id = |isbn = | mr = | zbl = | jfm = }}</ref> [[Кора (ботаника)|Кората]] на стеблото во младоста е жолтеникава, тенка и мазна, а кај постарите стебла е белузлаво сива, избраздена, испукана по надолжни бразди и лушпеста. Потенка е и поплитко испукана во однос на кората на стежерот.<ref name=vukicevic /><ref name=lanzara>{{Наведена книга |first=Paola |last=Lanzara |title=Drveće |year=1982 |publisher=Mladinska knjiga |location=Zagreb}}</ref><ref name="HrastSrbija">{{наведена книга|title=Hrast kitnjak (''Quercus petraea'' agg. Ehrendorfer 1967) u Srbiji|year=2007|publisher=Udruženje šumarskih inženjera i tehničara Srbije : Šumarski fakultet Univerziteta|location=Beograd|isbn=978-86-7299-134-5|pages=}}</ref> [[Пупка|Пупките]] се кафеави, голи, конусно зашилени. Листовите се доста симетрични, долги 8-12 см, широки 6-7 см, елиптични до обратно јајчести. По ободот се шпицести, со 4-8 шпицови чии врежувања се поостри и посиметрични во однос на стежерот. Младите лисје се малку влакнести, подоцна крути, кожести и голи. [[Лисна петелка|Петелка]]та на листот е долга 15-40 мм.<ref name=vukicevic /> Лицето на листот е сјајно зелено, опачината посветло. Листовите кои се развиваат во сенка се помалку крути од оние изложени на сонце.<ref name=lanzara /> [[Плод]]от е [[желад]], доста варијабилен, но пократок и подебел од желадот на дабот стежер (долг 1,5-4 см, широк 1-2,5 см), на кратка дршка или седечки (без дршка). Растат во група од 2 до 5. [[Купула]]та е со рамен обод, лушпите збиени, поиспупчени и повлакнести во однос на стежерот. Во купулата желадот е до 1/3 од должината, јајчесто елипсест, без темни пруги. Разлистува и цути во средината на пролетта, нешто подоцна од стежерот.<ref name=vukicevic /> <gallery> Quercus petraea tronc.jpg|Кора 20140211Quercus petraea4.jpg|Пупки 20140525Quercus petraea3.jpg|Листови Acorns - Quercus petraea.jpg|Желад </gallery> == Живеалиште == Горунот расте на ридски терени. Горната граница на распространетост оди до 1360 м [[надморска висина]] во јужен [[Тирол]]. Во допирните подрачја со буката, обично расте на топлите, претежно јужни експозиции.<ref name=vukicevic /> Во поглед на барањата за тло, далеку е поскромен од стежерот. Најмногу успева на свежи земјишта, но не поднесува влажни. Слабо расте на варовничка подлога, но успева на плитки и скелетни, ,<ref name=phytocenological>{{Наведено списание |first1=Раде |last1=Цвјетићанин |first2=Оливера |last2=Кошанин |first3=Милун |last3=Крстић |first4=Марко |last4=Перовић |first5=Маријана |last5=Новаковић-Вуковић |title=ФИТОЦЕНОЛОШКЕ И ЕДАФСКЕ КАРАКТЕРИСТИКЕ ШУМА ХРАСТА КИТЊАКА НА МИРОЧУ У СЕВЕРОИСТОЧНОЈ СРБИЈИ |journal=Гласник Шумарског Факултета |year=2013 |volume=107 |pages=27-56}}</ref> како и на кисели земјишта.<ref name=vukicevic /> [[Хелиофите|Хелиофилна]] Одговара му влажан ваздух. Не подноси касне мразеве.<ref name=lanzara /> == Болести на горунот == Првите записи за пропаѓање и сушење на разни видови дабови датираат од почетокот на 19 век. Од 80-тите години на 20 век почнало интензивно сушење на шуми во Европа (т.н. „нов тип на сушење“), и тоа прво на четинарите, а потоа и на листопадните. Меѓу дабовите посебно осетлив се покажал горунот чие сушење во послаб или појак интензитет е забележено во сите европски земји и покажува тенденција на понатамошно ширење. Поголемиот број стручњаци и научници се сложува дека не постои само еден причинител, туку дека на процесот на сушење влијаат повеќе фактори од абиотична и биотична природа. Меѓу овие фактори посебно значење им се припишува на паразитните габи (''[[пепелници]]'' и габи кои се развиваат во спроводните садови ''трахеомиокози''), штетните инсекти (особено ''дефолијаторите''), на директните или индиректните влијанија на [[аерозагадување]]то, глобалната промена на климата ([[глобално загревање]], остри и ладни зими и сушни лета), кои сите влијаат и доведуваат до постојани промени во шумските [[екосистем]]и. == Употреба == [[Податотека:Altersvergleich.jpg|200px|мини|десно|Дрво на горун]] [[Податотека:Pannage in the New Forest.JPG|200px|мини|десно|"Желадење" на свињи.]] [[Дрво (материјал)|Дрвото]] на горунот е квалитетно и ценето. Беликата е жолтеникаво бела боја, тесна, широка 1 до 3 см, а срцевината светложолтеникава кафеава. Дрвото е фино, некогаш со неправилна текстура. Прстените на прираст се маркантни. Правилното менување на светлото и темното дрво на пресекот на стеблото овозможува совршена реконструкција на хронологијата на [[год]]овите, а со тоа и климатските услови во поедини периоди од животот на дрвото. Се употребува, меѓу другото, за изработка на греди, подни облоги, мебел, опремување на ентериери и во бродоградбата.<ref name=lanzara /> Во 19 век во Србија се применувал екстензивен начин на товење свињи со т.н. „желадење на свињите“ во дабовите и буковите шуми.<ref name=stocarstvo>{{Наведена мрежна страница |first=Đorđo |last=Dušanović Pasello |title=Žir kao dopunsko hranivo za životinje |url=http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm |publisher=GAUS Agencija |accessdate=2018-10-14 |archive-date=2020-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916025304/http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm |url-status=dead }}</ref> Денес овој начин на исхрана е особено популарен во [[органско земјоделство|органското земјоделство]]. Дабовиот желад се употребувал и во човечката исхрана од дамнина. Било утврдено дека желадите од стежерот и горунот се користеле во исхраната уште од [[неолит]]от. Желадите од многу видови дабови, па така и од горунот, се богати со [[скроб]], [[шеќер]], [[белковина|белковини]], [[маст]]и, [[Смола]] и [[танин]]. Јадливоста на желадите зависи токму од содржината на танин во нив. Големата содржина на танин резултира со горок вкус на плодовите и ја ограничува нивната природа во човечката исхрана. Горунот спаѓа во видовите чиј желад има мала содржина танин, а доста скроб. Желадите и денес се користат во исхраната на поборниците на природна исхрана, а може да се користат печени како питомите костени, како пире, сомелени во брашно како додаток на лебот или пржен и мелен како замена за кафе. Во Германија и денес е познат изразот "желадово кафе" (Eichelkaffe).<ref name=grlic>{{Наведена книга |first=Ljubiša |last=Grlić |title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja |year=1986 |publisher=August Cesarec |location=Zagreb |pages=83-85}}</ref> Кората на горунот и стежерот (''Cortex Quercus'') служи во медицината како средство за стегање, плакнење и запирање на крвавењето.<ref name="hrven">{{Наведена мрежна страница |title=Hrast |url=http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=26315 |work=Hrvatska enciklopedija |publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža |accessdate=}}</ref> По потреба може да се употреби и како [[антидот]] при труење со тешки метали. Се собира во рана пролет, пред разлистување, или во есен, по паѓањето на лисјата и тоа само сосема мазна кора од млади стебла или гранки.<ref name="fitoterapija">{{Наведена книга |first=Јован |last=Туцаков |title=Лечење биљем : фитотерапија |year=1984 |publisher=Рад |location=Београд |pages=664-665}}</ref> Дабовите шуми се живеалиште на кои најдобро успеваат [[тартуф]]и, што често може да има големо економско значење. Тартуфите најдобро растат во [[симбиоза]] со корењата на дабовите горун и стежер.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Tartufi |url=http://www.tartufi.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=59&lang=hr |accessdate=}}</ref> == Значење во озеленувањето == • Со оглед на големината на возрасните единки, горунот е вид кој главно се сади на големи зелени површини. Забележени се повеќе варијанти и форми. Меѓу најчесто одгледуваните укрсни форми се: * ''Quercus petraea 'Columna''' - хабитус валчест, листовите тесни, сивкаво зелени, слабо и неправилно шпицести; * ''Quercus petraea 'Laciniata''' - листовите длабоко врежани; * ''Quercus petraea 'Mespilifolia''' – листовите на гранките од првиот ред темнозелени, сјајни, скоро цел обод, зашилени на врвот; * ''Quercus petraea 'Purpurea''' - младите листови мрко пурпурни, подоцна црвеникаво сиво зелени со црвени нерви.<ref name=vukicevic /> <gallery> Sessile oak.jpg|''Quercus petraea 'Laciniata''' - лист Jumet (Bivort) AR2bJPG.jpg|''Quercus petraea 'Mespilifolia''' - лист </gallery> ==Поврзано== * [[Даб]] * [[Стежер]] * [[Цер (даб)|Цер]] * [[Сладун]] * [[Дрво (материјал)]] * [[Желад]] ==Наводи== {{наводи}} == Литература == * {{Наведена книга | last = Вукићевић | first = Емилија | authorlink = | title = Декоративна дендрологија | publisher = Привредно финансијски водич | series = | volume = 781 | edition = 2 | date = 2005 | location = Београд | pages = 272-304 | language = | url = | doi = | id = |isbn = | mr = | zbl = | jfm = }} * {{Наведена книга|first=Paola|last=Lanzara|title=Drveće|year=1982|publisher=Mladinska kwiga|location=Zagreb}} == Надворшни врски == {{портал|Биологија}} {{Ризница-врска|Quercus petraea}} {{wikispecies|Quercus petraea}} {{Taxonbar}} [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Листопадни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Хортикултура]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ry2wexl1x04a70g0le6up89id91ky2f Цер 0 1208992 5591009 5590870 2026-07-12T15:42:56Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5591009 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Цер | status = | image = Quercus cerris folliage.jpg | image_width = 250п | image_caption = гранка со листови | regnum = [[Plantae]] | phylum = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Fagales]] | familia = [[Fagaceae]] | genus = ''[[Даб|Quercus]]'' | sectio = ''[[Quercus (секција)|Quercus]]'' | species = '''''Q. cerris''''' | binomial = ''Quercus cerris'' | binomial_authority = [[Карл фон Лине|L.]] |range_map = Quercus cerris range.svg |range_map_caption = Распространетост на церо | synonyms= {{collapsible list|bullets = true |''Cerris australis'' <small>Raf.</small> |''Cerris austriaca'' <small>(Willd.) Raf.</small> |''Cerris crinita'' <small>(Lam.) Raf.</small> |''Cerris paliphleos'' <small>Raf.</small> |''Quercus aegilops'' <small>Scop.</small> |''Quercus ambrozyana'' <small>Simonk.</small> |''Quercus asplenifolia'' <small>A.DC.</small> |''Quercus austriaca'' <small>Willd.</small> |''Quercus cana'' <small>Steud.</small> |''Quercus crinita'' <small>Lam.</small> |''Quercus crispa'' <small>Steud.</small> |''Quercus echinata'' <small>Salisb. 1864 not Lam. 1779</small> |''Quercus frondosa'' <small>Mill.</small> |''Quercus frondosa'' <small>Steud.</small> |''Quercus haliphlaeos'' <small>Lam.</small> |''Quercus heterophylla'' <small>A.DC.</small> |''Quercus nicotrae'' <small>Lojac.</small> |''Quercus pseudocerris'' <small>Boiss.</small> |''Quercus ragnal'' <small>Lodd. ex Loudon</small> |''Quercus raynal'' <small>K.Koch</small> |''Quercus recurvisquamosa'' <small>St.-Lag.</small> |''Quercus secondatii'' <small>Steud.</small> |''Quercus thracica'' <small>Stef. & Nedjalkov</small> |''Quercus tournefortii'' <small>Willd.</small> |''Quercus tukhtensis'' <small>Czeczott</small> |''Quercus variegata'' <small>Lodd. ex Steud.</small> }}}} '''Цер''' ({{langx|la|Quercus cerris}}) – вид [[даб]]<ref>{{ДРМЈ|Цер}}</ref>. Церот е високо листопадно дрво. == Распространетост == Церот е [[Јужна Европа|јужноевропско]] и [[југозападна Азија|западноазиско]] дрво. Ареалот му се протега од [[Шпанија]] и [[Франција]] (каде е редок) на запад, преку [[Апенински Полуостров|Апенинскиот]] и [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] до [[Мала Азија]] и [[Сирија]] на исток. На север се протега до јужна [[Швајцарија]] и [[Австрија]], а најсеверно до [[Моравија]].<ref name="vukicevic">{{Наведена книга |last = Вукићевић |first = Емилија |title = Декоративна дендрологија |publisher = Привредно финансијски водич |series = |volume = |edition = 2 |year=2005 |location = Београд |pages=272-304 |id =}}</ref> == Опис == Церот долговечен вид и може да доживее 200 години. Достигнува висина од 30 до 35 метра и дебелина на стеблото од 1,3 м. Рано се развива дебела мртва [[кора (ботаника)|кора]] која е темносива, скоро црна, со длабоки надолжни пукнатини црвени на дното и ретки и тесни попречни. Младите гранчиња се влакнести, аглести, зеленикаво сиви.<ref name =vukicevic/><ref name=lanzara>{{Наведена книга|last=Lanzara|first=Paola|title=Drveće|year=1982|publisher=Mladinska kwiga|location=Zagreb}}</ref> [[Крошна]]та е густа, темна, со ширококонусен облик. [[Пупка|Пупките]] се доста ситни со бројни ситни, тесни јазичести ливчиња при основата, долги 2 см, карактеристични за церот. [[Лист]]овите се поединечни, наизменично распоредени. Имаат променлив облик, обично се долги 8-14 см и широки до 8 см, со 7-8 парови засеци или неправилно назабен обод. Пораснатиот лист е нежно кожест, на лице сјаен, со интензивна зелена боја, на опачината посветол и благо влакнест, особено околу нервите. [[Лисна петелка|Петелка]]та е долга 0,5-2,5 см. Разлистува нешто подоцна од [[стежер|стежерот]], на крајот на април или во текот на мај. Листовите остануваат на гранките до доцна есен.<ref name="vukicevic" /><ref name="lanzara" /> [[Цвет]]овите се еднополни, машките собрани во долги реси, а женските поединечни во групи по 2-5, на кратки дршки. Цвета истовремено со разлистувањето.<ref name="vukicevic" /><ref name="lanzara" /> [[Плод]]от е [[желад]], долг околу 4 см и широк околу 2 см, при врвот малку сплескан, со ситно избраздена површина по должината. До 1/3 или 1/2 е покриен со купулата. Купулата е покриена со кожести стипули (шубареста).<ref name="vukicevic" /><ref name="lanzara" /> <gallery> Quercus cerris bark BG 1.jpg|Длабоки пукнатини на кората, црвени на дното Цер - клонка.jpg|Карактеристични пупки Quercus cerris foliage Bulgaria 2.jpg|Кожести листови Цер - жълъд.jpg|Желад со „шубареста" купула </gallery> == Живеалиште == Церот претежно е ксеротермен вид, приспособен на субмедитеранската и умерено континенталната клима на југоисточна Европа. Најмногу му одговараат подлабоки, доста суви, слабо кисели земјишта. Церот сака светлина. Во висина расте повеќе од [[плоскач]]от како и од [[горун]]от.<ref name="vukicevic" /> == Поврзано == * [[Даб]] * [[Стежер (даб)|Даб стежер]] * [[Горун]] * [[Сладун]] * [[Дрво (материјал)]] * [[Желад]] == Наводи == {{наводи|30em}} == Литература == * {{Наведена книга |last = Вукићевић |first = Емилија |title = Декоративна дендрологија |publisher = Привредно финансијски водич |series = |volume = |edition = 2 |year=2005 |location = Београд |pages=272-304 |id =}} * {{Наведена книга |last=Grlić|first=Ljubiša|title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja|year=1986|publisher=August Cesarec|location=Zagreb|pages=83-85}} * {{Наведена книга|title=Šumarska enciklopedija. 1, A-Kos|year=1959|publisher=Grafički zavod Hrvatske|location=Zagreb|pages=79}} * {{Наведена книга |last=Lanzara|first=Paola|title=Drveće|year=1982|publisher=Mladinska kwiga|location=Zagreb}} == Надворешни врски == {{портал|Биологија}} {{Ризница-врска|Quercus cerris}} {{wikispecies|Quercus cerris}} * [http://www.gimnazijaso.edu.rs/gornje-podunavlje/biljke/sume/hrast-cer.php Cer - Quercus cerris] - Посетено на 1. 2. 2016. * [https://web.archive.org/web/20160202152051/http://www.zelenaenergija.org/clanak/grijanje-na-drva-kako-povecati-energetsku-iskoristivost-drveta/2540 Grijanje na drva - kako povećati energetsku iskoristivost drveta] - Посетено на 1. 2. 2016. * {{Наведено списание |first1=Добринка |last1=Јокић |first2=Владимир |last2=Николић |title=СТАБЛА-ЗАПИСИ |journal=Јутро |date=2012 |url=http://dobrojutro.info/sr/%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B8 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=09. 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Taxonbar}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Листопадни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Украсни дрва]] 2nxickgwlg18blfimhv65vtu39f44u7 5591110 5591009 2026-07-12T17:58:01Z P.Nedelkovski 47736 /* Поврзано */ 5591110 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Цер | status = | image = Quercus cerris folliage.jpg | image_width = 250п | image_caption = гранка со листови | regnum = [[Plantae]] | phylum = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Fagales]] | familia = [[Fagaceae]] | genus = ''[[Даб|Quercus]]'' | sectio = ''[[Quercus (секција)|Quercus]]'' | species = '''''Q. cerris''''' | binomial = ''Quercus cerris'' | binomial_authority = [[Карл фон Лине|L.]] |range_map = Quercus cerris range.svg |range_map_caption = Распространетост на церо | synonyms= {{collapsible list|bullets = true |''Cerris australis'' <small>Raf.</small> |''Cerris austriaca'' <small>(Willd.) Raf.</small> |''Cerris crinita'' <small>(Lam.) Raf.</small> |''Cerris paliphleos'' <small>Raf.</small> |''Quercus aegilops'' <small>Scop.</small> |''Quercus ambrozyana'' <small>Simonk.</small> |''Quercus asplenifolia'' <small>A.DC.</small> |''Quercus austriaca'' <small>Willd.</small> |''Quercus cana'' <small>Steud.</small> |''Quercus crinita'' <small>Lam.</small> |''Quercus crispa'' <small>Steud.</small> |''Quercus echinata'' <small>Salisb. 1864 not Lam. 1779</small> |''Quercus frondosa'' <small>Mill.</small> |''Quercus frondosa'' <small>Steud.</small> |''Quercus haliphlaeos'' <small>Lam.</small> |''Quercus heterophylla'' <small>A.DC.</small> |''Quercus nicotrae'' <small>Lojac.</small> |''Quercus pseudocerris'' <small>Boiss.</small> |''Quercus ragnal'' <small>Lodd. ex Loudon</small> |''Quercus raynal'' <small>K.Koch</small> |''Quercus recurvisquamosa'' <small>St.-Lag.</small> |''Quercus secondatii'' <small>Steud.</small> |''Quercus thracica'' <small>Stef. & Nedjalkov</small> |''Quercus tournefortii'' <small>Willd.</small> |''Quercus tukhtensis'' <small>Czeczott</small> |''Quercus variegata'' <small>Lodd. ex Steud.</small> }}}} '''Цер''' ({{langx|la|Quercus cerris}}) – вид [[даб]]<ref>{{ДРМЈ|Цер}}</ref>. Церот е високо листопадно дрво. == Распространетост == Церот е [[Јужна Европа|јужноевропско]] и [[југозападна Азија|западноазиско]] дрво. Ареалот му се протега од [[Шпанија]] и [[Франција]] (каде е редок) на запад, преку [[Апенински Полуостров|Апенинскиот]] и [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] до [[Мала Азија]] и [[Сирија]] на исток. На север се протега до јужна [[Швајцарија]] и [[Австрија]], а најсеверно до [[Моравија]].<ref name="vukicevic">{{Наведена книга |last = Вукићевић |first = Емилија |title = Декоративна дендрологија |publisher = Привредно финансијски водич |series = |volume = |edition = 2 |year=2005 |location = Београд |pages=272-304 |id =}}</ref> == Опис == Церот долговечен вид и може да доживее 200 години. Достигнува висина од 30 до 35 метра и дебелина на стеблото од 1,3 м. Рано се развива дебела мртва [[кора (ботаника)|кора]] која е темносива, скоро црна, со длабоки надолжни пукнатини црвени на дното и ретки и тесни попречни. Младите гранчиња се влакнести, аглести, зеленикаво сиви.<ref name =vukicevic/><ref name=lanzara>{{Наведена книга|last=Lanzara|first=Paola|title=Drveće|year=1982|publisher=Mladinska kwiga|location=Zagreb}}</ref> [[Крошна]]та е густа, темна, со ширококонусен облик. [[Пупка|Пупките]] се доста ситни со бројни ситни, тесни јазичести ливчиња при основата, долги 2 см, карактеристични за церот. [[Лист]]овите се поединечни, наизменично распоредени. Имаат променлив облик, обично се долги 8-14 см и широки до 8 см, со 7-8 парови засеци или неправилно назабен обод. Пораснатиот лист е нежно кожест, на лице сјаен, со интензивна зелена боја, на опачината посветол и благо влакнест, особено околу нервите. [[Лисна петелка|Петелка]]та е долга 0,5-2,5 см. Разлистува нешто подоцна од [[стежер|стежерот]], на крајот на април или во текот на мај. Листовите остануваат на гранките до доцна есен.<ref name="vukicevic" /><ref name="lanzara" /> [[Цвет]]овите се еднополни, машките собрани во долги реси, а женските поединечни во групи по 2-5, на кратки дршки. Цвета истовремено со разлистувањето.<ref name="vukicevic" /><ref name="lanzara" /> [[Плод]]от е [[желад]], долг околу 4 см и широк околу 2 см, при врвот малку сплескан, со ситно избраздена површина по должината. До 1/3 или 1/2 е покриен со купулата. Купулата е покриена со кожести стипули (шубареста).<ref name="vukicevic" /><ref name="lanzara" /> <gallery> Quercus cerris bark BG 1.jpg|Длабоки пукнатини на кората, црвени на дното Цер - клонка.jpg|Карактеристични пупки Quercus cerris foliage Bulgaria 2.jpg|Кожести листови Цер - жълъд.jpg|Желад со „шубареста" купула </gallery> == Живеалиште == Церот претежно е ксеротермен вид, приспособен на субмедитеранската и умерено континенталната клима на југоисточна Европа. Најмногу му одговараат подлабоки, доста суви, слабо кисели земјишта. Церот сака светлина. Во висина расте повеќе од [[плоскач]]от како и од [[горун]]от.<ref name="vukicevic" /> == Поврзано == * [[Даб]] * [[Стежер]] * [[Горун]] * [[Сладун]] * [[Дрво (материјал)]] * [[Желад]] == Наводи == {{наводи|30em}} == Литература == * {{Наведена книга |last = Вукићевић |first = Емилија |title = Декоративна дендрологија |publisher = Привредно финансијски водич |series = |volume = |edition = 2 |year=2005 |location = Београд |pages=272-304 |id =}} * {{Наведена книга |last=Grlić|first=Ljubiša|title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja|year=1986|publisher=August Cesarec|location=Zagreb|pages=83-85}} * {{Наведена книга|title=Šumarska enciklopedija. 1, A-Kos|year=1959|publisher=Grafički zavod Hrvatske|location=Zagreb|pages=79}} * {{Наведена книга |last=Lanzara|first=Paola|title=Drveće|year=1982|publisher=Mladinska kwiga|location=Zagreb}} == Надворешни врски == {{портал|Биологија}} {{Ризница-врска|Quercus cerris}} {{wikispecies|Quercus cerris}} * [http://www.gimnazijaso.edu.rs/gornje-podunavlje/biljke/sume/hrast-cer.php Cer - Quercus cerris] - Посетено на 1. 2. 2016. * [https://web.archive.org/web/20160202152051/http://www.zelenaenergija.org/clanak/grijanje-na-drva-kako-povecati-energetsku-iskoristivost-drveta/2540 Grijanje na drva - kako povećati energetsku iskoristivost drveta] - Посетено на 1. 2. 2016. * {{Наведено списание |first1=Добринка |last1=Јокић |first2=Владимир |last2=Николић |title=СТАБЛА-ЗАПИСИ |journal=Јутро |date=2012 |url=http://dobrojutro.info/sr/%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B8 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=09. 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Taxonbar}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Листопадни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Украсни дрва]] 9slz7qdfm3b49eo7p1ul2uvg6w8vg3a Парана (Аргентина) 0 1214916 5591317 5429085 2026-07-13T09:01:50Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591317 wikitext text/x-wiki {{другиместа|Парана}} [[Податотека:Parana-1.jpg|мини|Поглед кон градот]] '''Парана''' ({{langx|es|Paraná}}) — град во [[Аргентина]] во провинцијата [[Ентре Риос (покраина)|Ентре Риос]]. Според проценката за 2005 година, во градот имало 249.539 жители. == Население == Според проценките, во градот во 2005 година живееле 249.539 жители. {| align="center" border="0" cellpadding="5" cellspacing="2" style="border:1px solid #AAAAAA;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em" | Движење на населението ! 1980 година. ! 1991 година. ! 2001 година. |- bgcolor="#f7f9ff" | align="center" | 161.638 | align="center" | 207.041 <ref name="autogenerated1"><div> [http://www.citypopulation.de/Argentina.html Аргентина: провинции, оддели, градови, локалитети и агломерации - статистика и карти за населението на градот] , преземено од Април 17, 2013 </div></ref> | align="center" | 235.967 <ref name="autogenerated1" /> |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{официјална|http://www.parana.gov.ar/}} [[Категорија:Градови во Аргентина]] [[Категорија:Населени места основани во 16 век]] motf2oi49b0searisyb6c4cokpyd17b Предлошка:Девол 10 1222243 5590930 5358691 2026-07-12T12:17:49Z SpectralWiz 106165 5590930 wikitext text/x-wiki {{Навкутија Општина во Албанија | name = Девол | state = {{{state|autocollapse}}} | munic = Девол (општина) | image = [[Податотека:Stema e Bashkisë Devoll.svg|50п|Грб на општината Девол]] | group1 = [[Билишта]]<!--Bilisht--> | list1= * '''[[Билишта]]'''<!--Bilisht--> | group2 = [[Божиград]]<!--Miras--> | list2= * [[Арза (Девол)|Арза]]<!--Arrëz--> * [[Божиград]]<!--Miras--> * [[Брачани]]<!--Braçanj--> * [[Видово (Албанија)|Видово]]<!--Vidohovë--> * [[Ѓурас (Девол)|Ѓурас]]<!--Gjyres--> * [[Добрани (Девол)|Добрани]]<!--Dobranj--> * [[Зичишта]]<!--Ziçisht--> * [[Кошница (село)|Кошница]]<!--Koshnicë--> * [[Ќутеза (Девол)|Ќутеза]]<!--Qytezë--> * [[Менколас]]<!--Menkulas--> * [[Николица]]<!--Nikolicë--> * [[Пончара]]<!--Ponçarë--> * [[Ричиште]]<!--Ziçisht--> * [[Свети Никола (Девол)|Свети Никола]]<!--Fitore--> * [[Синица (село)|Синица]]<!--Sinicë--> * [[Сол (село)|Сол]]<!--Sul--> * [[Чета (село)|Чета]]<!--Çetë--> | group3 = [[Прогун]]<!--Progër--> | list3= * [[Бачка (Девол)|Бачка]]<!--Bickë--> * [[Враниште (Албанија)|Враниште]]<!--Vranisht--> * [[Загон]]<!--Cangonj--> * [[Мочуриште (село)|Мочуриште]]<!--Mançurisht--> * [[Пиљур (Девол)|Пиљур]]<!--Pilur--> * [[Прогун]]<!--Progër--> * [[Ракицко]]<!--Rakickë--> * [[Шуец]]<!--Shyec--> | group4 = [[Хочишта]]<!--Hoçisht--> | list4= * [[Бабени]]<!--Baban--> * [[Бореч]]<!--Borsh--> * [[Братовица]]<!--Bradvicë--> * [[Врлени]]<!--Përparimaj--> * [[Грабеш]]<!--Grapsh--> * [[Граче (Девол)|Граче]]<!--Grace--> * [[Јачменик]]<!--Eçmenik--> * [[Стропани]]<!--Stropan--> * [[Хочишта]]<!--Hoçisht * [[Чипан]]<!--Çipan--> | group5= [[Центар Билишта]]<!--Qendër Bilisht--> | list5= * [[Битинско]]<!--Bitinckë--> * [[Височица]]<!--Vishocicë--> * [[Врбник (Албанија)|Врбник]]<!--Vernik--> * [[Заградец]]<!--Buzliqen--> * [[Капештица]]<!--Kapshticë--> * [[Курила]]<!--Kurilë--> * [[Куч (Девол)|Куч]]<!--Kuç--> * [[Полоска]]<!--Poloskë--> * [[Трн (Девол)|Трн]]<!--Tren--> * [[Трстеник (Девол)|Трстеник]]<!--Trestenik--> }}<noinclude> {{расклоп}} [[Категорија:Предлошки за општини во Албанија]] [[Категорија:Девол|Ψ]] </noinclude> b0o09g4k6601a3smxd0ayl9b60i259r Смешни љубови 0 1222304 5591008 4375467 2026-07-12T15:42:45Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591008 wikitext text/x-wiki '''Смешни љубови''' ([[чешки]]: ''Směšné lásky'') - збирка раскази на чешкиот писател [[Милан Кундера]]. Расказите се напишани во периодот од 1960 до 1968 година, а збирката е објавена во [[Прага]] во 1969 година. Меѓутоа, поправената, дефинитивна верзија била објавена во 1970 година, на [[француски јазик]], и според таа верзија подоцна биле објавени преводите на другите јазици.<ref>„Predgovor“, во: Milan Kundera, ''Šala''. Sarajevo: Veselin Masleša, 1984, стр. 6.</ref> [[File: Milan Kundera redux.jpg|thumb|right|Милан Кундера]] ==Содржина== Книгата се состои од седум раскази:<ref>Milan Kundera, ''Smešne jubavi''. Beograd: Prosveta, 1988.</ref> * „Никој нема да се смее“: Еден асистент-доктор предава [[историја на уметноста]] на [[универзитет]]от. Тој живее во еден стан со својата девојка Клара со која го прославува објавувањето на неговата статија во едно ликовно списание. Тој добива писмо од непознат човек со презиме Затурецки, кој го моли да напише позитивна рецензија за неговата статија. Бидејќи статијата е лоша, асистентот е решен дека нема да ја напише рецензијата, но нема храброст да го одбие Затурецки и поради тоа постојано ја одложува работата. Меѓутоа, Затурецки е упорен и постојано му додева, поради што асистентот почнува да се крие од него. Откако Заурецки ќе го побара во станот, асистентот на шега го обвинува дека се обидел да ја заведе Клара, мислејќи дека така ќе се ослободи од него. Но, токму тогаш почнуваат неговите непријатности, зашто во целата работа се вмешува сопругата на Затурецки, која заедно со сопругот ја бараат Клара за да побараат од неа извинување за навредата. Како последица на тоа, угледот на асистентот на универзитетот уште повеќе се влошува, а тој е јавно осуден на состанокот на уличниот одбор. Најпосле, тој се среќава со госпоѓата Затурецка на која ѝ кажува дека нејзиниот сопруг напишал лоша статија за која нема да напише позитивна рецензија. Меѓутоа, поради претрпените непријатности, Клара му соопштува дека го напушта.<ref>Milan Kundera, ''Smešne jubavi''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 7-38.</ref> * „Златното јаболко на вечната желба“: Главниот јунак и неговиот другар Мартин запознаваат убава болничарка која живее во друг [[град]] со која договараат средба за следната [[сабота]]. Меѓутоа, Мартин е оженет и поради тоа треба да се вратат дома порано. Тие заминуваат во градот Б., каде со девојката договараат средба за вечерта. Во меѓувреме, тие запознаваат друга девојка со која, исто така, закажуваат состанок, а потоа во паркот среќаваат млада девојка на која ѝ се претставуваат како [[режисер]]от [[Милош Форман]] и неговиот [[камерман]] при што закажуваат средба и со неа. Меѓутоа, наспроти нејзиното ветување, таа девојка не се појавува во закажаното време, а поради тоа ја пропуштаат средбата и со претходната девојка. Најпосле, кога доаѓаат пред [[болница]]та, тие ја чекаат болничарката некое време, а кога се појавува таа во друштво со нејзина другарка, тие го напуштаат градот.<ref>Milan Kundera, ''Smešne jubavi''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 39-57.</ref> * „Лажен авто-стоп“: Млад човек оди на одмор со својата девојка и патем застанува да наполни [[бензин]]. Тогаш, девојката го напушта [[автомобил]]от и оди пеш по патот, а потоа почнува да стопира. Момчето застанува и таа се качува во автомобилот при што двајцата почнуваат да глумат дека не се познаваат. На почетокот, двајцата уживаат во играта, но подоцна, момчето почнува да се сомнева дека неговата девојка не глуми, туку дека навистина е не[[морал]]на. Двајцата одат во еден [[хотел]], изнајмуваат соба и тој ја принудува девојката да се соблече и да води љубов како [[Проституција|проститутка]]. За време на играта, девојката за првпат почнува да се чувствува слободна, а момчето е гневно на неа и почнува да ја мрази. На тој начин се губи границата меѓу играта и реалноста.<ref>Milan Kundera, ''Smešne jubavi''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 58-76.</ref> * „Symposion“: Во собата за дежурства на една [[болница]] се собрани д-р Хавел, сестрата Алжбета, [[примариус]]от, една [[Доктор по медицина|докторка]] и младиот стажист Флајшман. Алжбета упорно му се нуди на д-р Хавел, но тој ја одбива, докторката му е љубовница на примариусот, Флајшман е тајно вљубен во докторката, а примариусот го убедува дека Алжбета го сака него. Кога докторката ќе го отвори прозорецот, Флајшман помислува дека му дава знак за состанок и излегува надвор, но таа останува во собата за дежурства. Во собата, под дејство на [[вино]]то, Алжбета симулира [[стриптиз]], а д-р Хавел ѝ дава прашок за [[спиење]] и таа си заминува. Флајшман повторно помислува дека докторката му дава знак за средба и излегува надвор, но ја наоѓа Алжбета како лежи гола и без свест, како последица на труењето со [[гас]]. Тој веднаш ги повикува лекарите, кои ја носат во интерното одделение, каде успеваат да ја вратат во живот. По немилиот настан, д-р Хавел и примариусот мислат дека Алжбета се обидела да изврши [[самоубиство]], а докторката смета дека станува збор за несреќен случај. Флајшман си оди дома со грижа на совеста, мислејќи дека Алжебта сакала да умре порадни неговата невозвратена љубов и затоа ја посетува во болницата. Во меѓувреме, докторката се враќа во болницата и води љубов со д-р Хавел. Утредента, четворицата лекари повторно дискутираат дали се работи за несреќен случај или обид за самоубиство, а Флајшман повторно мисли дека докторката му дава таен знак за љубовен состанок.<ref>Milan Kundera, ''Smešne jubavi''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 77-111.</ref> * „Старите мртви нека им отстапат место на младите мртви“: Во еден мал [[град]], млад човек ненадејно ја среќава жената која не ја видел веќе 15 години, а во која бил вљубен во минатото. Таа го посетила градот накратко за да ги среди административните процедури околу [[гроб]]от на нејзиниот сопруг, но од управата на [[гробишта]]та дознала дека, поради неплатените сметки, во неговиот гроб ставиле друг мртовец. Жената е загрижена како ќе му ја соопшти веста на својот син кон кого е многу приврзана. Сепак, таа ја прифаќа поканата и оди во станот на младиот човек каде двајцата се сеќаваат на нивната заедничка историја. Притоа, тој се сеќава дека дента имал [[Секс|полов однос]] со неа никако не можел да си го претстави нејзиниот лик и нејзиното тело. Оттука, тој посакува пак да води љубов со неа, но таа го одбива, знаејќи дека е стара и дека ќе го разочара. Сепак, на крајот, таа сфаќа дека треба да се живее секој миг од животот и се согласува да водат љубов.<ref>Milan Kundera, ''Smešne jubavi''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 112-130.</ref> * „Докторот Хавел по десет години“: [[Доктор по медицина|Докторот]] Хавел е веќе остарен и страда од болки во [[жолчка]]та поради што мора да оди на [[бања]]. Тој е оженет со позната [[глумица]], која е многу помлада од него, многу го сака, но е љубоморна, знаејќи ги неговите бројни поранешни љубовни авантури. Во бањата, д-р Хавел сфаќа дека е веќе стар и дека не е привлечен за жените. Таму, тој се запознава со младиот уредник на бањскиот весник. Откако ќе дознае за славното љубовно минато на докторот, уредникот го замолува да ја оцени девојката која ја сака. По заедничката средба, д-р Хавел му го кажува на уредникот своето неповолно мислење за девојката и му ја препорачува докторката Франтишка. Во меѓувреме, во бањата пристигнува сопругата на д-р Хавел и оттогаш жените почнуваат да покажуваат интерес за него. Така, тој има [[секс]]уален однос со масерката, а потоа закажува средба и со уште една привлечна жена, а уредникот успева да ја освои докторката Франтишка.<ref>Milan Kundera, ''Smešne jubavi''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 131-160.</ref> * „Едвард и Бог“: Наговорен од својот постар брат, Едвард ѝ се обраќа на строгата директорка на [[училиште]]то (која во минатото била причина поради која неговиот брат бил избркан од студиите) со молба да вработување. Така, тој станува учител во еден мал провинциски [[град]]. Тој се запознава со девојката Алиса која е многу побожна и упорно ги одбива неговите настојувања за телесни задоволства. Во обид да ја освои, Едвард се преправа дека е побожен, но поради тоа се соочува со непријатности на работното место. На сослушувањето, тој лаже дека е побожен и директорката Чохачкова си зема обврска да го превоспита. При една средба во нејзиниот стан, Едвард лаже дека чувствува симпатија кон неа, а неколку дена подоцна, директорката повторно го повикува во својот стан и отворено му се додворува. Едвард се принудува себеси да води љубов со Чохачкова при што ја тера да клекне и да се [[Молитва|моли]]. Истовремено, Алиса дознава за неговите непријатности во училиштето и му се восхитува на храброста. Како последица на тоа, нејзиното однесување кон него се менува целосно и таа најпосле се согласува да отпатува во [[село]]то во кое живее брат му. Таму, Алиса и Едвард водат љубов, но токму тогаш, тој се разочарува од нејзината недоследност и ја напушта. Подоцна, Едвард постепено почнува да освојува разни жени, но повремено одржува [[секс]]уални односи и со Чохачкова. Еден ден, тој ја посетува [[Црква (градба)|црквата]] и внатре конечно му се причинува дека го гледа [[Бог]]а.<ref>Milan Kundera, ''Smešne jubavi''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 161-192.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Милан Кундера]] [[Категорија:Чешки раскази]] [[Категорија:Книги од 1969 година]] djpef0pdo8eizfztfa2aoicji07qs34 Дорќол (книга) 0 1225503 5591061 4935097 2026-07-12T16:49:44Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591061 wikitext text/x-wiki '''Дорќол''' ([[српски]]: ''Дорћол'') - збирка раскази на српската [[писател]]ка [[Светлана Велмар-Јанковиќ]], првобитно објавена во 1981 година. Збирката содржи 14 раскази:<ref>Svetlana Velmar-Janković, ''Dorćol'', Treće izdanje. Beograd: Laguna, 2014.</ref> [[File:Dorcol, Nova iskra (1899).jpg|thumb|Дорќол за време на отоманскиот период.]] * Француска улица * Господар Евремова улица * Господар Јованова улица * Симина улица * Васина улица * Узун Миркова улица * Улица на Змејот од Ноќај * Добрачинова улица * Улица на Филип Вишниќ * Улица на Рига од Фера * Змај Јовина улица * Доситеева улица * Капетан Мишина улица * Стара чаршија == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Светлана Велмар-Јанковиќ]] [[Категорија:Книги од 1981 година]] [[Категорија:Српски раскази]] [[Категорија:Книги наградени со Андриќевата награда]] 00f7hntmgpmtew6piv4hswjl9grt7un Џигокухен (расказ) 0 1239563 5591072 5055419 2026-07-12T17:03:12Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591072 wikitext text/x-wiki '''Џигокухен''' ([[јапонски]]: 地獄変) - расказ на јапонскиот [[писател]] [[Рјуносуке Акутагава]] од 1918 година. На [[Јапонски јазик|јапонски]], „Џигокухен“ или „Џихокухен но биобу“ значи слика на [[пекол]]от насликана на параванот кој во јапонските куќи служи како [[ѕид]] или како [[врата]].<ref>„Džigokuhen“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 8.</ref> [[File:Akutagawa Ryunosuke photo2.jpg |thumb|'''Рјуносуке Акутагава''' (1892 - 1927)]] ==Содржина== Високиот благородник Отоно Сама му наредува на познатиот [[сликар]] Јошихидо да ја наслика сликата „Визија на [[пекол]]от“. Јошихидое на лош глас како многу злобен, суетен и горделив [[човек]], така што сите го мразат и прават разни шеги на негова сметка, на пример, еден [[мајмун]] го нарекуваат со неговото име. Јошихидо, пак, чувствува голем [[љубов]] единствено кон неговата убава ќерка, Јузуки, која се спријателува со мајмунот. Јузуки станува омилена дворјанка на Отоно Сама, наспроти молбите на Јошихидо за нејзино отпуштање од дворот. Јошихидо работи на сликата половина година со неверојатна посветеност при што, за потребите на [[Сликарство|сликањето]], често ги измачува своите ученици. Најпосле, за да може да ја наслика централната сцена од сликата, тој бара од Отоно Сама да запали кочија во која ќе биде ставена една девојка. Отоно Сама му ја исполнува желбата, но во кочијата ја става Јузуки, врзана со синџири. Додека девојката се пече во кочијата, наеднаш се појавува нејзиниот мајмун, кој прифаќа да изгори заедно со својата верна другарка. Јошихидо ја гледа сцената со голема болка, по еден месец ја довршува сликата која станува негово ремек-дело, а потоа извршува [[самоубиство]] зашто не може да го поднесе натамошниот живот без Јузуки.<ref>„Džigokuhen“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 5-46.</ref> ==Осврт кон расказот== Расказот за првпат се појавил во неколку продолженија во дневните весници во [[Токио]] и во [[Осака]] во 1918 година. Дејствието се одвива во [[Кјото]], во ерата [[Хејан]] (794-858), а главен лик во расказот е сликарот [[Јошихиде]] чие име за првпат се споменува во една приказна на непознат писател од ерата [[Кенпо]] (1213-1219), објавена во збирката „[[Уџи Шуи Моногатари]]“. Приказната се вика „Сликата на Рјошу (Јошихиде) која го претставува Фудо“ и во неа се зборува за [[Будизам|будистичкиот]] живописец Рјошу. Еднаш, соседната куќа ја зафатил [[пожар]] и тој веднаш избегал на [[улица]], оставајќи ги во куќата жената и децата. Пожарот ја зафатил и неговата [[куќа]], а кога соседите му изразиле сочувство, тој само гледал како му гори куќата, велејќи дека пожарот бил голема придобивка за него, зашто дури тогаш сфатил колку погрешно го сликал огнот во [[пекол]]от. Инаку, Акутагава постогнал голем успех со расказот „Џигокухен“ кој јапонските критичари го оцениле како ремек-дело. Подоцна, во 1935 година, расказот бил прикажан во токискиот театар во вид на „[[кабуки]] драма“, а улогата на Јошихиде ја играл славниот глумец Садањџи. Исто така, според овој расказ е снимен и [[филм]].<ref>Vera Ilić, „Riunosuke Akutagava“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 220-223.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Рјуносуке Акутагава]] [[Категорија:Јапонски раскази]] pyflv959nrzh6kxf8v722ynipsvktng Рашомон (расказ) 0 1239661 5591070 4695046 2026-07-12T17:02:09Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591070 wikitext text/x-wiki '''„Рашомон“''' ([[јапонски]]: 羅生門) - расказ на јапонскиот [[писател]] [[Рјуносуке Акутагава]] од 1915 година. [[File: Kyoto Rajomon C1020.jpg|thumb|right|Кјото- Рашамон]] ==Содржина== Слугата на еден [[самурај]], кој штотуку е отпуштен од службата, се засолнува од поројниот дожд во запуштената порта [[Рашомон]] во [[Кјото]]. Притоа, тој размислува на кој начин ќе преживее: дали да се занимава со чесна работа или да стане крадец? Барајќи место за да преноќи, тој се качува во кулата и таму здогледува старица која ја кубе косата од главата на некоја мртва жена. Згрозен од глетката, тој ја напаѓа старицата, а таа се брани со ставот дека сè е дозволено во борбата да се преживее. Тогаш, тој ја ограбува старицата и ја напушта кулата со нејзиниот фустан.<ref>„Rašomon“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 113-120.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Рјуносуке Акутагава]] [[Категорија:Јапонски раскази]] kz28vmfif9rjx52soalw9faxoypj35n Кеса и Морито 0 1239663 5591069 3939705 2026-07-12T16:59:11Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591069 wikitext text/x-wiki '''Кеса и Морито''' - расказ на јапонскиот [[писател]] [[Рјуносуке Акутагава]]. [[File:Akutagawa Ryunosuke photo2.jpg |thumb|'''Рјуносуке Акутагава''' (1892 - 1927)]] ==Содржина== Расказот се состои од два дела: монологот на Кеса и монологот на Морито. Една вечер, Морито излегува со намера да го убие сопругот на својата љубовница Кеса. Притоа, тој воопшто нема ништо против сопругот, но мора да го изврши [[убиство]]то затоа што ѝ ветил на Кеса. исто така, тој се плаши дека таа ќе му се одмазди, ако не го изврши убиството Во минатото, Морито бил вљубен во Кеса. Три години по нејзиното стапување во [[брак]], тој ја сретнал и дури тогаш ја остварил дамнешната желба - да води љубов со неа. Размислувајќи за неа, Морито се преиспитува својата врска со Кеса која ја смета за грда, неморална и лоша. Истовремено, Кеса го очекува доаѓањето на Морито и размислува за својот однос со него. И таа е свесна дека Морито не ја сака, па дури мисли дека таа е грда. Кеса се кае за својата прељуба и сака да умре, зашто само така ќе ја спаси честа на својот сопруг. Затоа, нејзиниот план е да го пречека Морито, кој треба да ја убие, мислејќи дека го убива нејзиниот сопруг.<ref>„Kesa i Morito“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 203-212.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Рјуносуке Акутагава]] [[Категорија:Јапонски раскази]] 4ibb15a3u90bp9rd8i9ynqhszpdhj8z Генерал (расказ на Акутагава) 0 1239753 5591064 4760327 2026-07-12T16:56:28Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591064 wikitext text/x-wiki '''Генерал''' ([[јапонски]]: 将軍) — расказ на јапонскиот [[писател]] [[Рјуносуке Акутагава]] од 1922 година. [[File:Akutagawa Ryunosuke photo2.jpg |thumb|'''Рјуносуке Акутагава''' (1892 - 1927)]] ==Содржина== Расказот се состои од четири дела чија содржина е независна, но во секој дел се појавува по еден лик од претходниот дел. # ''Единицата со бели тасуки ремени'': Во [[ноември]] 1904 година, за време на [[Руско-јапонска војна|руско-јапонската војна]], еден јапонски пешадиски вод се подготвува за напад врз руската [[артилерија]]. Војникот Хорио, кој е малку пијан, негодува против наредбата за нападот, знаејќи дека војниците одат во сигурна [[смрт]], додека војникот Тагучи го поддржува јуришот како чин на [[патриотизам]]. Непосредно пред јуришот, водот го посетува еден [[генерал]], кој се поздравува со Хорио. Вечерта, за време на нападот, Хорио е сериозно ранет во [[глава]]та.<ref>„General“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 159-166.</ref> # ''Тајните агенти'': Во [[март]] 1905 година, во јапонскиот штаб се приведени двајца [[Кинези]], под сомнение дека се руски [[шпион]]и. За време на испрашувањето, во штабот влегува генералот кој наредува да се прегледаат нивните [[чевли]]. И навистина, во нив наоѓаат скриени тајни документи. Поради тоа, Кинезите се осудени на [[смртна казна]], а задачата да ги убие му е доделена на војникот Тагучи, кој ги заробил нив. Меѓутоа, тој не може да ги убие заробениците. Тука поминува еден јапонски војник кој со задоволство ја презема задачата и ги убива Кинезите, а погубувањето задоволно го набљудува и генералот.<ref>„General“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 166-173.</ref> # ''Театарски претстави во војничкиот логор'': Во [[мај]] 1905 година, штабот организира приредба за војниците, а програмата се состои од три пиеси. На претставата присуствува и [[мајор]]от Накамура. Исто така, присутен е и генералот, во друштво со странски [[офицер]]и. Притоа, тој го прекинува прикажувањето на првите две претстави во кои има непристојни сцени, додека е целосно задоволен од третата пиеса која носи патриотска порака.<ref>„General“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 173-181.</ref> # ''Татко и син'': Во ноември 1918 година, мајорот Накамура веќе е генерал. Тој се одмара во својот дом, а тогаш влегува неговиот син, студент. Таткото негодува поради тоа што синот ја тргнал сликата на еден познат јапонски генерал. Во разговорот, тие искажуваат сосема различни ставови за личноста на генералот.<ref>„General“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 181-186.</ref> ==Осврт кон расказот== Расказот „Генерал“ претставува осуда на [[Милитаризам|милитаризмот]], но многумина сметаат дека оваа [[сатира]] е премногу блага, имајќи ja предвид тогашната состојба во [[Јапонија]]. Тоа произлегува оттаму што во времето кога е пишуван расказот, генералот Ноги заземал висока положба во воената хиерархија и бил сметан за пример на идеален војник и поради тоа Акутагава немал храброст отворено да го спомене неговото име во расказот. Всушност, дури и во ваква блага форма, расказот бил цензуриран. Во 1934 година, кога во Јапонија биле објавени собраните дела на Акутагава, ликот на [[генерал]]от Ноги бил ставен на [[поштенска марка]], што покажува дека култот кон генералот продолжил дури седум години по смртта на писателот.<ref>Vera Ilić, „Riunosuke Akutagava“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 223.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Рјуносуке Акутагава]] [[Категорија:Јапонски раскази]] c14aeqps8mparye7t6eruod8j3mop6v Во честарот (расказ) 0 1239818 5591063 3940923 2026-07-12T16:55:32Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591063 wikitext text/x-wiki '''Во честарот''' ([[јапонски]]: 藪の中) - [[расказ]] на јапонскиот [[писател]] [[Рјуносуке Акутагава]] од 1922 година. Врз основа на овој расказ, во 1950 година, [[Акира Куросава]] го снимил [[филм]]от „[[Рашомон (филм од 1950)|Рашомон]]“. [[File:Rashomon poster.jpg|thumb|right|Постер Во честарот]] ==Содржина== Еден дрвар дава исказ во [[полиција]]та за мртвото тело што го пронашол во [[планина]]та. Потоа, еден [[Будизам|будистички]] [[Свештенство|свештеник]] сведочи дека го видел убиениот, во придружба со жена му. Еден полицаец раскажува како го уапсил разбојникот Таџомару за кого смета дека е убиецот. Една старица кажува дека убиениот, чие име е Такехико, бил нејзиниот зет, а жената е нејзината ќерка Масаго. Во својот исказ, Таџомару раскажува како го извршил [[Убиство|убиството]]: го намамил брачниот пар во планината, го нападнал мажот, жената се бранела, но ја совладал и ја силувал, таа го замолила да се бори со нејзиниот сопруг при што тој го убил, а потоа жената избегала. Меѓутоа, подоцна жената дава изјава во која признава дека таа го убила сопругот, со намера потоа да се убие, но немала храброст да го направи тоа. Најпосле, со посредство на [[Медиуми за пренос|медиум]], и убиениот го опишува настанот: откако ја силувал, разбојникот ја побарал Масаго за жена, а таа се согласила и го наговарала Таџомару да го убие нејзиниот сопруг; изненаден од нејзината нечесност, Таџомару ја удрил, но таа успеала да побегне; тогаш, Таџомару го ослободил Такехико и го напуштил местото; разочаран од срамното предавство на својата сопруга, Такехико извршил [[самоубиство]].<ref>„U čestaru“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 121-133.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Рјуносуке Акутагава]] [[Категорија:Јапонски раскази]] 6ykkqn3q0s22uff4rktroplt2ifj34k Змеј (расказ на Акутагава) 0 1239856 5591065 3940924 2026-07-12T16:56:47Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591065 wikitext text/x-wiki '''Змеј''' ([[јапонски]]: 竜) - расказ на јапонскиот [[писател]] [[Рјуносуке Акутагава]] од 1919 година. [[File:Akutagawa Ryunosuke photo2.jpg |thumb|'''Рјуносуке Акутагава''' (1892 - 1927)]] ==Содржина== Уџи Даинагон Такакуна сака да напише [[книга]], но премногу е мрзелив за таа работа, па затоа собира група луѓе од кои бара да му раскажуваат приказни кои тој ќе ги запише во книгата. Еден старец му ја раскажува следнава приказна: одамна, во градот Нора живеел [[Будизам|будистички]] [[Свештенство|свештеник]] кого го викале Ханазо (носко) зашто имал необично голем [[нос]]. За да им се одмазди на свештениците кои постојано му се потсмевале, тој одлучил да се пошегува така што крај [[езеро]]то ставил натпис дека на 3. март [[змеј]]от кој живее во езерото ќе се вознесе на [[небо]]то. Набргу, веста се проширува низ сите околни региони, а луѓето веруваат дека тоа е вистина. Оттука, на 3. март околу езерото се собираат многу луѓе кои цел ден стрпливо чекаат да се случи претскажувањето. Наеднаш, небото го прекриваат темни [[облаци]], започнува големо [[невреме]] и тогаш на Ханазо му се причинува дека го видел змејот како се искачува на небото. Кога ги прашува присутните, тие му потврдуваат дека, исто така, го виделе вознесувањето.<ref>„Zmaj“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 187-201.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Рјуносуке Акутагава]] [[Категорија:Јапонски раскази]] 6lxhdn4yvf57cr4w4eiwd9j8ionrf6p Јам каша (расказ) 0 1239926 5591066 3941749 2026-07-12T16:57:01Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591066 wikitext text/x-wiki '''Јам каша''' ([[јапонски]]: 芋粥) - [[расказ]] на јапонскиот [[писател]] [[Рјуносуке Акутагава]] од 1916 година. [[File:Akutagawa Ryunosuke photo2.jpg |thumb|'''Рјуносуке Акутагава''' (1892 - 1927)]] ==Содржина== За време на ерата [[Хејан]] во [[Кјото]] живеел еден ситен службеник. Тој бил грд, плашлив и глупав, па сите правеле груби шеги на неговата сметка. Единствената негова животна желба била да се изнајаде јам каша. Еднаш, за време на гозбата кај намесникот, [[Благородништво|благородникот]] Тошихито слушнал за неговата желба и му ветил дека ќе го покани на јам каша. Неколку дена подоцна, Тошихито го повикал да му се придружи на едно далечно патување. Патем, Тошихито фатил [[лисица]] и ѝ наредил да однесе порака до неговиот дворец. Кога пристигнале, таму навистина ги чекале слугиле, како што гласела пораката. Во дворецот, Тошихито наредил да се подготви голем казан со јам каша, но кога го послужиле, службеникот веќе немал никаква желба да јаде. Тогаш, ја забележале лисицата која ја фатил Тошихито и неа ја послужиле со јам каша. Така, службеникот сфатил дека поубаво му било кога копнеел по кашата, отколку кога добил прилика да јаде во изобилство.<ref>„Jam kaša“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 135-157.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Рјуносуке Акутагава]] [[Категорија:Јапонски раскази]] r9g0sj0f4yxd8916g86immbjwbtttvx Џашумон (расказ) 0 1239996 5591071 3943759 2026-07-12T17:02:44Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591071 wikitext text/x-wiki '''Џашумон''' ([[јапонски]]: 邪宗門) - недовршен [[расказ]] на јапонскиот [[писател]] [[Рјуносуке Акутагава]] од 1918 година. Насловот на расказот, буквално преведен значи „Лажна [[религија]]“, а тоа е еден од јапонските изрази кои во минатото се употребувале за означување на [[христијанство]]то.<ref>Vera Ilić, „Riunosuke Akutagava“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 223.</ref> [[File:Akutagawa Ryunosuke photo2.jpg |thumb|'''Рјуносуке Акутагава''' (1892 - 1927)]] ==Содржина== Расказот се состои од 31 глава: * ''I - XI'': Вакатоно Сама бил [[Благородништво|благородник]] од [[Кјото]]. Кога имал 19 години, неговиот татко умрел во страшни маки и Вакатоно станал глава на куќата. По својот изглед и по [[Карактер|карактерот]], потполно се разликувал од неговиот татко: Вакатоно бил убав, нежен и голем љубител на [[Уметност|уметностите]]. Како дете, тој учел да свири на еден вид јапонска флејта, но се откажал откако татко му го убил неговиот учител. Оттогаш, неговите односи со татко му биле студени. Пет-шест години по смртта на татко му, Вакатоно се вљубил во убавата принцеза Накамикадо, ќерка на неговиот учител по флејта. Вакатоно редовно ѝ праќал писма и песни, но никогаш не добивал повратен одговор од неа. Во тоа време, во градот ненадејно се појавил таинствен [[Свештенство|свештеник]] со необична моќ, кој проповедал ссома нова [[религија]]. Тогаш се случил единствениот значаен настан во животот на Вакатоно.<ref>„Džašumon“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 47-72.</ref> * ''XII - XXXI'': Една ноќ, Вакатоно бил пресретнат од група разбојници, предводени од управникот на имотот на принцезата Накамикадо. Сепак, Вакатоно успеал да ги наговори разбојниците да го врзат управникот кого потоа го ослободил и преку него ѝ пратил писмо на принцезата. Оттогаш, таа почнала редовно да го прима во својот дом. Еднаш, еден [[самурај]] во служба кај Вакатоно ги видел свештеникот и управникот на имотот на принцезата како се договараат свештеникот да ја посети неа. Од разговорот, слугата дознал дека свештеникот одамна ги познава управникот и принцезата. За да је спречат средбата, двајца самураи на Вакатоно се обиделе да го убијат свештеникот, но тој ги совладал со помош на својата [[магија]]. Притоа, тие забележале дека тој го носи [[Кимоно|кимоното]] на принцезата од што заклучиле дека тие веќе се сретнале. По некое време, за време на свеченото отворање на еден [[Будизам|будистички]] [[храм]], ненадејно се појавил свештеникот кој ја исмевал будистичката вера и ги повикал присутните да го следат неговото учење. Нему му се спротивставил еден познат будистички калуѓер, но свештеникот ја совладал неговата магија. Тогаш, исполнет со гордост, свештеникот ги повикал присутните да му се спротивстават, а повикот го прифатил Вакатоно.<ref>„Džašumon“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 73-112.</ref> ==За расказот== Иако никогаш не бил довршен, расказот „Џашумон“ постигнал голема популарност кај публиката. Во него, Акутагава ја задржал формата на хроника во која раскажувач е еден стар слуга, всушност, истиот кој се јавува како раскажувач и во расказот „[[Џигокухен (расказ)|Џигокухен]]“. Притоа, раскажувачот го претставува тогашното јавно мислење во [[Јапонија]]. Токму затоа не изненадува тоа што Акутагава не успеал да го доврши расказот, зашто двата главни лика во расказот се така вообличени, што секој судир меѓу нив би предизвикал расказот да изгуби многу од својата вредност.<ref>Vera Ilić, „Riunosuke Akutagava“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 223.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Рјуносуке Акутагава]] [[Категорија:Јапонски раскази]] 9cd9zpy794qypoouzpioe7u1j8xnpna Уџи Шуи Моногатари 0 1240344 5591075 3943986 2026-07-12T17:05:48Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591075 wikitext text/x-wiki '''Уџи Шуи Моногатари''' - јапонска збирка приказни и преданија од ерата [[Камакура]] (1185-1325). Авторите на приказните од збирката не се познати. Збирката содржи 194 приказни, напишани по урнекот на [[книга]]та „[[Уџи Таина Гом Моногатари]]“, а повеќето од расказите обработуваат [[Будизам|будистички]] и [[Религија|религиозни]] теми. Долго време се мислело дека „Уџи“ е името на местото во кое биле собрани расказите, меѓутоа тоа е името на една [[легенда]]рна јапонска личност.<ref>Vera Ilić, „Riunosuke Akutagava“, во: Riunosuke Akutagava, ''Rašomon''. Beograd: Plavi krug; Zemun: Neven, 2003, стр. 221.</ref> [[File:Brooklyn Museum - The Dog of Mido Kanapaku (Mido Kanapuko Dono no Inu) from A Collection of Tales from Uji - Yashima Gakutei.jpg|vignette|Кучето на Мидо Канпаку („Мидо Канапуко Доно но ину“) од збирка приказни на Уџи јашима гакутеи (Музеј на Бруклин).]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Јапонска книжевност]] tw8xlxnkutfd4xtnjgh5z2hio9olfym Шумата на обесениот (роман) 0 1240651 5590953 5577016 2026-07-12T14:22:33Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590953 wikitext text/x-wiki '''„Шумата на обесениот“''' ({{langx|ro|Pădurea spânzuraților}}) е роман на [[романски]]от писател [[Ливиу Ребреану]]. Објавен во 1922 година, делумно е инспириран од судбината на неговиот брат [[Емил Ребреану]], офицер во [[Австроунгарската армија]] обесен за шпионажа и дезертерство во 1917 година, за време на [[Првата светска војна]]. [[File: Primeşte,_Doamne,_sufletul_robului_tău_Apostol….jpg|thumb|right|Шумата на обесениот]] Романот послужил и како подлога за играниот филм [[Шумата на обесениот]] снимен во 1965 година<ref>[https://europecentenary.eu/the-forest-of-the-hanged-the-novel-that-illustrates-the-tragedy-of-transylvanian-romanians-during-the-great-war/ The Forest of the Hanged]</ref>. Романот навлегува во некои од клучните драматични, цивилизациски и историски драми, противречности и цивилизациски катаклизми на почетокот од 20 век.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.oxbowbooks.com/dbbc/the-forest-of-the-hanged.html/ |title={{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210114204517/ |date=2021-01-14 }} The Forest of the Hanged &#91;Hardback |accessdate=2020-04-13 |archive-date=2021-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114204517/https://www.oxbowbooks.com/dbbc/the-forest-of-the-hanged.html/ |url-status=dead }}</ref> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Книги од 1922 година]] [[Категорија:Романи за Првата светска војна]] [[Категорија:Психолошки романи]] [[Категорија:Романски романи]] pvutmpmq0hpa79nkpvsddy9z1ph0e82 Пипи Долгиот Чорап (роман за деца) 0 1246177 5591383 5242225 2026-07-13T11:22:40Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591383 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|name=Пипи Долгиот Чорап|genre=[[Книжевност за деца|Роман за деца]]|oclc=2798770|isbn_note=Puffin Modern Classics, 1997|isbn=0-14-030957-8|pages=|media_type=Печатена (принт)|pub_date=Ноември 1945 г.|publisher=Rabén & Sjögren|series=|title_orig=Pippi Långstrump|cover_artist=|illustrator=|language=[[Шведски јазик|Шведски]]|country=[[Шведска]]|author=[[Астрид Линдгрен]]|caption=Корицата на „Пипи Долгиот Чорап“, издание на „Силсонс“ од 2003 година.|image=Пипи Долгиот чорап (издание на „Силсонс“).jpg|congress=PZ7.L6585 Pi (прво во САД)<ref name=LCC2>[https://lccn.loc.gov/50010396 "Pippi Longstocking"]. LC Online Catalog. Library of Congress (lccn.loc.gov). Retrieved 2016-02-13.</ref>}}'''„Пипи Долгиот Чорап“''' ([[шведски]]: ''Pippi Långstrump)'' — [[Книжевност за деца|роман за деца]] на шведската [[писател]]ка [[Астрид Линдгрен]], издаден во 1945 година. Книгата е преведена и објавена на повеќе од 90 јазици.<ref>{{cite web|url=http://www.astridlindgren.se/en/around-world/astrid-worldwide|title=Astrid Lindgren and the world &#124; Astrid Lindgren|date=|publisher=Astridlindgren.se|language=en|accessdate=1 август 2013.}}</ref> [[File:Villa villekulla.jpg|thumb|left|250px|Вила Вилекула.]] ==Содржина== Романот се состои од 25 глави:<ref name="ReferenceA">Астрид Линдгрен, ''Пипи Долгиот Чорап''. Скопје: Силсонс, 2003.</ref> * Прв дел: Пипи доаѓа во вилата Вилекула # Пипи доаѓа во вилата Вилекула # Пипи сака да истражува, но запаѓа во тепачка # Пипи ја бркаат полицајците # Пипи оди на училиште # Пипи не може да седи на едно место # Пипи оди на излет # Пипи оди во циркус # Пипи ја посетуваат крадци # Пипи е поканета на гости # Роденденската забава на Пипи * Втор дел: Пипи се враќа на бродот # Пипи пазарува # Пипи и бродоломот # Пипи има посета # Пипи се простува # Обидот на Пипи да се врати на море * Трет дел: Пипи го открива зборот „спунк“ # Пипи го открива зборот „спунк“ # Пипи ја испрашуваат во училиштето # Пипи не знае да чита # Пипи конечно заминува со „Хопетоса“ # Пипи доаѓа на островот # Пипи во борба со ајкулата # Пипи и разбојниците # Бегството на Јим и Бук # Пипи заминува од островот # Пипи не сака да порасне ==За делото== Според зборовите на авторката, романот „Пипи Долгиот Чорап“ настанал сосема случајно, кога нејзината болна ќерка Карин побарала да ѝ раскажува приказни за [[Пипи Долгиот Чорап]], девојче кое го измислила таа. Бидејќи Карин и другите деца што ги слушале приказните барале Астрид Линдгрен да им раскажува сè повеќе за Пипи, еден ден, таа седнала и почнала да ги запишува приказните. Притоа, бидејќи името на девојчето било необично, Линдгрен одлучила да создаде необично девојче кое се разликува од сите други деца.<ref>„Белешка за авторот“, во: Астрид Линдгрен, ''Пипи Долгиот Чорап''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 209.</ref> ==Изданија на македонски јазик== Книгата „Пипи Долгиот Чорап“ е објавена и на [[македонски јазик]]. * Издание на „[[Силсонс]]“ од 2003 година, во превод на П. Димитрова; книгата е отпечатена во [[печатница]]та Графостил од [[Скопје]], во тираж од илјада примероци; ликовно-графичкото обликување го извршил Зоран Димитриоски; јазичната редакција ја направила Елена Николовска; [[компјутер]]ската подготовка на текстот ја направил Миле Грашкоски; книгата е каталогизирана во [[НУБ „Св. Климент Охридски“]] - Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 9989-933-47-2.<ref name="ReferenceA"/> * Издание на [[Просветно дело]], Редакција „[[Детска радост]]“ од 2004 година во рамките на библиотеката „Лектирни изданија“), во превод на Радмила Џартовска; книгата е отпечатена во [[печатница]]та „Коста Абраш“ од [[Охрид]]; [[дизајн]]от и ликовно-графичкото уредување го направил Жарко Туниќ; автор на илустрациите е Димитар Божиков; [[лектура]]та и коректурата ги направил Дениз Тесторидес; книгата има 212 страници со обем од 20 сантиметри; таа е каталогизирана во [[НУБ „Св. Климент Охридски“]] - Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 9989-30-605-2.<ref>Астрид Линдгрен, ''Пипи Долгиот Чорап''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Астрид Линдгрен]] [[Категорија:Книги од 1945 година]] [[Категорија:Шведски романи]] [[Категорија:Романи за деца]] [[Категорија:Изданија на Детска радост]] [[Категорија:Изданија на Силсонс]] bjmlwkf3zp2osfjpntf3sjxkw57ewld Ригодон (роман на Селин) 0 1246220 5591004 4613662 2026-07-12T15:39:08Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591004 wikitext text/x-wiki '''„Ригодон“''' - [[роман]] на францускиот писател [[Луј-Фердинан Селин]], објавен во 1969 година. [[File: L.-F. Céline c Meurisse 1932.jpg|thumb|right|Луј-Фердинан Селин]] ==Содржина== ==Осврт кон делото== „Ригодон“ е последното дело на Селин, кој утрото, 1 јули 1961 година, ја известил својата сопруга дека штотуку ја завршил втората верзија на романот, потоа напишал писмо до издавачот Галимар, а истиот ден, околу 18 часот, умрел. Во истоимениот [[есеј]], францускиот критичар Ален Арди пишува дека зборот „ригодон“ зазема клучно место во опусот на Селин и се поврзува за три [[Семантика|семантички]] полиња: полето на животност, радост; полето на движењето кое го опфаќа и [[танц]]от ригодон; идејата на смртта - прецизен погодок во центарот на метата. Ако се вкрстат второто и третото поле се добива ново значење на зборот, а тоа е „мртовечки танц“. Животноста, движењето со кое таа се изразува и смртта се трите централни теми во творештвото на Селин. Смртта е сеприсутна во неговото дело, таа е кралица на просторот и времето, таа е присутна секаде и секогаш. Селин како лекар постојано бил во допир со смртта, тој ја видел „илјада и илјада пати“ и долго време бил мисловно задлабочен во нејзината тајна, а истовремено ја проколнувал, неспособен да ѝ се спротивстави на чудната потчинетост кон неа.<ref>„Dodatak II: Hronologija“, во: Luj-Ferdinand Selin, ''Putovanje nakraj noći'' (drugi deo). Beograd: LOM, 2019, стр. 271-272.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Романи на Луј-Фердинан Селин]] [[Категорија:Книги од 1969 година]] jpcn46ck5n5mdskfndtx0oq1rcoj83e Диркон 0 1248472 5591361 4303737 2026-07-13T10:29:22Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591361 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Картинка000.jpg|мини|Диркон]] '''Диркон''' е комплет за хартиена камера, кој за прв пат бил објавен во 1979 година во [[Комунизам|комунистичкото]] [[Чехословачка|чехословачко]] списание „ABC mladých techniků a přírodovědců“ [преведено како АБЦ на млади техничари и природонаучници]. Моделот бил создаден од Мартин Пилни, Мирек Колар и Рихард Вишковски. Името Диркон е игра на зборови заснована врз комбинација на делови од два збора: Дирк- е почеток на чешкиот збор ''dírka'' (шпенадалка), а ''-kon'' е крајот на името на добро познатата јапонска камера, Никон. == Поврзано == * Шпенадалка камера == Надворешни врски == * [http://www.pinhole.cz/downloads/dirkon_en.pdf Врска до скенови на првичниот комплет] * [http://www.pinhole.cz/en/pinholecameras/dirkon_01.html Многу информации за Диркон] [[Категорија:Чехословачка]] [[Категорија:Фотоапарати]] deh3sez7945w89vij8nzugi9jqe2xb0 Карлсон од покривот одново лета 0 1250194 5591381 4816297 2026-07-13T11:20:10Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591381 wikitext text/x-wiki '''Карлсон од покривот одново лета''' ([[шведски]]: ''Karlsson på taket flyger igen'') - книга за деца на шведската писателка [[Астрид Линдгрен]], првобитно објавена во 1962 година. [[Податотека:Astrid_Lindgren_1924.jpg|десно|мини| Линдгрен во 1924 година]] ==Содржина== Повеста се состои од следниве глави:<ref>Астрид Линдгрен, ''Повести за Карлсон''. Скопје: Детска радост, 1978.</ref> # Карлсон од покривот одново лета # Кај Карлсон # Карлсон спроведува кифлено гнервирање # Карлсон приредува пир со кифлички # Карлсон и телевизиската тегла # Ѕвончевата инсталација на Карлсон # Малечкото сениште од Васасан # Карлсон не е сениште, туку просто - Карлсон # Видна девица се носи во виорен танц # Убав, умен и доста дебел ==Изданија на македонски јазик== Повеста „Карлсон од покривот“ е објавена на [[македонски јазик]] во 1978 година од издавачката куќа „[[Детска радост]]“, како дел од книгата „[[Повести за Карлсон]]“ која ги содржи трите повести. Книгата е издадена како деветти наслов во едицијата „Ѕуница“, а преводот од [[руски јазик]] го направил [[Евтим Манев]]. Автор на кориците и на внатрешните илустрации е [[Владо Јоциќ]]. Книгата е отпечатена во печатницата на [[НИП „Нова Македонија“]] во тираж од 2 000 примероци. Книгата не е каталогизирана и не ја поседува меѓународната ознака ISBN.<ref>Астрид Линдгрен, ''Повести за Карлсон''. Скопје: Детска радост, 1978.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Астрид Линдгрен]] [[Категорија:Книги од 1962 година]] [[Категорија:Романи за деца]] [[Категорија:Шведски романи]] [[Категорија:Изданија на Детска радост]] 2lu60hutk4rax2tthn92um8vpgx7z7s Еве го пак Карлсон од покривот 0 1250195 5591379 4759312 2026-07-13T11:17:33Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591379 wikitext text/x-wiki '''„Еве го пак Карлсон од покривот“''' ([[шведски]]: ''Karlsson på taket smyger igen'') - книга за деца на шведската писателка [[Астрид Линдгрен]], првобитно објавена во 1968 година. [[Податотека:Astrid_Lindgren_1924.jpg|десно|мини| Линдгрен во 1924 година]] ==Содржина== Повеста се состои од следниве глави:<ref>Астрид Линдгрен, ''Повести за Карлсон''. Скопје: Детска радост, 1978.</ref> # Секој има право да биде Карлсон # „Летачко буре или нешто друго“ # Карлсон се сеќава дека има роденден # Карлсон најдобар во одделението # Карлсон останува да спие кај Кускуле # Карлсон вежба гнервирање со кифлички и со палачинки # Карлсон е најдобриот иследувач по 'ркање на светот # Карлсон најдобро замрзнува во темно # Карлсон го открива светот на сказните пред чичко Јулиус # Карлсон станува најголемиот богаташ на светот ==Изданија на македонски јазик== Повеста „Карлсон од покривот“ е објавена на [[македонски јазик]] во 1978 година од издавачката куќа „[[Детска радост]]“, како дел од книгата „[[Повести за Карлсон]]“ која ги содржи трите повести. Книгата е издадена како деветти наслов во едицијата „Ѕуница“, а преводот од [[руски јазик]] го направил [[Евтим Манев]]. Автор на кориците и на внатрешните илустрации е [[Владо Јоциќ]]. Книгата е отпечатена во печатницата на [[НИП „Нова Македонија“]] во тираж од 2 000 примероци. Книгата не е каталогизирана и не ја поседува меѓународната ознака ISBN.<ref>Астрид Линдгрен, ''Повести за Карлсон''. Скопје: Детска радост, 1978.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Астрид Линдгрен]] [[Категорија:Книги од 1968 година]] [[Категорија:Изданија на Детска радост]] flaiyufzj79kb8zol4i7dzleackukbv Повести за Карлсон 0 1250196 5591384 4712204 2026-07-13T11:23:20Z Chnitke 80568 5591384 wikitext text/x-wiki '''„Повести за Карлсон“''' - книга за деца на шведската писателка [[Астрид Линдгрен]] која ги содржи трите нејзини книги за Карлсон од покривот. [[Податотека:Astrid_Lindgren_1924.jpg|десно|мини| Линдгрен во 1924 година]] ==Содржина== Книгата се состои од три дела<ref>Астрид Линдгрен, ''Повести за Карлсон''. Скопје: Детска радост, 1978.</ref> # [[Карлсон од покривот|Карлсон што живее на покривот]] # [[Карлсон од покривот одново лета]] # [[Еве го пак Карлсон од покривот]] ==Изданија на македонски јазик== Книгата „Повести за Карлсон“ е објавена на [[македонски јазик]] во 1978 година од издавачката куќа „[[Детска радост]]“, како деветти наслов во едицијата „Ѕуница“. Преводот од [[руски јазик]] го направил [[Евтим Манев]], а автор на кориците и на внатрешните илустрации е [[Владо Јоциќ]]. Книгата е отпечатена во печатницата на [[НИП „Нова Македонија“]] во тираж од 2 000 примероци. Книгата не е каталогизирана и не ја поседува меѓународната ознака ISBN.<ref>Астрид Линдгрен, ''Повести за Карлсон''. Скопје: Детска радост, 1978.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Астрид Линдгрен]] [[Категорија:Книги од 1978 година]] [[Категорија:Изданија на Детска радост]] 6bhxmzlpqh089rc3cjtkcqqvf98lykm Лозана 0 1250978 5591318 5410022 2026-07-13T09:05:21Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591318 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hôtel de ville de Lausanne.jpg|мини|Поглед кон поранешното собрание на Лозна, денес хотел]] '''Лозана''' ({{langx|fr|Lausanne}}, {{langx|frp|Losena}}, [[италијански јазик|италијански]] и {{langx|rm|Losanna}}) — главен и најголем град во кантонот [[Во (кантон)|Во]] во Романдија, [[Швајцарија]]. Сместен е на брегот на [[Женевско Езеро|Женевското Езеро]]. Лозана се наоѓа 62 километри североисточно од [[Женева]]. Општината Лозана има население од околу 140.000 жители, што го прави четвртиот најголем град во Швајцарија. [[Категорија:Лозана| ]] [[Категорија:Градови во Швајцарија]] [[Категорија:Општини во Во]] hn9f7qrikxh0xxd0mfv1q8u0ef7u4kw Весна Јаневска 0 1251321 5591199 5589570 2026-07-12T20:26:30Z Buli 2648 5591199 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Весна Јаневска | image =Vesna Janevska official portrait 2024 (cropped).jpg | caption = |office1 = [[Министер за образование и наука на Македонија|Министерка за образование и наука]] |primeminister1 = [[Христијан Мицкоски]] |term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor1 = [[Јетон Шаќири]] |successor1 = | prior_term = | birth_name = Весна Јаневска | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1958|6|27}} | birth_place = [[Скопје]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | otherparty =[[Внатрешна македонска револуционерна организација - Народна партија|ВМРО-НП]] | height = | spouse = | relations = | children = | parents = | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]] | occupation = [[патолог]] | profession = | known_for = | salary = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = |ethnicity=[[Македонци|Македонец]]|president1=[[Гордана Силјановска-Давкова]]}} '''Весна Јаневска''' (р. [[27 јуни]] [[1958]] година во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[Патологија|патолог]] и поранешен пратеник во [[Собрание на Македонија|Собранието на Македонија]]. Таа е моментално [[Министер за образование и наука на Македонија|министерка за образование и наука]]. Таа е од редовите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk/biografii-na-pratenici-ns_article-janevska-vesna.nspx|title=ЈАНЕВСКА ВЕСНА|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2020-10-06}}</ref> == Животопис == Свој придонес во областа на медицината и патологијата остварила со следниве истражувачки проекти: „Скрининг, дијагноза и постсмртно испитување на вродени дисплазии на скелетот“; „Создавање на постоперативен дијагностички и терапевски протокол кај тумори на плунковните жлезди со користење на хистопатолошки и радиолошки критериуми“; „Евалуација на ефектите од хемотерапијата кај остеосаркомите“; „Имунофенотипски и генетски профил на тумори на простата, колоректум, скелет и хронични миелопролиферативни заболувања“. Член е на Лекарската комора на Македонија, Конзилиум за Саркома при Медицинскиот факултет, Македонското патолошко друштво, Европското патолошко друштво, Македонското друштво за морфолошки науки и Македонското здружение на лекари. На 23ти Јуни 2024 г. таа стана новата [[Министер за образование и наука на Македонија|министерка за образование и наука]] во Кабинетот на [[Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mon.gov.mkcontent/?id=8636|title=Весна Јаневска ја презеде функцијата министер за образование и наука од Јетон Шаќири|work=Министерство за образование и наука|language=en-GB|accessdate=2024-07-03}}{{Мртва_врска|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ====== Контроверзи ====== Во јануари 2025 година, предлог-концепцијата за реформа на [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиското образование]], ставена на јавна расправа, предизвика сериозни реакции кај дел од наставниците и експертите. Најголемите критики се однесуваа на предвиденото намалување на часовите по [[Хуманистички науки|општествени и хуманистички науки]]. Наставници по предмети како [[социологија]], [[филозофија]] и граѓанско образование објавија отворени писма во кои се спротивставија на предложената концепција. Јаневска изјави дека документот претставува „само нацрт“ и дека ќе бидат разгледани сите сугестии до завршувањето на јавната расправа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fakulteti.mk/news/05032026/reakcija-za-novata-predlog-koncepcija-za-gimnazisko-obrazovanie-od-institutot-za-pedagogija-na-filozofskiot-fakultet-pri-ukim|title=Реакција за новата Предлог-концепција за гимназиско образование од Институтот за педагогија на Филозофскиот факултет при УКИМ|last=info@fakulteti.mk|first=Fakulteti mk-|work=fakulteti.mk|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://umno.mk/prof-d-r-lambe-barandovski-itno-da-se-povleche/|title=Проф. д-р Ламбе Барандовски: Итно да се повлече предлог-концепцијата за гимназиско образование - УМНО.МК|last=Умно.мк|date=2026-02-23|language=mk-MK|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://time.mk/c/d19562f97c/pedagogijata-ne-smee-da-se-izbrise-od-gimnaziskoto-obrazovanie.html|title=Реакција за новата Предлог-концепција за гимназиско образование од Институтот за педагогија на Филозофскиот факултет при УКИМ|work=time.mk|accessdate=2026-03-09}}</ref> Во септември 2025 година, на почетокот на учебната 2025/26 година, се појавија сериозни проблеми поврзани со недостигот и квалитетот на учебниците, како и со функционирањето на новата електронска платформа (е-дневник). Опозицијата го обвини Министерството за образование и наука дека владее „хаос“ во снабдувањето со учебници и побара оставка од министерката. Јаневска одговори дека околу 90% од учебниците веќе се доставени и дека преостанатите ќе бидат испорачани во првата недела од учебната година. Сепак, во пракса тоа не се реализира, па многу ученици беа принудени да користат стари и оштетени учебници, што предизвика остра реакција кај [[Родител|родителите]] и [[Наставник|наставниците]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://time.mk/c/0770973f06/|title=Недостигот на учебници настанал оти училиштата навреме не пријавиле колку им се потребни, вели Јаневска и најави нивно обезбедување со донации|work=time.mk|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://time.mk/c/0c2fe454b6/e-dnevnikot-ne-dozvoluva-veke-brisenje-i-popravenje-na-ocenki.html|title=Министерката Јаневска сепак потврди дека нема учебници за секое дете|work=time.mk|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brif.mk/nema-uchebnici-sdsm-bara-ostavka-od-janevska/|title=Нема учебници, СДСМ бара оставка од Јаневска|last=Манасков|first=Јованче|work=Бриф.мк}}</ref> Особено силни критики се појавија во врска со учебникот по [[македонски јазик]] за седмо одделение, чиј [[автор]] е наставничката Лилјана Јовановска од [[Кочани]]. [[Професор|Универзитетскиот професор]] Симон Саздов јавно посочи дека учебникот содржи бројни грешки и дека е крајно несоодветен за ученици од седмо одделение. Според него, во учебникот има содржини кои не се предвидени во наставната програма, а дел од нив се и погрешни. Тој истакна дека учебникот има слабости и во визуелниот аспект, наведувајќи како пример илустрација со натпис „една жаба – две жаби“, која ја оцени како несоодветна за тоа образовно ниво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://racin.mk/vesti/naczionalnata-komisija-go-odobri-uchebnikot-po-makedonski-jazik-za-7-odd-i-pokraj-dve-negativni-reczenzii/|title=Националната комисија го одобри спорниот учебник за 7 одд|last=blinkadmin|date=2025-10-08|work=Рацин.мк|language=mk-MK|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://racin.mk/vesti/simon-sazdov-uchebnik-po-makedonski-za-sedmo-so-greshka-do-greshka-idni-generaczii-ke-uchat-zabludi/|title=Учебник по македонски за седмо со грешка до грешка|last=blinkadmin|date=2025-10-03|work=Рацин.мк|language=mk-MK|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://360stepeni.mk/video-sedmooddelentsite-uchat-makedonski-od-uchebnik-za-chij-kvalitet-sporat-univerzitetski-profesor-institutsiite-i-avtorkata/|title=(ВИДЕО) Седмоодделенците учат македонски од учебник за чиј квалитет спорат универзитетски професор, институциите и авторката|last=Филиповска|first=Славица|date=2025-11-15|work=360 степени|language=mk-MK|accessdate=2026-03-09}}</ref> Дополнителни реакции предизвика и фактот што во лекција за штетни информации се наоѓал QR-код што водел до текст на интернет-портал поврзан со српската фолк-пејачка Снежана Ѓуришиќ. По ова, професорот Саздов изјави дека ваквата ситуација е „општествено поразителна“. Неговите критики беа поддржани од повеќе универзитетски професори и академици. Тој посочи и дека учебникот содржи голем број правописни грешки, оценувајќи дека станува збор за учебник „од грешка до грешка“, поради што учениците би можеле да усвојуваат неточни знаења. Дополнително беше покренато и прашањето зошто првичната рецензентска комисија, која дала негативно мислење за учебникот, била распуштена и заменета со нова комисија што го одобрила учебникот. Ова предизвика нов бран критики од академската јавност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://makinfo.mk/tema/9381-prof-sazdov-vednas-da-se-povlece-ucebnikot-po-makedonski-jazik-za-sedmo-oddelenie?skipshare=1|title=Проф. Саздов: Веднаш да се повлече учебникот по македонски јазик за седмо одделение|work=Макинфо.мк}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://infomax.mk/%d1%81%d1%80%d0%bf%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d1%84%d0%be%d0%bb%d0%ba-%d0%bf%d0%b5%d1%98%d0%b0%d1%87%d0%ba%d0%b0-%d1%81%d0%b5-%d0%bd%d0%b0%d1%98%d0%b4%d0%b5-%d0%b2%d0%be-%d1%83%d1%87%d0%b5%d0%b1%d0%bd%d0%b8/|title=Српска фолк-пејачка се најде во учебник по македонски јазик, во лекција за „Штетни информации“|date=2025-09-20|language=en-US|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tocka.com.mk/vesti/530627/foto-vaka-li-se-saka-majciniot-jazik-i-negovite-mladi-korisnici-idninata-na-makedonija-srpska-folk-pejacka-se-najde-vo-ucebnik-po-makedonski-jazik|title=[ФОТО] „Вака ли се сака мајчиниот јазик и неговите млади корисници – иднината на Македонија? Српска фолк-пејачка се најде во учебник по македонски јазик|work=tocka.com.mk|language=mk|accessdate=2026-03-09}}</ref> Во декември 2025 година, министерката Јаневска го повлече предлог-законот за [[средно образование]] од собраниска расправа по притисок од [[Демократска унија за интеграција|ДУИ]]. Причината беа спорните одредби, меѓу кои и предлогот за интонирање на [[Денес над Македонија|македонската химна]] во [[Училиште|училиштата]], што ДУИ го оцени како мерка што може да го загрози мултиетничкиот карактер на образованието. Повлекувањето на законот предизвика широка јавна полемика и меѓусебни обвинувања меѓу власта и опозицијата. Дел од јавноста остро ја критикуваше министерката поради оваа одлука, а во јавниот дискурс се појавија и навреди и обвинувања дека таа ги изневерила националните интереси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://360stepeni.mk/janevska-predlog-zakonot-za-sredno-obrazovanie-e-povlechen-za-dui-da-ne-go-kochi-usvojuvaneto-na-novata-pravna-regulativa/|title=Јаневска: Предлог-законот за средно образование е повлечен за ДУИ да не го кочи усвојувањето на новата правна регулатива|last=360степени|date=2024-12-20|work=360 степени|language=mk-MK|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://infomax.mk/%d1%98%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d0%b2%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d1%81%d0%b5-%d0%b4%d0%be%d1%80%d0%b0%d0%b1%d0%be%d1%82%d1%83%d0%b2%d0%b0-%d0%bf%d0%be%d0%b2%d0%bb%d0%b5%d1%87%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%be%d1%82-%d0%bf/|title=Јаневска: Се доработува повлечениот предлог-закон за средно образование – пеењето на химната најверојатно ќе биде изоставено|date=2025-01-09|language=en-US|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novatv.mk/vladata-go-povleche-predlog-zakonot-srednoto-obrazovanie/|title=Владата го повлече Предлог законот средното образование|last=Todorovska|first=Marija|date=2024-12-20|work=НОВА ТВ|language=en-US|accessdate=2026-03-09}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јаневска, Весна}} [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски патолози]] [[Категорија:Родени во 1958 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] cfqht1kf7evcl901k5j0x4lvzwb0rho 5591222 5591199 2026-07-12T20:47:43Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591222 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Весна Јаневска | image =Vesna Janevska official portrait 2024 (cropped).jpg | caption = |office1 = [[Министер за образование и наука на Македонија|Министерка за образование и наука]] |primeminister1 = [[Христијан Мицкоски]] |term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor1 = [[Јетон Шаќири]] |successor1 = | prior_term = | birth_name = Весна Јаневска | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1958|6|27}} | birth_place = [[Скопје]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | otherparty =[[Внатрешна македонска револуционерна организација - Народна партија|ВМРО-НП]] | height = | spouse = | relations = | children = | parents = | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]] | occupation = [[патолог]] | profession = | known_for = | salary = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] }} '''Весна Јаневска''' (р. [[27 јуни]] [[1958]] година во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[Патологија|патолог]] и поранешен пратеник во [[Собрание на Македонија|Собранието на Македонија]]. Таа е моментално [[Министер за образование и наука на Македонија|министерка за образование и наука]]. Таа е од редовите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk/biografii-na-pratenici-ns_article-janevska-vesna.nspx|title=ЈАНЕВСКА ВЕСНА|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2020-10-06}}</ref> == Животопис == Свој придонес во областа на медицината и патологијата остварила со следниве истражувачки проекти: „Скрининг, дијагноза и постсмртно испитување на вродени дисплазии на скелетот“; „Создавање на постоперативен дијагностички и терапевски протокол кај тумори на плунковните жлезди со користење на хистопатолошки и радиолошки критериуми“; „Евалуација на ефектите од хемотерапијата кај остеосаркомите“; „Имунофенотипски и генетски профил на тумори на простата, колоректум, скелет и хронични миелопролиферативни заболувања“. Член е на Лекарската комора на Македонија, Конзилиум за Саркома при Медицинскиот факултет, Македонското патолошко друштво, Европското патолошко друштво, Македонското друштво за морфолошки науки и Македонското здружение на лекари. На 23ти Јуни 2024 г. таа стана новата [[Министер за образование и наука на Македонија|министерка за образование и наука]] во Кабинетот на [[Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mon.gov.mkcontent/?id=8636|title=Весна Јаневска ја презеде функцијата министер за образование и наука од Јетон Шаќири|work=Министерство за образование и наука|language=en-GB|accessdate=2024-07-03}}{{Мртва_врска|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ====== Контроверзи ====== Во јануари 2025 година, предлог-концепцијата за реформа на [[Гимназиско образование во Македонија|гимназиското образование]], ставена на јавна расправа, предизвика сериозни реакции кај дел од наставниците и експертите. Најголемите критики се однесуваа на предвиденото намалување на часовите по [[Хуманистички науки|општествени и хуманистички науки]]. Наставници по предмети како [[социологија]], [[филозофија]] и граѓанско образование објавија отворени писма во кои се спротивставија на предложената концепција. Јаневска изјави дека документот претставува „само нацрт“ и дека ќе бидат разгледани сите сугестии до завршувањето на јавната расправа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fakulteti.mk/news/05032026/reakcija-za-novata-predlog-koncepcija-za-gimnazisko-obrazovanie-od-institutot-za-pedagogija-na-filozofskiot-fakultet-pri-ukim|title=Реакција за новата Предлог-концепција за гимназиско образование од Институтот за педагогија на Филозофскиот факултет при УКИМ|last=info@fakulteti.mk|first=Fakulteti mk-|work=fakulteti.mk|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://umno.mk/prof-d-r-lambe-barandovski-itno-da-se-povleche/|title=Проф. д-р Ламбе Барандовски: Итно да се повлече предлог-концепцијата за гимназиско образование - УМНО.МК|last=Умно.мк|date=2026-02-23|language=mk-MK|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://time.mk/c/d19562f97c/pedagogijata-ne-smee-da-se-izbrise-od-gimnaziskoto-obrazovanie.html|title=Реакција за новата Предлог-концепција за гимназиско образование од Институтот за педагогија на Филозофскиот факултет при УКИМ|work=time.mk|accessdate=2026-03-09}}</ref> Во септември 2025 година, на почетокот на учебната 2025/26 година, се појавија сериозни проблеми поврзани со недостигот и квалитетот на учебниците, како и со функционирањето на новата електронска платформа (е-дневник). Опозицијата го обвини Министерството за образование и наука дека владее „хаос“ во снабдувањето со учебници и побара оставка од министерката. Јаневска одговори дека околу 90% од учебниците веќе се доставени и дека преостанатите ќе бидат испорачани во првата недела од учебната година. Сепак, во пракса тоа не се реализира, па многу ученици беа принудени да користат стари и оштетени учебници, што предизвика остра реакција кај [[Родител|родителите]] и [[Наставник|наставниците]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://time.mk/c/0770973f06/|title=Недостигот на учебници настанал оти училиштата навреме не пријавиле колку им се потребни, вели Јаневска и најави нивно обезбедување со донации|work=time.mk|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://time.mk/c/0c2fe454b6/e-dnevnikot-ne-dozvoluva-veke-brisenje-i-popravenje-na-ocenki.html|title=Министерката Јаневска сепак потврди дека нема учебници за секое дете|work=time.mk|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.brif.mk/nema-uchebnici-sdsm-bara-ostavka-od-janevska/|title=Нема учебници, СДСМ бара оставка од Јаневска|last=Манасков|first=Јованче|work=Бриф.мк}}</ref> Особено силни критики се појавија во врска со учебникот по [[македонски јазик]] за седмо одделение, чиј [[автор]] е наставничката Лилјана Јовановска од [[Кочани]]. [[Професор|Универзитетскиот професор]] Симон Саздов јавно посочи дека учебникот содржи бројни грешки и дека е крајно несоодветен за ученици од седмо одделение. Според него, во учебникот има содржини кои не се предвидени во наставната програма, а дел од нив се и погрешни. Тој истакна дека учебникот има слабости и во визуелниот аспект, наведувајќи како пример илустрација со натпис „една жаба – две жаби“, која ја оцени како несоодветна за тоа образовно ниво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://racin.mk/vesti/naczionalnata-komisija-go-odobri-uchebnikot-po-makedonski-jazik-za-7-odd-i-pokraj-dve-negativni-reczenzii/|title=Националната комисија го одобри спорниот учебник за 7 одд|last=blinkadmin|date=2025-10-08|work=Рацин.мк|language=mk-MK|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://racin.mk/vesti/simon-sazdov-uchebnik-po-makedonski-za-sedmo-so-greshka-do-greshka-idni-generaczii-ke-uchat-zabludi/|title=Учебник по македонски за седмо со грешка до грешка|last=blinkadmin|date=2025-10-03|work=Рацин.мк|language=mk-MK|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://360stepeni.mk/video-sedmooddelentsite-uchat-makedonski-od-uchebnik-za-chij-kvalitet-sporat-univerzitetski-profesor-institutsiite-i-avtorkata/|title=(ВИДЕО) Седмоодделенците учат македонски од учебник за чиј квалитет спорат универзитетски професор, институциите и авторката|last=Филиповска|first=Славица|date=2025-11-15|work=360 степени|language=mk-MK|accessdate=2026-03-09}}</ref> Дополнителни реакции предизвика и фактот што во лекција за штетни информации се наоѓал QR-код што водел до текст на интернет-портал поврзан со српската фолк-пејачка Снежана Ѓуришиќ. По ова, професорот Саздов изјави дека ваквата ситуација е „општествено поразителна“. Неговите критики беа поддржани од повеќе универзитетски професори и академици. Тој посочи и дека учебникот содржи голем број правописни грешки, оценувајќи дека станува збор за учебник „од грешка до грешка“, поради што учениците би можеле да усвојуваат неточни знаења. Дополнително беше покренато и прашањето зошто првичната рецензентска комисија, која дала негативно мислење за учебникот, била распуштена и заменета со нова комисија што го одобрила учебникот. Ова предизвика нов бран критики од академската јавност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://makinfo.mk/tema/9381-prof-sazdov-vednas-da-se-povlece-ucebnikot-po-makedonski-jazik-za-sedmo-oddelenie?skipshare=1|title=Проф. Саздов: Веднаш да се повлече учебникот по македонски јазик за седмо одделение|work=Макинфо.мк}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://infomax.mk/%d1%81%d1%80%d0%bf%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d1%84%d0%be%d0%bb%d0%ba-%d0%bf%d0%b5%d1%98%d0%b0%d1%87%d0%ba%d0%b0-%d1%81%d0%b5-%d0%bd%d0%b0%d1%98%d0%b4%d0%b5-%d0%b2%d0%be-%d1%83%d1%87%d0%b5%d0%b1%d0%bd%d0%b8/|title=Српска фолк-пејачка се најде во учебник по македонски јазик, во лекција за „Штетни информации“|date=2025-09-20|language=en-US|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tocka.com.mk/vesti/530627/foto-vaka-li-se-saka-majciniot-jazik-i-negovite-mladi-korisnici-idninata-na-makedonija-srpska-folk-pejacka-se-najde-vo-ucebnik-po-makedonski-jazik|title=[ФОТО] „Вака ли се сака мајчиниот јазик и неговите млади корисници – иднината на Македонија? Српска фолк-пејачка се најде во учебник по македонски јазик|work=tocka.com.mk|language=mk|accessdate=2026-03-09}}</ref> Во декември 2025 година, министерката Јаневска го повлече предлог-законот за [[средно образование]] од собраниска расправа по притисок од [[Демократска унија за интеграција|ДУИ]]. Причината беа спорните одредби, меѓу кои и предлогот за интонирање на [[Денес над Македонија|македонската химна]] во [[Училиште|училиштата]], што ДУИ го оцени како мерка што може да го загрози мултиетничкиот карактер на образованието. Повлекувањето на законот предизвика широка јавна полемика и меѓусебни обвинувања меѓу власта и опозицијата. Дел од јавноста остро ја критикуваше министерката поради оваа одлука, а во јавниот дискурс се појавија и навреди и обвинувања дека таа ги изневерила националните интереси.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://360stepeni.mk/janevska-predlog-zakonot-za-sredno-obrazovanie-e-povlechen-za-dui-da-ne-go-kochi-usvojuvaneto-na-novata-pravna-regulativa/|title=Јаневска: Предлог-законот за средно образование е повлечен за ДУИ да не го кочи усвојувањето на новата правна регулатива|last=360степени|date=2024-12-20|work=360 степени|language=mk-MK|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://infomax.mk/%d1%98%d0%b0%d0%bd%d0%b5%d0%b2%d1%81%d0%ba%d0%b0-%d1%81%d0%b5-%d0%b4%d0%be%d1%80%d0%b0%d0%b1%d0%be%d1%82%d1%83%d0%b2%d0%b0-%d0%bf%d0%be%d0%b2%d0%bb%d0%b5%d1%87%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%be%d1%82-%d0%bf/|title=Јаневска: Се доработува повлечениот предлог-закон за средно образование – пеењето на химната најверојатно ќе биде изоставено|date=2025-01-09|language=en-US|accessdate=2026-03-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novatv.mk/vladata-go-povleche-predlog-zakonot-srednoto-obrazovanie/|title=Владата го повлече Предлог законот средното образование|last=Todorovska|first=Marija|date=2024-12-20|work=НОВА ТВ|language=en-US|accessdate=2026-03-09}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јаневска, Весна}} [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски патолози]] [[Категорија:Родени во 1958 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] 7pkrnfq60n3bl0ncne2088uovz6x2gh Семеј 0 1255293 5591319 5555821 2026-07-13T09:06:50Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591319 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Семеј|coordinates_display=inline,title|image_skyline=Железно-дорожный вокзал города.jpg|image_caption=Поглед кон железничката станица во Семеј|image_shield=Coat_of_arms_of_Semipalatinsk_1878.svg|pushpin_map=Казахстан|pushpin_label_position=bottom|pushpin_mapsize=280|pushpin_map_caption=Локација на Семеј во Казахстан|subdivision_type=[[Список на држави во светот|Земја]]|coordinates_type=type:city(300,000)_region:KZ|latd=50|latm=26|lats=|latNS=N|longd=80|longm=16|longs=|longEW=E|settlement_type=[[Градови во Казахстан|Град]]|native_name=Семей|elevation_m=206|population_total=324 043|established_title=Основан|established_date=1718|established_title3=Статус на град|established_date3=1782|leader_title=Akim <small>([[градоначалник]])</small>|leader_name=Ермак Салимов|area_total_km2=210|subdivision_type1=[[Области во Казахстан|Област]]|subdivision_name={{KAZ}}|population_as_of=2020|postal_code_type=Пошт. бр.|postal_code=071400 — 071417|area_code=+7 7222|website=http://www.akimsemey.gov.kz|timezone=[[UTC+6]]|utc_offset=+6|subdivision_name1=[[Абајска Област |Абајска]]|registration_plate=16}} '''Семеј''' ([[Казашки јазик|казашки]]: Семей, Semeı; [[Руски јазик|руски]]: Семей), до 2007 година познат како '''Семипалатинск''' ([[Руски јазик|руски]]: Семипалатинск), а од 1917–1920 како Алаш-кала ([[Казашки јазик|казашки]]: Алаш-қала, ''Alaş-qala''), е град во [[Абајска Област|Абајската Област]], [[Казахстан]] и во казашкиот дел на [[Сибир]]. Лежи покрај реката [[Иртиш]] и е близу до границата со [[Русија]], на околу 1.000 километри северно од [[Алмати]] и 700 километри југоисточно од рускиот град [[Омск]]. Неговото население е 324 043 жители (2019 година). == Историја == Првата руска населба на подрачјето потекнува од 1718 година, кога [[Царство Русија|Русија]] изградила тврдина покрај реката [[Иртиш]], во близина на урнатините на антички будистички манастир, каде можеле да се видат седум згради. Тврдината (а подоцна и градот) го добила името Семипалатинск ([[руски јазик]] „Седумкоморен град“) според манастирот. Тврдината честопати страдаше од поплавување предизвикано од топењето на снегот во [[Иртиш]]. Во 1778 година тврдината била преместена на 18 километри северно. Мал град се развил околу тврдината и во голема мера служел за речната трговија меѓу номадските народи од [[Средна Азија]] и растечката [[Руска Империја]]. Изградбата на железничката пруга Туркестан-[[Сибир]] во почетокот на 20 век ја додаде важноста на градот, што го прави главна точка на транзит помеѓу [[Средна Азија]] и [[Сибир]]. На 19 мај 1854 година, Семипалатинск беше назначен за главен град на Семипалатинска област во рамките на [[Руска Империја|Руската Империја]]. Помеѓу 1917 и 1920 година, градот e главен град на непризнатата држава Алаш, основана по избувнувањето на [[Октомвриска револуција|октомвриската револуција]] во [[Русија]]. Градот бил наречен Алаш-кала за време на автономијата на Алаш. Силите на [[Црвена армија|Црвената армија]] лојални на Петроград ја презедоа контролата над областа во 1920 година. Во 1949 година, на 150 км (93 милји) западно од градот беше местото за испробување на јадрена бомба. Со децении, Курчатов (тајниот град во срцето на полигонот именуван за Игор Курчатов, татко на советската атомска бомба) беше дом на многу тестови на советската наука за оружје. Советскиот Сојуз управуваше со полигонот Семипалатинск (СТС) од првата експлозија во 1949 година до 1989 година; Таму се одржаа 456 јадрени проби, вклучувајќи 340 подземни и 116 атмосферски тестови. Семеј претрпе сериозни ефекти врз животната средина и врз здравјето на жителите од времето на нејзиниот атомски просперитет. Големиот број на атомски атмосферските тестови и неконтролирано изложување на работниците на зрачење, од кои повеќето живееја во градот, резултираа со високи стапки на рак, леукемија кај децата, импотенција, и дефекти при раѓање кај жителите на Семеј и соседните села.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://edition.cnn.com/2007/WORLD/asiapcf/08/30/btsc.chance.nukes/index.html|title=Inside the nuclear underworld: Deformity and fear - CNN.com|work=edition.cnn.com|accessdate=2020-11-30|archive-date=2020-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127015720/http://edition.cnn.com/2007/WORLD/asiapcf/08/30/btsc.chance.nukes/index.html|url-status=dead}}</ref> Денес Семеј е универзитетски град, има население кое надминува 300.000 жители. Заради нејзината близина до границата со [[Казахстан]] со [[Русија|Руската Федерација]] и големата научна заедница приложена кон лабораториите на СТС и универзитетот, во кој има многу Руси, за Семеј се вели дека има повеќе руски карактер од другите [[градови во Казахстан]]. Семипалатинска Област се споила со поголемата [[Источноказахстанска Област|Источноказахстанската Област]], чиј главен град е [[Оскемен]], на 23 мај 1997 година. Во 2022 г. дел од областа се одвоила, создавајќи ја Абајската Област, и со тоа Семеј станал нејзин главен град. Во 2007 година, Градскиот совет на Семипалатинск едногласно гласаше за промена на името на градот во Семи. Претседавачот рече дека постојното име има негативни асоцијации поради обемното атомско тестирање таму. == Географија == Градот Семej е втор по големина град во регионот. Сместен е на двата брега на реката [[Иртиш]], што тече низ градот. Подрачјето на градот заедно со руралните подрачја е 27.490&nbsp;км<sup>2</sup>, од кои самиот град зафаќа 210&nbsp;км<sup>2</sup>. Се наоѓа на 200 км од [[Оскемен]]. === Клима === Семеј има влажна континентална клима со топли лета и многу студени зими. Врнежите се мали во текот на целата година, освен за јули, кој има просек од 50 милиметри во споредба со помалку од 30 милиметри во другите месеци. Снегот е вообичаен, иако слаб, во зима. Најниската регистрирана температура е −48,6&nbsp;°C (−55,5&nbsp;°F), евидентирана во ноември 1938 година, а највисоката температура е 42,5&nbsp;°C (108,5&nbsp;°F), евидентирана во август 2002 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/36177.htm|title=Погода и Климат - Климат Семипалатинска|date=2016-11-25|work=web.archive.org|accessdate=2020-11-30|archive-date=2016-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125144250/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/36177.htm|url-status=bot: unknown}}</ref>{{Weather box|location=Семеј|May rain days=13|Jun snow days=0|May snow days=0.4|Apr snow days=4|Mar snow days=14|Feb snow days=18|Jan snow days=18|year rain days=94|Dec rain days=1|Nov rain days=6|Oct rain days=11|Sep rain days=10|Aug rain days=12|Jul rain days=15|Jun rain days=12|Apr rain days=9|Aug snow days=0.03|Mar rain days=3|Feb rain days=1|Jan rain days=1|year precipitation mm=275|Dec precipitation mm=22|Nov precipitation mm=26|Oct precipitation mm=21|Sep precipitation mm=15|Aug precipitation mm=22|Jul precipitation mm=50|Jun precipitation mm=29|May precipitation mm=28|Apr precipitation mm=16|Mar precipitation mm=16|Jul snow days=0|Sep snow days=0.1|Jan precipitation mm=15|year humidity=66|source 1=Pogoda.ru.net<ref name="pogoda">{{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161125144250/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/36177.htm | archivedate = 25 November 2016 | url = http://www.pogodaiklimat.ru/climate/36177.htm | title = Weather and Climate - The Climate of Semipalatinsk (Semey) | accessdate = 25 November 2016 | publisher = Weather and Climate (Погода и климат) | language=ru}}</ref>|year sun=2567|Dec sun=94|Nov sun=111|Oct sun=144|Sep sun=242|Aug sun=307|Jul sun=342|Jun sun=335|May sun=303|Apr sun=243|Mar sun=199|Feb sun=139|Jan sun=108|Dec humidity=75|Oct snow days=5|Nov humidity=74|Oct humidity=67|Sep humidity=60|Aug humidity=59|Jul humidity=60|Jun humidity=53|May humidity=53|Apr humidity=59|Mar humidity=76|Feb humidity=75|Jan humidity=75|year snow days=93|Dec snow days=19|Nov snow days=14|Feb precipitation mm=15|precipitation colour=green|metric first=Y|Feb high C=-7.6|Mar mean C=-5.8|Feb mean C=-13.3|Jan mean C=-14.2|year high C=10.6|Dec high C=-6.7|Nov high C=0.6|Oct high C=12.0|Sep high C=20.6|Aug high C=27.0|Jul high C=28.6|Jun high C=27.1|May high C=22.1|Apr high C=13.4|Mar high C=-0.3|Jan high C=-9.4|May mean C=14.8|year record high C=42.5|Dec record high C=7.6|Nov record high C=19.5|Oct record high C=29.5|Sep record high C=38.2|Aug record high C=42.5|Jul record high C=42.1|Jun record high C=39.5|May record high C=37.6|Apr record high C=33.0|Mar record high C=24.5|Feb record high C=6.8|Jan record high C=5.3|single line=Y|Apr mean C=6.6|Jun mean C=20.1|year record low C=-48.6|Nov low C=-8.5|Dec record low C=−45.8|Nov record low C=−48.6|Oct record low C=-20.8|Sep record low C=-8.2|Aug record low C=-0.7|Jul record low C=4.3|Jun record low C=-1.0|May record low C=-9.9|Apr record low C=-26.1|Mar record low C=−39.1|Feb record low C=-45.3|Jan record low C=−46.8|year low C=-1.8|Dec low C=-15.7|Oct low C=-0.3|Jul mean C=21.7|Jan low C=-19.2|Aug mean C=19.5|Sep mean C=12.7|Oct mean C=5.2|Nov mean C=-4.3|Dec mean C=-11.1|year mean C=4.3|Feb low C=-18.8|Sep low C=5.3|Mar low C=-10.9|Apr low C=0.3|May low C=7.2|Jun low C=12.6|Jul low C=14.9|Aug low C=12.0|source 2=NOAA (sun, 1961–1990)<ref name= NOAA>{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/KS/36177.TXT | title = Semipalatinsk Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 25 November 2016}}</ref>}} == Население == На почетокот на 2020 година, населението на градот изнесувало 324 043 жители, додека на метроподрачјето на градот Семеј живеат 349 957 лица.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://stat.gov.kz/|title=stat.gov.kz|work=stat.gov.kz|accessdate=2020-11-30}}</ref> {| class="wikitable" !Година !Население |- |1881 |17 820 |- |1910 |34 400 |- |1939 |109 700 |- |1959 |149 800 |- |1970 |235 735 |- |1979 |282 574 |- |1989 |334 402 |- |1991 |344 700 |- |1999 |269 574 |- |2004 |268 998 |- |2012 |305 795 |- |2020 |183 097 |} === Етнички состав === Етничкиот состав на жителите на Семеј (на почетокот на 2020 година): {| class="wikitable" !Народ !Вкупно !Удел (%) |- |[[Казаци]] |253 324 |72.39 |- |[[Руси]] |82 227 |23.50 |- |[[Татари]] |8 620 |2.46 |- |[[Германци]] |2 028 |0.58 |- |[[Украинци]] |529 |0.15 |- |[[Белоруси]] |120 |0.03 |- |[[Ујгури]] |311 |0.09 |- |[[Корејци]] |387 |0.11 |- |[[Узбеци]] |427 |0.12 |- |други |1 984 |0.57 |- |вкупно |349 957 |100.00 |} == Сообраќај == Семеј се наоѓа на железничката пруга Туркестан-[[Сибир]] и нуди врски со [[Алмати]], [[Барнаул]] и [[Новосибирск]]. Мостот Семеј, [[висечки мост]] преку реката [[Иртиш]], ги поврзува двата делови на Семеј. Има главен распон од 750 метри (2.460 стапки) и вкупна должина од 1.086 метри (3.563 стапки). Изградбата започна во 1998 година, а мостот беше отворен за сообраќај во ноември 2000 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://wikimapia.org/148785/New-Bridge|title=New Bridge - Semey|work=wikimapia.org|language=en|accessdate=2020-11-30}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://structurae.net/en/structures/semipatalinsk-irtysh-river-bridge|title=Semipatalinsk Irtysh River Bridge (Semey, 2002)|work=Structurae|language=en|accessdate=2020-11-30}}</ref> == Образование == Семеј е познат по својата интелектуална медицинска заедница со водечкиот Државен медицински универзитет Семеј, кој го обезбедува регионот и државата со високо професионални здравствени специјалисти. == Збратимени градови == * {{Знамеикона|Белгија}} [[Ипр]], [[Белгија]] == Поврзано == * [[Казахстан]] * [[Градови во Казахстан]] == Наводи == {{наводи}} {{Градови во Казахстан}} {{Абајска Област}} [[Категорија:Градови во Казахстан]] [[Категорија:Населени места основани во 1718 година]] [[Категорија:Населени места во Абајската Област]] f9ne4jjt4fp6myc0k8kpbee91zekj0t Кула Русија 0 1259418 5591320 5390858 2026-07-13T09:09:15Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591320 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Russia Tower 1.jpg|мини|Поглед кон кулата]] '''Кулата Русија''' ([[руски јазик|руски]]: ''Башня Россия'') била проект за изградба на [[облакодер]], кој бил<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.fosterandpartners.com/News/306/Default.aspx |title=Foster + Partners |accessdate=2021-02-08 |archive-date=2007-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021011448/http://www.fosterandpartners.com/News/306/Default.aspx |url-status=dead }}</ref> планиран за [[Москва-Сити|Московскиот меѓународен деловен центар]] во [[Москва]], [[Русија]] . Изградбата започнала, но на крајот ја стопирале поради [[Финансиска криза 2007–2008|финансиската криза од 2007-2008 година]] . == Развој == Првата идеја за изградбата на кулата била предложена во 1994 година. Оттогаш, планираната локација на кулата се сменила пет пати. Идејата на Норман Фостер била кулата да биде со висина од 1 км, но таа идеја не била прифатена од градоначалникот на Москва, [[Јуриј Лужков]] . Во 2006 година, во [[Пушкински музеј|Музејот Пушкин]] во Москва биле презентирани предложените дизајни на кулата Русија. Победил моделот на [[Норман Фостер]] . Оваа верзија од 2006 година имала висина од 612 м и 118 спрата. Изградбата започнала во септември 2007 година и планирале да ја завршат во 2012 година, но подоцна одложиле за 2016 година. Вкупната површина на градбата би опфатила 520 илјади метри квадратни, од кои приближно 200 илјади метри квадратни ќе биле под земја. Кулата би имала 118 спрата, 101 лифт и 3.680 подземни паркинг места. Комерцијалните продавници за малопродажба би биле сместени во основата на зградата. Се предвидувало најголемиот капацитет з на градата да биде околу 30 000 луѓе. Компанијата за развој на кулата ја стопирала изградбата во ноември 2008 година, проектот го суспендирала во февруари 2009 година, а во јуни 2009 година, проектот официјално го откажале. [[Финансиска криза 2007–2008|Финансиската криза од 2007-2008 година]] довела до проблеми во финансирањето на проектот.<ref name="crunch">[http://www.pattayatoday.net/index.php?action=show&type=news&id=4220 Crunch cripples Europe's tallest tower]{{Мртва_врска|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, CNN (reprinted by Pattayatoday), November 11, 2008.</ref><ref name="propertywire.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.propertywire.com/news/europe/russia-tower-moscow-200906123208.html|title=Iconic Russia Tower in Moscow to become a car park|date=June 12, 2009|accessdate=December 30, 2009}}</ref> == Финансиска и деловна историја == Руската кула било предложено да се гради на парцелите 2 и 3 од [[Москва-Сити|меѓународниот деловен центар]] во [[Москва-Сити|Москва]] во 1994 година, со цел да биде највисоката зграда на светот : 648 метри, кула со 125 ката. Проектот бил дизајниран од фирмата за [[архитектура]] „ Скидмор“, „Овингс“ и „Мерил“ која се наоѓа во Чикаго. Локацијата за брзо била преместена во парцелата 14. Во средината на 2003 година ажурирана, 648 метри, дизајнот од 134 спрата бил одобрен и локацијата повторно била преместрна во парцелите 17 и 18. Во јануари 2004 година, Московската развојна компанија (Група СТТ) била назначена за главен [[инвеститор]] и развивач на проектот вреден 2 милијарди американски долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax.ru/r/B/realty/360.html?menu=E&id_issue=11860022|title=Интерфакс: новости|accessdate=7 September 2016|archive-date=2008-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080110173513/http://www.interfax.ru/r/B/realty/360.html?menu=E&id_issue=11860022}}</ref> На 18 септември 2007 година темелите на кулата биле поставени со церемонија. Руската новинска агенција Интерфакс на 21 ноември 2008 година објавила дека изградбата на кулата треба да биде стопирана.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7742538.stm Moscow super skyscraper 'on hold'], BBC News, November 21, 2008.</ref> Шалва Чигирински, раководител на компанијата за развој на кулата, изјавил дека поради [[Финансиска криза 2007–2008|финансиската криза од 2007-2008 година]] не можело да се обезбедат парични средства за проектот и исто така ја отстранил побарувачката за канцеларискиот простор на кулата, дури и ако имало можност да се заврши изградбата на кулата.<ref name="crunch"/> На 3 декември, руската нафтена компанија „ Сибир енерџи“ се согласила да купи голем број на недвижнини, во кои спаѓа и руската кула, од Чигирински. Бидејќи Чигирински бил главно лице кое поседува многу акции во „Сибир енерџи“, целта на купувањето била да се намалат финансиските притисоци врз него, така што тој нема да биде принуден да ги продава [[Акција (финансии)|акциите на]] неговата [[Акција (финансии)|компанија]], а за возврат и овозможува на компанијата да ја зачува постојната структура на акционери во компанијата. Сепак, многу деловни вести аналитичари го осудиле тој потег и тврделе дека тој начин со користење на нафтената компанија е само бизнис капитал за да помогне на Чигирински за купувањето на недвижниот имот, а тоа воопшто не било поврзано со нивниот нафтен бизнис на компанијата. Високите цени се штетни за акционерите на компанијата и претставуваат голем судир на интереси.<ref>Warner, Jeremy. (2008, December 4). "[https://www.independent.co.uk/news/business/comment/jeremy-warner/jeremy-warner-sibir-energyrsquos-lesson-in-caveat-emptor-1050947.html Sibir Energy’s lesson in caveat emptor]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''The Independent''</ref><ref>Stewart, Catrina. (2008, December 3). "[https://abcnews.go.com/Business/wireStory?id=6382625 Sibir Offers $340M Bailout to Russian Shareholder]", [[Associated Press]]</ref><ref>Macalister, Terry. (2008, December 3). "[https://www.theguardian.com/business/2008/dec/03/sibir-russia-oil-property-tchigirinski Sibir property deal dubbed a 'first-class scandal']", ''[[The Guardian]]''</ref><ref>Stiff, James. (2008, December 4). "[http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/natural_resources/article5282671.ece Oil group Sibir buys property to bail out Russian investors] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110612002008/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/natural_resources/article5282671.ece |date=2011-06-12 }}", ''[[The Times]]''</ref> На 12 февруари 2009 година било изјавено дека кулата „Русија“ нема да биде изградена. Асистентот на човекот кој го развива проектот изјавил дека, „Во денешната економија, проект од таков обем веќе не е изводлив за нас и повеќе не може да биде оправдан“.<ref name="MTFeb13">[http://www.themoscowtimes.com/article/600/42/374500.htm Russia Tower May Find a New Home] by Jessica Bachman, [[The Moscow Times]], Issue 4085, February 13, 2009.</ref> На местото каде што требаше да се гради кулата, компанијата предложила да се искористи земјиштето за да изградат на помали облакодери и голема гаража за паркирање.<ref name="MTFeb12">[http://www.moscowtimes.ru/article/600/42/374472.htm Mirax Offers to Build Russia Tower] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090216013540/http://www.moscowtimes.ru/article/600/42/374472.htm |date=2009-02-16 }} by Jessica Bachman, [[The Moscow Times]], Issue 4085, February 12, 2009.</ref> Во јуни 2009 година, проектот бил официјално откажан, за да може да го претворат во паркинг за постојните згради.<ref name="propertywire.com"/>  Сепак, на крајот се планирало да се изгради помала зграда на локацијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.interfax-russia.ru/Moscow/news.asp?id=285147&sec=1668|title=Башню "Россия" в "Москва-Сити" построят до 2016 года|date=10 January 2012|publisher=[[Interfax]]|trans-title="Russia" Tower in "Moscow City" to be completed before 2016|accessdate=11 March 2012}}</ref> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://www.fosterandpartners.com/ Службена страница на Фостер и Партнерите] * [http://www.e-architect.co.uk/moscow/russia_tower.htm Слики на e-architect.co.uk]{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=39664 Факти на SkyscraperPage.com] [[Категорија:Московски меѓународен деловен центар]] [[Категорија:Облакодери во Москва]] gfmis56xwy155kaf9n5zeckbptfagu1 Волшебниот прстен 0 1262310 5591030 4576224 2026-07-12T16:07:24Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591030 wikitext text/x-wiki '''„Волшебниот прстен“''' — книга со [[Естонски фолклор|естонски]] народни приказни, објавена во 1969 година од издавачките куќи „[[Наша книга (Издавачка куќа)|Наша книга]]“ и „[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]“. Книгата служела како лектира за петто одделение во основните училишта во [[СР Македонија]]. [[Податотека:Keemu sadam 2.JPG|мини|263x263пкс|Традиционално празнување на [[Тајане]] (средно лето) во Естонија]] ==Содржина== Книгата ги содржи следниве приказни:<ref>''Волшебниот прстен - Естонски народни приказни''. Наша книга, Скопје, 1969.</ref> # Младиот ковач # Волшебните чевлички # Иванденски огон # Богатиот и сиромашниот брат # Добродушниот војник # Волшебниот прстен # Најмладиот брат # Змија-девојка # Тврдоглавиот петел # Крчмата од ѓаволот # Ненаситник # Синовите на шумскиот волшебник # Седмина браќа # Интачика # Најубавиот подарок # Мајката од ветровите == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Изданија на Наша книга]] [[Категорија:Изданија на Култура]] [[Категорија:Книги од 1969 година]] [[Категорија:Појавено во 1969 година во Македонија]] [[Категорија:Народна книжевност]] o1pukqddjzgkuw229q0lc8idjt3fj71 Дуќанот на Теље 0 1264165 5591392 4579707 2026-07-13T11:30:06Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591392 wikitext text/x-wiki '''„Дуќанот на Теље“''' или '''„Тељеовата куќа“''' ([[француски]]: ''La Maison Tellier'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]]. Расказот бил првпат објавен во 1881 година, како дел од [[Куќата на Теље (книга)|истоимената збирка]] раскази. Авторот му го посветил расказот на рускиот писател [[Иван Тургенев]] „во знак на длабока верност и искрена восхит“.<ref>„Тељеова радња“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 59.</ref> Во 1952 година, расказот бил екранизиран во францускиот филм „[[Уживање (филм)|Уживање]]“, во [[режија]] на [[Макс Офилс]] (Max Ophüls).<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2021-04-24 HRT, Užitak, francuski film (12) (пристапено на 24.4.2021)]</ref> [[File: Maupassant - La Maison Tellier.djvu|thumb|right|Дуќанот на Теље]] ==Содржина== Вдовицата Теље, која ја нарекуваат Госпоѓата, е сопственичка на [[Бордел|бордел]] во едно мало место. Еден ден, редовните посетители на борделот откриваат дека тој е затворен и во местото настанува паника. Причината лежи во тоа што Госпоѓата и нејзините пет девојки отпатувале во блиското село каде нејзиниот брат прави прослава по повод првата причест на ќерката. На патот до селото, во возот влегува трговски патник кој на [[Проституција|проститутките]] им нуди модни додатоци, под услов да ги пробаат во вагонот. На почетокот, тие се воздржани, но потоа ја прифаќаат понудата на запрепастување на еден брачен пар. Во селото, Госпоѓата и девојките побудуваат интерес кај сите жители. Утредента, во [[Црква (градба)|црквата]], за време на обредот, проститутките почнуваат да плачат, а нивниот пример го следат сите присутни, а на големо воодушевување на [[Свештеник|свештеникот]], кој тоа го сфаќа како знак на божјото присуство. По завршувањето на службата, прославата продолжува во куќата на братот на Госпоѓата кој, целосно пијан, флертува со девојките. Истиот ден, гостинките се враќаат дома, а низ градот се проширува веста за повторното отворање на борделот. Постојаните гости веднаш одат таму и во борделот се одржува голема забава при што проститутките се поуслужливи од вообичаеното.<ref>„Тељеова радња“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 59-98.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] iy18mc2mtsjoul5dqe2mcpce5075bxg Госпоѓицата Фифи 0 1264175 5591388 4765829 2026-07-13T11:28:41Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591388 wikitext text/x-wiki '''„Госпоѓицата Фифи“''' ([[француски]]: ''Mademoiselle Fifi'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]] од 1882 година. [[File : Maupassant - Mademoiselle Fifi.djvu|thumb|left[Гај де Мопасант] - ''[[Госпоѓа Фифи (колекција) | Госпоѓица Фифи]]'', издание [[Пол Олендорф | Олендорф]], 1898 година]] ==Содржина== Во еден [[замок]] во околината на [[Руан]] е сместена [[Прусија|пруската]] [[војска]]. Времето е лоѓшо, постојано врне, а на [[офицер]]ите им е здодевно, па тие одлучуваат да донесат група [[Проституција|проститутки]]. Меѓу офицерите се наоѓа и маркгрофот Вилхелм фон Ејрик кого колегите го нарекуваат Госпоѓицата Фифи. Неговата омилена забава е безмилосно да ги уништува вредниет предмети кои останале во замокот. Проститутките пристигнуваат и започнува голема пијанка. Кога пијаните пруски офицери наздравуваат за својата победа при што ги навредуваат [[Французи]]те, проститутката Рахела со [[нож]] го убива офицерот Вилхелм, а потоа успева да побегне низ прозорецот. Пруската војска организира голема потера по неа, но без успех и поради тоа спроведува насилство врз месното население. Утредента, на погребот на офицерот за првпат по подолго време се огласува [[Камбанарија|камбаната]] на селската [[Црква (градба)|црква]], а потоа одвреме-навреме, без никаков повод, се слуша ѕвонењето на камбаната. Објаснувањето лежи во тоа што во камбанаријата е скриена Рахела, а за неа се грижи селскиот [[свештеник]]. По повлекувањето на пруската војска, свештеникот ја носи Рахела во Руан, каде таа продолжува да работи во борделот. Најпосле, таа запознала некој маж, кој ја засакал и се оженил со неа.<ref>„Госпођица Фифи“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 127-143.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] pegzgj46iyzdds09lrg8p12ojoe9pig Љубов (расказ на Мопасан) 0 1264176 5591413 4479809 2026-07-13T11:43:28Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591413 wikitext text/x-wiki '''„Љубов“''' ([[француски]]: ''Amour'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 7 декември 1886 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Раскажувачот само што прочитал во весниците за [[убиство]]то кој го извршил некој човек, кој најпрвин ја убил саканата, а потоа се убил и себеси. Тоа го потсетува на еден настан од минатото: една доцна есен, тој го посетил својот роднина Карл де Ровил со кого заминал на [[лов]] на диви [[птици]] во блиското [[мочуриште]]. Бидејќи било многу студено, во ловечката колиба запалиле оган, а потоа, во зората излегле надвор и го започнале ловот. Кога веќе помислиле да завршат, над нив поминале две диви [[патки]] и раскажувачот ја убил едната. Тогаш Карл му кажал дека ја убил женката, објаснувајќи му дека мажјакот нема да одлета без неа. И навистина, паторот продолжил да го надлетува местото, барајќи ја својата придружничка сè додека Карл не го убил и него. Запрепастен од верноста на патките, истиот ден, раскажувачот се вратил во [[Париз]].<ref>„Љубав - Три стране из књиге једнога ловца“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 99-106.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] qtqbsdu4gx1wyrz32bed7tjqn94g5xu Момче, чаша пиво! 0 1264177 5591424 4669161 2026-07-13T11:49:56Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591424 wikitext text/x-wiki '''„Момче, чаша пиво!...“''' ([[француски]]: ''Garçon, un bock !...'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 1 јануари 1884 година. Авторот му го посветил расказот на [[Жозе Марија Ередиј]]а.<ref>„Момче, чашу пива!“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 107.</ref> [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Една вечер, раскажувачот влегува во една пивница и до себе здогледува непознат [[алкохоличар]], сиромашен, извалкан и неуреден. По инерција го поздравува, а непознатиот го поздравува, претставувајќи се како [[гроф]]от Жан де Баре, неговиот дамнешен школски другар. Изненаден, раскажувачот го прашува за причините за неговата бедна состојба, а грофот ја започнува својата приказна: кога имал 13 години, додека престојувал во [[замок]]от на своите родители, тој бил сведок на сцената во која татко му се обидувал да изнуди [[пари]] од мајка му, а кога таа го одбила, тој се нафрлил врз неа и започнал да ја тепа. За тоа време, Жан бил скриен во една грмушка, а потоа побегнал во шумата. Вечерта, таму го пронашол чуварот на замокот и го донел дома. Тогаш, тој потполно се изменил и повеќе немал волја за живот.<ref>„Момче, чашу пива!“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 107-115.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] 8s4m0ab38lhnn8s7peo2n5fdo70uhvh Нашите Англичани 0 1264181 5591431 4479822 2026-07-13T11:52:02Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591431 wikitext text/x-wiki '''„Нашите Англичани“''' ([[француски]]: ''Nos Anglais'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 10 февруари 1885 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Додека патува со воз, раскажувачот наоѓа на седиштето една тетратка - [[дневник]]от на некој патник и почнува да чита. Авторот на записите го опишува својот престој во одморалиштето Мантон каде неговиот [[хотел]] бил полн со англиски [[Туризам|туристи]]. Бидејќи била недела, предводени од главниот [[Свештеник|пастор]], гостите читале извадоци од [[Библија|Библијата]] и пееле верски песни, додека утредента се забавувале со песни и танци. Следната недела, патникот го скрил клучот со кој бил заклучен [[клавир]]от, а утредента добил отказ од хотелот, а на заминување, тој им одржал предавање на англиските свештеници.<ref>„Наши Енглези“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 116-126.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] k7sevkua2tp4cm49wvu93o23vii20bb Збогум (расказ на Мопасан) 0 1264183 5591406 4479834 2026-07-13T11:40:35Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591406 wikitext text/x-wiki '''„Збогум“''' ([[француски]]: ''Adieu'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 18 март 1884 година. [[File:Klimt - The Three Ages of Woman (1905) Google Art Project.jpg|мини|280x280пкс|''[[Трите возрасти на жената, [[Климт, Густав|Г. Климт]], 1905]] ==Содржина== Двајца пријатели вечераат во кафеана во Париз, а едниот од нив, Анри Симон, се пожалува на брзото течење на времето и на староста. Тогаш, другиот човек, Пјер Карние, изјавува дека староста е лоша, но таа посилно ги погаѓа жените. Притоа, тој ја раскажува својата љубовна приказна: Пред 12 години, на морскиот брег запознал убава жена во која веднаш се заљубил. По три месеци, тој заминал во САД и никогаш повеќе не ја видел, но постојано мислел на неа. Минатата пролет, додека патувал со воз, во вагонот влегла дебела жена со своите ќерки. Таа го препознала и му се претставила како Јулија Лефевр, неговата голема [[љубов]], а Пјер бил потресен од фактот дека нејзината убавина целосно изчезнала. Кога пристигнал дома, долго се гледал во [[огледало]]то и тогаш сфатил дека остарел.<ref>„Збогом“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 349-355.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] el660togv6gptf8wpjhrq0tez5jird0 5591410 5591406 2026-07-13T11:42:31Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591410 wikitext text/x-wiki '''„Збогум“''' ([[француски]]: ''Adieu'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 18 март 1884 година. [[File:Klimt - The Three Ages of Woman (1905) Google Art Project.jpg|мини|280x280пкс|''[[Трите возрасти на жената]]'', [[Климт, Густав|Г. Климт]], 1905]] ==Содржина== Двајца пријатели вечераат во кафеана во Париз, а едниот од нив, Анри Симон, се пожалува на брзото течење на времето и на староста. Тогаш, другиот човек, Пјер Карние, изјавува дека староста е лоша, но таа посилно ги погаѓа жените. Притоа, тој ја раскажува својата љубовна приказна: Пред 12 години, на морскиот брег запознал убава жена во која веднаш се заљубил. По три месеци, тој заминал во САД и никогаш повеќе не ја видел, но постојано мислел на неа. Минатата пролет, додека патувал со воз, во вагонот влегла дебела жена со своите ќерки. Таа го препознала и му се претставила како Јулија Лефевр, неговата голема [[љубов]], а Пјер бил потресен од фактот дека нејзината убавина целосно изчезнала. Кога пристигнал дома, долго се гледал во [[огледало]]то и тогаш сфатил дека остарел.<ref>„Збогом“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 349-355.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] as2a6no8kilacoq3pjedk5agfw6d4nz Вир (расказ на Мопасан) 0 1264277 5591386 4481093 2026-07-13T11:25:36Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591386 wikitext text/x-wiki '''„Вир“''' ([[француски]]: ''Le Trou'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 9 ноември 1886 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Тапетарот Леополд Ренар е обвинет за [[убиств]]о и за време на [[Судење|судењето]] ја изложува својата одбрана: Тој и неговата сопруга често оделе на [[риболов]] при што имале свое омилено место кое го почитувале сите други риболовци. Еден ден, тие заминале на риболов подоцна од вообичаеното и нивното место веќе го зафатило еден брачен пар. Леополд бил мирен човек и воопшто не реагирал на тоа, но неговата сопруга цело време се жалела и го карала. Најпосле, двете жени се скарале за местото и меѓу нив почнала остра тепачка. Кон тепачката се приклучил и непознатиот натрапник, а бранејќи ја жена си, Леополд го турнал човекот во [[река]]та. Потоа, додека Леополд се мачел да ги раздели двете жени, човекот веќе се удавил. По завршувањето на својот исказ, сведоците ја потврдуваат неговата приказна и Леополд е ослободен од обвинението.<ref>„Вир“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 169-178.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] b1mb3n8ztk4hqq08y2mx8tpldw147vc Јаже (расказ на Мопасан) 0 1264283 5591411 4481644 2026-07-13T11:42:53Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591411 wikitext text/x-wiki '''„Јаже“''' — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]]. Авторот му го посветил расказот на Хари Алис.<ref>„Кишобран“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 188.</ref> [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Во местото Годервил е [[пазар]]ен ден и, заедно со многубројните селани, пристигнува и газдата Ошкорн. На патот, тој наоѓа парче јаже и го зема, но го здогледува неговиот непријател Маланден. По завршувањето на пазарот, во меаната доаѓа жандармот кој го одведува Ошкорн кај претседателот на општината. Таму, тој е обвинет за кражбата на паричникот на некој богат селанец, а како сведок се појавува Маланден. Ошкорн го негира делото и набргу е ослободен. Тој им ја раскажува случката на насобраните селани, тврдејќи дека е невин, но никој не му верува. Утредента, пронаоѓачот му го враќа паричникот на сопственикот, а Ошкорн продолжува да им се правда на луѓето. Меѓутоа, колку повеќе се правда, толку повеќе луѓето се убедени дека тој е крадецот. Најпосле, од мака, тој се разболува и умира.<ref>„Узица“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 188-197.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] ldp8w6oodhfa1fdqho6aqqk54jugi64 Одликуван (Мопасан) 0 1264337 5591433 4481628 2026-07-13T11:52:32Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591433 wikitext text/x-wiki '''„Одликуван“''' ([[француски]]: ''Décoré!'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 13 ноември 1883 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Александар Сакреман уште од детството има огромна желба да биде одликуван со некој [[орден]]. Меѓутоа, тој нема никаква способност за да го заслужи одликувањето, дури не успеал да ја положи ни матурата. Со посредство на пратеникот Рослен, тој поднесува молба за одликување при што почнува да пишува разни бесмислени предлози од областа на народната просвета, со надеж дека тоа ќе биде доволна причина за да го заслужи одликувањето. За да му помогне, Рослен го испраќа во разни градови за да работи нешто по [[Библиотека|библиотеките]]. Еднаш, доцна во ноќта, тој решава да се врати дома, но ја затекнува сопругата заклучена. Најпосле, кога успева да влезе внатре, тој наоѓа туѓ капут накитен со орден. Тогаш, сопругата му објаснува дека тој веќе е одликуван, но сè уште не е известен за тоа, а таа имала намера да го изненади. Всушнот, капутот му припаѓа на Рослен, кој е скриен во гардероберот. Една недела подоцна, Сакреман навистина добил орден.<ref>„Одликован“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 236-243.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] ofont0cd5hxhzo0bumn8o9quxs60ft0 Мајката Дивјачка 0 1264342 5591419 4481645 2026-07-13T11:47:16Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591419 wikitext text/x-wiki '''„Мајката Дивјачка“''' ([[француски]]: ''La Mère Sauvage'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 3 март 1884 година. Авторот му го посветил расказот на Жорж Пуше.<ref>„Кишобран“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 198.</ref> [[File:Matka Sauvage.jpg|thumb|220px |Мајката Дивјачка]] ==Содржина== По пауза од 15 години, раскажувачот оди на [[лов]] во Вирлањ при што ги здогледува урнатините на една куќа. Неговиот пријател Сервал му раскажува за судбината на жителите на куќата, кои ги нарекували Дивјаци. Најпрвин, таткото бил убиен од жандармеријата, а подоцна, кога избувнала [[Француско-пруска војна|Француско-пруската војна]], синот Виктор бил мобилизиран во француската војска и така мајката, Викторија Симон, останала сама. Таа морала да прими во куќата четворица [[Прусија|пруски]] војници, кои се однесувале убаво кон неа. Меѓутоа, еден ден, таа добила писмо во кое била опишана страшната [[смрт]] не нејзиниот син. Тогаш, таа ги запишала имињата и адресите на прускиет војници, ги убедила да стават сено во собата каде што спиеле, а потоа ја запалила куќата и тие изгореле. Набргу пристигнала пруската војска и таа мирно го признала делото, по што веднаш била стрелана.<ref>„Мајка дивљана“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 198-207.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] igmkumo4vrc6jt5311wfdjx9wk2t9hq Еден двобој (расказ) 0 1264395 5591394 4487419 2026-07-13T11:30:40Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591394 wikitext text/x-wiki '''„Еден двобој“''' ([[француски]]: ''Un duel'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 14 август 1883 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Господинот Дибуи патува со [[воз]] за [[Швајцарија]], каде го засолнал семејството за време на [[Француско-пруска војна|Француско-пруската војна]]. Во вагонот се наоѓаат и двајца [[Англичани]], а набргу влегува и еден [[Прусија|пруски]] [[офицер]]. Тој почнува да ја фали пруската војска и ја навредува [[Франција]]. Потоа му наредува на Добуи да му купи [[тутун]], а откако овој не ја извршува наредбата, офицерот се обидува да му ги откорне мустаќите. Тогаш, Дибуи се нафрла на офицерот и го претепува пред очите на Англичаните. Офицерот го предизвикува на двобој при што Дибуи го убива и заедно со Англичаните го продолжува патувањето, а тие му честитаат на подвигот.<ref>„Један двобој“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 244-250.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] 8p2ulwvk23nt44cjroaa5d2ohgeof94 Заменик (расказ) 0 1264398 5591404 4487493 2026-07-13T11:38:57Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591404 wikitext text/x-wiki '''„Заменик“''' ([[француски]]: ''Le Remplaçant'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 2 јануари 1883 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Вдовицата Бондероа, која за време на [[брак]]от го инзеверувала сопругот, по неговата смрт живее мирен и повлечен живот. Меѓутоа, во разговорот меѓу двајца луѓе, едниот изнесува неверојатни подробности за неа, прераскажувајќи го она што го слушнал од еден [[офицер]]. Еден ден, додека некој војник шетал по улицата, нему му пристапила госпоѓата Бондероа која го повикала во својот дом и му понудила пари во замена на [[секс]]уални услуги. Војникот се согласил и така станал постојан платен љубовник на старицата. Меѓутоа, еден ден, тој се разболел и морал да лежи во болницата, па затоа испратил друг војник како свој заменик. Откако ја завршил задачата, војникот не сакал да ги подели парите со првиот војник и така дошло до тепачка меѓу нив. Подоцна, војниците се помириле и двајцата ѝ биел платени љубовници на г-ѓа Бондероа.<ref>„Заменик“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 251-256.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] rzrqcs2kxxitga4284rw9psmzwnoaow Осаменост (Мопасан) 0 1264446 5591435 4487482 2026-07-13T11:52:50Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591435 wikitext text/x-wiki '''„Осаменост“''' ([[француски]]: ''Solitude'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 31 март 1884 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Двајца другари шетаат по [[Елисејски полиња|Елисејските полиња]] во [[Париз]]. Едниот му раскажува на другиот за својата осаменост, а потоа ги изложува своите погледи за животот, воопшто. Тој тврди дека секој човек неизбежно е осамен, зашто другите луѓе никогаш не можат да ги сфатат неговите [[Мисла|мисли]] и да ги споделат неговите [[Чувство|чувства]]. Исто така, тој тврди дека и љубовта е само илузија, зашто две души никогаш не можат да се соединат. Оттука, секој човек е осуден на вечна осаменост, а животот е само стремеж да се избегне осаменоста.<ref>„Усамљеност“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 257-263.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] jgu8f7g8058z0im1s41nc9y2m41upft Во селскиот суд 0 1264448 5591387 4483271 2026-07-13T11:26:21Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591387 wikitext text/x-wiki '''„Во селскиот суд“''' — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]]. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Во Горжевил се одржува [[судење]] на кое госпоѓата Баскил го тужи младиот Изидор Патирон. Имено, пред 15 години, таа го примила Изидор кај себе и се грижела за него, а подоцна му поклонила еден свој имот, под услов да не ја напушти до крајот на животот. Меѓутоа, Изидор се оженил и со тоа го прекршил договорот така што г-ѓа Баскил бара тој да го врати имотот. Изидор објаснува дека тој ја исполнил својата обврска кон г-ѓа Баскил, но откако таа се здебелила, тој одлучил да ја напушти. Најпосле, судијата пресудува дека Изидор има право да го задржи имотот, зашто тој е неговиот законски сопственик.<ref>„У сеоском суду“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 264-270.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] 9mxj4gxv6ku8kd18s08xhquf5yxnlbr Животното на кметот Белом 0 1264474 5591400 4487484 2026-07-13T11:36:35Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591400 wikitext text/x-wiki '''„Животното на кметот Белом“''' ([[француски]]: ''La Bête à Maît' Belhomme'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 22 септември 1885 година. [[File:La bête à Mait'Belhomme.jpg|gauche|vignette|thumb|right|Илустрација на расказот „La bête à Mait' Belhomme“ од Ги де Мопасан, објавен во „Le Petit Moniteur Illustré“ на 18 јануари 1886 година. ==Содржина== Група патници патуваат со кочија во [[Авр]], а меѓу нив е и кметот Белом, кој постојано се жали на голема болка во [[уво]]то и тврди дека му влегол неке ситно [[животно]]. Бидејќи неговата болка е неподнослива, кочијата застанува и патниците му го полнат увото со вода, но тоа не му помага. Подоцна, тие повторно се принудени да застанат и патниците пак му го чистат увото од кое излегува една [[болва]]. Откако е ослободен од болката, Белом не го продолжува патот и не сака да плати за патувањето. Сепак, по расправата со кочијашот, еден патник го принудува да плати и патниците го продолжуваат патот.<ref>„Газда-Беломова животиња“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 271-281.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] g4fyh85fsgmnug8sk5bu7sih2totylt 5591402 5591400 2026-07-13T11:38:23Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591402 wikitext text/x-wiki '''„Животното на кметот Белом“''' ([[француски]]: ''La Bête à Maît' Belhomme'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 22 септември 1885 година. [[File:La bête à Mait'Belhomme.jpg|gauche|vignette|Illustration de la nouvelle de '''Guy de Maupassant''' ''La bête à Mait' Belhomme'' parue dans le ''Le Petit Moniteur Illustré'' du {{date-|18 janvier 1886}}Животното на кметот Белом]] ==Содржина== Група патници патуваат со кочија во [[Авр]], а меѓу нив е и кметот Белом, кој постојано се жали на голема болка во [[уво]]то и тврди дека му влегол неке ситно [[животно]]. Бидејќи неговата болка е неподнослива, кочијата застанува и патниците му го полнат увото со вода, но тоа не му помага. Подоцна, тие повторно се принудени да застанат и патниците пак му го чистат увото од кое излегува една [[болва]]. Откако е ослободен од болката, Белом не го продолжува патот и не сака да плати за патувањето. Сепак, по расправата со кочијашот, еден патник го принудува да плати и патниците го продолжуваат патот.<ref>„Газда-Беломова животиња“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 271-281.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] qmpplulo2yx6bqj0obusdl70eckusih На продажба 0 1264475 5591425 4487475 2026-07-13T11:50:22Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591425 wikitext text/x-wiki '''„На продажба“''' — ([[француски]]: ''À vendre'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен во весникот „[[Фигаро (весник)|Фигаро]]“ на 5 јануари 1885 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Раскажувачот шета по морскиот брег во [[Бретања]] и ѝ се восхитува на природата. Тој здогледува убава куќа на која стои натписот дека се продава. Тој влегува внатре за да ја разгледа куќата и здогледува [[фотографија]] на убава жена. Слугинката му раскажува дека таа е поранешната жена на сопственикот на куќата. Тој ја запознал во [[Италија]], некое време живееле во куќата, но едно утро, жената ненадејно си заминала. Тогаш, раскажувачот ја зема фотографијата со себе, среќен поради бегството на жената, и си замислува дека еден ден ќе ја сретне и дека ќе живеат заедно во некоја слична куќа.<ref>„На продају“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 282-290.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] dhlbg26875mvtu5ll9kc3ydu5o0c20i Една крвна освета 0 1264527 5591397 4487473 2026-07-13T11:31:15Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591397 wikitext text/x-wiki '''„Една крвна освета“''' — ([[француски]]: ''Une vendetta'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 14 октомври 1883 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Во малото крајбрежно место Бонифачи на [[Корзика]], Никола Риволати подмолно го убива младиот Антоан Северини, а потоа бега на соседниот остров [[Сардинија]]. Уште додека го оплакува мртвиот син, мајка му на Антоан веќе почнува да прави планови како да му се освети на убиецот. Еден ден, таа добива идеја и почнува да ја дресира [[Куче|кучката]] како да напаѓа луѓе. Кога завршува со дресурата, таа се облекува во машка облека, оди на Сардинија и ја пушта кучката која му го прегризува вратот на Никола. По извршената освета, мајката се враќа дома.<ref>„Једна крвна освета“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 291-297.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] c9urlpbit3ijsutxm8e88rh8yw8ack6 Една париска авантура 0 1264528 5591398 4487471 2026-07-13T11:32:33Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591398 wikitext text/x-wiki '''„Една париска авантура“''' ([[француски]]: ''Une aventure parisienne'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 22 декември 1881 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Една мажена жена живее мирно во провинцијата и цело време копнее по бурниот, порочен живот во [[Париз]]. Еден ден, таа решава да отпатува во Париз каде во една продавница случајно го здогледува познатиот [[писател]] Жан Варен кој сака да купи украсен предмет. Тогаш, таа го купува предметот и му го поклонува на писателот под услов тој да ѝ ги исполни сите желби. Најпрвин, тие одат на прошетка во [[Булоњска шума|Булоњската шума]], а потоа во кафеана и во [[театар]]. Најпосле, таа оди во куќата на Варен очекувајќи од него бурни задоволства, но тој набргу заспива. Утредента, жената се враќа дома, разочарана од парискиот живот, и почнува да плаче.<ref>„Једна париска пустоловина“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 298-307.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] ojn50d7gx9173ozimslwra75nk9jvyq Пристаниште (расказ на Мопасан) 0 1264566 5591437 4650922 2026-07-13T11:53:59Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591437 wikitext text/x-wiki '''„Пристаниште“''' ([[француски]]: ''Le Port'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 15 март 1889 година. [[File: L'Écho_de_Paris.jpg|thumb|right|Пристаниште]] ==Содржина== По неколку годишна пловидба по светот, во [[Марсеј]] пристигнува [[Брод (пловило)|бродот]] „Богородица на ветровите“. Морнарите, предводени од Селестен Дикло, излегуваат во градот во потрага по забава. Тие влегуваат во еден [[бордел]] каде се забавуваат со проститутките. Во разговорот со девојката со која штотуку водел љубов, Селестен дознава дека членовите на неговото семејство се мртви. Запрепастен, тој сфаќа дека проститутката е неговата сестра Франсоаз, која по смртта на родителите останала на улица и почнала да се занимава со [[проституција]]. Поразен од сознанието дека извршил [[инцест]], Селестен паѓа на подот, а неговите другари мислат дека е пијан и го носат во собата на Франсиаз. Таму, двајцата ја минуваат ноќта плачејќи.<ref>„Пристаниште“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 308-320.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] 25pt7wjhjpg6i8ipxija8v3rwqyg1vd Старец (расказ на Мопасан) 0 1264595 5591438 4487487 2026-07-13T11:54:34Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591438 wikitext text/x-wiki '''„Старец“''' ([[француски]]: ''Le Vieux'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 6 јануари 1884 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== Во едно село, брачниот пар Шико ја очекува скорешната [[смрт]] на таткото на жената. Бидејќи во тек се [[Земјоделство|земјоделските]] работи, тие одлучуваат предвреме да ги поканат селаните на погребот, очекувајќи дека старецот ќе умре наскоро. Меѓутоа, старецот не умира, а луѓето веќе пристигаат во нивната куќа и тие се принудени да се правдаат пред гостите. Додека гостите јадат колачи и да пијат ракија, старецот умира и така им олеснува на сите. Единствено, брачниот пар Шико е незадоволен поради направените трошоци.<ref>„Старац“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 321-331.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] gf4lxv3qjks623c2diekhmxendbr7x9 Мираз (Мопасан) 0 1264596 5591422 4487501 2026-07-13T11:49:23Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591422 wikitext text/x-wiki '''„Мираз“''' ([[француски]]: ''La Dot'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 9 септември 1884 година. [[Податотека: Maupassant par Nadar.jpg|десно|мини| Ги де Мопасан]] ==Содржина== [[Нотар|Нотарот]] Симон Лебриман се оженува со Жана, која има голем мираз. По една недела исполнета со меѓусебна љубов, тие одат во [[Париз]], а Симон го зема со себе целиот мираз, со намера да го исплати долгот направен за купување на нотарската канцеларија. По пристигнувањето во Париз, тие се качуваат во [[омнибус]], но на последната станица Жана открива дека го нема сопругот. Таа го посетува својот роднина Анри, кој ѝ кажува дека, најверојатно, Симон избегал во [[Белгија]] со нејзините пари. Разочарана, таа омалаксува и Анри ја прибира во својот дом.<ref>„Мираз“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 332-340.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] h8ae1s9rbofjtti0mtry8ofp8s01zm9 Месечина (расказ на Мопасан) 0 1264597 5591421 4487478 2026-07-13T11:48:55Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591421 wikitext text/x-wiki '''„Месечина“''' ([[француски]]: ''Clair de lune'') — [[расказ]] на францускиот [[писател]] [[Ги де Мопасан]], првпат објавен на 19 октомври 1882 година. [[File: Michel Landscape with a windmill.jpg|thumb|right|Месечин]] ==Содржина== Опатот Марињан е строг [[свештеник]], голем противник на жените и на [[љубов]]та. Тој има навика да си поставува прашања за причините поради кои [[Господ]] ги создал нештата и секогаш успева да си даде одговор. Тој има внука која планира да ја направи калуѓерка, но дознава дека таа има момче со кого редовно се среќава крај реката. Истата [[ноќ]], тој зема голем стап, со намера да ја казни внуката, и се упатува кон местото на нивниет средби. Одејќи, тој ја забележува угреаната [[месечина]] и им се восхитува на убавините на ноќта. Тогаш, тој ги забележува внуката и нејзиното момче, па сфаќа дека ноќта е создадена за љубовта и засрамен бега од местото.<ref>„Месечина“ во: Гиј де Мопасан, ''Изабране новеле'' (друга књига). Култура, Београд, 1950, стр. 341-348.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Раскази на Ги де Мопасан]] 760lf3rldlc827ixmjf7j4ntmudk4yf Ванка (расказ) 0 1269854 5591019 5438575 2026-07-12T15:55:50Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591019 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија книга|language=[[Руски јазик|Руски]]|pub_date=25 декември 1886 (стар стил)|media_type=|publisher=|publication_type=|genre=|country=[[Руска Империја|Русија]]|name=Ванка|author=[[Антон Павлович Чехов|Антон Чехов]]|translator=|imagesize=|image=|title_orig=Ванька|english_pub_date=}} '''„''Ванка''“''' ({{langx|ru|Ванька}})<ref group="белешка">Ванка: деминутив за [[Иван]]</ref> ― [[расказ]] од [[Антон Павлович Чехов|Антон Чехов]] од 1886 година. [[File: Chekhov Vanka 1890.jpg|thumb|right|Ванка]] == Публикација == Приказната прво била објавена во „''Петерсбурскаја газета''“ во број 354 (25 декември, нов стил: 7 јануари 1887), издание во 1886 година, во делот за божиќни приказни, потпишан А. Чехонте.<ref name="commentaries">Polotskaya, E. A. Commentaries to Ванька. The Works by A.P. Chekhov in 12 volumes. Khudozhestvennaya Literatura. Москва, 1960. Том 4, стр. 568</ref> Во малку ревидирана верзија, тој бил вклучен во збирката „''Раскази''“ од 1888 година (Рассказы, Санкт Петербург) и се појавил непроменет во сите свои преизданија од 1888-1899 година. Се нашол во збирките „''Деца''“ (Детвора, 1889) да се препроизведува непроменет во второто и третото издание (1890, 1895). Во 1900 година, со неовластено намалување, се појавил во читателот за деца „''Златни шилци''“ (Золотјие Колосја) . Чехов ја вклучил приказната во Том 4 од неговите собрани дела објавени од Адолф Маркс во 1899–1901 година.<ref name="commentaries" /> == Содржина == Деветгодишно момче е во очајна потреба да го убеди својот дедо, неговиот единствен роднина (неповолен лик, кој се чини дека е целосно рамнодушен кон судбината на момчето), да го врати назад во неговата селска куќа. Страшно, тој пишува писмо за да го опише неподносливиот живот што го води во куќата на чевлар Алијахин, за кого служи како чирак, страдајќи од глад, злоупотреба и понижување. Конечно, многу задоволен од неговиот труд, го става во плик, ја впишува адресата: „Селото, на мојот дедо, Константин Макарич“ и го фрла во поштенска кутија, добро свесен дека токму на оваа скапоцена ствар неговиот целиот живот сега целосно зависи. == Влијание врз јазикот == Фразата „До селото на дедо“ (руски: ''на деревню дедушке'') од приказната станала идиоматски израз, што се однесува на испраќање нешто на неточна, нецелосна, нејасна, сомнителна или непостоечка адреса, каде што нема да биде доставена или одговори. == Белешки == {{reflist|group=белешка}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://az.lib.ru/c/chehow_a_p/text_1886_vanka.shtml Ванька], изворниот руски текст * [[wikisource:Vanka|Vanka]], англиски превод [[Категорија:Раскази од Антон Чехов]] [[Категорија:Раскази од 1886 година]] dxpapff2xxtdc151b8rjiy5v4fii2fr Драга (Чехов) 0 1269857 5591023 5438583 2026-07-12T15:59:22Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591023 wikitext text/x-wiki '''„Драга“''' ({{langx|ru|Душечка}}) — расказ на рускиот автор [[Антон Павлович Чехов|Антон Чехов]], првпат објавен во [[1899]] година, во издание на магазинот ''Семја'' (''Семејство''), на [[3 јануари]], во [[Москва]].<ref name="az">{{Наведена мрежна страница|url=http://az.lib.ru/c/chehow_a_p/text_1899_dushechka.shtml|title=Commentaries to Душечка|last=|date=|publisher=The Works by A.P. Chekhov in 18 volumes. Nauka Publishers. Vol. X|accessdate=16 May 2015}}</ref> Приказната го следи животот на една жена, која другите ја нарекуваат „''драга''“ за својата дарежливост и покорната природа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.online-literature.com/anton_chekhov/|title=Anton Chekhov|work=The Literature Network|publisher=Jalic Inc.|accessdate=2011-10-22}}</ref> [[File:T.L.Tolstaya by Repin.jpg|thumb|160px|Т. Л. Толстаја се препозна себеси во „милечката“. Портрет од И. Е. Репина]], 1893]] == Заднина == [[Антон Павлович Чехов|Антон Чехов]] започнал да пишува кратки стрип-приказни додека одел на медицинско училиште за да помогне во плаќањето на училиштето и неговото семејство. Конечно станал редовен писател во 1892 година и ги напишал своите познати приказни како „Соседите“, „Вард број шест“, „Црниот монах“ и „Убиството“. Чехов станал познат низ цела Русија, но останал меѓународен непознат сè до [[Првата светска војна]], кога поголемиот дел од неговите дела биле преведени на англиски јазик.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/chekhovbiography0000simm_w9k2|title=Chekhov: A Biography|last=Simmons|first=Ernest J.|publisher=University of Chicago Press|year=1962|isbn=978-0-226-75805-3|url-access=registration}}</ref> Главниот лик на Оленка може да се базира делумно на мајката на Чехов, која длабоко го сакала сопствениот татко, патувајќи низ цела Русија со него како трговец со ткаенини и која му останала верна на нејзиниот сопруг и покрај неговата злоупотреба, [[алкохолизам]] и банкрот. == Заплет == Оленка Племјаникова, се вљубува во сопственикот на театарот Кукин. Таткото на Оленка умира и таа се омажува за Кукин, и двајцата живеат среќен брачен живот. Наскоро таа презема некои од неговите улоги во офисот водејќи ги плаќањата; за тоа време таа станува сè повеќе вклучена во бизнисот и се однесува како Кукин. Кукин патува за Москва и умира; На Оленка ѝ се соопштува за неговата смртта и таа жали три месеци. Оленка наскоро наоѓа друг маж за кој се приврзува, Василиј Пустовалов, трговец на дрва; по неколку дена таа станува занесена од него и тие се венчаат. Оленка не ги почитува сите одговорности на театарот и се концентрира на мислењата и мислите на нејзиниот нов сопруг. Двајцата живеат удобен живот на секојдневен разговор и верски активности сè додека Василиј не се разболува и не умира. Набргу по смртта на Василиј, во животот на Оленка влегува друг човек, Смирнин, ветеринарен хирург. Смирнин се жали дека ги оставил сопругата и синот поради неа. Оленка и Смирнин сакаат нивната врска да ја чуваат во тајност, но тоа не им успева. Смирнин заминува на пат во [[Москва]] и ја нема веќе со месеци, за тоа време Оленка не може да смисли ништо независно од нејзиниот сопруг или преовладувачката машка фигура и не е во состојба да создаде мислење. Смирнин конечно се враќа и изјавува дека повторно започнал да работи како ветеринар затоа што неговиот син сега е на возраст да оди на училиште и дека се смирил со сопругата; Семејството на Смирнин се сели во ложата што им ја нуди Оленка. Оленка наскоро станува опседната со синот, Саша; го следи на училиште и признава дека го сака, „никогаш нејзината душа не се предаде на какво било чувство толку спонтано“.<ref name="auto">{{Наведена книга|title=The Story and Its Writer: an Introduction to Short Fiction|last=Charters|first=Ann|publisher=MPS|year=2011|isbn=978-0-312-59624-8|location=Boston: Bedford/St. Martin's|pages=188–197}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Антон Павлович Чехов}} [[Категорија:Раскази од Антон Чехов]] 7wr37vpby5yg5jdnoz33bmprdxc0gzc Хазарски речник 0 1271281 5591080 5277531 2026-07-12T17:14:37Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591080 wikitext text/x-wiki '''„Хазарски речник — роман-лексикон во 100 000 зборови“''' — [[роман]] на српскиот [[писател]] [[Милорад Павиќ]]. Авторот го пишувал романот во [[Белград]], во [[Регенсбург]] и пак во Белград, во периодот од 1978 до 1983 година, а делото било објавено во 1984 година.<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 296.</ref> Делото е напишано во форма на речник (лексикон) и претставува измислена реконструкција, т.е. второ, дополнето издание на божемното истоимено дело од 1691 година. [[Податотека:Milorad Pavic.jpg|мини|''Милорад Павиќ''' ([[Белград]], [[15 октомври]] [[1929]] — Белград, [[30 ноември]] [[2009]])]] ==Содржина== ===Претходни забелешки=== # ''Историјат на „Хазарскиот речник“'': Писателот на второто издание на „Хазарскиот речник“ дава куси забелешки за појавата и исчезнувањето на [[Хазари]]те и на нивната држава, а потоа ја објаснува судбината на првото издание на речникот, дело на Јоанес Даубманус од 1691 година. Притоа, целокупниот тираж од 500 примероци бил запленет и уништен од [[Инквизиција]]та, но останале два примерока - златен (отровен) и сребрен(помошен). Златниот примерок долго време бил дел од наследството на едно пруско семејство при што ја предизвикал смртта на многу луѓе.<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 11-17.</ref> # ''Состав на речникот'': Овде се дадени оскудни податоци за структурата на оригиналниот Даубманусов речник чии два последни примерока биле уништени, а од нив останале само некои фрагменти. Исто така се објаснуваат разликата меѓу оригиналното и второ издание на речникот, како и тешкотиите во неговата реконструкција.<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 17-19.</ref> # ''Начин на користење на речникот'': Во овој дел се дадени совети за начинот на користење на речникот, кој се состои од три посебни [[Речник|речници]] со [[Христијанство|христијанските]], [[ислам]]ските и хебрејските извори за хазарското прашање. Притоа, сите поими во речникот се означени со соодветни знаци ([[крст]], полумесечина и [[Давидова ѕвезда|Давидовата ѕвезда]]) кои упатуваат на трите речници. Најпосле, во овој дел, авторот дава совети за начинот на читањето на речникот.<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 20-22.</ref> # ''Зачувани делови од предговорот кон уништеното Даубманусово издание на речникот од 1691 година (во превод од [[Латински јазик|латински]])'': Во овој дел с енаведени четири фрагменти од предговорот кон оригиналното издание на речникот во кои им се даваат совети на писателите и на читателите на речникот.<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 23.</ref> ===Речници=== ====Црвена книга (Христијански извори за хазарското прашање)==== Во овој дел, најпрвин е претставена хазарската принцеза Атех, која учествувала во расправата меѓу трите мудреци. Притоа е наведена легендата за нејзината необична смрт, која настапила така што се погледнала истовремено во две [[Огледало|огледала]] (бавно и брзо) и умрела кога ги погледната смртоносните букви напишани на трепките на очите. Потоа е претставен ликот на Аврам Бранковиќ, [[Благородништво|благородник]] и [[Дипломатија|дипломат]] во [[Цариград]], еден од писателите на книгата. Тој е опишан како човек кој спиел само дење, бил многу вешт во ракувањето со [[сабја]], а слуги му биле Аверкиј Скила и Јусуф Масуди. Во една прилика, Аврам направил вештачки човек кого го нарекол Петкудин. По свадбата со Калина, младенците заминале на излет во еден римски [[театар]]. Таму, Петкудин случајно го пресекол прстот и тогаш мртвите ги нападнале младенците и ја изеле Калина. Потоа, нереќниот Петкудин намерно го пресекол прстот за да го препознае мртвата Калина и тогаш таа го изела него. Инаку, Аврам постојано сонувал непознат човек со црвени очи и со стаклени нокти. Притоа, Аврам го сонувал животот на непознатиот, а тој пак го [[сон]]увал животот на Аврам. Аврам бил преокупиран со истражувањето на [[Хазари]]те и тајно пишувал речник посветен на нивното покрстување. Еден ден, подготвувајќи се да замине во војна, неговите помошници, Масуди и Никон Севаст (кој, всушност, бил [[ѓавол]]) му кажaле корисни сознанија за речникот, а Никон Севаст му го соопштил името на човекот кој го сонувал - Самуел Коен. Аврам Бранковиќ погинал за време на австриско-турската војна, во близината на [[Кладово]], на брегот на [[Дунав]]. По завршената битка, додека спиел, него го убиле турските војници, а пред да умре, Аврам го видел Самуел Коен кој, пак, веднаш заспал. Понатаму, во оваа книга се дадени и податоци за историјата на Хазарите, за Хазарската расправа и за христијанските учесници во неа - [[свети Кирил]] (кој победил во расправата со пресудно влијание на принцезата Атех) и [[свети Методиј]] (кој бил сведок, т.е. хроничар на расправата), како и за некои други ликови, вклучени во создавањето на речникот. Таков е случајот со Севаст Никон, кој во [[17 век]] работел како [[зограф]] по [[манастир]]ите во Овчарската Долина по течението на реката [[Морава]]. Откако при еден лов му се прикажал [[архангел Гаврил]], Севаст добил голема сликарска дарба и станал најдобар и најценет зограф во околината. Подоцна, тој почнал да слика со левата рака и така ја прекршил клетвата на [[архангел]]от, па тогаш и другите зографи ја стекнале неговата вештина. Така, тој престанал да слика и заминал во Цариград за да работи како личен писар на Аврам Бранковиќ. Најпосле, во овој дел се наоѓаат и белешките за Аверкиј Скила, вештиот мечувалец кој му бил помошник на Бранковиќ, како и за [[Археологија|археологот]] д-р Михајло Сук, [[професор]] на [[Универзитет во Нови Сад|Универзитетот во Нови Сад]], кој бил познат истражувач на историјата на Хазарите. Еден ден, тој се разбудил со мал хазарски клуч во устата. Кога излегол на улица, него почнале да го гонат неколку луѓе, удирајќи му шлаканици. Тој влегол во продавница за музички инструменти и купил мало виолончело, наменето како подарок за една госпоѓица), но продавачот му продал и необично [[јајце]] кое можело да замени еден ден во животот на сопственикот. На јајцето била напишана некоја идна дата (денот на [[смрт]]та на професорот Сук).<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 27-112.</ref> ====Зелена книга (Исламски извори за хазарското прашање)==== Овој дел, исто така, содржи белешки за Хазарите и за учесниците во Хазарската расправа во која победил [[ислам]]скиот учесник (со помош на принцезата Атех). Така, покрај принцезата Атех, овде се споменуваат и други ликови, како: Јабир Ибн Акшани, скитник и свирач од [[17 век]] кој, всушност, бил [[ѓавол]]; Ал Бекри, арапскиот хроничар на Хазарската расправа; Фараби Ибн Кора, исламскиот претставник во расправата; Јусуф Масуди, познат музичар од 17 век, истражувач на хазарската историја и еден од писателите на речникот, кој станал ловец на [[сон]]ови. Тој умеел да влегува во туѓите соништа при што почнал да слеи еден млад човек за кој дознал дека се вика Коен, а кој, исто така, ги истражувал Хазарите. По средбата со ѓаволот Јабир Ибн Акшани, кој му дал корисни совети, Масуди се откажал од пишувањето на речникот и ја започнал потрагата по двајцата луѓе (Аврам Бранковиќ и Самуел Коен) кои меѓусебно си ги сонувале животите. Така, Масуди пристигнал во Цариград каде му станал слуга на Бранковиќ, а подоцна со него заминал во Кладово каде ја видел смртта на Бранковиќ онака како што ја сонил Коен, а утредента бил погубен од турската војска; д-р Абу Кабир Муавија, универзитетски професор од [[Каиро]], познат проучувач на хазарската историја. По [[Израелско-арапска војна (1967)|Израелско-арапската војна]] od 1967 година, тој на напуштил работата и се повлекол во [[Александрија]] каде читал огласи од [[19 век]] и насобрал необични предмети за кои подоцна открил дека се поврзани со Хазарите. Така, повоторно станал професор и во 1982 година заминал на конференција во Цариград каде бил убиен.<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 113-179.</ref> ====Жолта книга (Хебрејски извори за хазарското прашање)==== И овој дел на речникот содржи белешки за Хазарите и за учесниците во Хазарската расправа во која победил хебрјскиот учесник. Повторно, најпрвин е спомената принцезата Атех која прва почнала да го составува речник за Хазарите. Таа му помогнала на хебрејскиот учесник да победи во расправата, а поради тоа била казнета така што го заборавила мајчиниот јазик. Понатаму, споменат е и Јоанес Даубманус, [[Евреи]]н од [[Полска]], кој уште во младоста бил осакатен од некоја болест. Подоцна, тој станал печатач и оздравел. Еден ден, него го посетил [[Православие|православен]] [[монах]], кој му го дал Хазарскиот речник. Даубманус го испечатил речникот и самиот го прочитал, а тогаш повторно станал грбав и умрел. Натамошен значаен лик во Жолтата книга е Јехуда Халеви, хебрејскиот хроничар на хазарската расправа, кој напишал една позната книга за Хазарите. Самуел Коен, еден од писателите на оваа книга, бил млад Евреин од [[Дубровник]], кој имал црвени очи, а едниот мустаќ му бил побелен. Уште од детството сонувал чудни сонови, а најмногу сонувал некој непознат човек кој живеел во Цариград. Распрашувајќи се за христијанскиот [[светец]] кој бил мисионер кај Хазарите, Коен бил затворен. Потоа, тој се вљубил во богатата [[Благородништво|благородничка]] Ефросинија Лукаревиќ (Лукари), жена со по два палци на рацете, всушност, ѓавол од еврејскиот [[пекол]]. Откако бил по вторпат [[затвор]]ен, претставниците на еврејската заедница ги пронашле неговите ракописи за Хазарите и, во 1689 година, Коен бил протеран од Дубровник. Иако имал намера да оди во Цариград, тој заминал на брегот на Дунав. Таму, Коен најпосле го видел човекот од своите сонови — Аврам Бранковиќ, кој во тој миг сонувал. Тогаш, Бранковиќ бил смртно ранет и се разбудил, а Коен веднаш паднал во сон. Сведок на таа случка бил Масуди, кој го гледал сонот на Коен додека умирал Бранковиќ. Од сонот, Масуди прочитал дека Бранковиќ умрел трипати, а по третата негова [[смрт]], Коен никогаш повеќе не се разбудил. По неговото заминување од Дубровник, Ефросинија го напуштила градот и во потрага по него пристигнала на Дунав каде умрела. Ал Сафер Мокадаса бил најпознатиот хазарски ловец на сонови и љубовник на принцезата Атех. Исак Сангари бил хебрејскиот учесник во хазарската расправа. Д-р Дорота Шулц, Еврејка со полско потекло, професорка по [[славистика]] на [[Универзитет во Ерусалим|Универзитетот во Ерусалим]], во периодот од 1967 до 1982 година самата си испраќала писма на својата полска адреса. Во нив, таа го опишала оддалечувањето од сопругот, откако тој бил ранет во војната од 1967 година. Од него, таа дознала дека него го ранил египетскиот војник Абу Кабир Муавија кого го сретнала подоцна на научната конференција во Цариград. Таму, Дорота се запознала и со д-р Исајло Сук, а во [[хотел]]от било присутна и необичното белгиско семејство Ван дер Спак чие дете имало по два палци на рацете. Уште претходно, Дорота планирала да го убие Муавија, кого го сметала за пречка во односите со нејзиниот сопруг, но се премислила кога Муавија ѝ дал важни информации за Хазарските беседи на св. Кирил. По средбата со него, таа отишла во хотелската соба на д-р Сук кого го нашла мртов, а во истиот миг, со нејзиниот пиштол некој го убил Муавија, а таа била уапсена и обвинета за убиството.<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 181-266.</ref> ===Appendix I: Отец Теоктист Николски како преработувач на новото издание на „Хазарскиот речник“=== Некаде во [[Полска]], отец Теоктист Николски ја пишувал својата претсмртна исповед, раскажувајќи го својот живот: Уште во детството се одликувал со неверојатна способност за паметење и набргу заминал во еден [[манастир]] по долината на реката [[Морава]], каде препишувал црковни книги. Со текот на времето, тој станал вешт препишувач, па дури почнал да ја менува содржината на книгите кои ги препишувал. Во една прилика, тој му се придружил на зографот Никон Севаст, кој работел во друг манастир во близината, а потоа двајцата заминале во [[Белград]], каде работеле како препишувачи на световни книги. Оттаму, тие заминале во [[Виена]], каде стапиле во служба кај Аврам Бранковиќ, а подоцна, заедно со него, се преселиле во Цариград. Кога Бранковиќ ја објавил намерата да го напушти градот, меѓу Никон Севаст и Јусуф Масуди, слугата на Бранковиќ, дошло до остра кавга при што Севаст ги изгорел ракописите на Масуди (арапската верзија на Хазарскиот речник), а набргу ги запалил и ракописите на Бранковиќ кои, исто така, претставувале речник за Хазарите. Меѓутоа, Теоктист веќе ги знаел напамет двете верзии на речникот, иако не ја разбирал нивната содржина. Отец Теоктист бил присутен во моментот на смртта на Аврам Бранковиќ при што успеал да ги земе ракописите кои ги носел Самуел Коен и така дошол до трите верзии на Хазарскиот речник. Оттука, тој заминал во Полска, каде го сретнал печатарот Даубманус, кој прифатил да ги испечати трите книги.<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 267-286.</ref> ===Appendix II: Извод од судскиот записник со исказите на сведоците во случајот на убиството на д-р Абу-Кабир Муавија=== Во овој дел се дадени исказите на сведоците за време на судењето на Дорота Шулц за убиството на Абу-Кабир Муавија. Притоа, Вирџинија Атех (која пред судот се изјаснила како Хазарка), келнерка во [[хотел]]от „Кингстон“, каде се извршило убиството, тврдела дека малиот син на белгиското семејство Ван дер Спак е убиецот на д-р Муавија, но судот го оценил таквото сведочење како лажно и ја казнил со парична казна. Истовремено, белгиското семејство ги негирало нејзините тврдења како бесмислени, иако господинот Ван дер Спак бил виден во собата на д-р Исајло Сук непосредно пред неговата смрт. Од друга страна, Дорота Шулц негирала дека е виновна за [[убиство]]то на д-р Муавија, но признала дека таа го убила д-р Сук. За време на истрагата, во собата на д-р Сук, полицијата пронашла скршено јајце и златен клуч кој одговарал на бравата на Вирџинија Атех, додека во собата на семејството Ван дер Спак пронашла хотелска сметка на која било напишано: 1689 + 293 = 1982.<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 287-294.</ref> ===Завршна забелешка за користа од овој речник=== На крајот од книгата се дадени неколку совети поврзани со читањето на речникот, особено за ползата од спојувањето на женскиот и машкиот примерок.<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 295-296.</ref> ==Осврт кон делото== Веднаш по објавувањето, романот го привлекол вниманието на критиката и на публиката: за само девет месеци биле објавени четири изданија,<ref>Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988.</ref> а во 1984 година ја освоил [[НИН-ова награда|НИН-овата награда]] за роман на годината. Исто така, според известувачите на весниците „Sunday Times“ и „Publisher's Weekly“, на Саемот на книгата одржан во [[Франкфурт]] во 1987 година, романот стекнал култен статус и бил една од двете најбарани книги.<ref>„Beleška o autoru“, во: Milorad Pavić, ''Hazarski rečnik''. Beograd: Prosveta, 1988, стр. 299.</ref> Според издвачот „Бук рајет“ (Book riot) „Хазарски речник“ е книга на српски јазик преведена на најмногу странски јазици (повеќе од 39),<ref>{{нмс| title=THE MOST TRANSLATED BOOKS IN EUROPE | url=https://bookriot.com/most-translated-books/ | work= | publisher=Book riot | date=26.08.2021 | accessdate=4 септември 2021}}</ref> додека според зборовите на неговата сопруга, Јасмина Михајловиќ, романот е преведен на точно 40 јазици при што посмртно бил преведен и на албански, на тамилски и на фарски. Во електронска форма, романот е објавен на англиски, на руски и на кинески јазик.<ref>[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3752587/jasmina-mihajlovic-za-kurir-jedina-zelja-mi-je-da-me-sahrane-pored-mog-muza-milorada-pavica-u-aleji-velikana KURIR, „JASMINA MIHAJLOVIĆ ZA KURIR: Jedina želja mi je da me sahrane pored mog muža Milorada Pavića u Aleji velikana!“ (пристапено на 23.5.2023)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Милорад Павиќ]] [[Категорија:Српски романи]] [[Категорија:Книги од 1984 година]] [[Категорија:Романи наградени со НИН-овата награда]] [[Категорија:Изданија на Просвета (Белград)]] 7mi1ltzg3qscjaugxsbwifwr7si59dy Изгубениот кварт 0 1273998 5591015 4801153 2026-07-12T15:48:20Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591015 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''„Изгубениот кварт“''' ([[француски]]: ''Quartier perdu'') — [[роман]] на францускиот писател [[Патрик Модијано]], првобитно објавен во 1985 година од издавачката куќа „[[Галимар]]“. Авторот ѝ го посветил делото на неговата сопруга Доминик.<ref>Izabela Konstantinović, „Patrik Modiano“, во: Patrik Modijano, ''Izgubljeni kraj''. Beograd: Nolit, 1989, стр. 23.</ref> [[File: Quartier perdu (Patrick Modiano).jpg|thumb|right|Изгубениот кварт]] ==Содржина== Еден јулски ден, во [[Париз]] пристигнува познатиот англиски [[писател]] на [[криминалистички роман]]и, Емброус Гајз. Всушност, неговото вистинско име е Жорж Декер, кој пред дваесет години се преселил во [[Лондон]], а потоа го променил името и зел британско [[државјанство]]. Тој доаѓа во градот со цел да потпише договор за издавање на неговите дела на јапонскиот пазар. Додека во хотелската соба ја прелистува својата тетратка од младоста, тој наоѓа едно дамнешно писмо од неговиот париски пријател, [[адвокат]]от Даниел де Рокроа, кој подоцна извршил [[самоубиство]]. Всушност, токму Рокроа своевремено го наговорил да замине во Лондон и да започен нов живот. Поттикнат од писмото, Гајз ја посетува Гита Ватје, соработничка и животна сопатничка на Рокроа. Таа треба да отпатува и му го отстапува станот на Рокроа при што му дава [[папка]] со полициски досиеја која Рокроа ги оставил за него. Гајз почнува да ги чита досиејата во кои има материјали за едно [[убиство]], а во нив има информации кои се однесуваат и на него, како и на некои негови поранешни пријатели. Во една прилика, Гајз случајно се среќава со Робер Карпантјери, поранешниот шофер на покојниот [[филмски режисер]] Жорж Мајо, кој бил пријател на Гајз додека живеел во Париз. Карпантјери му кажува дека Мајо не е мртов и утредента тие следат еден автомобил низ улиците на Париз, а Карпантјери тврди дека возачот е токму Мајо. Заинтересиран од настанот, Гајз сака пак да се сретне со Карпантјери, но тој исчезнал без трага.<ref>Patrik Modijano, ''Izgubljeni kraj''. Beograd: Nolit, 1989, стр. 39-135.</ref> Кога Гајз се враќа во својот стан, решава да остане во Париз уште 15 дена и почнува да ги запишува сеќавањата од времето додека живеел во градот: Кога имал 20 години, во еден планински [[хотел]], тој ја запознал госпоѓата Кармен Блен, вдовицата на еден богат човек, на која ѝ ги донел куферите во нејзиниот дом во Париз. По долго чекање, таа најпосле го примила во својот стан и оттогаш почнал редовно да ја посетув. Така започнало неговото дружење со Даниел де Рокроа, Гита Ватје, Жорж Мајо, брачниот пар Хејворт и уште неколку луѓе, кои биле пријатели на Кармен. Една ноќ, Гајз се јавува во агенцијата за изнајмување [[автомобил]]и и така случајно се среќава со Филип Хејворт, кој е шофер на лимузината. Тој му кажува на Гајз дека Кармен умрела пред пет години. Додека се вози низ Париз, Гајз се присетува на една заедничка ноќ мината со Хејворт пред 20 години, кога запознал една млада девојка. Една ноќ, девојката го повикала веднаш да појде во станот на Хејвортови, а таму Гајз бил сведок на ужасна глетка - девојката убила еден маж. Тој веднаш ја извлекол од станот и ја однел во еден хотел, а истовремено, решил да раскрсти со лошото друштво и да го напушти Париз. Откако завршува со пишувањето, Гајз ја наоѓа адресата на таа девојка и утредента ја среќава пред нејзината зграда.<ref>Patrik Modijano, ''Izgubljeni kraj''. Beograd: Nolit, 1989, стр. 136-247.</ref> ==Осврт кон делото== „Изгубениот кварт“ претставува роман во романот, зашто во себе содржи [[детектив]]ска приказна која непредвидено се претвора во [[криминал]]истичка. Како и другите дела Модијано, и овој роман има надворешна видлива структура чија улога доаѓа до израз дури на крајот од книгата. Структурата на приказната е органски поврзана со главниот лик, кој истовремено е раскажувачот за кој брзо станува јасно дека е двојна, поделена личност. Овој раскол, чие дно ја открива причината како поента на горниот слој на приказната, ги дели романот и неговото дејствие на два дела: минатото и животот во удобната сегашност. Сржта на детективската приказна се одвива во минатото, кога раскажувачот и останатите учесници во дејствието биле млади. Во рамките на тоа минато постои уште едно, подалечно минато —„времето на Лисјен“, кое речиси се губи во временската перспектива и во минатото постои само како делче од сеќавањето. Токму ова заборавено минато ги поврзува Лисјен и главниот лик, кој на крајот од книгата изјавува: „И јас, од денес, сакам повеќе да не се сеќавам на ништо.“ На тој начин, романот е обид да се премостат искинатите краеви на семејната и општествената сегашност со длабоката свест за својот идентитет, а тој пат оди надолу во минатото, со негово испитување и разголување. За разлика од јасната структира, ликовите во книгата се недовршени скици, повеќе контури отколку фигури. Веќе на првите страници од првиот роман се појавуваат многи фиктивни и вистински имиња кои даваат можност за многубројни асоцијации и алузии. Но, насекаде, во прв план избива недовршеноста во сликањето на ликовите, кои се губат и стануваат сенки или точки, со што авторот остава можност за сопствена доработка на сликите. Истовремено, оваа постапка дава замаглен тон, некое сфумато кој го осенчува длабокиот песимизам на Модијано. Исто така, и едноставниот стил на Модијано го покажува неговото мајсторство. Притоа, во книгата постои бавност и развлеченост во приказната, која понекогаш и се прекинува, а тоа нè потсетува дека овој стил е изграден по појавата на „новиот роман“. Но, и оваа постапка е само едно од средствата на Модијано и совршено се вклопува во неговата општа концепција за важноста на ритамот во однос на замислата во делото. Сепак, овој роман се одликува со многу повеќе простор за темелниот класичен книжевен израз, па и за класичната Модијанова реченица која се прпеознава по јасниот ритам со речиси поетски нагласок.<ref>Izabela Konstantinović, „Patrik Modiano“, во: Patrik Modijano, ''Izgubljeni kraj''. Beograd: Nolit, 1989, стр. 25-31.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Патрик Модијано]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Книги од 1985 година]] [[Категорија:Изданија на Галимар]] 9792ipoupzs6zuk3ve0soa9cel0ichy Цирус интортус 0 1274342 5591343 5587930 2026-07-13T09:34:35Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591343 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Облак|name=Цирус интортус|image location=Cirrus fibratus intortus über Limburg II.jpg|image name=Цирус интортус|abbreviation=Ci in|symbol=CH_1.png|genus=Cirrus (''навиткан'')|species=|variety=intortus (''превиткан'')|altitude_m=Над 5,000|level=високо|appearance=заплеткан, испреплетен<ref>{{cite web |title=Cirrus |url=http://www.clouds-online.com/cloud_atlas/cirrus/cirrus.htm |work=Cloud Atlas |accessdate=24 август 2021 |author=Wolken Online |archive-date=2019-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403032913/https://www.clouds-online.com/cloud_atlas/cirrus/cirrus.htm |url-status=dead }}</ref>|precipitation=Не}} '''Цирус интортус''' (Cirrus intortus) ― врста на облак [[цирус]]. Името ''cirrus intortus'' потекнува од [[Латински јазик|латински]], што значи „извртен, превиткан“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://latinlexicon.org/definition.php?p1=2030263|title=Definition of intortus|last=Numen - The Latin Lexicon|accessdate=24 август 2021|archive-date=2022-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20221111195705/https://latinlexicon.org/definition.php?p1=2030263|url-status=dead}}</ref> Разновидноста на облаците интортуси е специфична за облаците цируси и тие се појавуваат како испреплетени нишки на цируси со чисто случајна шема.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=KoZMvgAACAAJ|title=The weather identification handbook|last=Dunlop|first=Storm|publisher=Lyons Press|year=2003|isbn=1-58574-857-9|edition=1 Lyons Press|location=Guilford, Conn.|page=58}}</ref> Филаментите често се закривени во многу неправилна шема.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://nephology.eu/cirrus/cirrus-intortus|title=Cirrus intortus|last=Callanan|first=Martin|work=International Cloud Atlas|publisher=nephology.eu|accessdate=24 август 2021|archive-date=2020-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230003830/http://nephology.eu/cirrus/cirrus-intortus|url-status=dead}}</ref> Како и другите облаци [[цирус]]и, цирус интортус се јавува на голема [[Апсолутна висина|надморска височина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theweatherobserver.com/?p=71|title=Cirrus intortus (Ci in)|last=The Weather Observer|archive-url=https://web.archive.org/web/20120327014354/http://www.theweatherobserver.com/?p=71|archive-date=27 март 2012|accessdate=24 август 2021}}</ref> == Поврзано == * [[Список на видови на облаци]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://nephology.eu/cirrus/cirrus-intortus Меѓународен атлас на облаци - Cirrus intortus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201230003830/http://nephology.eu/cirrus/cirrus-intortus |date=2020-12-30 }} {{Видови облаци}} [[Категорија:Облаци]] [[Категорија:Цирус]] svolrwpu7cltob5bw9d9rruvp906fly Улица на мрачните бутици 0 1274661 5591017 4626598 2026-07-12T15:50:35Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591017 wikitext text/x-wiki '''„Улица на мрачните бутици“''' ([[француски]]: ''Rue des Boutiques obscures'') — [[роман]] на францускиот писател [[Патрик Модијано]], објавен во 1978 година од издавачката куќа „[[Галимар]]“ од [[Париз]]. За него, Модијано ја добил најпрестижната француска книжевна награда, „[[Гонкур]]“. Инаку, Модијано им го посветил делото на мртвиот брат Риди и на татко си.<ref>Izabela Konstantinović, „Patrik Modiano“, во: Patrik Modijano, ''Izgubljeni kraj''. Beograd: Nolit, 1989, стр. 23.</ref> [[File:Rue des Boutiques Obscures (Patrick Modiano).jpg|thumb|right|mini|rechts|Улица на мрачните бутици]] ==Содржина== ==Осврт кон делото== „Улица на мрачните бутици“ е шестиот роман на Модијано во кој тој повторно се зафаќа со егзистенцијалните прашања од неговите претходни дела. Романот е организиран низ сеќавањата распоредени околу главниот лик, кој е погоден од [[амнезија]] и поради тоа се наоѓа во потрага по сопстевниот идентитет. Амнезијата како книжевна постапка е веќе користена во литературата и пред Модијано, а тој ја применува на противречен начин: времето на амнезијата на главниот лик е отстрането од приказната, но со својата разурнувачка последица се провлекува низ неа. Со таквиот заплет, личноста е препуштена на непостојаноста на туѓуте сеќавања. Притоа, повеќеслојните [[Метафора|метафори]] на Модијано се покриени со талогот на лесната приказна. Во таа мисла, романот може да се сфати како [[алузија]] на улицата на среќавањето на римските [[Комунист|комунисти]], која е само една попатна адреса на главниот лик заостаната во најдлабоките сеќавања, но која отвора бројни други потраги од кои настануваат другите глави на романот. Притоа, секоја глава е ново нејасно полусеќавање, отежнато од прашања и проблематични траги, најчесто туѓи. Меѓутоа, Ги Ролан, во потрагата по себе, е опкружен со интересна приказна која може да спореди со оние на [[Жорж Сименон|Сименон]]. На тој начин, книжевната постапка на Модијано мајсторски ѝ помага на фабулата: приказната е толку полесна и поподвижна, токму поради тоа што е исткаена од овие несигурни сеќавања. Покрај тоа, таа е уште поубава поради тоа што е раскажана низ богата низа од слики при што некои од нив постепено се претвораат во [[симбол]]и. Таков е случајот со сликата која се повторува низ приказната и така ја стекнува функцијата на рефрен: старата кутија со [[Фотографија|фотографии]] во која завршува сè откако од сеќавањата ќе исчезнат имињата на личностите од фотографиите, причините зошто се нашле на нив итн.<ref>Izabela Konstantinović, „Patrik Modiano“, во: Patrik Modijano, ''Izgubljeni kraj''. Beograd: Nolit, 1989, стр. 12-14.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Патрик Модијано]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Книги од 1978 година]] [[Категорија:Изданија на Галимар]] sarphcv8b5sn20pendjdfm87kemwu1d Младост (роман на Модијано) 0 1274701 5591047 4650901 2026-07-12T16:36:09Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591047 wikitext text/x-wiki '''„Младост“''' ([[француски]]: ''Une jeunesse'') — [[роман]] на францускиот писател [[Патрик Модијано]], објавен во 1981 година од издавачката куќа „[[Галимар]]“ од [[Париз]]. Модијано им го посветил делото на постариот брат Риди, како и на своите ќерки Зина и Марија.<ref>Izabela Konstantinović, „Patrik Modiano“, во: Patrik Modijano, ''Izgubljeni kraj''. Beograd: Nolit, 1989, стр. 23.</ref> [[File: Une_jeunesse_(Patrick_Modiano).jpg|thumb|right|Младост]] ==Содржина== ==Осврт кон делото== „Младост“ е седмиот роман на Модијано и се занимава со проблемот на суштината на егсистенцијата. Удобната, релативно сигурна сегашност со која почнува романот, е изградена на многу нестабилна основа. Двете главни личности, Луј и особено Одила, скапо ги плаќаат своите искуства од првата младост: полициски станици, насилство, штотуку започнато пријателство кое с епрекинува со чудно, тивко [[самоубиство]]. Приказната е раскажана во трето лице, еднина и множина, така што е одделена и од читателот и од раскажувачот. Од средината на романот, кога главниет протагонисти стануваат љубовен пар, приказната продолжува низ нивните заеднички искуства кои временски претходат на почетокот од приказната. На тој начин, сето она што е важно се поместува: минатото преку сеќавањата станува единствената сегашност, а вистинската сегашност од почетокот на романот се проектира во приказната како минлива иднина. И овде, Модијано ја применува техниката на површно прикажување на контурите, па заклучоците кои ги носи читателот се ублажени со бројните лесни потези со кои се насликани и водени главните личности и нивните постапки. Сепак, темните тонови се основа на сите причинско-последични односи и врски во овој роман за младоста. Токму со младоста се поврзани и имињата наведени во посветата — Риди, Зина и Марија — постариот брат на Модијано кој умрел млад, и двете ќерки на Модијано.<ref>Izabela Konstantinović, „Patrik Modiano“, во: Patrik Modijano, ''Izgubljeni kraj''. Beograd: Nolit, 1989, стр. 21-23.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Патрик Модијано]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Книги од 1981 година]] [[Категорија:Изданија на Галимар]] 8ibn20ll70xe1az4n3fy0yy1m63xgko Паток 0 1276824 5591322 4645730 2026-07-13T09:10:37Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591322 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Fussgaengerbruecke von Patog 03 sonnenuntergang.JPG|мини|Паток]] '''Паток''' - село во поранешната општина Фуше-Куќе, [[Леска (област)|округот Леска]], северозападна [[Албанија]]. На реформата на локалната самоуправа во 2015 година, станала дел од општината [[Курбин]].<ref>[http://www.reformaterritoriale.al/images/presentations/Ligji%20ndarja%20territoriale_Fletore_zyrtare.pdf Law nr. 115/2014] {{Семарх}}</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Села во Албанија]] jz5k3co67yfl78rqqngfkupqnobulxr Змејот со црвени очи 0 1279986 5591380 4759313 2026-07-13T11:19:21Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591380 wikitext text/x-wiki  {{Infobox book|italic title=|publisher=[[Рабен и Сјогрен]]|preceded_by=|congress=|dewey=|oclc=|isbn=|awards=|pages=|media_type=|english_pub_date=[[1986 in literature|1986]]|pub_date=[[1985 in literature|1985]]|publisher2=|genre=|name=Змејот со црвени очи|subject=|series=|language=[[Swedish language|Шведски]]|country=[[Шведска]]|cover_artist=|illustrator=[[Илон Викланд]]|translator=|title_orig=Draken med de röda ögonen|author=[[Астрид Линдгрен]]|image_caption=|image=|followed_by=}} [[Податотека:Astrid_Lindgren_1924.jpg|десно|мини| Линдгрен во 1924 година]] '''„Змејот со црвени очи“''' е книга за деца напишана од [[Астрид Линдгрен]]. == Содржина == Брат и сестра одат во свињарникот за да ги видат малите прасиња што се родиле во текот на ноќта. Во шталата не ги гледаат само прасињата, туку и мал зелен змеј со црвени очи. Со оглед на тоа што змејот секогаш ја каснува својата мајка, свињата, додека пие, таа на крајот не му дава ништо. Затоа, браќата и сестрите го одгледуваат змејот. На есен, малиот змеј се збогува со браќата и сестрите и лета накај средината на зајдисонцето. Тој среќно пее со јасен, светол глас. == Настанок == Во декември 1953 година, Астрид Линдгрен добила писмо од две тринаесетгодишни момчиња. Тие прашале дали може да напише мала приказна за змеј за нивното списание „Маскираниот змеј“ (''Maskrerade draken''). Астрид Линдгрен ја напишала ''Змејот со црвени очи'' и им ја испратила приказната на двете момчиња. Во 1985 година приказната била објавена како сликовница од Рабен и Сјогрен со илустрации на Илон Викланд.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.astridlindgren.com/sv/bok/draken-med-de-roda-ogonen|title=Draken med de röda ögonen.}}</ref> Понатаму, сет од три поштенски марки со илустрацијата од змејот на Илон Викланд биле објавени во Шведска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://readingastrid.wordpress.com/tag/the-dragon-with-red-eyes/|title=The Dragon with Red Eyes.}}</ref> Англиското издание било објавено во 1986 година. Во 2013 година во Германија била создадена театарска претстава според книгата. Театарската претстава траела 40 минути во режија на Маргрит Гисин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://theatercouturier.de/theater-ab-3-jahre/der-drache-mit-den-roten-augen/|title=Der Drache mit den roten Augen.}}</ref> == Анализа == Луиз Д'Арсенс и Ендру Линч веруваат дека приказната за Астрид Линдгрен зборува за губењето на детството. Поради тоа приказната е раскажана од перспектива на возрасен. Возрасната се сетила на времето кога била дете. Нема возрасна фигура во приказната за нејзиното детство. Еден ден змејот се збогува. Возрасните се сеќаваат дека тој ден таа само плачела и не можела да чита ниту една приказна вечерта. Со следниов цитат, возрасните се сеќаваат на крајот на нејзиното детство: „Секоја година на 2 октомври мислам на мојот змеј од детството. Зашто на втор октомври тој исчезна“. Чувството на загуба предизвикано од збогувањето и заминувањето на змејот ставило крај на радостите на имагинацијата и довело до разочаран свет кој не остава простор за змејови, така што останува само споменот. Така, се оплакува загубата на детството, која е претставена со поделба меѓу минатото и иднината, предмодерното и модерното, детето и возрасното.<ref>Louise D'Arcens and Andrew Lynch: ''International Medievalism and Popular Culture'', Cambria Press, 2014, {{ISBN|9781604978643}}</ref> Според Габриел Кром, книгата покажува дека женската љубовна грижа и емпатија исто така ја вклучува и способноста да се ослободиш од нешто.<ref>Gabriele Cromme (1996): ''Astrid Lindgren und die Autarkie der Weiblichkeit: literarische Darstellung von Frauen und Mädchen in ihrem Gesamtwerk'', Kovač, P.76 {{ISBN|9783860644089}}</ref> == Прием == Мирјам Цимерман и Кристијан Бат сметаат дека тоа е одлична книга што може да се користи на часови во училиште. Наставниците би можеле да го искористат за да разговараат со децата за тагата и поднесување на заминувањето на некого или нешто.<ref>Mirjam Zimmermann and Christian Butt (2016): ''Bilderbuchstunden: Bilderbücher für religiöse Bildungsprozesse in Kindergarten, Grundschule und Sekundarstufe'', Vandenhoeck & Ruprecht, P. 37-40, {{ISBN|9783647702209}}</ref> == Наводи == {{Reflist}} [[Категорија:Шведска книжевност]] [[Категорија:Дела на Астрид Линдгрен]] nxxvy0kg1qnyy7xc9jbahy1hnjgfwdq Ингела Агард 0 1280216 5591378 5539107 2026-07-13T11:14:31Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591378 wikitext text/x-wiki '''Ингела Агард''' (27 октомври 1948 - 17 јуни 2008 година) била шведска новинарка и телевизиска водителка.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.aftonbladet.se/nyheter/article11440901.ab|title=Till slut förlorade Ingela Agardh mot cancern – somnade in hemma i villan|last=Olofsson|first=Ken|date=18 June 2008|work=[[Aftonbladet]]|access-date=21 July 2014|last2=Sjölund|first2=Jill|language=sv}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.svd.se/nyheter/inrikes/ingela-agardh-avliden_1377277.svd|title=Ingela Agardh avliden|date=17 June 2008|work=[[Svenska Dagbladet]]|access-date=21 June 2014|agency=Stockholm TT|language=sv}}</ref> [[File: Ingela Agardh SVT.png|thumb|right|Ингела Агард]] Таа е родена како Ингела Гунел Елизабет Мотандер на 27 октомври 1948 година во Сундсвал, Шведска.<ref name="Tv-profilen Ingela Agardh avliden">{{Наведени вести|url=http://www.expressen.se/nyheter/tv-profilen-ingela-agardh-avliden|title=Tv-profilen Ingela Agardh avliden|last=Julander|first=Oscar|date=17 June 2008|work=[[Expressen]]|access-date=21 July 2014|last2=Larsson|first2=Louise|language=sv|last3=Salihu|first3=Diamant}}</ref> Пред да стане новинар, работела во душевна болница.<ref name="Somnade in hos familjen">{{Наведени вести|url=http://www.expressen.se/nyheter/somnade-in-hos-familjen|title=Somnade in hos familjen|last=Salihu|first=Diamant|date=18 June 2008|work=[[Expressen]]|access-date=21 July 2014|language=sv}}</ref> Агард дипломирала во 1970 година на новинарско училиште во [[Гетеборг]]<ref name="Tv-profilen Ingela Agardh avliden"/><ref name="Somnade in hos familjen"/> и станала новинар во 1971 година за Сверигес Радио во Сундсвал, 1979 година во Радио Гетеборг и Сундсвал повторно во 1979 година. Во 1980 година таа станала репортер во студио и водител на вести за Сверигес Телевисион Актуелт. Таа била водителка на ''Хема'' и често се појавувала како водител на ''Гоморон Свериге'' (на телевизијата Сверигес), и учествувала како натпреварувач во квиз-шоуто ''Па спарет'' каде таа и Стефан Холм победиле во 2003 година.<ref name="Tv-profilen Ingela Agardh avliden"/><ref name="Somnade in hos familjen"/><ref>{{Наведени вести|url=http://www.expressen.se/nyheter/ingela-var-sa-spontan|title=Ingela var så spontan|last=Kruskopf|first=Emma|date=18 June 2008|work=[[Expressen]]|access-date=21 July 2014|language=sv}}</ref> Во својата книга Ден сторста нихетен (2008) таа пишува за новооткриеното христијанско верување.<ref name="Somnade in hos familjen"/><ref>{{Наведени вести|url=http://www.dagen.se/nyheter/-hon-var-trygg-i-sin-tro-in-i-det-sista-|title=Hon var trygg i sin tro in i det sista|last=Manfredh|first=Thomas|date=19 June 2008|work=[[Dagen (Swedish newspaper)|Dagen]]|access-date=21 July 2014|language=sv}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Смрт == Во текот на летото 1987 година ѝ бил дијагностициран [[рак на дојка]].<ref name="Döden håller mig i handen">{{Наведени вести|url=http://www.aftonbladet.se/nyheter/article11440912.ab|title=Döden håller mig i handen|last=Olofsson|first=Ken|date=8 March 2008|work=[[Aftonbladet]]|access-date=21 July 2014|language=sv}}</ref> Таа починала од болеста на 17 јуни 2008 година во Малмкопинг на 59-годишна возраст.<ref name="Tv-profilen Ingela Agardh avliden"/> == Личен живот == Била ќерка на градежниот инженер Арне Мотандер и Ганел Маркстром.<ref>{{Наведена книга|url=http://runeberg.org/vemarhon/0022.html|title=Vem är hon: kvinnor i Sverige: biografisk uppslagsbok|year=1988|isbn=91-1-863422-2|chapter=Agardh, Ingela}}</ref> Агард се омажила со Веијо Агард на 15 април 1982 година и имале едно дете, ќерка по име Шарлота.<ref name="Tv-profilen Ingela Agardh avliden"/><ref name="Somnade in hos familjen"/> == Филмографија == * 1995 - ''Како скршено стакло во цврсто стегната рака'' (како самата) * 2001 година - ''Ројтер и Скуг'' (ТВ-серија; како самата; една епизода) == Библиографија == * {{Наведена книга|title=Den största nyheten|last=Agardh|first=Ingela|year=2008|isbn=9789173870320}} == Наводи == {{Reflist}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Агард, Ингела}} [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Статии со извори на шведски (sv)]] [[Категорија:Починати во 2008 година]] [[Категорија:Родени во 1948 година]] [[Категорија:Шведски новинари]] [[Категорија:Луѓе од Сундсвал]] 1kjh4wcu2ajy9r8z5of9dendz44sk68 Вознемирени луѓе 0 1282722 5591376 5420755 2026-07-13T11:11:30Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591376 wikitext text/x-wiki '''''Вознемирени луѓе''''' ({{Langx|sv|Folk med ångest}}; {{langx|en|Anxious People}}) е роман на [[Фредрик Бакман]] ( {{Langx|sv|Fredrik Backman}}), шведски колумнист, блогер и писател. Романот бил напишан во [[2019|2019 година]]. Своето книжевно деби Фредрик Бакман го имал во [[2012|2012 година]], кога го објавил светскиот феномен ''Човек по име Уве,'' кој се продал во повеќе од 4 милиони примероци. По светскиот хит ''„Човек по име Уве“'' и романот „ ''Мојата баба ти се извинува“'', Бакман напишал уште еден роман на забавен и трогателен начин.<ref name="књига Брит-Мари">{{Наведена книга|title=Брит-Мари је била ту|last=Бакман|first=Фредрик|publisher=Лагуна|year=2019|location=Београд|page=корице}}</ref> Вознемирени луѓе е роман на кој ќе се смеете, но всушност е приказна за луѓе кои страдаат и се борат со сопствената болка.<ref name="лагуна">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.laguna.rs/n4609_uznemireni_ljudi_laguna.html|title=Узнемирени људи|work=Лагуна|accessdate=4 мај 2020}}</ref> [[File: Fredrik Backman, Bokmässan 2013 1.jpg|thumb|right|Фредрик Бакман]] == За романот == Група луѓе го обиколиле станот за продажба [[Нова година|ден пред дочекот на Новата година.]] При увид во станот упаднал маскиран разбојник и дошло до заложничка криза. Маскираниот разбојник бил вооружен со пиштол кој не изгледал вистински. Пред да упадне во станот се обидел да ограби банка која работела без пари. Но, разбојникот барал само сума доволна за месечна кирија на станот, а не знаел дека банката е безготовинска. Ова е забавна приказна за измамата, но е и прекрасна човечка приказна за животот и смртта каде се прикажуваат емоции.<ref name="лагуна"/> Низ низа апсурдни ситуации, Бакман навлегол до сржта на проблемите на различните луѓе кои се ликови во овој роман. Романот е полн со фантастични дијалози кои му овозможуваат на читателот целосно да се нурне во различните судбини на луѓето. Луѓето често носат маски кои не можат да ги симнат и да ги откријат своите вистински чувства. Ова е возбудлива комедија со многу неочекувани заплети каде писателот на духовит начин ни ги раскажува длабоките страдања на луѓето.<ref name="макарт">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.makart.rs/offinger/offinger-frederik-bakman-uznemireni-ljudi-590|title=Фредерик Бакман, Узнемирени људи|work=Макарт|accessdate=5 мај 2020}}</ref> Забавна приказна за измама и измама е приказна за љубовта и смртта.<ref name="лагуна" /> И што е најважно, писателот секогаш ни дава некаква надеж дека нешто во животот ќе се сврти и дека не е се така црно.<ref name="вулкан">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.knjizare-vulkan.rs/roman/51882-uznemireni-ljudi|title=Узнемирени људи|work=Књижаре - Вулкан|accessdate=5 мај 2020}}</ref> Откако полицијата упаднала во станот, го нашол празен. И тука започнува судбината на луѓето кои беа на турнејата.<ref name="лагуна" /> Секој од романите на Фредрик Бакман наликува на мозаик што се прави бавно, според детален дизајн. Но, самиот читател создава нова слика, не според деталниот план на авторот.<ref name="љиљана">{{Наведена мрежна страница|url=https://ljiljanasarac.com/prikaz-knjige-uznemireni-ljudi-fredrik-bakman/|title=Творац несвакидашњих ликова|work=Љиљана Шарац|accessdate=5 мај 2020}}</ref> * Агенција за недвижности ''Што има''; иритирачка личност која не се осмелува да понуди понуди за продажба на стан и во најлоша ситуација за заложници. * Јулија и Ру, двојка што чека бебе. Јулија е бремена, пред да се породи, а Ру ги чува птиците и ја смее нејзината сопруга. * Естела, баба која не може да го сожали својот сопруг Кент кој починал, но тоа не им го признава на другите. * Психологот Надија, која сакала да скокне од мостот како девојче, но ја спасил момче. * Зара, иритирачка шефица на банка која не може да си прости што не и дала заем на партија која подоцна скокнала од мостот. * Џим и Џек, татко и син, полицајци, кои се врзуваат еден за друг со сеќавање на своите сопруги, т.е. мајка. * Ленарт, лик кој бил облечен како зајак и кој дополнително ја искомплицирал ситуацијата во станот. * Роџер и Ана-Лена, маж и жена, долгогодишни партнери во уредување и препродавање станови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://repertoar.rs/kalendar/uznemireni-ljudi/ ''Вознемирени луѓе''] * [http://www.bookvar.rs/uu-knjizare-stizu-uznemireni-ljudi-fredrika-bakmana-i-svedocanstva-margaret-atvud/ Во книжарниците пристигнуваат бестселери] [[Категорија:Шведски романи]] 659z2vh8jwwbdta7v8opurq5tps7ekb Тинка Ристевска 0 1285696 5591373 5450676 2026-07-13T10:54:27Z Aprilija50.A.D 119801 /* */ 5591373 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Тинка Ристевска | портрет =Тинка Ристеска.jpg | опис =Тинка Ристевска | рх = | роден-дата = {{родена на|3|март|1953}} | роден-место = [[Струмица]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | починал-дата = {{почина на и возраст|df=yes|2026|7|12|1953|3|3}} | националност = [[Македонија|Македонка]] | народност = [[Македонци|Македонка]] | познат = по улогите во: <br>[[Болка на Душата]]<br>[[Прашина (филм)|Прашина]]<br>[[Бела ноќ (филм)|Бела ноќ]]<br>[[Македонски приказни]]<br>[[Ругање со Христос]] | занимање = [[глумица]] }} '''Тинка Ристевска''' (р. {{роден на |3|март|1953}} во [[Струмица]] - п. {{почина на|12|јули|2026}} во [[Струмица]]) — [[Македонија|македонска]] театарска, филмска и телевизиска [[глумица]]. Во 1969 година, се вработува во "[[Центар за култура „Антон Панов“ – Струмица|Народен театар Антон Панов" во Струмица]]. Нејзина прва улога била "Донка" во претставата "Бегалка" во 1969 година. Оттогаш има остварено бројни улоги, играла во над 100 претстави. Во 2005 година, заминува во пензија, таа продолжува да биде активна во театарот и по пензионирањето. Во 2019 година, одбележала 50-години кариера во театарот со улогата на "Аманда" во "Стаклена менажерија". По повод 70-години од постоењето на театар "Антон Панов" Струмица таа доби специјално признаније.<ref>{{нмс |title=Глумицата Тинка Ристеска половина век на сцената на Струмичкиот театар |publisher= |url=https://www.kanal5.com.mk/akterkata-tinka-risteska-polovina-vek-na-scenata-na-strumichkiot-teatar/a403232 |work=Канал 5 |date= |accessdate=19 септември 2024 |archive-date=2024-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926014146/https://www.kanal5.com.mk/akterkata-tinka-risteska-polovina-vek-na-scenata-na-strumichkiot-teatar/a403232 |url-status=dead }}</ref><ref>{{нмс|title=Глумицата Тинка Ристеска одбележи 55 години игра на сцената на струмичкиот театар | url=https://frontline.mk/2024/11/29/akterkata-tinka-risteska-vecher-e-odbelezhi-55-godini-igra-na-scenata-na-strumichkiot-teatar/ | publisher = | work = [[Фронтлајн]] | date = 29.11.2024 | accessdate = 2 декември 2024}}</ref> == Филмографија == Ристевска ги остварила филмските улоги:<ref>{{нмс| title=Tinka Risteska| url=https://www.imdb.com/name/nm1176442/ | work= | publisher=IMDb | date= | accessdate=5 февруари 2023}}</ref> {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=3 | '''Година''' | '''Филм''' | '''Улога''' |- | 1992 || [[Словенски орфеј]] ТВ-филм || Сибила |- | 1995 || [[Внатрешна машина]] ТВ-филм || Терористката |- | 1998 || [[На Балканот не се пие чај]] ТВ-филм || |- | 2001 || [[Прашина (филм)|Прашина]] ТВ-филм || Селанка |- | 2014 || [[Последниот Македонски пророк]] ТВ-филм || |- | 2014-2015 || [[Македонски приказни]] ТВ-серија || |- | 2015 || [[Струмички Народни Приказни]] ТВ-серија || |- | 2015 || [[Бела ноќ (филм)|Бела ноќ]] ТВ-филм || Баба Ленка |- | 2016 || [[Болка на Душата]] ТВ-серија || Стана Валиева |- | 2018 || [[Ругање со Христос]] ТВ-филм || Љуба |- | 2021 || [[Кино Љубов]] ТВ-филм || Бабата |- | 2022 || [[Само ѓаволот се плаши од вода]] ТВ-филм || Мира |- | 2022-2023 || [[Бистра вода (серија)|Бистра вода]] ТВ-серија || |- | 2025 || [[Остров (филм)|Остров]] ТВ-филм || Бабата |- | 2025 || [[Мизантроп]] ТВ-филм || |} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ристевска, Тинка}} [[Категорија:Глумици од Струмица]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] q0csr9avfwrrhwkznnclkyk9wj4f9hd 5591374 5591373 2026-07-13T10:55:53Z Aprilija50.A.D 119801 /* */ 5591374 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Тинка Ристевска | портрет =Тинка Ристеска.jpg | опис =Тинка Ристевска | рх = | роден-дата = {{родена на|3|март|1953}} | роден-место = [[Струмица]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|2026|7|12|1953|3|3}} | починал-место = [[Струмица]], [[Македонија]] | националност = [[Македонија|Македонка]] | народност = [[Македонци|Македонка]] | познат = по улогите во: <br>[[Болка на Душата]]<br>[[Прашина (филм)|Прашина]]<br>[[Бела ноќ (филм)|Бела ноќ]]<br>[[Македонски приказни]]<br>[[Ругање со Христос]] | занимање = [[глумица]] }} '''Тинка Ристевска''' (р. {{роден на |3|март|1953}} во [[Струмица]] - п. {{починал на|12|јули|2026}} во [[Струмица]]) — [[Македонија|македонска]] театарска, филмска и телевизиска [[глумица]]. Во 1969 година, се вработува во "[[Центар за култура „Антон Панов“ – Струмица|Народен театар Антон Панов" во Струмица]]. Нејзина прва улога била "Донка" во претставата "Бегалка" во 1969 година. Оттогаш има остварено бројни улоги, играла во над 100 претстави. Во 2005 година, заминува во пензија, таа продолжува да биде активна во театарот и по пензионирањето. Во 2019 година, одбележала 50-години кариера во театарот со улогата на "Аманда" во "Стаклена менажерија". По повод 70-години од постоењето на театар "Антон Панов" Струмица таа доби специјално признаније.<ref>{{нмс |title=Глумицата Тинка Ристеска половина век на сцената на Струмичкиот театар |publisher= |url=https://www.kanal5.com.mk/akterkata-tinka-risteska-polovina-vek-na-scenata-na-strumichkiot-teatar/a403232 |work=Канал 5 |date= |accessdate=19 септември 2024 |archive-date=2024-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926014146/https://www.kanal5.com.mk/akterkata-tinka-risteska-polovina-vek-na-scenata-na-strumichkiot-teatar/a403232 |url-status=dead }}</ref><ref>{{нмс|title=Глумицата Тинка Ристеска одбележи 55 години игра на сцената на струмичкиот театар | url=https://frontline.mk/2024/11/29/akterkata-tinka-risteska-vecher-e-odbelezhi-55-godini-igra-na-scenata-na-strumichkiot-teatar/ | publisher = | work = [[Фронтлајн]] | date = 29.11.2024 | accessdate = 2 декември 2024}}</ref> == Филмографија == Ристевска ги остварила филмските улоги:<ref>{{нмс| title=Tinka Risteska| url=https://www.imdb.com/name/nm1176442/ | work= | publisher=IMDb | date= | accessdate=5 февруари 2023}}</ref> {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=3 | '''Година''' | '''Филм''' | '''Улога''' |- | 1992 || [[Словенски орфеј]] ТВ-филм || Сибила |- | 1995 || [[Внатрешна машина]] ТВ-филм || Терористката |- | 1998 || [[На Балканот не се пие чај]] ТВ-филм || |- | 2001 || [[Прашина (филм)|Прашина]] ТВ-филм || Селанка |- | 2014 || [[Последниот Македонски пророк]] ТВ-филм || |- | 2014-2015 || [[Македонски приказни]] ТВ-серија || |- | 2015 || [[Струмички Народни Приказни]] ТВ-серија || |- | 2015 || [[Бела ноќ (филм)|Бела ноќ]] ТВ-филм || Баба Ленка |- | 2016 || [[Болка на Душата]] ТВ-серија || Стана Валиева |- | 2018 || [[Ругање со Христос]] ТВ-филм || Љуба |- | 2021 || [[Кино Љубов]] ТВ-филм || Бабата |- | 2022 || [[Само ѓаволот се плаши од вода]] ТВ-филм || Мира |- | 2022-2023 || [[Бистра вода (серија)|Бистра вода]] ТВ-серија || |- | 2025 || [[Остров (филм)|Остров]] ТВ-филм || Бабата |- | 2025 || [[Мизантроп]] ТВ-филм || |} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ристевска, Тинка}} [[Категорија:Глумици од Струмица]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] 0nzsz3hp4b9ifs0c2n761sfaddsbgjg Занесеноста на Лол В. Стајн 0 1286202 5590985 4705962 2026-07-12T15:25:40Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590985 wikitext text/x-wiki '''„Занесеноста на Лол В. Стеин“''' ([[француски]]: ''Le Ravissement de Lol V. Stein'') — [[роман]] на француската писателка [[Маргерит Дирас]] од 1964 година. [[File: Identite-Duras-1960-Sacem.png|thumb|right|Маргерит Дирас]] ==Содржина== ==ОСврт кон делото== Во својот текст „Црниот блок“, Дирас пишува дека „Занесеноста на Лол В. Стеин“ е посебна книга, која врши поделба на одделните читатели-творци кои ја прифатиле лудоста. Исто така, таа наведува дека сите женски ликови во нејзините романи произлегуваат од Лол В. Стеин.<ref>Margerit Diras, ''Stvarni život''. Sarajevo: Svjetlost, 1988, стр. 31.</ref> Понатаму, во текстот „Сината боја на ешарпата“, таа објаснува дека ликот на Лол В. Стеин останува непознат и за неа — определени гестови и смелости на Лол во текот на забавата која ја приредува таа.<ref>Margerit Diras, ''Stvarni život''. Sarajevo: Svjetlost, 1988, стр. 35.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Маргерит Дирас]] [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Книги од 1964 година]] sfcvh1avqglckwpj4nobzxlyahpktck Злобниот демиург 0 1288101 5591011 4717034 2026-07-12T15:44:43Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591011 wikitext text/x-wiki '''„Злобниот демиург“''' ([[Француски јазик|француски]]: ''Le Mauvais démiurge'') — книга на романско-францускиот [[Филозоф|философ]] и есеист [[Емил Чоран]], првобитно објавена во 1969 година од издавачката куќа „[[Галимар|Галимар]]“. [[File:Cioran in Romania.jpg|thumb|Емил Чоран]] ==Содржина== Книгата се состои од шест дела ([[Есеј|есеи]] и [[Афоризам|афоризми]]):<ref>Emil M. Sioran, ''Zli demijurg''. Beograd: Dereta, 2019.</ref> * Злобниот демиург * Новите богови * Палеонтологија * Средби со самоубиството * Неослободено * Задавени мисли == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Емил Чоран]] [[Категорија:Филозофски книги]] [[Категорија:Изданија на Галимар]] [[Категорија:Книги од 1969 година]] 0rdbq7mwv4esonkuctqa1uzlh9bsj51 Прилепска Каза 0 1296158 5591168 5548893 2026-07-12T19:45:44Z Buli 2648 5591168 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vk_kaza37.jpg|десно|мини|400x400пкс|Границите на Прилепската Каза (во жолто).]] '''Прилепска Каза''' — пониска [[Административна поделба на Отоманското Царство|административна единица]] во [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Била дел од [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] и [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]]. Средиштето на [[каза]]та, односно [[кадилак]]от бил во [[Прилеп]]. Се состоела од две [[Нахија|нахии]], [[Прилепска Нахија|Прилепската]] и [[Мариовска Нахија|Мариовската Нахија]]<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_37.htm Makedonija. Etnografija i statistika - 2.37{{Ботовски наслов}}]</ref> Во состав на казата имало вкупно 140 [[Села во Македонија|села]] и [[Градови во Македонија|градот]] Прилеп. На почетокот на 20 век, [[население]]то било мешано во верски и [[Народност|народносен]] поглед. Меѓу [[муслиман]]ите во казата живееле [[Турци]], [[Албанци]], [[Македонци муслимани|Македонци]] и [[Роми]], додека христијаните по народносно потекло биле [[Македонци]] и [[Власи]]. Христијаните биле поделени на [[Вселенска патријаршија|патријаршисти]] и [[Бугарска егзархија|егзархисти]], односно понатаму на [[србомани]], [[гркомани]] и [[бугарофили]].<ref>[https://archive.org/stream/lamacdoineetsap01mishgoog#page/n159/mode/2up La Macédoine et sa population chrétienne, avec deux cartes ethnogtaphiques{{Ботовски наслов}}]</ref> == Демографија == Во текот на XIX и почетокот на XX век, Прилепската каза била една од поголемите административни области во Битолскиот вилает на Османлиската империја. Нејзиното население било етнички и верски разновидно, составено главно од христијанско словенско население, муслимани (првенствено Турци, но и други муслимански групи), Власи и Роми. Османлиските статистики најчесто го регистрирале населението според верска припадност, додека подоцнежните етнографски статистики од балканските автори користеле национални категории. Според османлиската статистика објавена во '''„'''''Етнографија на вилаетите Адрианопол, Монастир и Салоника'''''“''' (1878), која се темелела на податоци од 1873 година, во Прилепската каза живеело мешано население од христијани, муслимани и Роми. Овие податоци главно го опфаќале машкото население и затоа не претставуваат целосен попис на сите жители. Во статистиката на [[Васил К’нчов]] („''[[Македонија. Етнографија и статистика]]''“, 1900), Прилепската каза била прикажана како област со доминантно христијанско словенско население. К’нчов ги распределувал жителите според етнографски категории што ги користел во своето време, при што најголем дел од словенското население го запишал како „Бугари“. Неговата статистика е еден од најкористените извори за демографијата на Македонија од крајот на XIX век, но категориите треба да се разгледуваат во контекстот на тогашните национални движења. Според [[Димитар Мишев]] (D. M. Brancoff) во делото ''La Macédoine et sa population chrétienne'' (1905), кое претставува статистика на христијанското население и било изработено од страна на секретарот на [[Бугарската егзархија]], во Прилепската каза живеело околу 43.000 христијани. Од нив, најголемиот дел биле заведени како егзархисти, додека помал број биле патријаршисти, Власи и Грци. Книгата дава детални податоци за населените места, училиштата и црковната припадност на христијанското население. За самиот град Прилеп, Мишев наведува дека во 1905 година христијанското население броело околу 17.795 жители, од кои најголемиот дел биле заведени како егзархисти, со помал број патријаршисти, Власи и Грци. Демографската слика на Прилепската каза во овој период била резултат на повеќевековниот развој на земјоделската економија, трговијата и црковните поделби во рамките на Османлиската империја. Особено во втората половина на XIX век, припадноста кон [[Бугарската егзархија]] или [[Цариградската патријаршија]] станала главен показател преку кој балканските статистичари и политички организации го прикажувале населението. == Наводи == {{наводи}} {{Управна поделба во отоманска Македонија}} [[Категорија:Кази во Битолскиот Санџак]] 0vmen4kyg6zo24drfop948fhqzrgwnd Волчјо јаболко 0 1300161 5591291 5558976 2026-07-13T08:39:27Z Виолетова 1975 5591291 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Azille - Aristolochia clematitis 02.jpg |image_caption = ''Aristolochia clematitis'' во Франција |genus = Aristolochia |species = clematitis |authority = [[L.]] }} [[Податотека:Aristolochia_clematitis_MHNT.BOT.2013.22.25.jpg|мини| ''Aristolochia clematitis'' - Музеј на Тулуз]] '''''Aristolochia clematitis''''', волчјо јаболко, е [[Зелјесто растение|тревно]] растение од семејството копитници, [[Aristolochiaceae]], кое потекнува од Европа. Листовите се во форма на срце, а цветовите се бледо жолти и цевчести во форма. Растението бара светлина со искачување на стеблата на околните растенија. == Токсичност == Порано се користел како лековито растение, иако е [[отров]]но, а сега повремено се наоѓа надвор од родниот опсег како реликвија на одгледување. Сега се смета дека е причина за илјадници откажувања на бубрезите во [[Романија]], [[Бугарија]], [[Србија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Македонија]] и [[Хрватска]]. Првичната хипотеза дека семето од растението е ненамерно консумирано преку контаминирано брашно е доведена во прашање.<ref>{{Наведено списание|last=Grollman|first=A. P.|last2=Shibutani|first2=S.|last3=Moriya|first3=M.|last4=Miller|first4=F.|last5=Wu|first5=L.|last6=Moll|first6=U.|last7=Suzuki|first7=N.|last8=Fernandes|first8=A.|last9=Rosenquist|first9=T.|year=2007|title=Aristolochic acid and the etiology of endemic (Balkan) nephropathy|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=104|issue=29|pages=12129–34|bibcode=2007PNAS..10412129G|doi=10.1073/pnas.0701248104|pmc=1913550|pmid=17620607|doi-access=free}}</ref><ref>Batuman, Elif. "Poisoned Land." The New Yorker. August 12 & 19, 2013: 42-47. Print.</ref> Пријавени се и злоќудни тумори на уринарниот тракт кај оние кои го консумирале растението.<ref>{{Наведено списание|last=Broe|first=M. E. D.|year=2012|title=Chinese herbs nephropathy and Balkan endemic nephropathy: Toward a single entity, aristolochic acid nephropathy|journal=Kidney International|volume=81|issue=6|pages=513–515|doi=10.1038/ki.2011.428|pmid=22373701|doi-access=free}}</ref> Врската помеѓу откажувањето на [[Бубрежна слабост|бубрезите]] и [[Аристолохинска киселина|аристолохинската киселина]], која ја содржи растението, е откриена откако една клиника за дебелина во [[Белгија]] користела хербални производи базирани на друго растение од истиот род како диуретик. По неколку месеци, некои од пациентите доживеале бубрежна инсуфициенција.<ref>{{Наведено списание|last=Vanherweghem|first=J. L.|last2=Tielemans|first2=C.|last3=Abramowicz|first3=D.|last4=Depierreux|first4=M.|last5=Vanhaelen-Fastre|first5=R.|last6=Vanhaelen|first6=M.|last7=Dratwa|first7=M.|last8=Richard|first8=C.|last9=Vandervelde|first9=D.|year=1993|title=Rapidly progressive interstitial renal fibrosis in young women: Association with slimming regimen including Chinese herbs|journal=The Lancet|volume=341|issue=8842|pages=387–91|doi=10.1016/0140-6736(93)92984-2|pmid=8094166}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] 1d1pzpr8r9792e757g4s8wkx50ugo24 5591293 5591291 2026-07-13T08:40:55Z Виолетова 1975 5591293 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Azille - Aristolochia clematitis 02.jpg |image_caption = ''Aristolochia clematitis'' во Франција |genus = Aristolochia |species = clematitis |authority = [[L.]] }} [[Податотека:Aristolochia_clematitis_MHNT.BOT.2013.22.25.jpg|мини| ''Aristolochia clematitis'' - Музеј на Тулуз]] '''''Aristolochia clematitis''''', волчјо јаболко, е [[Зелјесто растение|тревно]] растение од семејството копитници, [[Aristolochiaceae]], кое потекнува од Европа. Листовите се во форма на срце, а цветовите се бледо жолти и цевчести во форма. Растението бара светлина со искачување на стеблата на околните растенија. == Опис == А == Во Македонија == А == Токсичност == Порано се користел како лековито растение, иако е [[отров]]но, а сега повремено се наоѓа надвор од родниот опсег како реликвија на одгледување. Сега се смета дека е причина за илјадници откажувања на бубрезите во [[Романија]], [[Бугарија]], [[Србија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Македонија]] и [[Хрватска]]. Првичната хипотеза дека семето од растението е ненамерно консумирано преку контаминирано брашно е доведена во прашање.<ref>{{Наведено списание|last=Grollman|first=A. P.|last2=Shibutani|first2=S.|last3=Moriya|first3=M.|last4=Miller|first4=F.|last5=Wu|first5=L.|last6=Moll|first6=U.|last7=Suzuki|first7=N.|last8=Fernandes|first8=A.|last9=Rosenquist|first9=T.|year=2007|title=Aristolochic acid and the etiology of endemic (Balkan) nephropathy|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=104|issue=29|pages=12129–34|bibcode=2007PNAS..10412129G|doi=10.1073/pnas.0701248104|pmc=1913550|pmid=17620607|doi-access=free}}</ref><ref>Batuman, Elif. "Poisoned Land." The New Yorker. August 12 & 19, 2013: 42-47. Print.</ref> Пријавени се и злоќудни тумори на уринарниот тракт кај оние кои го консумирале растението.<ref>{{Наведено списание|last=Broe|first=M. E. D.|year=2012|title=Chinese herbs nephropathy and Balkan endemic nephropathy: Toward a single entity, aristolochic acid nephropathy|journal=Kidney International|volume=81|issue=6|pages=513–515|doi=10.1038/ki.2011.428|pmid=22373701|doi-access=free}}</ref> Врската помеѓу откажувањето на [[Бубрежна слабост|бубрезите]] и [[Аристолохинска киселина|аристолохинската киселина]], која ја содржи растението, е откриена откако една клиника за дебелина во [[Белгија]] користела хербални производи базирани на друго растение од истиот род како диуретик. По неколку месеци, некои од пациентите доживеале бубрежна инсуфициенција.<ref>{{Наведено списание|last=Vanherweghem|first=J. L.|last2=Tielemans|first2=C.|last3=Abramowicz|first3=D.|last4=Depierreux|first4=M.|last5=Vanhaelen-Fastre|first5=R.|last6=Vanhaelen|first6=M.|last7=Dratwa|first7=M.|last8=Richard|first8=C.|last9=Vandervelde|first9=D.|year=1993|title=Rapidly progressive interstitial renal fibrosis in young women: Association with slimming regimen including Chinese herbs|journal=The Lancet|volume=341|issue=8842|pages=387–91|doi=10.1016/0140-6736(93)92984-2|pmid=8094166}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] f3wxcinxozi5h65txw1wo3bwt7stz75 5591301 5591293 2026-07-13T08:45:17Z Виолетова 1975 5591301 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Azille - Aristolochia clematitis 02.jpg |image_caption = ''Aristolochia clematitis'' во Франција |genus = Aristolochia |species = clematitis |authority = [[L.]] }} [[Податотека:Aristolochia_clematitis_MHNT.BOT.2013.22.25.jpg|мини| Примероци од музејот во Тулуз]] '''''Aristolochia clematitis''''', волчјо јаболко, е [[Зелјесто растение|тревно]] растение од семејството копитници, [[Aristolochiaceae]], кое потекнува од Европа. == Опис == Растение високо до 100 см, голо. Базалниот дел е ползечки и без грутка, надземните делови се вертикални и неразгранети. Листовите се во форма на срце, а цветовите се бледо жолти и цевчести по форма.<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 88, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Во Македонија == Во Македонија расте по суви рудерални станишта, меѓи и рабови на шумите. Многу често растение, кое се среќава речиси по целата територија на Македонија, на надморска височина од 600 до 700 метри.<ref name="Флора на Македонија2222" /> == Токсичност == Порано се користел како лековито растение, иако е [[отров]]но, а сега повремено се наоѓа надвор од родниот опсег како реликвија на одгледување. Сега се смета дека е причина за илјадници откажувања на бубрезите во [[Романија]], [[Бугарија]], [[Србија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Македонија]] и [[Хрватска]]. Првичната хипотеза дека семето од растението е ненамерно консумирано преку контаминирано брашно е доведена во прашање.<ref>{{Наведено списание|last=Grollman|first=A. P.|last2=Shibutani|first2=S.|last3=Moriya|first3=M.|last4=Miller|first4=F.|last5=Wu|first5=L.|last6=Moll|first6=U.|last7=Suzuki|first7=N.|last8=Fernandes|first8=A.|last9=Rosenquist|first9=T.|year=2007|title=Aristolochic acid and the etiology of endemic (Balkan) nephropathy|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=104|issue=29|pages=12129–34|bibcode=2007PNAS..10412129G|doi=10.1073/pnas.0701248104|pmc=1913550|pmid=17620607|doi-access=free}}</ref><ref>Batuman, Elif. "Poisoned Land." The New Yorker. August 12 & 19, 2013: 42-47. Print.</ref> Пријавени се и тумори на уринарниот тракт кај оние кои го консумирале растението.<ref>{{Наведено списание|last=Broe|first=M. E. D.|year=2012|title=Chinese herbs nephropathy and Balkan endemic nephropathy: Toward a single entity, aristolochic acid nephropathy|journal=Kidney International|volume=81|issue=6|pages=513–515|doi=10.1038/ki.2011.428|pmid=22373701|doi-access=free}}</ref> Врската помеѓу откажувањето на [[Бубрежна слабост|бубрезите]] и [[Аристолохинска киселина|аристолохинската киселина]], која ја содржи растението, е откриена откако една клиника за дебелина во [[Белгија]] користела хербални производи базирани на друго растение од истиот род како диуретик. По неколку месеци, некои од пациентите доживеале бубрежна инсуфициенција.<ref>{{Наведено списание|last=Vanherweghem|first=J. L.|last2=Tielemans|first2=C.|last3=Abramowicz|first3=D.|last4=Depierreux|first4=M.|last5=Vanhaelen-Fastre|first5=R.|last6=Vanhaelen|first6=M.|last7=Dratwa|first7=M.|last8=Richard|first8=C.|last9=Vandervelde|first9=D.|year=1993|title=Rapidly progressive interstitial renal fibrosis in young women: Association with slimming regimen including Chinese herbs|journal=The Lancet|volume=341|issue=8842|pages=387–91|doi=10.1016/0140-6736(93)92984-2|pmid=8094166}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] qmb6j8s2tu6uvhvwrbc19yw0zvc6hoe Кисел трн 0 1300237 5590948 5563778 2026-07-12T14:18:12Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590948 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Кисел трн | image = Illustration Berberis vulgaris0.jpg | image_caption = Кисел трн | genus = Berberis | species = vulgaris | authority = [[Карл Линеј|L.]] | synonyms = {{расклопен список|bullets=on |''Berberis abortiva'' <small>P.Renault</small> |''Berberis acida'' <small>Gilib.</small> |''Berberis aethnensis'' <small>Bourg. ex Willk. & Lange</small> |''Berberis alba'' <small>Poit. & Turpin</small> |''Berberis angulizans'' <small>G.Nicholson</small> |''Berberis apyrena'' <small>K.Koch</small> |''Berberis arborescens'' <small>K.Koch</small> |''Berberis articulata'' <small>Loisel.</small> |''Berberis asperma'' <small>Poit. & Turpin</small> |''Berberis aurea'' <small>Tausch</small> |''Berberis bigelovii'' <small>Schrad.</small> |''Berberis corallina'' <small>G.Nicholson</small> |''Berberis dentata'' <small>Tausch</small> |''Berberis dentata'' var. ''capitata'' <small>Tausch</small> |''Berberis dulcis'' <small>K.Koch</small> |''Berberis dumetorum'' <small>Gouan</small> |''Berberis edulis'' <small>K.Koch</small> |''Berberis elongata'' <small>G.Nicholson</small> |''Berberis globularis'' <small>G.Nicholson</small> |''Berberis hakodate'' <small>Dippel</small> |''Berberis heterophylla'' <small>K.Koch</small> |''Berberis iberica'' <small>Sweet</small> |''Berberis innominata'' <small>Kielm.</small> |''Berberis irritabilis'' <small>Salisb.</small> |''Berberis jacquinii'' <small>K.Koch</small> |''Berberis latifolia'' <small>Poit. & Turpin</small> |''Berberis marginata'' <small>K.Koch</small> |''Berberis maxima'' <small>G.Nicholson</small> |''Berberis maximowiczii'' <small>Regel</small> |''Berberis microphylla'' <small>F.Dietr.</small> |''Berberis mitis'' <small>Schrad.</small> |''Berberis nepalensis'' <small>K.Koch</small> |''Berberis nitens'' <small>Schrad.</small> |''Berberis obovata'' <small>Schrad.</small> |''Berberis orientalis'' <small>C.K.Schneid.</small> |''Berberis pangharengensis'' <small>G.Nicholson</small> |''Berberis pauciflora'' <small>Salisb.</small> |''Berberis racemosa'' <small>Stokes</small> |''Berberis rubra'' <small>Poit. & Turpin</small> |''Berberis sanguinea'' <small>K.Koch</small> |''Berberis sanguinolenta'' <small>K.Koch</small> |''Berberis sibirica'' <small>Schult. & Schult.f.</small> |''Berberis sieboldii'' <small>Dippel</small> |''Berberis sylvestris'' <small>Poit. & Turpin</small> |''Berberis violacea'' <small>Poit. & Turpin</small> }} | synonyms_ref = <ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2674612 The Plant List]</ref> }} '''Кисел трн''' или '''обична жолтика''' ({{науч|Berberis vulgaris}}) — разгранета листопадна [[грмушка]] од семејството на [[жолтики]]те (''Berberidaceae''). == Опис на растението == Расте како листопадна разгранета [[грмушка]] чие дрво може да достигне висина од околу 3 m, гранките се претежно исправени, покриени со трње и жолти под кората.<ref name="bioras">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bioras.petnica.rs/vrsta.php?id=24645|title=Биолошка разноврсност Србије|publisher=bioras.petnica.rs|accessdate=2022-05-07|archive-date=2022-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417083114/http://www.bioras.petnica.rs/vrsta.php?id=24645|url-status=dead}}</ref> Кората е мазна, светло сива до сиво-кафеава. Трњата можат да бидат трокраки или петкраки и настанале со трансформација на листовите. Останатите [[лист]]ови се елипсовидни, кожести, собрани во снопови и ситно назабени по работ. Цврсти се, со [[лисна дршка]], елипсовидно превртено јаести. На врвот листовите се зашилени, ретко заоблени и влакнести. Догги се од 3 до 6 см. Цветовите се висечки кластери направени од шестчлени двополови [[цвет]]ови чии што листови од чашка и крунасти се жолти.<ref name="bioras" /> Има шест листови чашка и тие се распоредени во два пршлени кои лесно паѓаат, има исто така и шест крунести листови, жолти и долги 5-7 мм, во облик на јајце, и секој има по два нектари во основата.<ref name="bioras" /> Има шест прашници, тие се наредени во два пршлени и, кога се допираат, се потпираат на внатрешната страна на јајниците . Прашничните конци се широки, [[Полен|поленовите вреќички]] се свртени кон внатрешноста на цветот, со две комори кои се отвораат со капаци. Имаат еден толчник кој е краток, надцветан, со широк, рамен жиг. [[Плод]]от е долгнавеста, црвена јадлива [[бобинка]] со кисел вкус.<ref name="bioras" /> Долга е 1 см, а внатре се сместени 2-3 [[Семе|семиња]] богати со ендосперма . == Живеалиште == Распространет е сè до 1200 m надморска височина. v. најмногу на теренот богат со [[варовник]],<ref name="bioras"/> во сончеви и карпести предели, како и во зоната на грмушки и грмушки, во борови шуми, на подот на грмушките, во заедниците Руд. ем Јов., Диклиќ, Јов., Јов. Распространет е речиси низ [[Европа|цела Европа]], освен во северна [[Скандинавија]], северна [[Русија]], [[Грција]] и [[Турција]]. Се јавува и на Кавказ. == Хемиски состав на дрога == Како дрога се користат Речиси сите делови на растението: * Плодови (''Berberidis fructus'') * корен (''Berberidis radix'') * кора (''Berberidis кортекс''). Во сите бијни органи установени се поедини состојки: * изохинолински алкалоиди (до 8%): берберин, бербамин, винетин и палмитин, во сите органи, а особено во обоената кора; * деривати на антрахинон, кои ги има во коренот; * [[органска киселина]] (околу 6%), шеќери (околу 5%), пектин, гума и др.присутни во плодовите. == Употреба == Плодот, бобинката, со пријатен вкус, е богат со јаболкова киселина, а се користи за правење на сирупи и компоти Од кората и дрвјата се добива жолта боја берберин со која може да се бојадисува кожа и волна. Кората на дрвото и корените содржат голем број на [[алкалоид]]и . Киселиот трн се користи за болести на жолчните канали бидејќи го олеснува излачувањето на жолчката, го спречува воспалението, појавата на песок и камења во жолчните канали. Во форма на капки, чија главна состојка е берберинот, го намирува воспалението на очите и очните капаци. Покрај тоа може да се дава и против повраќање. Условно не е шттен, што значи дека треба да се користи само во пропишаните дози и под контрола на стручни лица. == Галерија == <gallery mode="packed" widths="130" heights="130"> File:Berberis-vulgaris-flowers.jpg|Листови File:歐洲小蘗 Berberis vulgaris -匈牙利布達佩斯 Budapest, Hungary- (9216101912).jpg|Цветови File:Berberis vulgaris .jpg|Плодови </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * Гостушки, Р: Лечење лековитим биљем, Народна книга, Белград, 1979 г. * Грлиќ, Љ: Enciklopedija samoniklog jestivog bilja, Август Цесарец, Загреб, 1986 г. * Дјук, А, Џ: Зелена аптека, политика, Белград, 2005 г. * Јанчиќ, Р: Лековити растенија со клуч за определување, [[Научна књига|Naucna knjiga]], Белград, 1990 г. * Јанчиќ, Р: Botanika farmaceutika, Službeni list SCG, Белград, 2004 г. * Јанчиќ, Р: Сто од нашите најпознати лековити растенија, [[Научна књига|Naucna knjiga]], Белград, 1988 година. * Којиќ, М, Стаменковиќ, В, Јовановиќ, Д: Лековити растенија на југоисточна Србија, ЗУНС, Белград 1998 г. * Лакушиќ, Д: Водич низ флората на Националниот парк Копаоник, ЈП Национален парк Копаоник, Копаоник, 1995 г. * Марин, П, Татиќ, Б: Етимолошки речник, ННК Интернационал, Белград, 2004 г. * Миндел, Е: Витаминска Библија, ФаМилет, 1997 година. * Mišić Lj, Lakušić R: Livadske biljke, ZUNS Sarajevo, ZUNS Beograd, IP ''Svjetlost'', 1990 * Стаменковиќ, В: Наше нешкодљиве лековите биљке, Тренд, Лесковац * Туцаков, Ј: Хербална медицина, Рад, Белград, 1984 г. * Диклиќ Н: Флора Ср Србија, поглавје Фам. Berberidaceae, Српска академија на науките и уметностите, Белград, 1970 г. == Надворешни врски == {{рвр|Berberis vulgaris}} * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Berberis+&SPECIES_XREF=vulgaris&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Flora Europaea: Распространетост на ''Berberis vulgaris''] * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=BEVU Berberis vulgaris во NRCS] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081006171046/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=BEVU |date=2008-10-06 }} * [http://www.abchomeopathy.com/r.php/Berb Berberis vulgaris кај абхомеопатија] {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Жолтика]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Грмушки]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Зачини]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8582lmti2nxw4b3xdjkw8hvtwaxj39i Точкеста линцура 0 1300258 5590949 5559402 2026-07-12T14:18:43Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590949 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Gentiana punctata a1.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name="iucn status 20 November 2021">{{cite iucn |author=Khela, S. |date=2013 |title=''Gentiana punctata'' |volume=2013 |article-number=e.T203221A2762409 |doi=10.2305/IUCN.UK.2013-2.RLTS.T203221A2762409.en |access-date=20 November 2021}}</ref> |genus = Gentiana |species = punctata |authority = [[L.]] }} '''Точкеста линцура''' ([[Латински јазик|латински]]: ''Gentiana punctata'') — [[незагрозен вид]] на цветни растенија од фамилијата [[Gentianaceae]]. Расте во [[Средна Европа|Средна]] и [[Југоисточна Европа]] на надморска височина од 1.500−2.600 метри. Таа е висока 20−60&nbsp;cm. == Опис == Повеќегодишно тревесто растение 20–40 цм високо, со задебелен ризом. Стеблото вертикално, неразгрането, цилиндрично или со слабо изразени рабови, во горниот дел светло или темновиолетово, во долната половина светлокафеаво или жолтеникаво. Најдолните базални листови елиптични со мали димензии, 2–6 цм долги, 1,5–2,5 цм широки со куси дршки, над нив во базалниот дел се развиваат широко јајцевидни или јајцевидно ланцетни листови, 7–13 цм долги, 3–6 цм широки, во врвниот дел обично заострени или заоблени, во основата издолжени во [[лисна дршка]] која ракавичесто го опфаќа стеблото, со 5–7 јасно изразени жили. Најгорните стеблени листови се под соцветието јајцевидни или јајцевидно-ланцетни, обично приседнати и со помали димензии. Цветовите се приседнати, собрани во врвни главичести соцветија или во пазувите на горните стеблени листови, во привидни пршленести соцветија. Чашката ѕвончевидна, со 5–8 зелени, исправени запци. Венчето е долго 25–35 мм, ѕвончевидно жолтеникаво-зелено, со темновиолетови точки, со 5–8 јајцевидно-затапени сегменти, покуси од венечната трубичка и со 5 многу куси, затапени израстоци меѓу венечните сегменти. Антерите од прашниците во почетокот сраснати, подоцна слободни, со тенки филаменти со должина 8–10 мм. Плодникот со кусо столпче и два проширени жига. Плодот е приседната елиптична кутијка со обли семки, со широко ципести крилца.<ref name="Флора на РМ2">Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 33-34 издавач: МАНУ, Скопје, 2010</ref> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по планинските пасишта, покрај планински потоци, на камењари, покрај карпи, на надморска височина од 1800–2550 метри.<ref name="Флора на РМ2" /> Познат за Јакупица – Бегово Поле, Салакови Езера, Пелистер – Дебел Рид, Големо Езеро, Марушица, Мало Езеро, Ниџе, Кајмакчалан. Се посочува за Пелистер од 1844 година, и за Шар Планина.<ref name="Флора на РМ2" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://kvetiny.atlasrostlin.cz/horec-teckovany Kvetiny.atlasrostlin.cz] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] dsbbr6hhbmtud93ja14wvbfo8zg1a76 Нора Квил (национален парк) 0 1301843 5591010 4836674 2026-07-12T15:44:11Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5591010 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Заштитено подрачје|name=Национален парк Нора Квил|alt_name=Norra Kvills nationalpark|iucn_category=II|photo=Norra Kvill Nationalpark.jpg|photo_width=288|photo_caption=|location=[[Калмар (округ)|Округ Калмар]], [[Шведска]]|nearest_city=|coords={{coord|57|46|N|15|35|E|region:SE_type:landmark|display=inline,title}}|area_km2=1.14|area_ref=<ref name="naturvårdsverket">{{cite web | title=Norra Kvill National Park | url=http://www.swedishepa.se/Enjoying-nature/Protected-areas/National-Parks/Norra-Kvill/ | publisher=[[Служба за заштита на природата (Шведска)|Завод за заштита на природната средина]] | accessdate=26 мај 2022 | archive-date=2013-02-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130224062328/http://www.swedishepa.se/Enjoying-nature/Protected-areas/National-Parks/Norra-Kvill/ | url-status=dead }}</ref>|established=1927, extended 1989<ref name="naturvårdsverket" />|visitation_num=|visitation_year=|governing_body=[[Служба за заштита на природата (Шведска)|Завод за заштита на природната средина]]|website=}} '''Нора Квил''' ([[шведски]]: Norra Kvill, буквално ''Северен Квил'') ― мал [[национален парк]] (основан во 1927 година) во близина на Вимерби во [[Калмар (округ)|Округот Калмар]], [[Смоланд]], југоисточна [[Шведска]]. На неколку километри од паркот се наоѓа Румскулскиот даб, најголемиот даб [[стежер]] во [[Европа]] со обем од околу 14 м. Се смета дека дабот е стар околу 1000 години.  {{Swedish National Parks|float=none}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://sverigesnationalparker.se/en/choose-park---list/norra-kvill-national-park/ Националните паркови на Шведска: Националниот парк Нора Квил] од шведскиот [[Служба за заштита на природата (Шведска)|Завод за заштита на животната средина]] {{Национални паркови во Шведска}} [[Категорија:Национални паркови во Шведска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:МСЗП-Категорија II]] [[Категорија:Туристички атракции во Округот Калмар]] [[Категорија:Географија на Округот Калмар]] [[Категорија:Заштитени подрачја појавени во 1927 година]] [[Категорија:Појавено во 1927 година во Шведска]] o1q6saukeoluwd964ws0iwj5gikdqmv Бегалски патен документ 0 1303087 5591179 4983467 2026-07-12T20:08:23Z Munter He 134950 5591179 wikitext text/x-wiki [[Податотека:German Passport Refugee 2017.jpg|мини|Патен документ за бегалци]] [[Податотека:Australian_Titres_de_Voyage_Bio-data_Page.jpg|мини| Страницата со био-податоци на [[Австралија|австралиски]] бегалски патен документ издаден на [[Народна Република Кина|кинески]] бегалец]] '''Бегалски патен документ''' (исто така наречен '''патна исправа од Конвенцијата од 1951 година''' или Женевски пасош) — [[патна исправа]] издадена на [[бегалец]] од државата во која тој вообичаено живее, чија цел е да му се дозволи да патува надвор од таа држава и да се врати повторно. Малку е веројатно дека бегалците би можеле да добијат [[Пасош|пасоши]] од нивната држава (од која побарале азил) и затоа им се потребни патни документи за да можат да се вклучат во меѓународно патување. 145-те држави кои се членки на Конвенцијата од 1951 година за статусот на бегалците се обврзани да издаваат патни исправи на бегалците кои легално живеат на нивната територија. <ref>Under Article 28 of the Convention.</ref> Патните документи за бегалци се книшки слични на [[пасош]]. Нивната корица ги содржи зборовите „Патнички документ“ на [[Англиски јазик|англиски]] и [[Француски јазик|француски]] (и често на јазикот на државата што ја издава), како и датумот на конвенцијата: [[28 јули]] [[1951]] година. Документите првично биле сиви, иако некои земји денес ги издаваат во други бои, со две дијагонални линии во горниот лев агол на предната корица. Носителите уживаат одредени привилегии за безвизно патување, проширени од потписниците на конвенцијата. Меѓутоа, бидејќи патниот документ за бегалец не е редовен национален пасош, имателот може да наиде на некои проблеми одвреме-навреме поради непознавање на персоналот на авиокомпанијата со таквите документи. <ref>[https://thenewdaily.com.au/news/national/2019/07/01/emirates-italian-consulate-bungle/ Questions over refugee holiday process after Syrian family blocked after leaving Australia]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2019/01/10/thailand-should-return-football-player-refugee-australia-not-bahrain Thailand Should Return Football Player Refugee To Australia, Not Bahrain]</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.koamnewsnow.com/lifestyle/ryanair-apologizes-for-preventing-refugee-from-boarding-flight/1067639980 |title=Ryanair apologizes for preventing refugee from boarding flight |accessdate=2022-06-22 |archive-date=2019-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190729053756/https://www.koamnewsnow.com/lifestyle/ryanair-apologizes-for-preventing-refugee-from-boarding-flight/1067639980 |url-status=dead }}</ref> == Патни документи == * Документ за патување за бегалци од Нов Зеланд * Естонски патен документ за бегалци * Не е потребна виза за американски патен документ за бегалци (САД) за Германија, Холандија, Белгија, Хрватска, Словенија, Словачка, Унгарија и Кипар. <ref>[http://www.uscis.gov/portal/site/uscis/menuitem.eb1d4c2a3e5b9ac89243c6a7543f6d1a/?vgnextoid=4c790a5659083210VgnVCM100000082ca60aRCRD&vgnextchannel=4c790a5659083210VgnVCM100000082ca60aRCRD Travel Documents] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130906233010/http://www.uscis.gov/portal/site/uscis/menuitem.eb1d4c2a3e5b9ac89243c6a7543f6d1a/?vgnextoid=4c790a5659083210VgnVCM100000082ca60aRCRD&vgnextchannel=4c790a5659083210VgnVCM100000082ca60aRCRD |date=2013-09-06 }}, USCIS</ref> * Австралиски патен документ. Овој документ сам по себе не му дозволува на носителот да се врати во Австралија; за тоа мора да се добие посебна виза. <ref>[http://www.dfat.gov.au/publications/passports/Policy/TravelDocuments/ConventionTravelDocuments/index.htm Convention Travel Documents (CTD)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130304170956/http://www.dfat.gov.au/publications/passports/Policy/TravelDocuments/ConventionTravelDocuments/index.htm|date=2013-03-04}}</ref> * Швајцарски патен документ == Ограничувања == * Патните документи за бегалци издадени од Владата на Канада не можат да се користат за патување во земјата на државјанството на носителот, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cic.gc.ca/english/passport/travel-documents/types.asp|title=Types of passports and travel documents|date=2015-06-26|publisher=Government of Canada|accessdate=2015-12-09}}</ref> а патната исправа за бегалец издадена од друга земја не се третира како валиден пасош за целите на добивање на електронско овластување за патување. Имајќи предвид дека носителите на патните документи за бегалци не се државјани на земјата што ја издава, можеби ќе треба да аплицираат за виза пред да патуваат во Канада. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cic.gc.ca/english/visit/eta-start.asp|title=Apply for an Electronic Travel Authorization (eTA)|date=2015-11-18|publisher=Government of Canada|accessdate=2015-12-09}}</ref> * Египетските патни исправи издадени за палестинските бегалци се сметаат за неприфатливи патни исправи за патување и влез во [[Нов Зеланд]], освен ако не вклучуваат влезна виза што му дозволува на сопственикот да влезе во [[Египет]] . <ref name="INZ Operational Manual A2.15">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.immigration.govt.nz/opsmanual/#46160.htm|title=A2.15 Unacceptable travel documents|date=April 8, 2013|work=immigration.govt.nz|publisher=[[Immigration New Zealand]]}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Front cover of a Canadian travel document issued to refugees under the 1951 convention.jpg|Канадски патен документ за бегалци Податотека:Irish refugee travel document.png|Ирски патен документ за бегалци Податотека:Japan Refugee Travel Document 2009.png|Јапонски патен документ за бегалци Податотека:Australian Titres de Voyage Cover.jpg|Австралиски патен документ за бегалци </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/canadian-passports/travel-documents-non-canadians/document-types.html#travel-documents Патни документи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220622080904/https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/canadian-passports/travel-documents-non-canadians/document-types.html#travel-documents |date=2022-06-22 }} од имиграција, бегалци и државјанство Канада * [https://web.archive.org/web/20120229112804/http://www.passportland.com/images/bacsik-elek/bacsik-elek.html Конвенциски патен документ од 1951 година] Слики од Passportland.com [[Категорија:Документи на Обединетите нации]] [[Категорија:Бегалски патни документи]] qy811bi4orzm6crpaav0szq1fpb804e Имитатор на гласови 0 1303735 5590947 5485896 2026-07-12T14:15:16Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590947 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''„Имитатор на гласови“''' (германски: ''Der Stimmenimitator'') — збирка [[расказ]]и на австрискиот писател [[Томас Бернхард]], првобитно објавена во 1978 година од издавачката куќа Зуркамп (''Suhrkamp'') од [[Франкфурт на Мајна|Франкфурт]] ([[ISBN]] 978-3-518-37973-8).<ref>Thomas Bernhard: Der Stimmenimitator. Frankfurt am Main: ''Suhrkamp'', 1978. ISBN 978-3-518-37973-8.</ref> [[File: Thomas Bernhard.jpg|thumb|right|Томас Бернхард]] ==Содржина== Збирката содржи вкупно 104 куси раскази:<ref>Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008.</ref> „Хамсун“, „Имитатор на гласови“, „Лична навреда“, „Фурати“, „Проспект“, „Пиза и Венеција“, „Страв“, „Патување во еден правец“, „Внатрешна принуда“, „Спелеолози“, „Во Лима“, „За малку“, „Пример“, „Милосрдие“, „Добар совет“, „Предрасуда“, „Сомнеж“, „Замена“, „Утрински воз“, „Убава глетка“, „Обратно“, „Хотел Валдхаус“, „Шумарот Хаумер“, „Сериозност“, „Премногу“, „Рецепт“, „Разочарани Англичани“, „Најуспешен концерт“, „Научни цели“, „Остроумни или малоумни“, „Карактер“, „Заблудата на Мошпругер“, „Пошта“, „Тврдење“, „Комедија“, „Предупредување“, „Иселеник“, „Отуѓен од светот“, „Се предала“, „Де Орио“, „Фотограф“, „Шлуембергер“, „Откритие“, „Мимози“, „Славен танчер“, „Гризење на совеста“, „Заборав“, „Пикадили циркус“, „Продолжување“, „Во женскиот ендек“, „Пантери“, „Фалш“, „Иселеник“, „Краварка“, „Шивачка“, „Мантил од лоден“, „Работници во фабриката за хартија“, „Граничен камен“, „Двајца браќа“, „Природно“, „Џин“, „Историја на природата“, „Прашање во покраинскиот парламент“, „Две ливчиња“, „Несреќан љубов“, „Патувачко друштво“, „Вистинска љубов“, „Невозможно“, „Чувство“, „Своеглав автор“, „Неисполнета желба“, „Присебност“, „Дополнителна заработувачка“, „Силос“, „Познат“, „Без душа“, „Принц“, „Кнез“, „Лех“, „Кралска гробница“, „Противречност“, „Плодност“, „Помиреност“, „Одлука“, „Државна служба“, „Повлечени“, „Замислување“, „Експедиција“, „Наследник“, „Двојник“, „Среќа“, „Државна историја“, „Последица“, „Близу Зулден“, „Пераст“, „Лудило“, „Внимателност“, „Во Рим“, „Напуштање“, „Како Роберт Шуман“, „Почит“, „Гениј“, „Деветстотини деведесет и осум пати“ и „Враќање“. ==Изданија на македонски јазик== Збирката „Имитатор на гласоци“ е објавена на [[Македонски јазик|македонски јазик]] во 2008 година од издавачката куќа [[Темплум]], како 63 книга во библиотеката „Магма“. Преводот од [[Германски јазик|германски јазик]] го извршила Марија Костоска. [[Книга]]та е отпечатена во мал формат (18 сантиметри), во [[мек повез]] и има 168 страници. Каталогизацијата е извршена во [[Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“|Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“]] - Скопје и ја носи ознаката ISBN 978-99989-189-19-7. Графичкото уредување и [[дизајн]]от е дело на фирмата „Точка“. На предната корица е ставена слика на [[Дон Коли]] (''Don Colley''). Издавањето на книгата било финансиски помогнато од [[Министерство за култура на Македонија|Министерството за култура]].<ref>Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 2.</ref> ==Осврт кон делото== Збирката „Имитатор на гласови“ ги содржи најдобрите особини на Бернхардовото творештво: стилската брилијантност, минимализмот, црниот [[Хумор|хумор]], суптилната [[Иронија (стилистика)|иронија]], поетичноста... Иако е познат како голем мизантроп и циник, сепак ова е дело за уживање, а не за страдање.<ref>„Белешка за авторот“, во: Томас Бернхард, ''Имитатор на гласови''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 165.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Томас Бернхард]] [[Категорија:Појавено во 2008 година во Македонија]] [[Категорија:Изданија на Темплум]] [[Категорија:Австриски раскази]] [[Категорија:Книги од 1978 година]] qt9iu0a543hlgyqvgom1uh4yzahe0am Слимница 0 1319725 5590939 5580768 2026-07-12T12:35:01Z SpectralWiz 106165 5590939 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Слимница |name_local = Τρίλοφος |image_skyline = |caption_skyline = |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Нестрам | ширина = | опис = <center>Местоположба на Слимница во општината [[Нестрам (општина)|Нестрам]] и областа Западна Македонија</center> | релјефна = | натпис = Слимница | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 27 | ГШ_сек = 35 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 20 | ГД_мин = 52 | ГД_сек = 26 | ГД_прав = E }} |periph = [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]] |periphunit = [[Костур (округ)|Костур]] |municipality = [[Нестрам (општина)|Нестрам]] |municunit = |population = 1 |population_as_of = 2021 |area_community = |lat_deg = 40 |lat_min = 27.35 |lon_deg = 20 |lon_min = 52.26 |postal_code = |area_code = |licence = |elevation = 1150 }} '''Слимница''' или '''Сливница''' ([[нестрамско-костенарски дијалект|дијалектно]]: '''Шлимница'''; {{langx|el|Τρίλοφος}}, ''Трилофос''; до 1950 г. ''Σλήμνιτσα'', ''Слимница''<ref>{{нмс | url = http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/10442/169086 | title = Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας | access-date = 12 април 2021 | publisher = Πανδέκτης: Name Changes of Settlements in Greece }}</ref>) — село во [[Костурско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Нестрам (општина)|Нестрам]] на [[Костур (округ)|Костурскиот Округ]] во [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]], [[Грција]]. Населението брои само 1 жител, [[Македонец]] (2021).<ref name="Симовски 42" /> == Географија == Селото се наоѓа во областа [[Нестрамкол]], на 40&nbsp;км западно од градот [[Костур (град)|Костур]]. Сместено е на левиот брег на реката [[Бистрица (Егејска Македонија)|Бистрица]] и во јужното подножје на планината [[Алевица]] по која оди границата со Албанија. Се наоѓа мошне блиску до границата, на надморска висина од 1.150&nbsp;м<ref name="Симовски 42">{{Симовски|2|42}}</ref> меѓу врвовите Конопица (1.334&nbsp;м) и Пор (1.202&nbsp;м), познат и како Свети Христофор, по името на старата црква што била таму до Граѓанската војна (1946 – 1949).<ref name="Ελλάδος Περιήγηση">{{нмс| url=http://www.elladosperiigisis.gr/index.php/2006/198-taxidia-stin-alli-ellada-h-200/448-makedonia-kastoria-fousia-trilofo-monopilo-giannoxori | title= Γιαννοχώρι - Λιβαδοτόπι |access-date = 23 декември 2015 |publisher= Ελλάδος Περιήγηση }}</ref> == Историја == === Потекло на селото === Селото е основано од [[Македонци|македонско]] население доселено од [[Епир]] и денешна [[Албанија]]. Според преданијата на старите слимничани Вангел Пржинков, Пандо Главиновски, Чомо Терзицки и Вангеле Синатковски, запишани по Граѓанската војна, повеќето семејства на селото водат потекло од [[Епир]] и од селата [[Чета (село)|Чета]], [[Синица (село)|Ситница]], [[Видово (Албанија)|Видово]] и други места кои денес со во Албанија.<ref>{{наведена книга | title = Фолклорот на Јановенските села во Костурско | last = Раптис | first = Михалис | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1977 | edition = | publisher = Институт за фолклор | location = Скопје | isbn = | doi = | pages = 12 | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = mk }}</ref> === Преселби во Брацигово и Ковачевица во XVIII век === Околу 1770 или во 1791 г. многу жители на Слимница и соседните [[Омотско]] и [[Орешец (Костурско)|Орешец]] се преселиле во [[Брацигово]] (денешна [[Пазарџичка област]], Бугарија) поради угнетувања од страна на албанското население.<ref name="Бербенлиев">{{наведена книга |title= Брациговските майстори-строители през XVIII-XIX век и тяхното архитектурно творчество |last=Бербенлиев |first=Пейо и Владимир Патръчев |authorlink= |coauthors= |year= 1963 |publisher= Държавно издателство „Техника“|location=София |isbn= |pages=12-27 |url=http://macedonia-history.blogspot.com/2009/07/makedonskite-bulgari-i-bracigovskite.html |accessdate=23 декември 2015}}</ref><ref>{{наведена книга |title= Брацигово |last=Юруков |first=Даниил |year=1931 |publisher= Г. Д. Юруков |location= София |pages=4 }}</ref> Тие пристигнале во [[Пештера (град)|Пештера]] со сиот движен имот и добиток, па почнале да ги обиколуваат околните села Брацигово, Козарско, Кричим и Перуштица, барајќи место да се населат. Слимничани биле бичкиџии (обработувачи на дрво), омотчани биле градители, а орешчани — занаетчии: бојаџии, сапунџии, шарлаганџии, бочвари и џамбази. Се населиле во Брацигово, кајшто немало Турци. Девет слимничани се населиле во Перуштица, дел од омотчаните се населиле во Козарско и други омотчани и орешчани останале во Пештера, каде го основале Габер Маало.<ref>{{наведена книга |title= Брацигово |last=Юруков |first=Даниил |year=1931 |publisher= Г. Д. Юруков |location= София |pages=5 }}</ref> Наследниот управник на Татарпазарџичката каза Хасан-бег Гаванозоолу им дал дозвола да се населат во Брацигово и да ги ја избегнат работата на оризарниците задолжителна за староседелците во замена за градителска работа на неговите седум чифлици секоја година. Во Брацигово омотчани, најмногубројни од доселениците, се населиле во северниот дел на селото и го основале Омотското Маало. Слимничани се населиле во источното маало, а орешчани, како најмалубројни, во средината на селото.<ref>{{наведена книга |title= Брацигово |last=Юруков |first=Даниил |year=1931 |publisher= Г. Д. Юруков |location= София |pages=6 }}</ref> Од Слимница се истакнатите претставници на [[Брациговска школа|Брациговската градителска школа]], [[Никола Тројанов]] (1775 - 1862) и [[Петар Чомпел]] (~1746 – ?).<ref name="Бербенлиев"/> Од Слимница потекнуваат брациговските родови Канчевци, Јанковци, Ликомановци, Шишковци, Тројановци, Ценовци, Сокеровци, Трпомановци, Терзикинци, Прекумовци, Чомпаловци, Џамбазовци, Долгачевци, Петлешковци, Волевци, Неделковци, Ќослевци, Чомовци.<ref name="Литературен свят">{{нмс | url = https://literaturensviat.com/?p=109188 | title = Прадедите ни | достъп_дата = 24 јануари 2021 | last = Дамянова | first = Екатерина | publisher = Литературен свят }}</ref> Семејства од Слимница, заедно со омотчани и [[добролишта]]ни во 1791 г. се населиле и во [[Неврокоп (општина)|неврокопското]] село [[Ковачевица]] во [[Пиринска Македонија]], каде го создале т.н. Арнаутско Маало. Тие се занимавале со градителство и ја основале [[Ковачевичка школа|Ковачевичката градителска школа]].<ref>{{наведено списание| last = Тилев | first = Жеко | authorlink = | coauthors = | year = 1987 | month = | title = Ковачевица | journal = Музеи и паметници на културата | volume = | issue = 1 | pages = 8 | publisher = Комитет за култура | id = | url = | format = | accessdate = }}</ref> === Слимница во XIX век === [[Податотека:Saint Athanasius Chirch in Slimnitsa Icon.jpg|мини|Икона на Светите Три Јерарси од Слимница]] На крајот од XIX век Слимница било големо македонско село во Костурската каза, едно од петте Јановенски Села. Црквата „[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Слимница|Успение на пресв. Богородица]]“ во Горното Маало е од 1843 г., а „[[Црква „Св. Атанасиј“ - Слимница|Св. Атанасиј]]“ во Долното од 1872 г.<ref name="Ελλάδος Περιήγηση"/> Во 1880 г. селото имало 200 семејства.<ref name="Ελλάδος Περιήγηση"/> Во 1878 г. по Грчкото востание во Македонија заедно со соседното [[Пилкати]] е разгромено од албанските банди на Абидин. Многу од жителите се преселиле во Костур, а по предавањето на Тесалија на Грција во 1881 г. се преселиле во [[Големо Кесерли]] и [[Трикала]].<ref name="Ελλάδος Περιήγηση"/> Според Сребрен Поп Петров до околу 1915 г. двете горички (корчански) македонски села [[Бобоштица]] и [[Дреново (Горица)|Дреново]] се женеле само меѓу себе и со селани од Слимница, бидејќи трите села делеле исти обичаи и ист говор.<ref>{{наведено списание | last = Петровъ | first = Сребренъ п | authorlink = | coauthors = | year = 1933 | month = февруарий-мартъ | title = Български села въ Албания | journal = Отецъ Паисий | publisher = | location = София | volume = VI | issue = 2-3 | pages = 73 | doi = | id = | url = https://www.strumski.com/books/%d0%91%d0%93%20%d1%81%d0%b5%d0%bb%d0%b0%20%d0%b2%20%d0%90%d0%bb%d0%b1%d0%b0%d0%bd%d0%b8%d1%8f.pdf | format = | accessdate = | langx|hide = | lang = }}</ref> На почетокот на XX век целото население на Слимница било под врховенството на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. Според податоци на [[Бугарска егзархија|егзархискиот]] секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во ''Сливница'' има 400 [[Македонци]] под врховенството на патријаршија и во селото работело [[грчка пропаганда во Македонија|грчко училиште]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{Бранков|180-181}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Слимница се води како чисто македонско село во Костурската каза на Горичкиот санџак со 40 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|98}}</ref> Според Георги Константинов Бистрицки Слимница пред [[Балкански војни|Балканските војни]] имала 40 македонски куќи.<ref name="БИМ" /><ref>{{Бистрицки|8}}</ref> Во егзархиската статистика за 1908/1909 г. [[Атанас Шопов]] ја ставил ''Слимница'' во списокот на македонските патријаршиски села во Корчанската каза.<ref name="БИМ" /><ref>{{ИБД12|247}}</ref> Во првите години на XX век во околината дејствувала албанската чета на [[качаци|качакот]] [[Сали Бутка]] која собирала пари и добиток од [[Јановени]], [[Пилкати]], Слимница и [[Тухол]].<ref name="Pefkos.gr">{{нмс | url = https://www.pefkos.gr/%ce%b7-%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%b1/ | title = Η Ιστορία του Πεύκου | access-date = 26 јануари 2021 | publisher = Pefkos.gr }}</ref> === Во Грција === За време на Првата балканска војна селото е окупирано од грчка војска, а по Втората балканска војна во 1913 г. влегло во составот на Грција. Во 1920 г. селото броело 612 жители.<ref name="Симовски 42" /> [[Боривое Милоевиќ]] („Јужна Македонија“) во 1921 г. напишал дека ''Слимица'' има 80 куќи на словени христијани.<ref>{{Милоевиќ|17}}</ref> Во 1928 г. населението се свело на 366 жители, од кои само тројца биле грчки доселеници. Имало три политички убиства.<ref>[http://www.mmkm.kcl.ac.uk/content/db/114.htm Mapping Migration in Kastoria, Macedonia. Trilofos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070726040506/http://www.mmkm.kcl.ac.uk/content/db/114.htm |date=2007-07-26 }}.</ref> Во 1924 г. на ридот помеѓу двете селски маала е изградено училиште (кое постои и денес) со финансиска поддршка од Алексиос Самарас, трговец со дрвена граѓа од Волос. Негови градители биле арванитски мајстори од Штика во [[Колоња (округ)|Колоња]]. Во 1928 г. училиштето го посетувале 68 деца, а детската градинка имала 22 деца.<ref name="Ελλάδος Περιήγηση"/> За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], во летото 1942 г. селото е изгорено од три германски баталјони заедно со [[Омотско]], [[Пилкати]] и [[Јановени]] со цел да се ликвидираат партизанските бази.<ref name="Beyond the Mountains 40">{{наведена книга |title= Beyond the Mountains. The life story of two partisans Vasil and Elena Radis |last=Giamov |first=Yana |year=2013 |pages=40 |url=http://www.pollitecon.com/html/ebooks/Beyond-The-Mountains.pdf |accessdate=24 декември 2015 г |lang = en}}</ref> За време на [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна]] селото многу настрадало и на 27 јули 1947 г. жителите го напуштиле, преминувајќи во посигурните полски села.<ref name="Ελλάδος Περιήγηση"/> Црквата „Успение на пресв. Богородица“ е полусрушена.<ref name="Ελλάδος Περιήγηση"/> По војната властите не им дозволиле на селаните да се вратат во Слимница.<ref name="Симовски 42"/> Во 1950 г. селото е преименувано во Трилофос, иако било во урнатини. Со указ од 16 декември 1953 г. атарот на Слимница е припоен кон атарот на [[Тухол]].<ref name="Симовски 42"/> Во Слимница стои старата камена чешма на влезот населото, како и остатоците од манастирот „[[Црква „Св. Јован Претеча“ - Слимница|Св. Јован Претеча]]“ на самата државна граница, гледајќи кон [[Арза (Девол)|Арза]] и параклисот „Св. Христофор“.<ref name="Ελλάδος Περιήγηση"/> == Население == {{Пописи-ЕМ|343|—|—|—|—|23|31|6|1}} == Личности == ; Родени во Слимница * Атанас Петров (Αθάνασιος Πέτρου) — гркомански [[андарти|андартски]] деец, агент од ІІ ред<ref name="manos.88."/> * Бељо (~1741 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на [[Брациговска школа|Брациговската школа]]<ref name="Бербенлиев"/> * Васил Влутов (Βασίλειος Βλούτος) — гркомански андартски деец, агент од ІІ ред<ref name="manos.88."/> * [[Васил Косов|Васил Костов Георгиев]] (Василис Георгиу Фармакис) — учесник во Грчкото востание во Македонија во 1878 г.<ref name="Ελλάδος Περιήγηση"/> * Волчо Терзи (~1746 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Вељо (~1761 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Георги Василев (Γεώργιος Βασιλείου) — гркомански андартски деец, агент од ІІ ред<ref name="manos.88.">{{АГМК|88}}</ref> * Гинко (~1756 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во реконструкцијата на [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]] во 1816 - 1819 г.<ref name="Бербенлиев"/> * Гого Џамбаз (~1751 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Дингоз (~1751 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Јованис Радиналис (Γιοβάνης Ραδιναλής) — гркомански андартски деец<ref>[http://www.hellinon.net/EthnologikiMakedonia.htm ΕΘΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ]</ref> * Каљор (~1761 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Коле Долгач (~1756 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Коцата (~1756 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во реконструкцијата на Рилскиот манастир во 1816 - 1819 г.<ref name="Бербенлиев"/> * Ќосле (~1761 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Канчо (~1721 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во изградбата на мостот на Марица во Пазарџик<ref name="Бербенлиев"/> * Лазар (~1761 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Мирчо (Неделковски) (~1761 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во реконструкцијата на Рилскиот манастир во 1816 - 1819 г.<ref name="Бербенлиев"/> * [[Михо Терзицки]] (Михалис Раптис) — фолклорист во Македонија, автор на „Фолклорот на Јановенските села“<ref>{{наведена книга | title = Фолклорот на Јановенските села во Костурско | last = Раптис | first = Михалис | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1977 | edition = | publisher = Институт за фолклор | location = Скопје | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = mk }}</ref> * Насе Петлешка (~1756 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * [[Никола Белов]] (Николаос Белос) — учесник во Грчкото востание во Македонија во 1878 г.<ref name="Ελλάδος Περιήγηση"/> * Никола Карпутов (Νικόλαος Καρπούτας) — гркомански андартски деец, агент од ІІ ред<ref name="manos.88."/> * [[Никола Тројанов]] (~1775 – 1862) — мајстор-градител * Петко Ќорколев (~1751 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во реконструкцијата на Рилскиот манастир во 1816 - 1819 г.<ref name="Бербенлиев"/> * [[Петар Чомпел]] (~1746 – ?) — мајстор-градител * Пашку (~1761 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Рајчо (~1716 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во изградбата на мостот на Марица во Пазарџик<ref name="Бербенлиев"/> * Сокер (~1741 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во реконструкцијата на Рилскиот манастир во 1816 - 1819 г.<ref name="Бербенлиев"/> * Тане Клетбашов (~1746 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во реконструкцијата на Рилскиот манастир во 1816 - 1819 г.<ref name="Бербенлиев"/> * Тасе Каратанас (~1751 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во реконструкцијата на Рилскиот манастир во 1816 - 1819 г.<ref name="Бербенлиев"/> * Темелко Ќосеќоев (~1741 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во реконструкцијата на Рилскиот манастир во 1816 - 1819 г.<ref name="Бербенлиев"/> * Тројан (~1736 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Тројанче (~1761 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Трпе Манов (~1741 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Харилај Христов (Χαρίλαος Χρήστου) — гркомански андартски деец, агент од ІІ ред<ref name="manos.88."/> * Христо Грабада (Ицо, ~1751 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во реконструкцијата на Рилскиот манастир во 1816 - 1819 г.<ref name="Бербенлиев"/> * Христо Прекум (Ицо, ~1746 - ?) — мајстор-градител, преселен во Брацигово во 1791 г., учествувал во реконструкцијата на Рилскиот манастир во 1816 - 1819 г.<ref name="Бербенлиев"/> * Цено (~1741 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Червенко (~1751 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Чоме (~1761 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Шишко (~1726 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> * Јанко (~1721 - ?) — градител, преселен во Брацигово во 1791 г., претставник на Брациговската школа<ref name="Бербенлиев"/> ; Други * [[Ангел Бојанин]] (1825 – 1902) — мајстор-градител, по потекло од Слимница * [[Ангел Петлешков]] (~1810 – 1822), кмет на Брацигово, по потекло од Слимница * [[Димитар Бојанин]] (1800 – 1876) — мајстор-градител, по потекло од Слимница * [[Иван Бојанин]] (1818 – 1877) — мајстор-градител, по потекло од Слимница * [[Никола Бојанин]] — револуционер, по потекло од Слимница * [[Никола Тројанов (револуционер)|Никола Тројанов]] (1824 – 1876) — револуционер, по потекло од Слимница * [[Петко Бојанин]] (1828 – 1889) — мајстор-градител, по потекло од Слимница * [[Тодор Чомов]] (1857 - 1927) — учесник во Бугарските доброволни чети, по потекло од Слимница * Филип Георгиев (Боревич) Ќосејлев (1847, Брацигово - 1897, Брацигово) — четник од II чета на II дружина на Бугарските доброволни чети, пуштен од служба на 24 јуни 1878 г., и по војната работел како дуќанџија во Брацигово,<ref name="БО 251">{{Българското опълчение|251}}</ref> по потекло од Слимница * [[Христо Бојанин]] (1798 – 1875) — мајстор-градител, по потекло од Слимница * [[Христо Трајанов (писател)|Христо Трајанов]] (1926 – 2015) — писател во Бугарија, по потекло од Слимница == Литература == * {{наведена книга | title = Фолклорот на Јановенските села во Костурско | last = Раптис | first = Михалис | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 1977 | edition = | publisher = Институт за фолклор | location = Скопје | isbn = | doi = | pages = | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = mk }} == Надворешни врски == * [http://www.xenonas-anastasia.gr/06_TRILOFOS.png Панорама на Слимница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140302121919/http://www.xenonas-anastasia.gr/06_TRILOFOS.png |date=2014-03-02 }} * [http://www.xenonas-anastasia.gr/N06_AGIOU-ATHANASIOU_Max.png Слика од црквата „Свети Атанасий“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305001527/http://www.xenonas-anastasia.gr/N06_AGIOU-ATHANASIOU_Max.png |date=2016-03-05 }} * [http://valiacaldadog.blogspot.com/2011/11/blog-post_27.html Слики од црквата „Успение на пресв. Богородица“] == Наводи == {{наводи}} {{Нестрам}} [[Категорија:Нестрам]] mu9zssqvp16x02r4uscgnmly3unlxom Pilea cadierei 0 1322812 5590955 4982870 2026-07-12T14:24:03Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590955 wikitext text/x-wiki {{закосеннаслов}} {{Taxobox |image = PileaCadierei.jpg |regnum=[[Растенија]] | ordo =[[Розовидни]] | familia = [[Коприви]] |genus=''Pilea'' |species='''''P. cadierei''''' | binomial ='''''Pilea cadierei''''' |binomial_authority= [[Франсоа Гањепен|Гањеп.]] и Гиљомин }} '''''Pilea cadierei''''' ― [[Вид (биологија)|вид]] на [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] на [[коприви]] (Urticaceae), кој потекнува од [[НР Кина]] и [[Виетнам]]. Посебниот епитет во името ''cadierei'' се однесува на [[Ботаника|ботаничарот]] Р. П. Кадјер од 20 век.<ref name="RHSLG">{{Наведена книга|title=RHS Latin for gardeners|last=Harrison|first=Lorraine|publisher=Mitchell Beazley|year=2012|isbn=9781845337315|location=[[Обединето Кралство]]|pages=224}}</ref> == Опис == [[Податотека:PileaCadierei2.jpg|лево|мини|200x200пкс|Спротивно поставените лисја со три главни нерви.]] Станува збор за [[Зимзелено растение|зимзелено]] [[повеќегодишно растение]] кое расте до 60 центиметри во висина<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://legacy.tropicos.org/Name/33400743?projectid=3|title=G. Davidse, M. Sousa Sánchez, S. Knapp, F. Chiang Cabrera: Saururaceae a Zygophyllaceae. Volume 2, 3. G. Davidse, M. Sousa Sánchez, S. Knapp, F. Chiang Cabrera: Pilea cadierei by Tropicos.org|work=Flora Mesoamericana. Missouri Botanical Garden, St. Louis. 2015, p. 37–38.}}</ref> со темнозелени овални [[лист]]ови. Секој лист има четири испакнати сребрени дамки (оттука и името „алуминиум растение“).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=242338028|title=Pilea cadierei Gagnepain & Guillemin|work=Flora of China}}</ref> Растението образува [[Ризом|ризоми]]. Исправените стебла се малку сочни, а понекогаш и задрвени во основата, и се голи. Стеблата, листовите, венечните ливчињата и сечилата се густо покриени со цистолити во облик на [[Вретено (предење)|вретено]].<ref>Gordon Cheers (ed.): Botanica. The ABC of plants. 10,000 species in text and images . Könemann Publishing Company, 2003, {{ISBN|3-8331-1600-5}} (therein page 675).</ref> На стеблото се наоѓаат листови кои се наспрамно распоредени, кои се изградени од [[лисна дршка]] и [[Лиска (лист)|лисна плоча]]. Лисната плоча на речиси сите листови е со иста димензија од 7 до 15 милиметри. Постојат три главни нерви кои се видливи најмалку 3/4 од нивната должина и има три странични нерви на секоја страна. Рабовите на листовите се слабо назабени или изгризани. На горната страна на листот има две поделени бели [[Плуг|бразди]] и тоа резултира со некои сребрено издигнати површини (оттука и англискиот назив „алуминиумско растение“ (aluminium plant) или „[[лубеница|лубеничко]] растение“ (watermelon plant)). === Соцветија и плодови === [[Податотека:Pilea_cadierei_flower.jpg|лево|мини|200x200пкс| Соцветие.]] Периодот на цветање во [[НР Кина|Кина]] се движи од септември до ноември. ''Pilea cadierei'' е еднополово и еднодомно растение. Машките, збиени [[Соцветие|соцветија]] содржат од 5 до 125 цветови. Соцветието е поставено на стебло долго 1,5 до 4 см. Брактеите се широко јајцевидни со должина од околу 3 милиметри. Цветните дршки на машките цветови се долги од 2 до 3 милиметри, а цветните пупки се во облик на круша со должина од околу 2,5 милиметри. Релативно малите, бело-розови цветови се четиричлени. Машките цветови имаат должина од 2,5 до 3 милиметри и дијаметар од 1,8 до 2 милиметри. Женските цветови се сместени во [[Соцветие|цимозни]] соцветија. Кај женските цветови е присутен рудиментиран конусен [[Толчник (ботаника)|плодник]]. Со должина од 0,5 до 0,7 милиметри, брактеите на женските цветови се половина долги од плодот на [[Оревест плод|јатката]]. Кај женските цветови обично има само исправен лист и издолжени прашници. Женските цвеќиња имаат едноставна градба.<ref>Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants: Common Names, Scientific Names, Eponyms, Synonyms, and Etymology (5 Volume Set) . CRC Press, 2012, {{ISBN|1-4200-8044-X}}, стр. 2928 </ref> Плодовите во Кина зреат помеѓу ноември и декември. Јаткастите плодови се секогаш поединечни и се во облик на јајце и сплескани во должина од околу 1,5 милиметри. Семето содржи ендосперм и прав ембрион со два овално-елипсовидни или кружни котиледони . == Одгледување == На минимална температура од 15°C, се одгледува како домашно растение во [[Умерена клима|умерените]] региони поради неговите украсни лисја и лесното вегетативно размножување преку резници.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=[[Обединето Кралство]]|pages=1136}}</ref> Ова растение е нетоксично за [[Мачка|мачки]], [[Куче|кучиња]] и [[коњ]]и, па затоа е безбедно да се има околу домашни [[Милениче|миленици]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aspca.org/pet-care/animal-poison-control/toxic-and-non-toxic-plants/aluminum-plant|title=Aluminum Plant}}</ref> == Галерија == <gallery mode=packed heights=144> Pilea cadierei - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Pilea cadierei'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]] Pilea cadierei - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Pilea cadierei'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје Pilea cadierei - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Pilea cadierei'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Викивидови-ред}} * {{Ризница-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Собни растенија]] [[Категорија:Флора на Кина]] [[Категорија:Pilea]] [[Категорија:Флора на Виетнам]] bip4uz0cyeqt0mpc5fk5rooyje1i5yw Товит (библиска книга) 0 1324696 5591323 5546520 2026-07-13T09:14:52Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591323 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Recto of leaf from the Book of Tobit (12906401985).jpg|мини|Лист од ракопис на пергамент од околу 1240 година. Пример за „џебна Библија“ произведена во Париз]] '''„Книга Товит“''' — книга од [[Стар завет|Стариот завет]]. ==Содржина== Заедно со неговите сонародници, Товит бил заробен од [[Асирија|асирската]] војска и одведен во ропство во [[Нинива|Ниневија]]. Уште како момче, додека живел во татковината, тој бил побожен и често го посетувал [[Ерусалимски храм|Ерусалимскиот храм]], за разлика од неговите родители кои го почитувале богот [[Ваал]]. Во Ниневија, Товит се грижи за своите сонародници така што мора да бега од гневот на царот, а по царевата смрт повторно се враќа во градот. На 88-годишна возраст, Товит наеднаш [[Слепило|ослепува]]. Во една прилика, тој го испраќа синот Товиј во [[Мидија]] за да ги земе парите што своевремено ги оставил на чување кај еден човек. Товиј заминува придружуван од [[ангел]]от [[Рафаил]], а кога пристигаат на реката [[Тигар (река)|Тигар]], Товиј уловува голема риба и, по советот на сопатникот, ги зема внетрешните органи на рибата. Тие запираат во куќата во која живее Сара, млада жена која се мажела седумпати, но секојпат нејзините мажи умирале уште првата брачна ноќ, а причината за нивната смрт бил еден [[демон]]. Рафаил го убедува Товиј да ја побара Сара за жена, но тој се колеба, плашејќи се дека и него ќе го најде истата судбина. Сепак, по советот на ангелот, Товиј ги кади внатрешните органи на рибата и така го изгонува демонот. По [[свадба]]та, Товиј престојува некое време во домот на Сара, а Рафаил оди во Мидија и ги зема парите. Потоа, Товиј, Рафаил и Сара се враќаат во Ниневија, каде, по советот на Рафаил, Товиј му ги мачка очите на татко му и, по осумгодишно слепило, тој прогледува. И во татковиот дом се приредува свадбена веселба, а потоа Рафаил им го открива својот идентитет и исчезнува. Тогаш, Товит пишува [[молитва]] во која го слави [[Бог]]а. Кога доживува длабока старост, Товит го советува синот да ја напушти Ниневија, претскажувајќи му дека таа ќе биде разурната, и да се пресели во Мидија. Товит умира на возраст од 158 години, а откако го погребува татка си, Тови и семејството се селат кај татко ѝ на Сара, каде го наследува неговиот имот. Товиј умира на возраст од 127 години, а пред смртта дознава за пропаста на Ниневија.<ref>''Свето писмо на Стариот и на новиот завет'' (трето издание). Свиндон: Британско и инострано библиско друштво, Скопје: Македонска книга, 1998, стр. 581-591.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Библиски книги}} [[Категорија:Товит (библиска книга)| ]] [[Категорија:Нинива]] jh8q7uhwhkx0r4lvv6wlff2mwhwtbkh Земјата на снегот 0 1329155 5590981 5050564 2026-07-12T15:18:29Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5590981 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за книга||name=Земјата на снегот|title_orig=|translator=|image=|image_caption=|author=[[Јасунари Кавабата]]|illustrator=|cover_artist=|country=[[Јапонија]]|language=[[јапонски]]|series=|genre=|release_date=[[1935]]-[[1937]]|media_type=|pages=|isbn=|preceded_by=}}'''''Земјата на снегот''''' ([[Јапонски јазик|јапонски]]: ''雪国'', ''Јукигуни'') — роман на јапонскиот автор [[Јасунари Кавабата]]. Романот се смета за класично дело на јапонската литература<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.japantimes.co.jp/life/2015/01/03/travel/kawabatas-footsteps-snow-country/|title=In Kawabata's footsteps to 'Snow Country'|last=Author|first=No|date=2015-01-03|work=The Japan Times|language=en|accessdate=2023-08-16}}</ref> и бил меѓу трите романи што ги цитирал Нобеловиот комитет во 1968 година, кога Кавабата бил награден со Нобеловата награда за литература.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1968/summary/|title=The Nobel Prize in Literature 1968|work=NobelPrize.org|language=en-US|accessdate=2023-08-16}}</ref> [[File:Matsuei.jpg|thumb|right|[[Онсен гејша]] Мацуеи, врз која се вели дека Кавабата го базирал ликот Комако во романот.<ref>Фокс Батерфилд, [https://www.nytimes.com/1975/01/25/archives/snowcountry-japanese-feel-less-isolated.html „Јапонците од снежна земја се чувствуваат помалку изолирани“], ''Њујорк тајмс'', прво објавено на 25 јануари 1975 година</ref>]]''Снежна земја'' е сурова приказна за љубовна врска помеѓу [[токиски]] дилетант и провинцијална [[онсен гејша|гејша]] што се одвива во оддалечениот [[топол извор]] (''[[онсен]]'') Во романот „Земјата на снегот“ е опишан јапонскиот живот, обичаите, традицијата, сфаќањата. Романот има љубовна тематика, а главен лик е богатиот Шимамура од [[Токио]] кој е растргнат меѓу љубовта кон двете жени (младата и чиста Јоко и [[Гејша|гејшата]] Комако) и сопственото пронаоѓање. На моменти мисли дека токму чистината што ја симболизира Јоко е она кон што се стреми за да ги достигне вистинските вредности во животот, на моменти, пак, го привлекуваат знаењето, префинетоста и љубовта на Комако.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://makedonskijazik.mk/2010/11/кавабата-земјата-на-снегот.html|title=„Земјата на снегот“ - Јасунари Кавабата|date=2010-11-23|work=Македонски јазик и литература|language=mk-MK|accessdate=2023-08-16}}</ref> == Содржина == Упатен на одмор кон Земјата на Снегот каде очекува да се сретне со Комако, девојката што ја запознал порано, во возот го здогледува совршеното лице на младата девојка Јоко од кое се воодушевува. Нејзиниот лик, нејзините движења, грижата за болниот кој го придружува на Шимамура му предизвикуваат силни чувства кои му ја прочистуваат душата. Тој ја набљудува во одразот на прозорецот, индиректно, незабележано. На тој начин недофатната убавина и чистина станува уште понедопирлива, нереална. Зашто совршенство не постои – тоа е само нечија илузија: „На осветлението во вагонот му недостасуваше силина и затоа Шимамура не можеше, во одразот на прозорецот, да ги гледа рељефно и чисто ликовите како што би ги гледал во вистинско огледало. Затоа можеше лесно да заборави дека гледа лик одразен во прозорецот, па малку по малку почувствува дека тоа женско лице го гледа надвор како се бранува и се лелее врз непрестајниот порој на маѓесно темниот пејзаж. Ова особено дојде до израз кога една далечна светлина блесна среде лицето на девојката. Во играта на одразот, во дното на прозорецот, ликот на девојката не беше толку изразит за да го скрие блесокот на светлината; но не беше ни толку нејасен за да исчезне под неа. Шимамура ја следеше светлината што минуваше полека преку лицето на девојката без да го помати. Беше тоа како студено блескање загубено во далечината. А кога неговиот блед отсјај светна во зениците на младата жена и кога блескотот на погледот се слеа со оној на светлината, тоа беше невидена убавина што проникнуваше во беспредел. Очите на девојката пловеа над океанот на ноќта, а вршките на планината беа надојдени бранови.“ Од почетокот до крајот на романот, Јоко, иако реално постои, е илузија, токму како што е опишана во извадокот. Се појавува како соѕвездие во мислите на Шимамура, живее како недофатна ѕвезда и исчезнува во пожарот, во бескрајот на Млечниот Пат. Земјата на Снегот е туристичко место во високите планини на Јапонија каде најчесто се одело на скијање и на Празникот на јаворовите дрвја, во доцна есен, кога посетителите уживале во глетката на паѓањето на жолтите лисја, пред првиот снег. За посетителите таму ги има сите удобства, пријатно сместување, ресторани, бањи, забава со гејши. Шимамура за првпат бил во Земјата на Снегот пред две години и веќе трета година таму го влече природата, но и гејшата Комако која е вљубена во него. Таа го дочекува среќна без да му забележи дека воопшто не ѝ се јавил цела година. „По сето она што се имаше случено меѓу нив порано, тој не ѝ напиша ниедно писмо; не дојде ни да ја види и не ѝ ја прати ни книгата за танчарската техника што ѝ ја имаше ветено. Таа имаше полно право да поверува дека тој само се забавувал со неа и дека ја заборавил. Значи, Шимамура и должеше извинување и затоа сега тој требаше да го почне разговорот. Но, кога се упатија заедно накај собата, без да прозборат, без поглед да разменат, Шимамура почувствува дека таа воопшто не му се лути и дека во дното на душата е радосна и среќна што повторно го гледа. Да се зборува во овој момент, тоа значеше да се откријат сопствените грешки. Омајан веќе, Шимамура навлегуваше во еден свет што за него претставуваше блаженство. Пред да се искачат по скалите, тој ја подаде левата рака и и ја стави под очите. –   Оваа рака го чуваше најубавиот спомен за тебе. “ Ретроспективно, авторот се навраќа на минатото и првата средба меѓу нив, раскажува за животот на Комако, дека таа не била гејша, туку обична девојка која живеела во куќата на учителката по музика и понекогаш учествувала во забавите. Уште при првата средба тој е воодушевен од нејзината свежина, од нејзиното познавање за театарот и ентузијазмот со кој раскажувала за тоа и веднаш се родило пријателство кое тој не сакал да го засени со телесна љубов. Но, таа се навредува кога Шимамура бара гејша за задоволување на страстите и навредена ја повикува за него. Меѓутоа, тој не може да ги оттргне мислите од Комако и набрзо ја отпушта гејшата без речиси и да ја погледне. Така, пријателската врска меѓу нив се продлабочува. При последното доаѓање, Шимамура заинтересиран за убавата Јоко која го придружувала болниот, ги слушнал озборувањата дека Комако станала гејша за да може да го плати неговото лекување зашто тој бил нејзин свршеник. Кога Шимамура и го кажува тоа, Комако се разбеснува, негира, и вели дека немала свршеник и дека не станала гејша заради никого. Дружењето меѓу нив веќе не е како порано, таа е постојано ангажирана на забавите и ги краде моментите да дојде и да го посети во неговата соба. Претпазлива е да не ја забележат другите во негово друштво, се плаши од озборувања, но од друга страна не може без него. Таа го склучила договорот за гејша, но како едвај да чека да поминат четирите години за да се ослободи од обврската. Деновите во Земјата на Снегот поминуваат еднолично, во прошетки, забави, одмор. Но, сепак на крајот се случуваат две работи кои се кршат врз грбот на Комако. Првин умира болниот, кого таа не сака да оди да го посети на умирање, не сака да се соочи со смртта, со умирачката; а во моментот кога Шимамура треба да си замине со возот, во пожарот умира и Јоко.   „Долгото кимоно на гејша и се вееше одзади додека трчаше, тетеравејќи се меѓу локвите вода и полуизгорените натрупани греди што и го препречуваа патот. Најпосле таа се сврти, носејќи ја на раце Јоко. Напорот и ги истакнуваше цртите, и го растегаше очајнички лицето, под кое, безизразно, речиси спокојно, се лелееше лицето на Јоко, толку бело и безживотно како кога е душата веќе излезена. Комако, за која не се знаеше дали носи жртва или ја носи тежината на сопствената казна, чекореше без да сфати дека си пробива пат низ урнатините. Толпата, дотогаш смраморена, се отвори и се затвори околу неа, со своите илјадници одново изнајдени гласови. – Назад! Тргнете се! Тоа беше гласот на Комако. – Таа ќе полуди! Таа ќе полуди! – слушна Шимамура по извикот на Комако. Но, кога сакаше да се приближи кон обезумениот глас, луѓето што брзаа да ја земат од нејзините раце неподвижната Јоко, луѓето што се стискаа околу неа, го турнаа толку силно што тој ја загуби рамнотежата и се затетерави. Направи еден чекор да се задржи и, во мигот кога се наведе наназад, Млечниот Пат се истури во него со страшен трескот.“ Така завршува романот. Комако – целосно скршена, без двајцата кои нешто и значеле во животот, на раб од спобудалување; а Шимамура мртов за тој свет на Земјата на Снегот. Тој можеби вистински не умира, меѓутоа веќе нема што да бара во ова место каде го наоѓал својот спокој, мир и љубов. Таму веќе ништо не останало од она што го сакал, ниту Комако, ниту Јоко. Освен што е прикажан дел од животот на Шимамура, Комако и Јоко, во „Земјата на Снегот“ се прикажани и јапонскиот живот и традиција – животот на гејшите, традиционалните  инструменти како што е самизенот (на кој свиреле гејшите), нивната облека, фризура, шминка; животот во високите планини и туристичките центри – празнувањето на паѓањето на жолтите лисје; ткаењето и перењето (белењето на снег) на платното чиџими (ленено платно), итн. == Наводи == <references /> [[Категорија:Јапонски романи]] [[Категорија:Книги од 1935 година]] [[Категорија:Романи во Токио]] 2t4anzgmz4iojv4i02oq9p3nbv3p4cm Банани (филм од 1971) 0 1336007 5591006 5100893 2026-07-12T15:41:40Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5591006 wikitext text/x-wiki [[Woody Allen Cannes 2011.jpg|Вуди Ален, режисер, сценарист, и главна улога во филмот „Банани“]] '''„Банани“''' ([[англиски]]: ''Bananas'') — американски [[филм]] од 1971 година, во [[режија]] на [[Вуди Ален]], кој е автор и на [[сценарио]]то, заедно со Мики Роуз. Главните улоги ги толкуваат: Вуди Ален, Луиз Лесер, Карлос Монталбан и Нативидад Абаскал.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2023-11-07 Retrospektiva Woodyja Allena: Banane, američki film (пристапено на 7.11.2023)]</ref> == Содржина == Филдинг Мелиш (го игра Ален) е несреќен млад човек од [[Њујорк (град)|Њујорк]] кој заработува така што тестира нови производи. Тој се обидува да ја освои младата и убава активистка Ненси (ја игра Лесер). Набргу, тој заминува во малата латиноамериканска земја Сан Маркос, каде случајно им се придружува на бунтовниците, а по успешно извршената [[Револуција|револуција]], тие го назначуваат за претседател на земјата. Во потрага по пари, Мелиш мора да отпатува во [[Соединети Американски Држави|САД]], но таму го апсат... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија: Филмови на англиски јазик]] [[Категорија: Американски филмови]] [[Категорија: Филмови од 1971 година]] [[Категорија: Филмски комедии]] [[Категорија: Филмови на Вуди Ален]] [[Категорија: Филмови со Вуди Ален]] [[Категорија: Филмови со Луиз Лесер]] [[Категорија: Филмови со Карлос Монталбан]] [[Категорија: Филмови со Нативидад Абаскал]] [[Категорија: Филмови со Мери-Луис Паркер]] [[Категорија: Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк]] dkkekq8rx4nfnzaxgdsmbws7ov6ucgo 5591007 5591006 2026-07-12T15:42:26Z SirGoldenBlade 46796 #WPWPMK 5591007 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Woody Allen Cannes 2011.jpg|thumb|mini|Вуди Ален, режисер, сценарист, и главна улога во филмот „Банани“]] '''„Банани“''' ([[англиски]]: ''Bananas'') — американски [[филм]] од 1971 година, во [[режија]] на [[Вуди Ален]], кој е автор и на [[сценарио]]то, заедно со Мики Роуз. Главните улоги ги толкуваат: Вуди Ален, Луиз Лесер, Карлос Монталбан и Нативидад Абаскал.<ref>[https://raspored.hrt.hr/?mreza=4&datum=2023-11-07 Retrospektiva Woodyja Allena: Banane, američki film (пристапено на 7.11.2023)]</ref> == Содржина == Филдинг Мелиш (го игра Ален) е несреќен млад човек од [[Њујорк (град)|Њујорк]] кој заработува така што тестира нови производи. Тој се обидува да ја освои младата и убава активистка Ненси (ја игра Лесер). Набргу, тој заминува во малата латиноамериканска земја Сан Маркос, каде случајно им се придружува на бунтовниците, а по успешно извршената [[Револуција|револуција]], тие го назначуваат за претседател на земјата. Во потрага по пари, Мелиш мора да отпатува во [[Соединети Американски Држави|САД]], но таму го апсат... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија: Филмови на англиски јазик]] [[Категорија: Американски филмови]] [[Категорија: Филмови од 1971 година]] [[Категорија: Филмски комедии]] [[Категорија: Филмови на Вуди Ален]] [[Категорија: Филмови со Вуди Ален]] [[Категорија: Филмови со Луиз Лесер]] [[Категорија: Филмови со Карлос Монталбан]] [[Категорија: Филмови со Нативидад Абаскал]] [[Категорија: Филмови со Мери-Луис Паркер]] [[Категорија: Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк]] 5gz9zxvlrs62wctavzs3u4uoshbay93 Рик и Морти 0 1338866 5591256 5590155 2026-07-13T03:35:15Z Stephan1000000 82108 89 5591256 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Рик и Морти плакат.png | caption = | genre = {{Plainlist| * [[научна фантастика]] * [[авантура]] * [[комедија]] * [[сатира]]<ref name="Chand">{{Cite news| url= https://movieweb.com/rick-and-morty-cancelled-end-changes/| title= Why Rick and Morty Needs to Either End or Have Major Changes| first= Neeraj| last= Chand| date= January 27, 2023| website= movieweb.com| access-date= March 23, 2023| archive-date= September 27, 2023| archive-url= https://web.archive.org/web/20230927140512/https://movieweb.com/rick-and-morty-cancelled-end-changes/| url-status= live}}</ref> }} | creator = {{Plainlist| * [[Џастин Ројланд]] * [[Ден Хармон]] }} | developer = | voices = | composer = Рајан Елдер | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 9 | num_episodes = 89 | list_episodes = Список на епизоди на „Рик и Морти“ | executive_producer = | producer = | runtime = 22 минути | company = {{plainlist| * [[Williams Street]] * Harmonious Claptrap * Starburns Industries <small>(сезони 1–2)</small> * [[Justin Roiland's Solo Vanity Card Productions]] <small>(сезони 1–7)</small> * Rick and Morty, LLC. <small>(сезони 2–3)</small><ref>{{cite web|url=https://www.cartoonbrew.com/artist-rights/rick-and-morty-co-creator-justin-roiland-fuck-the-union-103723.html|title=Rick and Morty co-creator Justin Roiland: "F*** the union"|website=CartoonBrew.com|date=2014-09-15|access-date=March 24, 2018|archive-date=March 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324102500/https://www.cartoonbrew.com/artist-rights/rick-and-morty-co-creator-justin-roiland-fuck-the-union-103723.html|url-status=live}}</ref> * Green Portal Productions <small>(сезони 4–5)</small> }} | network = [[Adult Swim]] | first_aired = 2 декември 2013 | last_aired = сѐ уште | related = }} '''''Рик и Морти''''' ({{langx|en|Rick and Morty}}) — американска [[Комедија|комична]] [[Научна фантастика|научнофантастична]] [[Анимација|анимирана серија]] за возрасни создадена од Ден Хармон и Џастин Ројланд. Премиерата била на [[2 декември]] [[2013]] г. во [[Соединети Американски Држави|САД]] како дел од ноќниот блок [[Adult Swim]] на [[Cartoon Network]], а подоцна била додадена и на [[Netflix]]. Серијата ја има и на сервисот HBO Max со [[Македонски јазик|македонски]] превод.<ref>{{Cite tweet|number=772269394084802560|user=JustinRoiland|title=Washington state- outside of Seattle|first=Justin|last=Roiland|date=September 4, 2016|access-date=September 30, 2017}}</ref> Серијата е посветена на несреќите на циничниот луд научник Рик Санчес и неговиот наивен, непостојан и тромав внук Морти. Серијата, која произлегла од бурна анимирана пародија на франшизата „[[Враќање во иднината (филм од 1985)|Враќање во иднината]]“, добила исклучително високи оценки од критичарите, кои особено ја пофалиле нејзината посебност, творечки пристап и смисла за [[хумор]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.adultswim.com/videos/rick-and-morty/ Матична страница] * {{Metacritic television}} * {{Rotten Tomatoes|tv/rick_and_morty}} {{IMDb title|tt2861424}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Цртани филмови]] [[Категорија:Анимирани серии]] [[Категорија:Рик и Морти]] [[Категорија:Американски анимирани телевизиски серии]] [[Категорија:Американски научнофантастични серии]] [[Категорија:Оригинални програми на Adult Swim]] awfn8n5di6tnbwzjfefvid62e8b29bg Лудогорие 0 1339655 5591012 5404429 2026-07-12T15:44:51Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5591012 wikitext text/x-wiki [[слика:Ludogorie Sunset Iz2.JPG|мини|300п|Зајдисонце над јужниот дел на Лудогорието]] '''Лудогорие''' ({{Langx|bg|Лудогорие}}, до 1950 г. '''Делиорман''') — историско-географска област во Североисточна [[Бугарија]]. == Географија == Лудогорие е пространо плато во источниот дел на ридската [[Дунавска Рамнина]]. Територијата на Лудогорие е 2637,6 квадратни километри. Ги опфаќа градовите [[Каолиново]], [[Исперих]], [[Кубрат (град)|Кубрат]], [[Завет]], [[Трговиште (Бугарија)|Трговиште]], [[Попово]], [[Дулово]], [[Главиница]], [[В’лчи Дол]], а [[Разград]] се наоѓа на западната граница на областа. Се наоѓа на надморска височина помеѓу 250 и 350 m.<ref name=viewfromthetop/>. На североисток и исток постепено преминува во [[Добруџа]]. Северната граница се протега по линијата [[Тутракан]] — северниот тек на Сува Река при преминување на романска територија, бидејќи овде се граничи Дунавскиот Брег и, областа наречена Елијата. На запад стигнува до долините на реките Бели Лом и Топчиска, а на исток до Франгенското Плато. Јужната граница започнува од Разградските и Самоиловите Ридови до долината на Бресташка Река.<ref name="viewfromthetop">„Голяма енциклопедия България“, БАН, том 7 (КРУ-МОМ), ИК „Труд“, София 2012, ISBN 978-954-8104-29-6, стр. 2629.</ref>. Низ Лудогорието минуваат реките Војна, Царатар, Сенковец, Канаѓол, Караман Дере и други. == Почви и клима == Платото е направено од варовници и лапори, на врвот од нив — лес. Почвите се [[Црница (почва)|црноземи]], исцедени и фајоземи.<ref name=viewfromthetop/> Климата е [[Умереноконтинентална клима|умереноконтинентална]]. == Флора и фауна == Во минатото, областа била покриена со пространи [[широколисни шуми]] од [[стежер]], [[горун]], [[сладун]], [[цер]].<ref name=viewfromthetop/> Денес, тие се фрагментирани како последица на сеча. Областа е богата со крупен и мал дивеч. Богатa е и со разновидност на птици. Тука се ловечките фарми „Воден“ и „Паламара“. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Историско-географски области во Бугарија]] [[Категорија:Мизија]] 5db6km6fcrhtczypy0bldswfuv3vpn9 Горан Минчев 0 1343445 5591203 5539858 2026-07-12T20:29:49Z Buli 2648 5591203 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Горан Минчев | image = Goran Minčev official portrait 2024 (cropped).jpg | caption = |office = [[Министер за информатичко општество и администрација на Македонија|Министер за јавна администрација]] |primeminister = [[Христијан Мицкоски]] |term_start = [[23 јуни]] [[2024]] |term_end = |predecessor = [[Наим Бајрами]] | office2 = Пратеник на [[Собрание на Македонија|Собранието на Македонија]] | majority = <!--Can be repeated up to 16 times by adding a number--> | term_start2 = 2008 | term_end2 = 2014 | predecessor2 = <!--Can be repeated up to 16 times by adding a number--> | successor2 = <!--Can be repeated up to 16 times by adding a number--> | prior_term = | birth_name = Горан Минчев | birth_date = {{роден на и возраст|1972|3|22|df=yes}} | birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = [[Македонија]] | nationality = Македонец | party = [[ЗНАМ]] (2023-сега)<br>[[СДСМ]] (1998-2023) | otherparty = | height = | spouse = | relations = | children = | parents = | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = | occupation = | profession = | known_for = | salary = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = |president=[[Гордана Силјановска-Давкова]]}} '''Горан Минчев''' (р. {{роден на|22|март|1972}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] поранешен пратеник во [[Собрание на Македонија|Собранието на Македонија]] од страна на [[СДСМ]]. Моментално е генерален секретар на партијата [[ЗНАМ]] и [[Министер за јавна администрација на Македонија|министер за јавна администрација]] во [[Влада на Христијан Мицкоски]] ==Животопис == Горан Минчев е истакнат македонски политичар и економист, роден на 22 март 1972. Минчев е дипломиран економист на Економскиот факултет при Универзитетот „Св. Климент Охридски“. Минчев ја започнува својата кариера во 1992 година како раководител на комерцијален сектор во АД Пивара Скопје, каде што работи до 2002 година. Неговата стручност во комерцијалното управување му овозможи да премине во јавниот сектор, каде што од 2002 до 2003 година работи како заменик директор во ЈП Водовод и канализација во Скопје. Од 2003 до 2006 година, Минчев е директор на Службата за општи и заеднички работи на Владата на Република Македонија, каде што ја координира работата на различни владини сектори. Во периодот од 2006 до 2008 година, пак, тој е генерален секретар на СДСМ. Во 2008 година, Минчев е избран за пратеник во Собранието на Република Македонија, каде што останува до 2014 година. Од 2016 година, пак, Минчев е директор на приватна компанија. Горан Минчев течно говори англиски јазик. == Поврзано == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Минчев, Горан}} [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Политичари од ЗНАМ]] [[Категорија:Политичари од СДСМ]] [[Категорија:Македонски пратеници]] 4gaoegnx7qdbfg8do35c66uaxcj7dbe 5591208 5591203 2026-07-12T20:35:08Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591208 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Горан Минчев | image = Goran Minčev official portrait 2024 (cropped).jpg | caption = |office = [[Министер за информатичко општество и администрација на Македонија|Министер за јавна администрација]] |primeminister = [[Христијан Мицкоски]] |term_start = [[23 јуни]] [[2024]] |term_end = |predecessor = [[Наим Бајрами]] | office2 = Пратеник на [[Собрание на Македонија|Собранието на Македонија]] | majority = <!--Can be repeated up to 16 times by adding a number--> | term_start2 = 2008 | term_end2 = 2014 | predecessor2 = <!--Can be repeated up to 16 times by adding a number--> | successor2 = <!--Can be repeated up to 16 times by adding a number--> | prior_term = | birth_name = Горан Минчев | birth_date = {{роден на и возраст|1972|3|22|df=yes}} | birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = [[Македонија]] | nationality = Македонец | party = [[ЗНАМ]] (2023-сега)<br>[[СДСМ]] (1998-2023) | otherparty = | height = | spouse = | relations = | children = | parents = | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = | occupation = | profession = | known_for = | salary = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = }} '''Горан Минчев''' (р. {{роден на|22|март|1972}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] поранешен пратеник во [[Собрание на Македонија|Собранието на Македонија]] од страна на [[СДСМ]]. Моментално е генерален секретар на партијата [[ЗНАМ]] и [[Министер за јавна администрација на Македонија|министер за јавна администрација]] во [[Влада на Христијан Мицкоски]] ==Животопис == Горан Минчев е истакнат македонски политичар и економист, роден на 22 март 1972. Минчев е дипломиран економист на Економскиот факултет при Универзитетот „Св. Климент Охридски“. Минчев ја започнува својата кариера во 1992 година како раководител на комерцијален сектор во АД Пивара Скопје, каде што работи до 2002 година. Неговата стручност во комерцијалното управување му овозможи да премине во јавниот сектор, каде што од 2002 до 2003 година работи како заменик директор во ЈП Водовод и канализација во Скопје. Од 2003 до 2006 година, Минчев е директор на Службата за општи и заеднички работи на Владата на Република Македонија, каде што ја координира работата на различни владини сектори. Во периодот од 2006 до 2008 година, пак, тој е генерален секретар на СДСМ. Во 2008 година, Минчев е избран за пратеник во Собранието на Република Македонија, каде што останува до 2014 година. Од 2016 година, пак, Минчев е директор на приватна компанија. Горан Минчев течно говори англиски јазик. == Поврзано == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Минчев, Горан}} [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Политичари од ЗНАМ]] [[Категорија:Политичари од СДСМ]] [[Категорија:Македонски пратеници]] n3ynl4q3sgh2mr6pvkuesm9piw65wfs Хрониката на Грузија 0 1344769 5591324 5281634 2026-07-13T09:17:31Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591324 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Споменик|image=Photos taken during HGN workshop in Tbilisi in May 2024 5.jpg| caption = Поглед кон споменикот|begin=1985|coordinates={{coord|41.770503|44.810438|type:landmark_globe:earth_region:GE|display=ti}}}} '''Хрониката на Грузија''' (или '''Историски споменик на Грузија''') — споменик кој се наоѓа во близина на [[Тбилисиско Море|Тбилисиското Море]]. Тој бил создаден од Зураб Церетели во [[1985]] година, но никогаш не бил целосно завршен. Споменикот се наоѓа на врвот на голем сет на скали. Има 16 столбови кои се високи помеѓу 30 и 35 метри, а на горната половина има кралеви, кралици и херои, додека долниот дел прикажува приказни од животот на [[Исус Христос|Христос]]. Има форма на крстот на [[Света Нина]] и [[параклис]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://georgiaabout.com/2014/08/05/history-of-georgia-monument/|title=About Sights – History of Georgia Monument|date=2014-08-05|work=Georgia About|language=en|accessdate=2019-06-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thebravedame.com/tbilisi-chronicle-georgia/|title=The Chronicle of Georgia – Discover Tbilisi's Own Stonehenge|date=2016-10-11|work=The Brave Dame|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123012745/https://www.thebravedame.com/tbilisi-chronicle-georgia/|archive-date=2021-01-23|accessdate=2019-06-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kathmanduandbeyond.com/visit-chronicle-of-georgia-tbilisi/|title=How to visit the Chronicle of Georgia independently {{!}} Things to do in Tbilisi|last=Kirsty|date=2018-11-22|work=Kathmandu & Beyond|language=en-GB|accessdate=2019-06-03}}</ref> == Заднина == === Местоположба === Споменикот се наоѓа на голем рид во северниот дел на Тбилиси. === Историја === Хрониката на Грузија детално ја запишува историјата на Грузија. „''Во текот на првите пет илјади години од човечкото владеење, населението на Грузија беше слабо и ретко распространето''“ <ref>{{Наведено списание|last=Sears, W.H.|date=1952|title=The Pre-History of Georgia|url=https://www.jstor.org/stable/41395131|journal=The Georgia Review|volume=6|issue=4|pages=397–409|jstor=41395131}}</ref> Хомо еректус живеел во Грузија и се развивал бавно од палеолитскиот период. Исто така, најраните докази за вино биле пронајдени во Грузија. „''Ова беше воведување на домашни растенија и земјоделство. Појавата на одгледување растенија е најважниот настан во развојот на секоја култура - толку важна оваа точка во европската праисторија е наречена „Земјоделска револуција“''. Во горниот дел, опишана е технологијата на подготовка и керамика на грузискиот народ. „''По почетокот на христијанскиот период, се случи мала револуција во културата на народ што јадел школки. Тие започнале да прават керамика''!“. Поради тоа, технологијата за правење грнчарија од Грузија е прикажана и на врвот на споменикот. Грузија била анектирана од Русија во 1783 година. Таа била инкорпорирана во Советскиот Сојуз во 1936 година и била преименувана во Грузиска Советска Социјалистичка Република ([[Грузиска ССР]]). За време на советскиот период, Зураб Церетели го изградил овој споменик со советски средства. Во раните 1990-ти, поради распадот на Советскиот Сојуз и руско-грузиската војна, имало недостиг на средства, а споменикот никогаш не бил целосно завршен. Досега, со прекини, продолжуваат работите на споменикот. === Религија === Хроника на Грузија се состои од голем дел, кој е поврзан со религијата. [[Света Нина]], просветителот на Грузија, била жена која го проповедала христијанството во Грузија. Крстот од винова лоза претставува нејзин симбол. Црквата до Хрониката на Грузија е посветена на светицата. Таа постои во многу цркви во Грузија, како што е Грузиската православна црква. Грузија почнала да го воведува христијанството во 337 г. Оваа година кралот Миријан III го прогласил христијанството за државна религија. Ширењето на христијанството направило да исчезнат древните грузиски знаци и да се заменат со нови знаци измешани со грчки правопис и сириско писмо. Сепак, ширењето на христијанството го поттикнало растот на литературата и уметноста. == Туризам == На патот до споменикот има големи групи скали. Овде луѓето можат да го превидат целиот [[Тбилиси]]. Тоа е добар избор за туристите да го посетат овде, но малку луѓе доаѓаат да го посетат споменикот поради тоа што Тбилиси е разновиден град со палета на атракции. Тбилиското Море е многу блиску до споменикот. Иако неговото име е „Тбилиско море“, тоа е вештачко езеро и е изградено во 1953 година. Должината е 8,75&nbsp;km, а ширината е околу 2,85&nbsp;km, најдлабоката точка е 45 m. Висината на површината се наоѓа на 650-800 метри надморска височина. Ова место е многу популарно кај граѓаните. == Скулптор == === Живот === Зураб Константинович Церетели е грузиско-руски скулптор и архитект за големи споменици. Тој бил роден во Тбилиси на 4 јануари 1934 година. Студирал на Државната академија за уметности во Тбилиси. По дипломирањето, тој останал во Грузиската академија на науките и студирал грузиска народна уметност. Потоа тој станал постар мајстор во индустрискиот комбинат на Фондацијата за уметност на СССР во Тбилиси. Дизајнирал многу споменици низ светот. Во истиот период кога го изградил споменикот, тој го изградил и „Пријателство засекогаш“ на московскиот плоштад Тишинскаја. Тоа го покажува пријателството меѓу Русија и Грузија. Неговата кариера е многу контроверзна бидејќи се зборувало дека бил вклучен во владата на Русија. До март 2014 година, помошникот на уметникот изјавил дека тој „''генерално не се вклучува во политиката''“. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="300px"> Податотека:2023-12-26_Church_of_the_Annunciation_at_the_Chronicle_of_Georgia_monument_(cropped).jpg|алт=Church of the Annunciation at the Chronicle of Georgia monument|Црквата Благовештение на споменикот Хроника на Грузија </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.tripadvisor.com/Attraction_Review-g294195-d7158384-Reviews-Memorial_History_of_Georgia-Tbilisi.html Информации за TripAdvisor] * {{YouTube|1zU_kEGN-YU|title=Tbilisi, Georgia Landmark Monument: Chronicle of Georgia}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Тбилиси]] iviuyw8lwnt01uze0573pzfdgqld44v Договор Цветковиќ-Мачек 0 1346349 5591082 5590765 2026-07-12T17:27:07Z نوفاك اتشمان 11549 отстранета [[Категорија:Политика на Кралство Југославија]]; додадена [[Категорија:Договори на Кралство Југославија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591082 wikitext text/x-wiki '''Договор Цветковиќ-Мачек''' ([[српскохрватски]]: Sporazum Cvetković-Maček/Споразум Цветковић-Мачек)<ref>{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=119–120|chapter=The Serb-Croat Settlement (Sporazum)}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/historyofbalkans0000jela/page/203|title=Twentieth Century|last=Jelavich|first=Barbara|publisher=Cambridge University Press|year=1983|isbn=9780521274593|series=History of the Balkans|volume=2|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/historyofbalkans0000jela/page/203 203]}}</ref><ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/130|title=The Contested Country: Yugoslav Unity and Communist Revolution, 1919-1953|last=Djilas|first=Alexis|publisher=Harvard University Press|year=1991|isbn=0674166981|location=London|pages=[https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/130 130]}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=War and Revolution in Yugoslavia, 1941-1945|last=Tomasevich|first=Jozo|publisher=Stanford University Press|year=2001|isbn=0804736154|location=Stanford|pages=43}}</ref> ― [[Политика|политички]] компромис за внатрешните поделби во [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]]. Тоа било решено на 26 август 1939 година од југословенскиот премиер [[Драгиша Цветковиќ]] ([[Етничка група|етнички]] [[Срби]]н) и од [[Хрвати|Хрватот]] политичар Владко Мачек. Договорот ја основал [[Бановина Хрватска|Бановината Хрватска]], со исцртани граници за да вклучуваат што е можно повеќе етнички Хрвати. Ова ефективно создало во рамките на [[Унитарна држава|унитарна]] Југославија автономна хрватска [[Административна единица|држава во држава]], барање на хрватските политичари од основањето на [[Кралство Југославија|Кралството на Србите, Хрватите и Словенците]] (подоцна Југославија) во 1918 година. Бановината подоцна обезбедила модел за евентуални повоени уставни уредувања во [[Демократска Федеративна Југославија|Федеративна Југославија]] (1943–1945). == Заднина == === Администрација во 1920-тите и хрватското прашање === [[Кралство Југославија|Југославија]] ефективно помина низ две повторувања на внатрешните административни граници. Во [[Видовденски устав|Видовденскиот устав]] од 28 јуни 1921 година, изготвен во големи делови од [[Никола Пашиќ]] и Светозар Прибиќевиќ, биле основани 33 административни области во тогашното наречено [[Кралство Југославија|Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]]. Овие биле створени на многу намерен начин за да биде максимизирана политичката моќ и застапеноста на етничкото [[Срби|српско]] население,<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/34|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/34 34-35]|quote=Their draft proposed the creation of [33] administrative districts, a balkanizing tactic intended to maximize the electoral power of the Serb vote.}}</ref> а измената на Изборниот закон во јуни 1922 година дури и пропишал употреба на бројот на населението пред [[Прва светска војна|Првата светска војна]], дозволувајќи и на Србија да ги игнорира нејзините огромни жртви за време на војната.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/39|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/39 39]}}</ref> Понатаму, начинот на кој уставот бил усвоен од Собранието, исто така, предизвикало незадоволство, бидејќи Хрватската републиканска селанска партија (ХРСП), најголемата регионалистичка партија во Хрватска, одбила да гласа, додека [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] (КПЈ) била исклучена. Ова им олеснило на [[Народна радикална партија|Народната радикална партија]] (НРС) на Пашиќ и Демократската партија (ДС) на Прибиќевиќ, двете политички партии кои биле најпопуларни меѓу етничките Срб[[и]], да ја исполнат својата агенда.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/historyofbalkans0000jela/page/150|title=Twentieth Century|last=Jelavich|first=Barbara|publisher=Cambridge University Press|year=1983|isbn=9780521274593|series=History of the Balkans|volume=2|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/historyofbalkans0000jela/page/150 150]}}</ref> На крајот, Видовденскиот устав ја институционализирал српската хегемонија во новата држава, а неговата ревизија станала клучна цел за високите опозициски гласови како што е водачот на ХРСП, [[Стјепан Радиќ]]. Радиќ бил застрелан од пратеникот од Црна Гора, Пуниша Рачиќ во Собранието во 1928 година, а Радиќ починал два месеци подоцна. Тој станал маченик за против-видовденската кауза, а малку преостанатата хрватска верба во уставот била разбиена. ХРСП повторно почнала да го бојкотира Собранието, а Видовденскиот устав станал неодржлив.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/45|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/45 45]}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=104}}</ref> Почнувајќи од 1922 година, прашањето за вредноста и претпочитаниот метод на смирување кон неволниот хрватски партнер станало месна верзија на „хрватското прашање“ меѓу српската елита. Дури и „ампутација“, односно хрватска независност во корист на целиот систем, била разгледувана во повеќе наврати.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/40|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/40 40]|quote=An addendum to the programme [in 1922] of the Croatian Republican Peasant Party sketched out the map of an independent Croatia, which would cooperate with Serbia on the basis of a confederation. The incident showed that Radić was quite prepared to usurp the authority of the government in the conduct of foreign affairs. In Belgrade, murmurings were heard that the time had come to ‘amputate’ Croatia and let the Serbs get on with their own affairs.}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/46|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/46 46]|quote=On 6 January 1929, after five months of protracted efforts to resolve matters through a cabinet headed by Korosec, again including talk of the ‘amputation’ of Croatia, the King proclaimed a royal dictatorship, pending the promulgation of a new constitution.}}</ref> Вообичаено, српската визија за ампутација вклучувала припојување на региони кои биле етнички мешани меѓу [[Хрватите]] и Србите од страна на Србија, наместо Хрватска. Ова ефективно би создало „[[Големосрпство|Голема Србија]]“, наместо сојуз на јужните Словени.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/nationalquestion00bana_0|title=The National Question in Yugoslavia|last=Banac|first=Ivo|publisher=Cornell University Press|year=1984|isbn=0801494931|location=Ithaca|pages=[https://archive.org/details/nationalquestion00bana_0/page/236 236]|quote=In fact, Radić became a resolved federalist only after the results of the Constituent Assembly forced him to abandon any further illusions about the willingness of foreign powers to effect Croatia's independence, and after the NRS and Aleksandar launched several trial balloons about a possible "amputation" of troublesome northwest Croatia, which would have mutilated Croat national territory.|url-access=limited}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/nationalquestion00bana_0|title=The National Question in Yugoslavia|last=Banac|first=Ivo|publisher=Cornell University Press|year=1984|isbn=0801494931|location=Ithaca|pages=[https://archive.org/details/nationalquestion00bana_0/page/236 236]|quote=Footnote 10: Certain NRS circles and their allies in the camarilla repeatedly threatened to create a Great Serbia by "amputating" northwestern Croatia and Slovenia and letting these areas fend for themselves. A concrete amputation proposal was voiced in a 1923 pamphlet, following the centralist reversals in parliamentary elections. The author of this anonymous work proposed to incorporate most of Slavonia, parts of Croatia proper, and all of Bosnia-Hercegovlna and Dalmatia into such a Serbian slate.|url-access=limited}}</ref> Од хрватска гледна точка, хрватското прашање било помалку насочено на смирувањето на Југославија како поголема целина, туку на одвојувањето на Хрватска од какво било влијание од Белград. Стјепан Радиќ станало прво лице на хрватското отцепничко движење. Тој осцилирал помеѓу пожелност кон целосна независност или конфедеративен модел на владеење со три уставно признати народи ([[Словенци]], Хрвати, Срби) кои требале да створат независни и суверени национални држави пред доброволно да се приклучат на лабав сојуз. Други противречности во неговите политички убедувања ги вклучуваат оние за улогата на организираната религија, урбанизацијата и комунизмот.<ref>{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=78}}</ref> Неговиот поглед на границите на Хрватска, без разлика дали е тоа во Југославија или без, била проширена многу подалеку од современата хрватска национална држава и го вклучил и најголемиот дел од современата [[Босна и Херцеговина]]. Според мислењето на Радиќ, месните [[Бошњаци]] не биле посебна етничка група и всушност биле продолжение на хрватскиот народ, која биле „балканизирани“. Радиќ го употребил поимот „[[Балкан]]“ на погрден начин, бидејќи верувал дека Хрватска не е дел од Балканот.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/40|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/40 40]}}</ref> Овој хрватски став за статусот на Босна, кој се навраќа на мислители како [[Људевит Гај]],<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/5|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/5 5]}}</ref> бил сопоставен со [[Српски национализам|српските националистички]] верувања кои се навраќаат на [[Вук Караџиќ]], кој ги вклучувал Бошњаците како природен дел од српскиот народ.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/3|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/3 3]}}</ref> Како таков, секаков вид територијално решавање меѓу Србите и Хрватите веројатно би се случило без претставување на Бошњаците и би било на нивна штета. === Кралска диктатура во 1930-тите === [[Податотека:Banovine_Jugoslavia.png|мини|250x250пкс| Деветте првични бановини на Југославија, основани во 1929 година и секоја именувана по водена површина и намерно нацртана за да бидат избегнати историски, етнички или регионални однапред воспоставени граници, додека ефикасно ја одржуваат српската етничка доминација.]] По прогласувањето на [[Шестојануарска диктатура|Шестојануарскаа диктатура]] од [[Александар I Караѓорѓевиќ|Александар I]], [[Видовденски устав|Видовденскиот устав]] бил укинат. Половина година подоцна, тој бил заменет со Уставот од 1931 година (исто така познат како Септемвриски устав), и земјата службено била именувана Кралство Југославија. Во Септемврискиот Устав, 33-те административни области од Видовденскиот устав биле заменети со девет [[Бановина|бановини]]''.'' Секој од нив го добил името по една [[река]], а во случајот на [[Приморска Бановина|Приморската Бановина]], по крајбрежјето. Тие биле надворешно дизајнирани да избегнуваат конотации на историска, етничка, регионална или верска верност, но всушност биле продолжение на српската доминација во Југославија: Србите биле мнозинство во шест од девет бановини, [[Словенци]]те мнозинство во [[Дравска Бановина|Дравската]], Хрватите во Савската и Приморската Бановина. За споредба, [[Косовски Албанци|косовските Албанци]] и [[Македонци]]те биле малцинства под српското мнозинство во [[Зетска Бановина|Зетската]] и [[Вардарска Бановина|Вардарската Бановина]], а [[Бошњаци]]те (што во тоа време честопати биле нарекувани едноставно како Муслимани) биле поделени меѓу четири бановини ([[Врбаска Бановина|Врбаската]], [[Зетска Бановина|Зетската]], [[Дринска Бановина|Дринската]] и Приморската Бановина), со што мнозинство немале во ниту една од нив. Во деценијата по воспоставувањето на Кралската диктатура, половина дузина премиери ([[Петар Живковиќ|Живковиќ]] 1929-1932 година, Маринковиќ 1932 година, Сршкиќ 1932–1934 година, Узуновиќ 1934 година, Јевтиќ 1934–1935, [[Милан Стојадиновиќ|Стојадиновиќ]] 1935–1939) доаѓале и заминувале, прво под наредба на кралот Александар I, а потоа, по атентатот на кралот во 1934 година, по желба на принцот [[Павле Караѓорѓевиќ|Павле]], кој служел како регент на малолетниот крал [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]]. Од овие премиери, [[Милан Стојадиновиќ]] имал најдолг мандат помеѓу 1935 и 1939 година, пред се поради светското економско закрепнување од [[Големата депресија]]. Сепак, тој бил идеолошки силен централист и се спротивставил на големите отстапки за малцинските движења, особено кога станува збор за хрватското прашање.<ref>{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|quote=In February 1939, domestic and foreign policy motives prompted Prince Regent Paul to dismiss the powerful prime minister Milan Stojadinović, a man who advocated a strong centralized state and thus stood in the way of solving the Croatian question.}}</ref> Тој, исто така, го привлекол личниот гнев на принцот Павле, западно настроен англофил,<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/59|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/59 59]}}</ref> со применување на прикази и реторика од италијанскиот фашизам.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/65|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/65 65]}}</ref> Владата на Стојадиновиќ паднала на почетокот на февруари 1939 година, кога тој ја загубил вербата во својот кабинет.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/66|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/66 66]|quote=Stojadinović formed a second administration, but at the beginning of February 1939 his Slovene and Muslim ministerial colleagues, together with Dragisa Cvetkoviç, a Serb, resigned, stating as their reason the government’s intransigence over the Croat problem. Stojadinović's position was now untenable[.]}}</ref> Регентот го заменил со [[Драгиша Цветковиќ]] на 5 февруари. Цветковиќ ќе остане премиер до југословенскиот државен удар во март 1941 година, непосредно пред германската [[Априлска војна|инвазија на Југославија]]. Цветковиќ не бил особено популарен во родната Србија, ниту кај поддржувачите на власта ниту кај опозицијата. Како таков, тој се обиде да склучи договор со Владко Мачек, кој стана водач на хрватското регионалистичко движење по смртта на [[Стјепан Радиќ|Радиќ]].<ref name=":1">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/129|title=The Contested Country: Yugoslav Unity and Communist Revolution, 1919-1953|last=Djilas|first=Alexis|publisher=Harvard University Press|year=1991|isbn=0674166981|location=London|pages=[https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/129 129]}}</ref> === Улогата на Хрватите во владата, 1918–1939 година === [[Стјепан Радиќ]] првично го бојкотирал [[Кралство Југославија|југословенското]] Собрание со својата Хрватска селанска партија во раните 1920-ти и бил отворено непријателски настроен кон југословенската монархија како државен апарат и самото членство на Хрватска во југословенската држава. Тој се вклучил во отворено непријателска реторика кон српската елита и морал да замине во странство во јули 1923 година по налогот за апсење поради говор со навреда кон кралицата [[Марија Караѓорѓевиќ|Марија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/41|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/41 41]|quote=By July [1923], Radić was abroad, fleeing from an arrest warrant issued for publicly insulting the Queen in an inflammatory Bastille Day speech.}}</ref> Радиќ дури ја вклучил својата партија во Крестинтерната во [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] во 1924 година,<ref>Graeme Gill, "Peasant International," in George Jackson and Robert Devlin (eds.), ''Dictionary of the Russian Revolution.'' Westport, CT: Greenwood Press, 1989; pp. 435-436.</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/42|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/42 42]|quote=Radić's maverick antics again proved a fatal handicap in the attempt to build a united opposition. During the summer, his wanderings around the European capitals brought him to Moscow, where (with the prior agreement of the HRSS leadership) he took his party into the Communist Peasant International on 1 July [1924].}}</ref> иако кралот Александар отворено ги поддржувал руските бели против [[болшевици]]те во [[Руска граѓанска војна|Руската граѓанска војна]].<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/39|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/39 39]|quote=Vesting authority in a Serbian dynasty was asking for trouble when combined with the Serb domination of the Peoples’ Assembly, leading to repeated charges of collusion between the government and King Aleksandar. The King’s wide discretionary powers in the conduct of foreign affairs were a particular source of tension. The Court played host to thousands of White Russian soldiers commanded by General Wrangel, who used Belgrade as a base to plan his strategy against the Bolshevik government in Moscow, provoking an outcry by opposition deputies in the Peoples’ Assembly, in March 1922, against ‘hidden government’.}}</ref> Отвореното кокетирање на Радиќ со [[комунизмот]], кое било длабоко презрено во српскиот политички естаблишмент, дури делумно довело до пад на власта на Давидовиќ,<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/42|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/42 42]|quote=Within three months, Davidović was out of office. Radić's maverick antics again proved a fatal handicap in the attempt to build a united opposition. [...] The Radicals jumped at the opportunity to accuse Radić of treasonable commerce with godless Bolshevism. Using their influence at Court, Pasić and Pribicević campaigned to bring down the government ‘in the name of those sacrificed in the war’. As Radić continued to attack the ‘militarists and shysters’ in Belgrade, the war minister, General Hadžić, declared he could not serve in a government associated with the HRSS, and contrived to bring it down. Davidović privately made it clear that the King had forced his resignation, and he complained about the subversion of civilian government by the generals, who consistently exaggerated the degree of unrest in the country in their reports to Aleksandar.}}</ref> првата која не била предводена од Радикалната партија. Меѓутоа, во средината на 1920-тите, тој ја свртел својата идеологија во затвор, ги прифатил и монархијата и Уставот и почнал да работи со неговата преименувана Хрватска селанска партија (ХСС, зборот „републиканска“ бил исфрлен од името), од рамките на државниот систем.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/44|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/44 44]|quote=From prison, he issued a statement to the Peoples’ Assembly on 27 March in which he renounced his republican and federalist ambitions, and offered to work within the Vidovdan Constitution, though his communication to the King (coolly received) spoke of its eventual revision. In language as obsequious as it had been vitriolic in opposition, Radić accepted the authority of the Crown.}}</ref> Краток сојуз помеѓу ХСП на Радиќ и Радикалната партија на [[Никола Пашиќ|Пашиќ]], створен на 18 јули 1925 година, не довел никаде поради меѓусебниот и јавен презир, а ХСП ја прекинала соработката со радикалите на почетокот на април 1926 година.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/44|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/44 44]|quote=Pasić immediately [...] formed a government (18 July 1925) [...], with [five] portfolios going to members of the Croatian Peasant Party (HSS), as it was now promptly renamed. However, nothing of substance changed in the conduct of politics. Radić [continued to berate] his Radical colleagues in public for corruption. The Radicals for their part were openly contemptuous of Radić's capitulation, which they ascribed to fear and cupidity in equal parts. In early April 1926, Radić left the government, and the HSS reverted to its traditional opposition role. Four days later, Pasić also resigned, and his alliance with Radić proved to be his last taste of office.}}</ref> По смртта на Радиќ во 1928 година, партијата дошла под водство на Владко Мачек на 13 август 1928 година, кој дополнително ја свртел во корист на буржоаските политички кругови и интелектуализмот, далеку од селскиот и селанскиот аграризам првично замислен од Радиќ. Нему му била понудена можноста да ја води југословенската влада како премиер во јули 1932 година, откако кралот накратко ги разрешил [[Петар Живковиќ]] и Воислав Маринковиќ, но Мачек одбил.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/55|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/55 55]}}</ref> За време на кралската диктатура, тој создал моќни политички сојузи во опозицијата. Прво, ХСП се здружила со Демократската партија за да создадат Демократски селански сојуз, потоа се здружил со други сили како Словенечката народна партија и Југословенската муслиманска организација за да стане целосна „Обединета опозиција“. Овие сојузи успеале да постигнат добри изборни резултати и покрај отворено пристрасниот политички систем што го воспоставило Септемврискиот устав од 1931 година. Списокот на здружената опозиција успеал да обезбеди 45% од гласовите во декември 1938 година, што дополнително го поткопувала авторитетот на премиерот [[Милан Стојадиновиќ|Стојадиновиќ]].<ref>{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=119|quote=In the December 1938 elections, the "United Opposition" under the leadership of the Croatian Peasants’ Party had won an impressive 45 percent of the vote, while the governing party only garnered 54 percent. So it had become quite apparent that Stojadinović's politics were not sufficiently supported by the electorate.}}</ref> Стојадиновиќ потоа бил заменет со [[Драгиша Цветковиќ|Цветковиќ]] во февруари 1939 година.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/66|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/66 66]|quote=Stojadinović formed a second administration, but at the beginning of February 1939 his Slovene and Muslim ministerial colleagues, together with Dragisa Cvetkoviç, a Serb, resigned, stating as their reason the government’s intransigence over the Croat problem. Stojadinović's position was now untenable[.]}}</ref> == Договор == === Преговори === [[Драгиша Цветковиќ|Цветковиќ]] бил назначен за премиер поради неопходноста што регентот [[Павле Караѓорѓевиќ|Павле]] ја видел веднаш да се смири со хрватските регионалисти. Преку посредници во ХСП, Цветковиќ се сретнал со Мачек во [[Загреб]] на прелиминарни разговори.<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68 68-69]}}</ref> Цветковиќ и Мачек би можеле да заработат еден од друг: Цветковиќ би можел да добие легитимитет со многу потребен легитимитет кај хрватскиот народ, а со тоа и кај обединетата опозиција,<ref name=":1">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/129|title=The Contested Country: Yugoslav Unity and Communist Revolution, 1919-1953|last=Djilas|first=Alexis|publisher=Harvard University Press|year=1991|isbn=0674166981|location=London|pages=[https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/129 129]}}</ref> додека Мачек би можел да ја исполни својата регионалистичка агенда за зголемување на хрватската автономија. Преговорите траеле од април до август 1939 година и го создале Договорот ([[српскохрватски]]: Sporazum).<ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/130|title=The Contested Country: Yugoslav Unity and Communist Revolution, 1919-1953|last=Djilas|first=Alexis|publisher=Harvard University Press|year=1991|isbn=0674166981|location=London|pages=[https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/130 130]}}</ref> Договорот бил завршен на 20 август 1939 година, а ратификуван на 26 август.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68 68]}}</ref> === Услови === [[Податотека:Creation_of_Banovina.png|мини|250x250пкс| Савската и [[Приморска Бановина|Приморската Бановина]] биле споени во [[Бановина Хрватска]].]] [[Податотека:Banovina_of_Croatia_religious_map.png|мини|269x269пкс| Верска карта на Бановина Хрватска по општини, според пописот од 1931 година.]] Условите на договорот биле како што следува: Политика (27 август 1939) <cite class="citation cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" id="CITEREFПолитика_(&quot;Politics&quot;)1939"><span class="cs1-ws-icon" title="s:sr:Споразум Цветковић—Мачек (1939)">[[wikisource:sr:Споразум Цветковић—Мачек (1939)|''с.р:Споразум Цветковић—Мачек (1939)''&nbsp;]]</span>(на српски).</cite> <cite class="citation cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" id="CITEREFПолитика_(&quot;Politics&quot;)1939">стр.&nbsp;3 &#x2013; преку [[Викиизвор]] .</cite> * Член I ** Ќе биде создадена нова влада за [[Бановина Хрватска]]. * Член II ** Савската и Приморската Бановина ќе станат Бановина Хрватска. ** Дополнително, на тие две бановини ќе бидат додадени и мнозинските хрватски делови од регионите на Дубровник, Шид, Илок, Брчко, Градачац, Травник и Фојница. ** Делови од гореспоменатите региони без хрватско мнозинство ќе бидат одвоени и нема да бидат припоени кон Бановина Хрватска. * Член III ** Србите, Хрватите и Словенците треба да бидат еднакви пред законот во новата Бановина, како и во земјата воопшто. На трите етнички групи им се гарантира еднаков пристап до положбите во јавната служба во земјата. ** Верската еднаквост е загарантирана. Уставот на новата Бановина ќе гарантира еднакви основни граѓански и политички права. * Член IV ** Внатрешните задачи на [[земјоделство]]то, [[трговија]]та и [[индустрија]]та, [[шумите]] и [[Рударство|рудниците]], градежништвото, социјалната политика, јавното [[образование]], [[правда]]та и внатрешната администрација ќе бидат префрлени во јурисдикција на Бановина Хрватска. Бановината ќе соработува со военото раководство кога станува збор за концесии за рударство кои се од интерес за националната одбрана. ** Сите други работи, како и „прашањата од особено значење за државата“, како што се националната безбедност, сузбивањето на деструктивната пропаганда, полициското разузнавање, заштитата на јавниот ред и други, ќе останат на сојузната влада. ** На Хрватска ќе и биде обезбедена „неопходна финансиска автономија“, но на военото раководство ќе му се обезбеди неопходното влијание во производството и логистиката во Хрватска за да се обезбеди националната одбрана. * Член V ** Заедничка законодавна власт на кралот и Собранието во јурисдикција на Бановината. ** Создавање посебно Собрание за Бановината, слободно избран со универзално, рамноправно, непосредно и тајно гласање. Ќе се гарантира застапеноста на малцинствата. ** Кралот ќе ги извршува своите административни овластувања во рамките на Бановината преку бан. ** Забраната, именувана и разрешена од кралот, е одговорна пред кралот и Собранието. ** Писмените акти на кралската власт мора да бидат проследено потпишани од страна на банот за да бидат применувани во рамките на Бановината Хрватска. ** Создавање Уставен суд за решавање на споровите меѓу сојузната влада и Бановината. * Член VI ** Територијалниот обем и јурисдикционите права на Бановина ќе бидат загарантирани со посебна уставна одредба. Оваа одредба не може да се промени без согласност на Бановина. * Член VII ** Сојузната влада се согласува да донесе какви било нови закони кои би можеле да бидат неопходни за спроведување на договорот. Понатаму, иако не било официјализирао во договорот, Мачек влегол во кабинетот како вицепремиер. На колегите на Мачек им биле доделени уште четири функции во кабинетот, создавајќи ја Владата на национален договор.<ref name=":4">{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=120}}</ref><ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/69|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/69 69]}}</ref> Првиот и единствен бан бил Иван Шубашиќ, ветеран од [[Првата светска војна]], кој бил избран од регентот „[[Хрват]] на [[Срби]]те“ со надеж дека ќе го смири српското јавно мислење за договорот со Хрватите, иако гестот имал мал ефект врз негативната српска реакција на договорот.<ref name=":5" /> === Исход === За делот на ХСП од Селанско-демократската коалиција, договорот значел дека, исто како што направила ХРСП со [[Видовденски устав|Видовденскиот устав]], партијата сега ефективно функционирала во рамки на Септемврискиот устав и почнала да соработува со уставниот систем што претходно го отфрлила.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/130|title=The Contested Country: Yugoslav Unity and Communist Revolution, 1919-1953|last=Djilas|first=Alexis|publisher=Harvard University Press|year=1991|isbn=0674166981|location=London|pages=[https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/130 130]|quote=The HSS had in this way abandoned the program of the democratic opposition, whose main goal was fundamental change of the 1931 constitution.}}</ref> Меѓутоа, Мачек се приближил колку што можела да ја заврши хрватската автономија без целосна независност: Хрватска сега имала бан меѓу себе и кралот, и имала свое Собрание ([[хрватски]]: Sabor) во [[Загреб]], кое требало да се грижи за нејзините работи. Понатаму, тој постигнал пет владини функции за себе и за своите колеги.<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68 68-69]}}</ref> Сепак, одредбите од договорот биле привремени. Меѓутоа, планираните ревизии никогаш не се случиле, бидејќи [[Втората светска војна]] донело крај на [[Кралството Југославија]].<ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/130|title=The Contested Country: Yugoslav Unity and Communist Revolution, 1919-1953|last=Djilas|first=Alexis|publisher=Harvard University Press|year=1991|isbn=0674166981|location=London|pages=[https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/130 130]}}</ref> Новата Бановина Хрватска сочинувала околу една третина од територијата на целата земја. [[Хрватите]] сега биле единствената етничка група во Југославија со свој посветен политички ентитет во рамките на Кралството Југославија,<ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/130|title=The Contested Country: Yugoslav Unity and Communist Revolution, 1919-1953|last=Djilas|first=Alexis|publisher=Harvard University Press|year=1991|isbn=0674166981|location=London|pages=[https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/130 130]}}</ref> но населението исто така содржело 20% [[Срби]] и 4% [[Бошњаци]].<ref name=":4">{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=120}}</ref> Поголемиот дел од одредбите на договорот останале неисполнети, бидејќи избувнувањето на Втората светска војна во истата недела од ратификацијата на договорот и евентуалното вклучување на Југославија по [[Трет Рајх|германската]] инвазија во [[Априлска војна|април 1941 година]] го спречило неговата политичко остварување.<ref name=":4">{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=120}}</ref> === Реакција === ==== Хрватска ==== [[Податотека:Maček_Jutarnji_list_1939.jpg|мини|Хрватскиот весник ''Jutarni List'' го славел договорот на 30 август 1939 година.]] Хрватската реакција во рамките на [[Кралство Југославија|Југославија]] била, барем на почетокот, претежно позитивна, бидејќи [[Хрватите]], конечно, имале своја автономна влада и етнички дефиниран територијален ентитет што требал да биде наречен свој. Сепак, и [[Фашизам|фашистичките]] [[усташи]] и [[Сојуз на комунистите на Хрватска|хрватските комунисти]] не биле задоволни што спогодбата останала без целосна [[независност]].<ref name=":4">{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=120}}</ref> На позитивното мислење дополнително му помогнала и тоа што договорот добил легитимитет од неговите спонзори, особено Мачек, кој бил популарен како бранител на хрватските национални интереси.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/131|title=The Contested Country: Yugoslav Unity and Communist Revolution, 1919-1953|last=Djilas|first=Alexis|publisher=Harvard University Press|year=1991|isbn=0674166981|location=London|pages=[https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/131 131]}}</ref> Позитивното мислење за договорот меѓу Хрватите, сепак станувало сè полошо бидејќи спроведувањето на договорот заглавило и се појавиле економски тешкотии во врска со почетокот на [[Втората светска војна]].<ref name=":4" /> ==== Србија ==== Српската реакција била огорчена: 800.000 етнички [[Срби]], околу 20% од населението на [[Бановина Хрватска|Бановината]], сега биле предмет на хрватското Собрание, а пристапувањето на [[Хрвати|Хрватот]] Мачек во функцијата вицепремиер, било сфатено како уште повеќе како навреда.<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/69|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/69 69]}}</ref> Понатаму, фактот на самото постоење на хрватска бановина довело до политички повици за истото уредување за Србија. [[Слободан Јовановиќ]] од Српскиот културен клуб дал предлог кој би ги вклучил остатокот на [[Босна (регион)|Босна]] и [[Херцеговина]], остатокот на Црна Гора и [[вардарскиот дел на Македонија]] во ''бановина на српските земји''. Овој предлог достигнал фаза на планирање во средината на 1940 година, но никогаш не бил остварен поради зголемениот притисок врз земјата од [[Втората светска војна]].<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68 68-69]}}</ref><ref name=":4">{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=120}}</ref> И [[Православие|православното]] [[свештенство]] и офицерската класа на југословенските вооружени сили биле отворени во своето противење на договорот.<ref name=":6">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/132|title=The Contested Country: Yugoslav Unity and Communist Revolution, 1919-1953|last=Djilas|first=Alexis|publisher=Harvard University Press|year=1991|isbn=0674166981|location=London|pages=[https://archive.org/details/contestedcountry00djil_0/page/132 132]}}</ref> Дури и во либералните српски кругови, каде што Уставот од 1931 година не бил популарен, договорот бил отфрлен. Но, меѓу српските либерали, главниот гнев не бил кај српската влада која ги предала Србите, туку кај хрватската страна на договорот, како што Хрватите преку соработката со авторитарната влада го легитимирале и авторитарниот систем воопшто и конкретно Уставот од 1931 година.<ref name=":6" /> И либералите и конзервативците во Србија, сепак, положиле барем дел од вината во нозете на премиерот [[Драгиша Цветковиќ|Цветковиќ]], кој наскоро бил уште помалку популарен во Србија од неговиот авторитарен претходник [[Милан Стојадиновиќ|Стојадиновиќ]].<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/70|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/70 70]}}</ref> Општо земено, договорот повторно ги оптоварил српско-хрватските односи, кои се претежно се подобриле за време на обединетото противење на хрватските и српските либерали против авторитетот на централната влада.<ref name=":6" /> Главниот ефект на создавањето на [[Бановина Хрватска]] врз политичките ставови на повеќето српски творци на политики бил крајот на [[идеологија]]та на централизмот (исто така наречена унитаризам). До крајот на 1930-тите, повеќето српски политичари се залагале за сојузен систем и сакале да ги имитираат правата на хрватската автономија за Србите.<ref name=":4" /> ==== Остатокот од Југославија ==== [[Бошњаци]]те муслимани биле особено огорчени, бидејќи претходно веќе мораа да се справуваат со поделбата меѓу четири различни [[Бановина|бановини]], во кои сите биле малцинства. Сега, две од овие бановини биле споени во национална единица, што на Бошњаците им било одбиено,<ref>{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=120|quote=The Muslims were particularly bitter over the fact that Croats and Serbs had — seemingly bilaterally — divided up their country among themselves, and in doing so they had not only trampled the historical borders of Bosnia-Herzegovina but had also treated with contempt the regional identity of the populace.}}</ref> заедно со самото признавање како национална подкултура во Југославија, кое од нејзиното основање било првенствено дизајнирано околу [[Срби]]те, [[Хрватите]] и [[Словенци]]те. Не само што делови од бошњачкото население (4% од вкупното население на [[Бановина Хрватска]]) сега живее под хрватска власт, туку и нацртите за српска бановина од страна на [[Слободан Јовановиќ|Јовановиќ]] и Српскиот културен клуб се заканил да ја поткопа културната и политичката автономија и на преостанатите Бошњаци.<ref name=":4">{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=120}}</ref> Само еден член на новиот кабинет Цветковиќ-Мачек бил член на Југословенската муслиманска организација, што дополнително го зголемил впечатокот дека Хрватите склучиле договор со Србите за поделба на Босна и Херцеговина на штета на Бошњаците.<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68 68-69]}}</ref> За Словенците, работата била помалку за можно неизбежно национално уништување како во случајот со Босна и Херцеговина, туку повеќе за еднаквост меѓу трите народи.<ref name=":4">{{Наведена книга|title=A History of Yugoslavia|last=Calic|first=Marie-Janine|publisher=Purdue University Press|year=2014|isbn=9781557538383|location=West Lafayette|pages=120}}</ref> Словенците вообичаено стоеле рамо до рамо со Хрватите во заеднички скептицизам кон централната српска власт, но сега Хрватите очигледно склучиле договор со Србите што им доделил посебен третман, вклучително и посебно национално собрание што Словенија го немала. Иако [[Дравска Бановина|Дравската Бановина]] била нешто блиску до исклучиво словенечка [[административна единица]], таа немала ниту една посебна автономија како што имала Бановината Хрватска. Додека имало повици за Бановина Словенија, заканата од соседните [[Кралство Италија|Италија]] и [[Трет Рајх|Германија]] и [[Втората светска војна]] што брзо се проширувала, наскоро надворешните закани добиле предност.<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|publisher=Palgrave Macmillan|year=2001|isbn=0333792416|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/yugoslaviaconcis0000bens_i0i2/page/68 68-69]}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:CS1 Serbian-language sources (sr)]] [[Категорија:Политиката во 1939 година]] [[Категорија:Настани во август 1939 година]] [[Категорија:Хрватска во 1939 година]] [[Категорија:Југославија во 1939 година]] [[Категорија:Босна и Херцеговина во 1939 година]] [[Категорија:Договори на Кралство Југославија]] [[Категорија:Поделби на земји]] 2y89o7xly6mjmskwwp3464ez6pew9gs Гордана Димитриеска Кочоска 0 1350226 5591216 5500197 2026-07-12T20:38:43Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591216 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Гордана Димитриеска Кочоска | image = Gordana Dimitrieska-Kočoska official portrait 2024 (cropped).jpg | caption = | office = [[Министер за финансии на Македонија|Министерка за финансии]] | term_start = [[23 јуни]] [[2024]] | term_end = | primeminister = [[Христијан Мицкоски]] | predecessor = [[Фатмир Бесими]] | prior_term = | birth_name = Гордана Димитриеска | birth_date = {{роден на и возраст|1983|12|2|df=yes}} | birth_place = [[Тетово]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = [[Македонија]] | nationality = Македонка | party = [[ВМРО-ДПМНЕ]] | otherparty = | height = | spouse = | relations = | children = 2 | parents = | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = | occupation = | profession = | known_for = | salary = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = }} '''Гордана Димитриеска Кочоска''' (р. 6 јуни 1983 во [[Тетово]]) — [[Македонија|македонска]] [[политичар|политичарка]] и актуелна [[министер за финансии на Македонија|министерка за финансии]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://finance.gov.mk/%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0/ |title=finance.gov.mk/биографија на Гордана Димитриеска Кочоска |accessdate=2025-01-15 |archive-date=2025-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219092809/https://finance.gov.mk/%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0/ |url-status=dead }}</ref> од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. ==Животопис== Таа е дипломиран економист и дипломирала на [[Економски факултет - Скопје|Економскиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]], со просечна оценка од 9.55. Потоа Димитриеска Кочоска станала магистер по [[економски науки]] на истиот факултет. Димитриеска Кочоска поседува обуки, професионални надградби и меѓународни сертификати од повеќе области, како што е анализа на финансиски извештаи, сметководствена аналитика, менаџирање, контрола и управување, завршила и Академија за контрола, во Менаџмент центар - Белград, а лиценцирана од СА Akademie AG. Била вработена во приватно [[претпријатие]], како финансиски советник во областа на управување и финансии. Претходно работела во Стопанска Банка, во [[Македонски Телеком]] во секторот на [[Данок|даноци]], во [[Министерство за финансии на Македонија|Министерство за финансии]] во Секторот за јавен долг, а воедно во одреден период е и директор за финансии во [[ЕЛЕМ]], во времето кога со ова претпријатие управувал сегашниот [[водач]] на [[ВМРО-ДПМНЕ]], [[Христијан Мицкоски]]. Димитриеска Кочоска е мажена и е мајка на две деца. ==Поврзано== == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Димитриеска Кочоска, Гордана}} [[Категорија:Политичари од Тетово]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Министри за финансии на Република Македонија]] 8r6fxsrpelt6npwj3z9oiyf0pj28zdv Александар Николоски 0 1350558 5591182 5589575 2026-07-12T20:10:40Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591182 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Александар Николоски | image =Aleksandar Nikolovski official portrait 2024 (cropped).jpg | caption = | office = [[Министер за транспорт и врски на Македонија]] | term_start = [[23 јуни]] [[2024]] | term_end = | primeminister = [[Христијан Мицкоски]] | president = [[Гордана Силјановска-Давкова]] | predecessor = [[Благој Бочварски]] | office2 = Пратеник во [[Собрание на Република Македонија]] | term_start2 = [[21 јуни]] [[2008]] | term_end2 = [[23 јуни]] [[2024]] | primeminister2 = [[Никола Груевски]]<br>[[Зоран Заев]]<br>[[Христијан Мицкоски]] | president2 = [[Ѓорге Иванов]]<br>[[Стево Пендаровски]]<br>[[Гордана Сиљановска-Давкова]] | prior_term = | birth_name = Александар Николоски | birth_date = {{роден на и возраст|1984|03|24|df=yes}} | birth_place = [[Охрид]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | party = [[ВМРО-ДПМНЕ]] | otherparty = | height = | spouse =Александра Николоска | relations = | children = 1 | parents = | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]] | occupation = | profession = | known_for = | salary = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] }} '''Александар Николоски''' (р. {{роден на|24|март|1984}} во [[Охрид]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] и тековен [[министер за транспорт и врски на Македонија|министер за транспорт и врски]]<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://mtc.gov.mk/mk-MK/ministerstvo/minister|title=Министер за транспорт - Александар Николоски|work=mtc.gov.mk|language=mk|accessdate=2026-01-16}}</ref> од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]],<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk/vmro-dpmne-ns_article-aleksandar-nikoloski-11.nspx|title=Пратеници - Александар Николоски|work=sobranie.mk|language=mk|accessdate=2026-01-16}}</ref> тој исто така е потпретседател на истата партија. ==Животопис== Александар Николоски е роден на [[24 март]] [[1984|1984 година]] во [[Охрид]]. Стекнал више образование во [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет „Јустијан I“ - Скопје]]. Меѓу [[2000]]-[[2002|2002 година]] Николоски бил претседател на Средношколската унија на Македонија. Меѓу 2002-[[2004|2004 година]] Николоски бил секретар на ФРЕСТА. Во [[2006|2006 година]], Николоски е избран за пратеник во [[Собранието на Република Македонија]], каде што остранува сé до [[2016|2016 година]], а потоа повторно е избран во [[2020|2020 година]] каде останува до [[2024|2024 година]].<ref name=":0" /><ref name=":1" /> После [[Македонски претседателски избори (2024)|Претседателските избори во 2024 година]], Николоски бил назначен за [[Министер за транспорт и врски на Македонија|министер за транспорт и врски]] во [[35. влада на Македонија]], предводена од [[Христијан Мицкоски]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николоски, Александар}} [[Категорија:Политичари од Охрид]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Министри за транспорт и врски на Република Македонија]] ac3bbeb3i4fxhzbhc5gg0297wkhixlo 5591211 5591182 2026-07-12T20:36:25Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591211 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Александар Николоски | image =Aleksandar Nikolovski official portrait 2024 (cropped).jpg | caption = | office = [[Министер за транспорт и врски на Македонија]] | term_start = [[23 јуни]] [[2024]] | term_end = | primeminister = [[Христијан Мицкоски]] | predecessor = [[Благој Бочварски]] | office2 = Пратеник во [[Собрание на Република Македонија]] | term_start2 = [[21 јуни]] [[2008]] | term_end2 = [[23 јуни]] [[2024]] | primeminister2 = [[Никола Груевски]]<br>[[Зоран Заев]]<br>[[Христијан Мицкоски]] | president2 = [[Ѓорге Иванов]]<br>[[Стево Пендаровски]]<br>[[Гордана Сиљановска-Давкова]] | prior_term = | birth_name = Александар Николоски | birth_date = {{роден на и возраст|1984|03|24|df=yes}} | birth_place = [[Охрид]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | party = [[ВМРО-ДПМНЕ]] | otherparty = | height = | spouse =Александра Николоска | relations = | children = 1 | parents = | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]] | occupation = | profession = | known_for = | salary = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] }} '''Александар Николоски''' (р. {{роден на|24|март|1984}} во [[Охрид]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] и тековен [[министер за транспорт и врски на Македонија|министер за транспорт и врски]]<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://mtc.gov.mk/mk-MK/ministerstvo/minister|title=Министер за транспорт - Александар Николоски|work=mtc.gov.mk|language=mk|accessdate=2026-01-16}}</ref> од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]],<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk/vmro-dpmne-ns_article-aleksandar-nikoloski-11.nspx|title=Пратеници - Александар Николоски|work=sobranie.mk|language=mk|accessdate=2026-01-16}}</ref> тој исто така е потпретседател на истата партија. ==Животопис== Александар Николоски е роден на [[24 март]] [[1984|1984 година]] во [[Охрид]]. Стекнал више образование во [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правниот факултет „Јустијан I“ - Скопје]]. Меѓу [[2000]]-[[2002|2002 година]] Николоски бил претседател на Средношколската унија на Македонија. Меѓу 2002-[[2004|2004 година]] Николоски бил секретар на ФРЕСТА. Во [[2006|2006 година]], Николоски е избран за пратеник во [[Собранието на Република Македонија]], каде што остранува сé до [[2016|2016 година]], а потоа повторно е избран во [[2020|2020 година]] каде останува до [[2024|2024 година]].<ref name=":0" /><ref name=":1" /> После [[Македонски претседателски избори (2024)|Претседателските избори во 2024 година]], Николоски бил назначен за [[Министер за транспорт и врски на Македонија|министер за транспорт и врски]] во [[35. влада на Македонија]], предводена од [[Христијан Мицкоски]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Николоски, Александар}} [[Категорија:Политичари од Охрид]] [[Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ]] [[Категорија:Министри за транспорт и врски на Република Македонија]] a2zgfbp4c9yw2zrtmwk43hlje3k3phe Панче Тошковски 0 1351305 5591191 5492087 2026-07-12T20:19:33Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591191 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Панче Тошковски |image=Panče Toškovski official portrait 2024 (cropped).jpg |party=[[ВМРО-ДПМНЕ]] |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |office=[[Министер за внатрешни работи на Македонија|Министер за внатрешни работи]] |term_start=[[28 јануари]] [[2024]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |president=[[Стево Пендаровски]]<br>[[Гордана Сиљановска-Давкова]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1982|6|14}} |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |predecessor=[[Оливер Спасовски]] |birth_name=Панче Тошковски |nationality=[[Македонија|Македонец]] }} '''Панче Тошковски''' (р. [[14 јуни]] [[1982]] во [[Скопје]]) — [[Македонци|македонски]] [[политичар]]. Тој моментално е [[Министер за внатрешни работи на Македонија|министер за внатрешни работи]] и член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]]. Во минатото бил [[адвокат]], и советник од редовите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]]. == Животопис == Панче Тошковски е роден на 14 јуни 1982 г. во [[Скопје]]. Тој бил Член во Експертскиот тим на [[Влада на Македонија|Владата на Република Македонија]] во 2008 година.Меѓу Октомври 2008 – октомври 2011 година тој бил советник. Помеѓу Октомври 2011 - 2024 година, Тошковски бил [[адвокат]]. На 28 јануари 2024 г. Тошковски станал [[Министер за внатрешни работи на Македонија|министер за внатрешни работи]] во [[Влада на Талат Џафери|Техничката влада на Талат Џафери]] од редовите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]]. На 23 јуни 2024 г. официјално ја презема функцијата [[Министер за внатрешни работи на Македонија|Министер за внатршени работи]] во Кабинетот на [[Христијан Мицкоски|Христијан Мицковски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/PancheToshkovski/|title=Facebook|work=www.facebook.com|accessdate=2024-07-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2024/06/24/panche-toshkovski-ja-prezede-funkczijata-minister-za-vnatreshni-raboti/|title=Панче Тошковски ја презеде функцијата министер за внатрешни работи|last=Дејан|first=Дејан|date=2024-06-24|work=telma.com.mk|language=mk-MK|accessdate=2024-07-02}}</ref> === Неговото постапување во пожарот во ноќниот клуб во Кочани === [[Податотека:Pance-toskovski-kocani.png|лево|мини|290x290пкс|Прва прес-конференција на Тошковски по трагедијата, лево од него е заменик-министерот за внатрешни работи, Астрит Исеини, десно е директорот на бирото за јавна безбедност, Александар Јанев.]] Министерот Тошковски веднаш по [[Трагедија|трагедијата]] одржа повеќе брифинзи. Рече дека [[Пожар во ноќен клуб во Кочани|ноќниот клуб „Пулс“]] во [[Кочани]] работел со „фалсификувана лиценца“ и долго немал легална дозвола. Тој објави дека над 20 лица се осомничени (околу 15 веќе се во [[полиција]]), меѓу кои поранешен државен секретар и поранешен директор на Дирекцијата за заштита и спасување. Повикувајќи се на собраните [[Доказ|докази]], изјави дека осомничените кои се во станица „имаат директна вина“, вклучувајќи го организаторот на настанот и дека сите одговорни ќе бидат приведени по име и презиме. Тој соопшти дека во [[Ноќен клуб|клубот]] имало околу 500 посетители (продадени 250 карти) и дека меѓу жртвите имало млади и три малолетни – дванаесетмина биле повредени, а тројца загинале. На конференции тој првично јавно издвои предизвикувачки пораки („без милост за виновните“) и во јуни 2025 одговараше на новинарски прашања, истакнувајќи дека семејствата на жртвите имаат „право да бараат одговори“ и дека институциите се должни да им ги дадат. Во истиот тон тој ги обвини „политичките лешинари“ за обиди да ги манипулираат родителите на настраданите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/kochanskata-diskoteka-so-59-zhrtvi-rabotela-so-falsifikuvani-litsentsi-uapseni-eksdirektor-i-vraboteni-vo-direktsijata-za-zashtita-i-spasuvane-i-drzhaven-sekretar-vo-ministerstvo-za-ekonomija-reche-to/|title=КОЧАНСКАТА ДИСКОТЕКА СО 59 ЖРТВИ РАБОТЕЛА СО ФАЛСИФИКУВАНИ ЛИЦЕНЦИ, УАПСЕНИ ЕКСДИРЕКТОР И ВРАБОТЕНИ ВО ДИРЕКЦИЈАТА ЗА ЗАШТИТА И СПАСУВАЊЕ И ДРЖАВЕН СЕКРЕТАР ВО МИНИСТЕРСТВО ЗА ЕКОНОМИЈА, РЕЧЕ ТОШКОВСКИ|date=2025-03-16|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2026-01-05}}</ref> Под негово раководство [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] презеде итни мерки. Приведени се директори, оперативци и организатори, спроведени се претреси (во [[Министерство за економија и труд на Македонија|Министерството за економија]]) и се одземени документи и опрема. На 18 март 2025, тој донесе одлуки за разрешување на седум началници и командири во СВР Штип и ОВР Кочани (вклучувајќи го началникот на СВР Штип и началникот на секторот полиција во Штип) поради утврдената одговорност на полицијата за нелегалното работење на клубот. Подоцна, на 26 март, тој назначи нови раководители (Бојан Величковски за началник на СВР Штип, Игор Јаковлевски за началник на ОВР Кочани, Горан Миленковски за командир на полиција во Кочани). Министерот јавно рече дека одобрувањето на дозволата за „Пулс“ е „службена злоупотреба“ – инспекторите во Штип легализирале клуб што имал пријави за прекршување на протоколи, а полициските началници потпишале позитивно мислење за неа. МВР додаде и логистичка поддршка, испрати [[Хеликоптер|хеликоптери]] за транспорт на повредените до скопските [[Клиника|клиники]] и интензивно ја зголеми контролната активност над останатите кафулиња и клубови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/33349711.html|title=Екс министерот за економија Крешник Бектеши викнат на информативен разговор|date=2025-03-16|work=Радио Слободна Европа|language=mk|accessdate=2026-01-05}}</ref> {{Министерство за внатрешни работи на Македонија}} [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] работело тесно со [[Јавно обвинителство на Македонија|Јавното обвинителство]] и другите служби. На местото на настанот беа ангажирани обвинители од Основното и од Републичкото јавно обвинителство со цел итна истрага. Министерот сам истакна дека „МВР и ОЈО координирано работат на терен“. Во [[Кочани]] допатуваа директорот на ЦУК, [[Стојанче Ангелов]] и директорот на [[Биро за јавна безбедност|БЈБ]], Александар Јанев, а беше најавено и доаѓање на премиерот [[Христијан Мицкоски|Мицкоски]], но премиерот не дојде во [[Кочани]]. Во истата линија, МВР овозможи превоз на повредени со медицински хеликоптери, а во соработка со [[Министерство за здравство на Македонија|Министерството за здравство]] се распоредија болнички тимови низ земјата. Таа координација се прошири и меѓународно: Бугарија прогласи Ден на жалост (18 март 2025) и прими 14 повредени за лекување. Министерот организираше и внатрешна истражна мрежа: МВР истражува дали полициски службеници биле вклучени во издавање на нелегална дозвола (во тек е одделна истрага на обвинителството за организиран криминал против седум полицајци). Во секој случај, МВР дејствуваше во рамките на владините тела (Кабинетот на премиерот, Општина Кочани) и во координација со граѓанските служби, барајќи одговорност „во хируршки прецизна акција“, како што порача премиерот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://time.mk/c/91e8c2b58f/#:~:text=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D1%82%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%88%D0%BD%D0%B8%20%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B8%20%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B5,%D0%9E%D0%B4%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%20%D0%A8%D1%82%D0%B8%D0%BF%204|title=Тошковски разреши пет началници и по еден помошник-началник и командир во СВР Штип и ОВР Кочани|work=time.mk|accessdate=2026-01-05}}</ref> Јавноста бурно реагираше. Семејствата на жртвите и групи за [[граѓанско право]] организираа [[Протест|протести]] и [[Марширање|маршеви]] („Марш за ангели“ во [[Кочани]] и [[Скопје]]), носејќи пораки како „Корумпираниот систем ги уби нашите деца“. На протестите [[Родител|родителите]] јавно ги обвинија [[Политичар|политичарите]] за дозволување на клубот да работи, бараа одговорност и честопати повикуваа на оставка од министерот. Медиумите објавуваа факти од неговите изјави – на пример, за уапсените осомничени и фалсификуваната лиценца – но и критики. Телевизии и весници известуваа како премиерот Мицкоски и други лидери најавуваат „операција без милост“ за виновниците. Семејствата, пак, тврдат дека институциите ги манипулираат и пласираат селективна истрага. Во јавноста не се забележани значајни пофалби за Тошковски; наместо тоа, медиумите нагласуваа дека луѓето бараат целосна правда и објаснување за неговото (не)дејствување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/toshkovski-naznachi-novi-nachalnitsi-na-svr-shtip-i-ovr-kochani/|title=Тошковски назначи нови началници на СВР Штип и ОВР Кочани|last=Николовски|first=Никола|date=2025-03-26|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-01-05}}</ref> Министерот Тошковски се соочи со остра критика. [[Опозиција (политика)|Опозицијата]], предводена од [[Социјалдемократски сојуз на Македонија|СДСМ]], ја критикуваше неговата одговорност. [[Пратеник (Македонија)|Пратеникот]] [[Благој Бочварски]] кажа дека Тошковски „заради морал треба да поднесе оставка“ затоа што МВР не ја спречила нелегалната дискотека. Семејствата побараа слично – тие го прашуваа зошто не бил уапсен одреден функционер и сами извикуваа „Министре, оставка!“. Надвор од земјата, [[медиуми]] (на пример италијанско-истражувачки портал) ја критикуваа „прогнилата од корупција“ македонската власт, обвинувајќи и ја за „убиството“ на младите од Кочани. Притоа, пратениците на владејачката коалиција не дозволија пленарно сослушување на министерот – барањето беше блокирано со 72 гласа „против“. Тој сам призна дека размислувал за оставка, но се воздржал „за да не пречи на истрагата“. До политички последици дојде на локално ниво: [[градоначалникот]] на [[Општина Кочани|Кочани]] (Љупчо Папазов од [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]]) поднесе оставка под притисок, што доведе до избор на независен градоначалник (Венко Крстевски). На централно ниво, [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] го задржа Тошковски на функцијата и го поддржа процесот на истрага. Дотогаш, под притисок од јавноста, системските испитувања на слични трагедии беа повторно отворани. Сепак, за Тошковски последиците беа главно репутациони – тој остана министер, но со сериозно нарушен јавен имиџ и продолжен притисок од опозицијата и семејствата за целосна расчистување на случајот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2025/06/03/roditelite-na-zhrtvite-od-kochani-imaat-pravo-na-da-baraat-odgovori-veli-toshkovski/|title=Родителите на жртвите од Кочани имаат право на да бараат одговори, вели Тошковски|last=Дејан|first=Дејан|date=2025-06-03|work=telma.com.mk|language=mk-MK|accessdate=2026-01-05}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{МВР-министри}} am0pfbq0pqa5jg0prkuf9ih9xsidw13 Игор Филков 0 1351386 5591192 5586198 2026-07-12T20:21:04Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591192 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Игор Филков |image=Igor Filkov official portrait 2024 (cropped).jpg |office=[[Министер за правда на Македонија|Mинистер за правда]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |predecessor=[[Кренар Лога]] |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1979|6|7}} |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |party=[[ЗНАМ]] |president=[[Гордана Силјановска-Давкова]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |birth_name=Игор Филков |nationality=[[Македонија|Македонец]] |education=[[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правен факултет „Јустинијан I“]] }} '''Игор Филков''' (р. [[7 јуни]] [[1979]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Тој моментално е [[Министер за правда на Македонија|министер за правда]] и претседавач на Централниот одбор на партијата [[За наша Македонија|ЗНАМ]]. = Животопис = Игор Филков е роден на 7 Јуни 1979 г. во Скопје. Дипломирал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правен Факултет „Јустинијан Први“]] Скопје, [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|УКИМ]], во период од 2000 – 2002, каде бил и Активист на Студентскиот Сојуз на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]. Бил вработен во локалната канцеларија во [[Македонија]] за [[Република Косово|Косово]], Логистика и набавка НВО Солидаритес – Solidarités International. Во период од 1997 – 2002 бил активист во Студентски Сојуз. Тој бил избран да ја извршува функцијата [[Министер за правда на Македонија|министер за правда]] во Кабинетот на [[Христијан Мицкоски]] како член на партијата [[За наша Македонија|ЗНАМ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dvizenjeznam.org.mk/2024/06/15/igor-filkov-kandidat-za-minister-za-pravda-i-goran-minchev-kandidat-za-minister-za-javna-administraczija/|title=Игор Филков кандидат за Министер за правда и Горан Минчев кандидат за Министер за јавна администрација|last=radoslav.n.v@gmail.com|date=2024-06-15|work=Движење ЗНАМ - За наша Македонија|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://360stepeni.mk/igor-filkov-za-pravda-goran-minchev-za-administratsija-znam-gi-soopshti-svoite-predlozi-za-ministri/|title=Игор Филков за правда, Горан Минчев за администрација – ЗНАМ ги соопшти своите предлози за министри|last=360степени|date=2024-06-14|work=360 степени|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://libertas.mk/znam-gi-soopshti-kandidatite-za-ministri-vo-novata-vlada/|title=Игор Филков и Горан Минчев министри од ЗНАМ во владата на Мицковски|last=Libertas|first=Libertas|date=2024-06-14|work=Либертас|language=en-US|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fokus.mk/znam-predlozhi-ministri-filkov-za-pravda-minchev-za-administratsija/|title=ЗНАМ предложи министри - Филков за правда, Минчев за администрација|date=2024-06-14|work=Фокус|language=en-GB|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614213652/https://fokus.mk/znam-predlozhi-ministri-filkov-za-pravda-minchev-za-administratsija/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://emagazin.mk/%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D0%B5-%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80/|title=Кој е Игор Филков, кандидат за министер за правда|last=Редакција|date=2024-06-21|work=еМагазин|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/znam-gi-otkri-kandidatite-za-ministerstvata-za-pravda-i-za-javna-administracija-igor-filkov-i-goran-minchev-bea-predlozeni-ministri/|title=ЗНАМ ги откри кандидатите за министерствата за правда и за јавна администрација, Игор Филков и Горан Минчев беа предложени министри|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.gov.mk/minister/minister/1|title=Министерство за Правда|work=www.pravda.gov.mk|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625213647/https://www.pravda.gov.mk/minister/minister/1|url-status=dead}}</ref> ====== Контроверзи ====== Во [[пролетта]] [[2026|2026 година]], Филков се соочи со барања, протести и закани од страна на албански студентски организации, поддржани од [[Демократска унија за интеграција|ДУИ]], за овозможување полагање на правосудниот испит на [[албански јазик]]. Тој јавно ги отфрлил ваквите иницијативи, оценувајќи ги како обид за политички притисок и етничка конфронтација. Според Филков, испитот е исклучиво прашање на стручност и почитување на правниот поредок, додека законската обврска за познавање на [[македонскиот јазик]] не претставува дискриминација, туку уставна вредност и темел на институционалниот систем. Тој нагласи дека [[Министерство за правда на Македонија|Министерството]] прифатил само аргументиран институционален дијалог, отфрлајќи секаква можност за уривање на правосудните критериуми преку улични притисоци. Дополнително истакнал:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://24.mk/details/reakcija-na-ministerot-za-pravda-filkov-za-protestite-za-polaganje-na-pravosuden-ispit-na-albanski-jazik|title=Реакција на министерот за правда Филков за протестите за полагање на правосуден испит на албански јазик|work=24.mk|language=en|accessdate=2026-06-29}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kanal5.com.mk/reakcija-na-ministerot-za-pravda-igor-filkov-za-protestite-za-polaganje-na-pravosuden-ispit-na-albanski-jazik/a753933|title=Реакција на министерот за правда, Игор Филков за протестите за полагање на правосуден испит на албански јазик|work=kanal5.com.mk|language=mk|accessdate=2026-06-29}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mk.tv21.tv/toska-go-obvini-filkov-za-zabrana-na-ispit-na-albanski-ministerot-odgovori-osven-na-makedonski-zakonot-ne-dozvoluva-pravosuden-ispit-na-drug-jazik/|title=Тоска го обвини Филков за забрана на испит на албански - министерот одговори: Освен на македонски, Законот не дозволува правосуден испит на друг јазик|date=2026-02-26|work=https://mk.tv21.tv/|language=en|accessdate=2026-06-29}}</ref><blockquote>''Македонскиот јазик е'' ''службен јазик на целата територија на Република Македонија и темел на институционалниот и правниот систем.'' ''Игор Филков, 19 мај 2026 година''</blockquote> = Наводи = [[Категорија:Родени во 1979 година]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Министри за правда на Република Македонија]] [[Категорија:Македонски правници]] 6bqgu03b17gj1g7vb2mepofoctmioap 5591212 5591192 2026-07-12T20:37:25Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591212 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Игор Филков |image=Igor Filkov official portrait 2024 (cropped).jpg |office=[[Министер за правда на Македонија|Mинистер за правда]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |predecessor=[[Кренар Лога]] |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1979|6|7}} |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |party=[[ЗНАМ]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |birth_name=Игор Филков |nationality=[[Македонија|Македонец]] |education=[[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правен факултет „Јустинијан I“]] }} '''Игор Филков''' (р. [[7 јуни]] [[1979]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Тој моментално е [[Министер за правда на Македонија|министер за правда]] и претседавач на Централниот одбор на партијата [[За наша Македонија|ЗНАМ]]. = Животопис = Игор Филков е роден на 7 Јуни 1979 г. во Скопје. Дипломирал на [[Правен факултет „Јустинијан I“ - Скопје|Правен Факултет „Јустинијан Први“]] Скопје, [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|УКИМ]], во период од 2000 – 2002, каде бил и Активист на Студентскиот Сојуз на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]. Бил вработен во локалната канцеларија во [[Македонија]] за [[Република Косово|Косово]], Логистика и набавка НВО Солидаритес – Solidarités International. Во период од 1997 – 2002 бил активист во Студентски Сојуз. Тој бил избран да ја извршува функцијата [[Министер за правда на Македонија|министер за правда]] во Кабинетот на [[Христијан Мицкоски]] како член на партијата [[За наша Македонија|ЗНАМ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dvizenjeznam.org.mk/2024/06/15/igor-filkov-kandidat-za-minister-za-pravda-i-goran-minchev-kandidat-za-minister-za-javna-administraczija/|title=Игор Филков кандидат за Министер за правда и Горан Минчев кандидат за Министер за јавна администрација|last=radoslav.n.v@gmail.com|date=2024-06-15|work=Движење ЗНАМ - За наша Македонија|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://360stepeni.mk/igor-filkov-za-pravda-goran-minchev-za-administratsija-znam-gi-soopshti-svoite-predlozi-za-ministri/|title=Игор Филков за правда, Горан Минчев за администрација – ЗНАМ ги соопшти своите предлози за министри|last=360степени|date=2024-06-14|work=360 степени|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://libertas.mk/znam-gi-soopshti-kandidatite-za-ministri-vo-novata-vlada/|title=Игор Филков и Горан Минчев министри од ЗНАМ во владата на Мицковски|last=Libertas|first=Libertas|date=2024-06-14|work=Либертас|language=en-US|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fokus.mk/znam-predlozhi-ministri-filkov-za-pravda-minchev-za-administratsija/|title=ЗНАМ предложи министри - Филков за правда, Минчев за администрација|date=2024-06-14|work=Фокус|language=en-GB|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614213652/https://fokus.mk/znam-predlozhi-ministri-filkov-za-pravda-minchev-za-administratsija/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://emagazin.mk/%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D0%B5-%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80/|title=Кој е Игор Филков, кандидат за министер за правда|last=Редакција|date=2024-06-21|work=еМагазин|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/znam-gi-otkri-kandidatite-za-ministerstvata-za-pravda-i-za-javna-administracija-igor-filkov-i-goran-minchev-bea-predlozeni-ministri/|title=ЗНАМ ги откри кандидатите за министерствата за правда и за јавна администрација, Игор Филков и Горан Минчев беа предложени министри|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.gov.mk/minister/minister/1|title=Министерство за Правда|work=www.pravda.gov.mk|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625213647/https://www.pravda.gov.mk/minister/minister/1|url-status=dead}}</ref> ====== Контроверзи ====== Во [[пролетта]] [[2026|2026 година]], Филков се соочи со барања, протести и закани од страна на албански студентски организации, поддржани од [[Демократска унија за интеграција|ДУИ]], за овозможување полагање на правосудниот испит на [[албански јазик]]. Тој јавно ги отфрлил ваквите иницијативи, оценувајќи ги како обид за политички притисок и етничка конфронтација. Според Филков, испитот е исклучиво прашање на стручност и почитување на правниот поредок, додека законската обврска за познавање на [[македонскиот јазик]] не претставува дискриминација, туку уставна вредност и темел на институционалниот систем. Тој нагласи дека [[Министерство за правда на Македонија|Министерството]] прифатил само аргументиран институционален дијалог, отфрлајќи секаква можност за уривање на правосудните критериуми преку улични притисоци. Дополнително истакнал:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://24.mk/details/reakcija-na-ministerot-za-pravda-filkov-za-protestite-za-polaganje-na-pravosuden-ispit-na-albanski-jazik|title=Реакција на министерот за правда Филков за протестите за полагање на правосуден испит на албански јазик|work=24.mk|language=en|accessdate=2026-06-29}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kanal5.com.mk/reakcija-na-ministerot-za-pravda-igor-filkov-za-protestite-za-polaganje-na-pravosuden-ispit-na-albanski-jazik/a753933|title=Реакција на министерот за правда, Игор Филков за протестите за полагање на правосуден испит на албански јазик|work=kanal5.com.mk|language=mk|accessdate=2026-06-29}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mk.tv21.tv/toska-go-obvini-filkov-za-zabrana-na-ispit-na-albanski-ministerot-odgovori-osven-na-makedonski-zakonot-ne-dozvoluva-pravosuden-ispit-na-drug-jazik/|title=Тоска го обвини Филков за забрана на испит на албански - министерот одговори: Освен на македонски, Законот не дозволува правосуден испит на друг јазик|date=2026-02-26|work=https://mk.tv21.tv/|language=en|accessdate=2026-06-29}}</ref><blockquote>''Македонскиот јазик е'' ''службен јазик на целата територија на Република Македонија и темел на институционалниот и правниот систем.'' ''Игор Филков, 19 мај 2026 година''</blockquote> = Наводи = [[Категорија:Родени во 1979 година]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Политичари од Скопје]] [[Категорија:Министри за правда на Република Македонија]] [[Категорија:Македонски правници]] jctjofas6q5jijbu1p08z5b3p57kdhz Златко Перински 0 1351387 5591201 5249529 2026-07-12T20:28:51Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591201 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Златко Перински |image=Zlatko Perinski official portrait 2024 (cropped).jpg |office=[[Министер за локална самоуправа на Македонија|Министер за локална самоуправа]] |predecessor=[[Ристо Пенов]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1983|1|14}} |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |president=[[Гордана Силјановска-Давкова]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] }} '''Златко Перински''' (р. [[14 јануари]] [[1983]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Тој моментално е [[Министер за локална самоуправа на Македонија|министер за локална самоуправа]] од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. = Животопис = Златко Перински е роден на 14 Јануари 1983 г. во [[Скопје]]. Дипломирал на Факултетот за физичка култура-УКИМ, каде се стекнал со звање дипломиран професор/тренер, а со магистратура по менаџмент на човечки ресурси се стекнал на Институтот за политичко-правни истражувања-УКИМ/Универзитет за туризам и менаџмент Скопје. Во периодот од  2009-2012 година тој е основач и управител на Д.Т.У. Био Стем д.о.о.Скопје со дејност претставништво на Грчка банка за матични клетки за Македонија, додека од 2012-2014 година работи и е основач на институцијата: Bio Save d.o.o. Beograd, која е претставништво на Германска банка за матични клетки за [[Македонија]], [[Србија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Црна Гора]], [[Словенија]], [[Романија]] и [[Хрватска]]. Перински од 2014 до 2017 година е управител на С.Ц.Борис Трајковски Дооел Скопје, а  од 2021-2022 година бил генерален директор на ЈП. „Водовод и канализација“ Скопје . На 23ти Јуни 2024 г. тој бил избран за новиот [[Министер за локална самоуправа на Македонија|министер за локална самоуправа]] во Кабинетот на [[Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://emagazin.mk/%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D0%B5-%D0%B7%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%BE-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8/|title=Кој е Златко Перински, кандидат за министер за локална самоуправа|last=Редакција|date=2024-06-22|work=еМагазин|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/story/%D0%B7%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B7%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%BE-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0n9O|title=Златко Перински - министер за локална самоуправа|last=Стефановска|first=Славица|date=2024-06-23|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Наводи = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/al/story/%D0%B7%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B7%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%BE-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0n9O|title=Златко Перински - министер за локална самоуправа|last=Стефановска|first=Славица|date=2024-06-23|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2024/06/24/zlatko-perinski-ja-prezede-funkczijata-minister-za-lokalna-samouprava/|title=Златко Перински ја презеде функцијата министер за локална самоуправа|last=Дејан|first=Дејан|date=2024-06-24|work=telma.com.mk|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://skopjeinfo.mk/zlatko-perinski-kje-bide-nov-minister-za-lokalna-samouprava|title=Златко Перински ќе биде нов министер за локална самоуправа|work=skopjeinfo.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sitel.com.mk/tema-na-denot-so-zlatko-perinski-minister-za-lokalna-samouprava|title=Тема на денот со Златко Перински, министер за локална самоуправа|work=Сител Телевизија|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref> 8259b3nwm48ajwlgchmr4vvceo5ybjx 5591206 5591201 2026-07-12T20:34:17Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591206 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Златко Перински |image=Zlatko Perinski official portrait 2024 (cropped).jpg |office=[[Министер за локална самоуправа на Македонија|Министер за локална самоуправа]] |predecessor=[[Ристо Пенов]] |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1983|1|14}} |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] }} '''Златко Перински''' (р. [[14 јануари]] [[1983]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Тој моментално е [[Министер за локална самоуправа на Македонија|министер за локална самоуправа]] од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. = Животопис = Златко Перински е роден на 14 Јануари 1983 г. во [[Скопје]]. Дипломирал на Факултетот за физичка култура-УКИМ, каде се стекнал со звање дипломиран професор/тренер, а со магистратура по менаџмент на човечки ресурси се стекнал на Институтот за политичко-правни истражувања-УКИМ/Универзитет за туризам и менаџмент Скопје. Во периодот од  2009-2012 година тој е основач и управител на Д.Т.У. Био Стем д.о.о.Скопје со дејност претставништво на Грчка банка за матични клетки за Македонија, додека од 2012-2014 година работи и е основач на институцијата: Bio Save d.o.o. Beograd, која е претставништво на Германска банка за матични клетки за [[Македонија]], [[Србија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Црна Гора]], [[Словенија]], [[Романија]] и [[Хрватска]]. Перински од 2014 до 2017 година е управител на С.Ц.Борис Трајковски Дооел Скопје, а  од 2021-2022 година бил генерален директор на ЈП. „Водовод и канализација“ Скопје . На 23ти Јуни 2024 г. тој бил избран за новиот [[Министер за локална самоуправа на Македонија|министер за локална самоуправа]] во Кабинетот на [[Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://emagazin.mk/%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D0%B5-%D0%B7%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%BE-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8/|title=Кој е Златко Перински, кандидат за министер за локална самоуправа|last=Редакција|date=2024-06-22|work=еМагазин|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/story/%D0%B7%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B7%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%BE-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0n9O|title=Златко Перински - министер за локална самоуправа|last=Стефановска|first=Славица|date=2024-06-23|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Наводи = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/al/story/%D0%B7%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%B7%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%BE-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0n9O|title=Златко Перински - министер за локална самоуправа|last=Стефановска|first=Славица|date=2024-06-23|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2024/06/24/zlatko-perinski-ja-prezede-funkczijata-minister-za-lokalna-samouprava/|title=Златко Перински ја презеде функцијата министер за локална самоуправа|last=Дејан|first=Дејан|date=2024-06-24|work=telma.com.mk|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://skopjeinfo.mk/zlatko-perinski-kje-bide-nov-minister-za-lokalna-samouprava|title=Златко Перински ќе биде нов министер за локална самоуправа|work=skopjeinfo.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sitel.com.mk/tema-na-denot-so-zlatko-perinski-minister-za-lokalna-samouprava|title=Тема на денот со Златко Перински, министер за локална самоуправа|work=Сител Телевизија|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref> 4rmi9q1rtvmflueqnmgbjagugurmvk9 Цветан Трипуновски 0 1351404 5591196 5493713 2026-07-12T20:24:51Z Buli 2648 5591196 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Цветан Трипуновски |image=Cvetan Tripunovski official portrait 2024 (cropped).jpg |office=[[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија |Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство]] |predecessor=[[Љупчо Николовски]] |term_start=23 јуни 2024 |birth_date={{birth date and age|df=yes|1980|9|19}} |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |religion=[[МПЦ-ОА|Православие]] |occupation=[[Политичар]]<br>[[Земјоделски инженер]] |children=2 |president=[[Гордана Силјановска-Давкова]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] }} '''Цветан Трипуновски''' (р. [[19 септември]] [[1980]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Тој моментално е [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство]] од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/%D0%B7%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D1%86%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D1%98%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D1%88%D1%83%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%B8-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE|title=Цветан Трипуновски - министер за земјоделство, шумарство и водостопанство|last=Јанковски|first=Валентин|date=2024-06-23|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Животопис = Цветан Трипуновски е роден на 18 Септември 1980 г. во Скопје. Тој е дипломиран земјоделски инженер, член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и актуелен [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|министер за земјоделство, шуммарство и водостопанство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mzsv.gov.mk/%D0%9F%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0/M%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80.aspx|title=Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство|last=semos|work=www.mzsv.gov.mk|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706134415/https://www.mzsv.gov.mk/%D0%9F%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0/M%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zelenaberza.com.mk/czvetan-tripunovski-ke-bide-minister-za-zemjodelstvo/|title=Цветан Трипуновски ќе биде министер за земјоделство|date=2024-06-17|work=Зелена Берза|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> Првото вработување му е во 2005 година во Собранието на [[Град Скопје]] како помлад соработник, а бил и директор на [[Државна фитосанитарна лабораторија]], пратеник во [[Собранието на Република Македонија]], во два наврати бил државен советник во [[Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство]], директор на Државен инспекторат за земјоделство, два пати бил дополнителен заменик министер за земјоделство, шумарство и водостопанство, советник во ЈП Паркови и зеленило – Скопје и вработен во ВМРО-ДПМНЕ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//biografii-na-pratenici-ns_article-cvetan-tripunovski.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - Биографии на пратеници|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/login/|title=Регистрирај се или најави се за да можеш да ја видиш содржината|work=www.facebook.com|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d1%86%d0%b2%d0%b5%d1%82%d0%b0%d0%bd-%d1%82%d1%80%d0%b8%d0%bf%d1%83%d0%bd%d0%be%d0%b2%d1%81%d0%ba%d0%b8/|title=Цветан Трипуновски|date=2024-06-26|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Наводи = sfo9b0p624lq9rrudw60si7efslytfc 5591197 5591196 2026-07-12T20:25:20Z Buli 2648 5591197 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Цветан Трипуновски |image=Cvetan Tripunovski official portrait 2024 (cropped).jpg |office=[[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство]] |predecessor=[[Љупчо Николовски]] |term_start=23 јуни 2024 |birth_date={{birth date and age|df=yes|1980|9|19}} |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |religion=[[МПЦ-ОА|Православие]] |occupation=[[Политичар]]<br>[[Земјоделски инженер]] |children=2 |president=[[Гордана Силјановска-Давкова]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] }} '''Цветан Трипуновски''' (р. [[19 септември]] [[1980]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Тој моментално е [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство]] од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/%D0%B7%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D1%86%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D1%98%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D1%88%D1%83%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%B8-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE|title=Цветан Трипуновски - министер за земјоделство, шумарство и водостопанство|last=Јанковски|first=Валентин|date=2024-06-23|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Животопис = Цветан Трипуновски е роден на 18 Септември 1980 г. во Скопје. Тој е дипломиран земјоделски инженер, член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и актуелен [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|министер за земјоделство, шуммарство и водостопанство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mzsv.gov.mk/%D0%9F%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0/M%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80.aspx|title=Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство|last=semos|work=www.mzsv.gov.mk|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706134415/https://www.mzsv.gov.mk/%D0%9F%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0/M%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zelenaberza.com.mk/czvetan-tripunovski-ke-bide-minister-za-zemjodelstvo/|title=Цветан Трипуновски ќе биде министер за земјоделство|date=2024-06-17|work=Зелена Берза|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> Првото вработување му е во 2005 година во Собранието на [[Град Скопје]] како помлад соработник, а бил и директор на [[Државна фитосанитарна лабораторија]], пратеник во [[Собранието на Република Македонија]], во два наврати бил државен советник во [[Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство]], директор на Државен инспекторат за земјоделство, два пати бил дополнителен заменик министер за земјоделство, шумарство и водостопанство, советник во ЈП Паркови и зеленило – Скопје и вработен во ВМРО-ДПМНЕ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//biografii-na-pratenici-ns_article-cvetan-tripunovski.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - Биографии на пратеници|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/login/|title=Регистрирај се или најави се за да можеш да ја видиш содржината|work=www.facebook.com|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d1%86%d0%b2%d0%b5%d1%82%d0%b0%d0%bd-%d1%82%d1%80%d0%b8%d0%bf%d1%83%d0%bd%d0%be%d0%b2%d1%81%d0%ba%d0%b8/|title=Цветан Трипуновски|date=2024-06-26|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Наводи = 9iutuo520w54nq1ttxr7v58757omcfz 5591218 5591197 2026-07-12T20:41:45Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591218 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Цветан Трипуновски |image=Cvetan Tripunovski official portrait 2024 (cropped).jpg |office=[[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство]] |predecessor=[[Љупчо Николовски]] |term_start=23 јуни 2024 |birth_date={{birth date and age|df=yes|1980|9|19}} |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Македонци|Македонец]] |religion=[[МПЦ-ОА|Православие]] |occupation=[[Политичар]]<br>[[Земјоделски инженер]] |children=2 |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |party=[[ВМРО - ДПМНЕ]] }} '''Цветан Трипуновски''' (р. [[19 септември]] [[1980]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]]. Тој моментално е [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство]] од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/%D0%B7%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D1%86%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D1%98%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D1%88%D1%83%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%B8-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE|title=Цветан Трипуновски - министер за земјоделство, шумарство и водостопанство|last=Јанковски|first=Валентин|date=2024-06-23|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Животопис = Цветан Трипуновски е роден на 18 Септември 1980 г. во Скопје. Тој е дипломиран земјоделски инженер, член на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и актуелен [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|министер за земјоделство, шуммарство и водостопанство]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mzsv.gov.mk/%D0%9F%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0/M%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80.aspx|title=Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство|last=semos|work=www.mzsv.gov.mk|accessdate=2024-07-03|archive-date=2024-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706134415/https://www.mzsv.gov.mk/%D0%9F%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0/M%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://zelenaberza.com.mk/czvetan-tripunovski-ke-bide-minister-za-zemjodelstvo/|title=Цветан Трипуновски ќе биде министер за земјоделство|date=2024-06-17|work=Зелена Берза|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> Првото вработување му е во 2005 година во Собранието на [[Град Скопје]] како помлад соработник, а бил и директор на [[Државна фитосанитарна лабораторија]], пратеник во [[Собранието на Република Македонија]], во два наврати бил државен советник во [[Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство]], директор на Државен инспекторат за земјоделство, два пати бил дополнителен заменик министер за земјоделство, шумарство и водостопанство, советник во ЈП Паркови и зеленило – Скопје и вработен во ВМРО-ДПМНЕ.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sobranie.mk//biografii-na-pratenici-ns_article-cvetan-tripunovski.nspx|title=Собрание на Република Северна Македонија - Биографии на пратеници|work=www.sobranie.mk|language=en|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/login/|title=Регистрирај се или најави се за да можеш да ја видиш содржината|work=www.facebook.com|language=mk|accessdate=2024-07-03}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d1%86%d0%b2%d0%b5%d1%82%d0%b0%d0%bd-%d1%82%d1%80%d0%b8%d0%bf%d1%83%d0%bd%d0%be%d0%b2%d1%81%d0%ba%d0%b8/|title=Цветан Трипуновски|date=2024-06-26|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2024-07-03}}</ref> = Наводи = aay2lkde26fwkhco02npprolxhl21qj Сања Божиновска 0 1353400 5591176 5589576 2026-07-12T20:03:46Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ 5591176 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија Функционер | name = Сања Божиновска | image = Sanja Božinovska official portrait 2024 (cropped).jpg | caption = |office1 = [[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Министер за Енергетика, рударство и минерални суровини]] |primeminister1 = [[Христијан Мицкоски]] |term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor1 = нема |successor1 = | prior_term = | birth_name = Сања Божиновска | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1980|6|8}} | birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = {{unbulleted list|Македонско|Чешко|Бугарско}} | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | otherparty = | height = | spouse = | relations = | children = | parents = | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[Англо-Американски Универзитет]] | occupation = [[инженер]] | profession = | known_for = | salary = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = |religion=[[МПЦ-ОА|Православие]]|ethnicity=[[Македонци|Македонка]]|president1=[[Гордана Силјановска-Давкова]]}} '''Сања Божиновска''' (р. [[8 јуни]] [[1980]] година во [[Скопје]]) — инженер и експерт во областа на енергетиката. Таа е моментално Министерка за [[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Енергетика, рударство и минерални суровини]] од редовите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]]. ==Животопис== Сања Божиновска е искусен енергетски консултант со меѓународно искуство во областа на енергетските проекти и инвестиции. Родена е на 8 јуни 1980 година во Скопје и поседува тројно државјанство - македонско, чешко и бугарско. Божиновска ја започнува својата академска кариера на [[Англо-Американски Универзитет|Англо-Американскиот Универзитет]] во Прага, Чешка, каде што од 1998 до 2002 година студира бизнис администрација и политички науки. Потоа го продолжува своето образование на Универзитетот во Гронинген, Холандија, каде што во периодот од 2003 до 2004 година завршува магистерски студии по интернационален бизнис. Во 2013 година, пак, таа ја заврпшува програмата за енергетска транзиција и лидерство на Делта енергетскиот институт во Холандија, а во 2015 година ја завршува и извршната програма за жени лидери на Универзитетот Харвард, САД. Нејзината професионална кариера започнува во 2002 година како помлад асистент за ревизија во КПМГ Скопје, каде што работи на ревизорски проекти во приватни и невладини организации. Во 2006 година, пак, таа премиинува во EZPADA s.r.o. во Прага, Чешка, каде што работи во одделот за планирање и тргување со електрична енергија. Од 2006 до 2011 година, Божиновска е одговорна за стратегиски анализи и тргување во балканските земји. Од 2011 до 2014 година, Божиновска е извршен директор на сите компании на групацијата Руднап во ЦИЕ за трговија со електрична енергија. Во периодот од 2014 до 2018 година, пак, таа работи како партнер во Eng Service Trade Скопје, каде што е одговорна за формирање на стратегија за зголемување на пазарниот удел на компанијата. Од 2018 година до денес, Сања Божиновска работи како независен енергетски консултант, фокусирајќи се на енергетски проекти, инвестиции, договори за PPA проекти за сончеви централи, прекугранично тргување со енергија и работа на проекти за обновливи извори на енергија во ЦИЕ. Божиновска е активен учесник на повеќе од 100 енергетски конференции како говорник и модератор на панели во Србија, Бугарија, Романија, Црна Гора, Македонија, Албанија, Косово, Босна и Херцеговина, Словенија, Хрватска, Унгарија, Полска, Германија, Чешка и Австрија. Сања Божиновска течно говори англиски, чешки, српски и шпански јазик. ==Поврзано== ==Наводи== ==Надворешни врски== {{start box}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Министер за енергетика, рударство</br> и минерални суровини]]|before=''нова функција''|after=нема|years=2024–денес}} {{end box}} [[Категорија:Македонски министри]] 4lrfkh4noxt991g03f1wsx035dw5mig 5591177 5591176 2026-07-12T20:04:39Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ 5591177 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија Функционер | name = Сања Божиновска | image = Sanja Božinovska official portrait 2024 (cropped).jpg | caption = |office1 = [[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Министер за Енергетика, рударство и минерални суровини]] |primeminister1 = [[Христијан Мицкоски]] |term_start1 = [[23 јуни]] [[2024]] |predecessor1 = нема |successor1 = | prior_term = | birth_name = Сања Божиновска | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1980|6|8}} | birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = {{unbulleted list|Македонско|Чешко|Бугарско}} | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | otherparty = | height = | spouse = | relations = | children = | parents = | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[Англо-Американски Универзитет]] | occupation = [[инженер]] | profession = | known_for = | salary = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = |religion=[[МПЦ-ОА|Православие]]|ethnicity=[[Македонци|Македонка]]|president1=[[Гордана Силјановска-Давкова]]}} '''Сања Божиновска''' (р. [[8 јуни]] [[1980]] година во [[Скопје]]) — инженер и експерт во областа на енергетиката. Таа е моментално Министерка за [[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Енергетика, рударство и минерални суровини]] од редовите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]]. ==Животопис== Сања Божиновска е искусен енергетски консултант со меѓународно искуство во областа на енергетските проекти и инвестиции. Родена е на 8 јуни 1980 година во Скопје и поседува тројно државјанство - македонско, чешко и бугарско. Божиновска ја започнува својата академска кариера на [[Англо-Американски Универзитет|Англо-Американскиот Универзитет]] во Прага, Чешка, каде што од 1998 до 2002 година студира бизнис администрација и политички науки. Потоа го продолжува своето образование на Универзитетот во Гронинген, Холандија, каде што во периодот од 2003 до 2004 година завршува магистерски студии по интернационален бизнис. Во 2013 година, пак, таа ја заврпшува програмата за енергетска транзиција и лидерство на Делта енергетскиот институт во Холандија, а во 2015 година ја завршува и извршната програма за жени лидери на Универзитетот Харвард, САД. Нејзината професионална кариера започнува во 2002 година како помлад асистент за ревизија во КПМГ Скопје, каде што работи на ревизорски проекти во приватни и невладини организации. Во 2006 година, пак, таа премиинува во EZPADA s.r.o. во Прага, Чешка, каде што работи во одделот за планирање и тргување со електрична енергија. Од 2006 до 2011 година, Божиновска е одговорна за стратегиски анализи и тргување во балканските земји. Од 2011 до 2014 година, Божиновска е извршен директор на сите компании на групацијата Руднап во ЦИЕ за трговија со електрична енергија. Во периодот од 2014 до 2018 година, пак, таа работи како партнер во Eng Service Trade Скопје, каде што е одговорна за формирање на стратегија за зголемување на пазарниот удел на компанијата. Од 2018 година до денес, Сања Божиновска работи како независен енергетски консултант, фокусирајќи се на енергетски проекти, инвестиции, договори за PPA проекти за сончеви централи, прекугранично тргување со енергија и работа на проекти за обновливи извори на енергија во ЦИЕ. Божиновска е активен учесник на повеќе од 100 енергетски конференции како говорник и модератор на панели во Србија, Бугарија, Романија, Црна Гора, Македонија, Албанија, Косово, Босна и Херцеговина, Словенија, Хрватска, Унгарија, Полска, Германија, Чешка и Австрија. Сања Божиновска течно говори англиски, чешки, српски и шпански јазик. ==Поврзано== ==Наводи== ==Надворешни врски== {{start box}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Министер за енергетика, рударство</br> и минерални суровини]]|before=''нова функција''|after=нема|years=2024–денес}} {{end box}} {{Влада на Македонија (јуни 2024)}} [[Категорија:Македонски министри]] p0vu3j8mpcx83ysq45r71z8xiw2ghoe 5591186 5591177 2026-07-12T20:14:47Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591186 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија Функционер | name = Сања Божиновска | image = Sanja Božinovska official portrait 2024 (cropped).jpg | caption = |office1 = [[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Министер за Енергетика, рударство и минерални суровини]] |primeminister1 = [[Христијан Мицкоски]] |term_start1 = 23 јуни 2024 |predecessor1 = нема |successor1 = | prior_term = | birth_name = Сања Божиновска | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1980|6|8}} | birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = {{unbulleted list|Македонско|Чешко|Бугарско}} | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | otherparty = | height = | spouse = | relations = | children = | parents = | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[Англо-Американски Универзитет]] | occupation = [[инженер]] | profession = | known_for = | salary = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = |ethnicity=[[Македонци|Македонка]]|president1=[[Гордана Силјановска-Давкова]]}} '''Сања Божиновска''' (р. [[8 јуни]] [[1980]] година во [[Скопје]]) — инженер и експерт во областа на енергетиката. Таа е моментално Министерка за [[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Енергетика, рударство и минерални суровини]] од редовите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]]. ==Животопис== Сања Божиновска е искусен енергетски консултант со меѓународно искуство во областа на енергетските проекти и инвестиции. Родена е на 8 јуни 1980 година во Скопје и поседува тројно државјанство - македонско, чешко и бугарско. Божиновска ја започнува својата академска кариера на [[Англо-Американски Универзитет|Англо-Американскиот Универзитет]] во Прага, Чешка, каде што од 1998 до 2002 година студира бизнис администрација и политички науки. Потоа го продолжува своето образование на Универзитетот во Гронинген, Холандија, каде што во периодот од 2003 до 2004 година завршува магистерски студии по интернационален бизнис. Во 2013 година, пак, таа ја заврпшува програмата за енергетска транзиција и лидерство на Делта енергетскиот институт во Холандија, а во 2015 година ја завршува и извршната програма за жени лидери на Универзитетот Харвард, САД. Нејзината професионална кариера започнува во 2002 година како помлад асистент за ревизија во КПМГ Скопје, каде што работи на ревизорски проекти во приватни и невладини организации. Во 2006 година, пак, таа премиинува во EZPADA s.r.o. во Прага, Чешка, каде што работи во одделот за планирање и тргување со електрична енергија. Од 2006 до 2011 година, Божиновска е одговорна за стратегиски анализи и тргување во балканските земји. Од 2011 до 2014 година, Божиновска е извршен директор на сите компании на групацијата Руднап во ЦИЕ за трговија со електрична енергија. Во периодот од 2014 до 2018 година, пак, таа работи како партнер во Eng Service Trade Скопје, каде што е одговорна за формирање на стратегија за зголемување на пазарниот удел на компанијата. Од 2018 година до денес, Сања Божиновска работи како независен енергетски консултант, фокусирајќи се на енергетски проекти, инвестиции, договори за PPA проекти за сончеви централи, прекугранично тргување со енергија и работа на проекти за обновливи извори на енергија во ЦИЕ. Божиновска е активен учесник на повеќе од 100 енергетски конференции како говорник и модератор на панели во Србија, Бугарија, Романија, Црна Гора, Македонија, Албанија, Косово, Босна и Херцеговина, Словенија, Хрватска, Унгарија, Полска, Германија, Чешка и Австрија. Сања Божиновска течно говори англиски, чешки, српски и шпански јазик. ==Поврзано== ==Наводи== ==Надворешни врски== {{start box}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Министер за енергетика, рударство</br> и минерални суровини]]|before=''нова функција''|after=нема|years=2024–денес}} {{end box}} {{Влада на Македонија (јуни 2024)}} [[Категорија:Македонски министри]] 21f7apsrly89kh3hah1vcx3m69fqqyc 5591204 5591186 2026-07-12T20:32:47Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591204 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Инфокутија Функционер | name = Сања Божиновска | image = Sanja Božinovska official portrait 2024 (cropped).jpg | caption = | office1 = [[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Министер за Енергетика, рударство и минерални суровини]] | primeminister1 = [[Христијан Мицкоски]] | term_start1 = 23 јуни 2024 | predecessor1 = нема | successor1 = | prior_term = | birth_name = Сања Божиновска | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1980|6|8}} | birth_place = [[Скопје]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = {{unbulleted list|Македонско|Чешко|Бугарско}} | party = [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] | otherparty = | height = | spouse = | relations = | children = | parents = | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[Англо-Американски Универзитет]] | occupation = [[инженер]] | profession = | known_for = | salary = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = |ethnicity=[[Македонци|Македонка]]}} '''Сања Божиновска''' (р. [[8 јуни]] [[1980]] година во [[Скопје]]) — инженер и експерт во областа на енергетиката. Таа е моментално Министерка за [[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Енергетика, рударство и минерални суровини]] од редовите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]]. ==Животопис== Сања Божиновска е искусен енергетски консултант со меѓународно искуство во областа на енергетските проекти и инвестиции. Родена е на 8 јуни 1980 година во Скопје и поседува тројно државјанство - македонско, чешко и бугарско. Божиновска ја започнува својата академска кариера на [[Англо-Американски Универзитет|Англо-Американскиот Универзитет]] во Прага, Чешка, каде што од 1998 до 2002 година студира бизнис администрација и политички науки. Потоа го продолжува своето образование на Универзитетот во Гронинген, Холандија, каде што во периодот од 2003 до 2004 година завршува магистерски студии по интернационален бизнис. Во 2013 година, пак, таа ја заврпшува програмата за енергетска транзиција и лидерство на Делта енергетскиот институт во Холандија, а во 2015 година ја завршува и извршната програма за жени лидери на Универзитетот Харвард, САД. Нејзината професионална кариера започнува во 2002 година како помлад асистент за ревизија во КПМГ Скопје, каде што работи на ревизорски проекти во приватни и невладини организации. Во 2006 година, пак, таа премиинува во EZPADA s.r.o. во Прага, Чешка, каде што работи во одделот за планирање и тргување со електрична енергија. Од 2006 до 2011 година, Божиновска е одговорна за стратегиски анализи и тргување во балканските земји. Од 2011 до 2014 година, Божиновска е извршен директор на сите компании на групацијата Руднап во ЦИЕ за трговија со електрична енергија. Во периодот од 2014 до 2018 година, пак, таа работи како партнер во Eng Service Trade Скопје, каде што е одговорна за формирање на стратегија за зголемување на пазарниот удел на компанијата. Од 2018 година до денес, Сања Божиновска работи како независен енергетски консултант, фокусирајќи се на енергетски проекти, инвестиции, договори за PPA проекти за сончеви централи, прекугранично тргување со енергија и работа на проекти за обновливи извори на енергија во ЦИЕ. Божиновска е активен учесник на повеќе од 100 енергетски конференции како говорник и модератор на панели во Србија, Бугарија, Романија, Црна Гора, Македонија, Албанија, Косово, Босна и Херцеговина, Словенија, Хрватска, Унгарија, Полска, Германија, Чешка и Австрија. Сања Божиновска течно говори англиски, чешки, српски и шпански јазик. ==Поврзано== ==Наводи== ==Надворешни врски== {{start box}} {{S-off}} {{succession box|title=[[Министер за енергетика, рударство и минерални суровини на Македонија|Министер за енергетика, рударство</br> и минерални суровини]]|before=''нова функција''|after=нема|years=2024–денес}} {{end box}} {{Влада на Македонија (јуни 2024)}} [[Категорија:Македонски министри]] d6me62odf05kugt5d27qtpgwjam5e54 Арбен Фетаи 0 1353637 5591189 5577095 2026-07-12T20:18:04Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591189 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Арбен Фетаи |image=Arben Fetai official portrait 2024 (cropped).jpg |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1980|12|11}} |office=[[Министер без ресор|Министер за добро владеење и транспарентност]] |birth_place={{роден во|Куманово}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Албанци|Албанец]] |party=[[Алијанса за Албанците]] |president=[[Гордана Силјановска-Давкова]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor1 = [[Славица Грковска]] |native_name=Arben Fetai |otherparty=[[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]] |nationality=[[Македонија|Македонец]]<br>[[Белгија|Белгиец]] |education=[[Универзитетот Лиеж]]<br>[[Слободниот Бриселски универзитет]] |term_end=[[1 јуни]] [[2026]] }} '''Арбен Фетаи''' (р. [[11 декември]] [[1980]] во [[Куманово]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] кој ја извршувал функцијата [[Министер без ресор|министер за добро владеење и транспарентност]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]]. <ref>{{нмс|url=https://plusinfo.mk/i-arben-fetai-go-napushta-brodot-na-taravari-ne-smee-da-se-dozvoli-dui-da-se-vrati-kako-nishto-da-ne-se-sluchilo/|title=И АРБЕН ФЕТАИ ГО НАПУШТА БРОДОТ НА ТАРАВАРИ Не смее да се дозволи ДУИ да се врати како ништо да не се случило|work=[[Плусинфо]]}}</ref><ref>{{нмс|title=Таравари го разреши Фетаи и најави соработка со ДУИ за локалните избори | url=https://vesnik.com/makedonija/taravari-najavi-sorabotka-so-dui-za-lokalnite-izbori | work = [[Весник (портал)|Весник]] | date = | accessdate = 25 мај 2025}}</ref> ==Животопис== Арбен Фетаи е искусен професионалец во областа на јавната политика и европските интеграции, со богата меѓународна кариера. Роден е на 11 декември 1980 година во [[Куманово]] и поседува двојно државјанство: на [[Македонија]] и на [[Белгија]]. Фетаи го започнува своето високо образование во Белгија, каде што од 1999 до 2001 година студира политички науки на Универзитетот во Лиеж. Потоа продолжува на Слободниот универзитет во Брисел, каде што стекнува диплома за политички науки и меѓународните односи (2001-2003). Од 2003 до 2006 година, Фетаи се специјализира во областа на европските студии на Институтот за европски студии во Белгија. Неговата професионална кариера започнува во 2004 година, кога работи како помлад експерт на проект финансиран од [[Европска Унија|ЕУ]] за поддршка на [[Република Косово|Собранието на Косово]]. Потоа, од 2006 до 2008 година е офицер за врски на проект за градење на капацитети за европски интеграции во канцеларијата на [[Република Косово|премиерот на Косово]]. Од 2010 до 2018 година, пак, работи како виш советник за политика на ЕУ на проекти финансирани од Фондацијата Бил и Мелинда Гејтс. Во последните години, Фетаи работи како глобален координатор за застапување во Aidsfonds во [[Брисел]] и како извршен директор на Институтот за јавна политика Арбен Џафери во Скопје. Покрај албанскиот, тој говори [[Македонски јазик|македонски]], [[Албански јазик|албански]] [[Француски јазик|француски]], [[Англиски јазик|англиски]] и [[холандски јазик]]. На 23 јуни 2024 година, Фетаи бил назначен за [[Министер без ресор|министер за добро владеење и транспарентност]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведени вести|url=https://nezavisen.mk/idniot-vicepremier-za-dobro-vladeenje-ne-zhiveel-vo-makedonija/|title=Идниот вицепремиер за добро владеење не живеел во Македонија - Независен Весник|date=2024-06-11|work=Независен Весник|access-date=2026-01-05|language=mk-MK}}</ref> На 13 мај 2025 година, [[Арбен Таравари]] и неговото крило на [[Алијанса за Албанците|Алијанса на Албанците]] официјално излегоа од владата, но Фетаи и неговото крило на Алијанса на Албанците одлучија да останат во владата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/alijansa-za-albantsite-na-taravari-izleze-od-vladata/|title=АЛИЈАНСА ЗА АЛБАНЦИТЕ НА ТАРАВАРИ ИЗЛЕЗЕ ОД ВЛАДАТА|date=2025-05-12|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2026-01-05}}</ref> На 1 јуни 2026 година, Фетаи си поднесе оставка по два месеца недоаѓање на работа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/sobranieto-go-razreshi-vitsepremierot-arben-fetai-koj-po-dvomesechno-neidene-na-rabota-si-podnese-ostavka/|title=СОБРАНИЕТО ГО РАЗРЕШИ ВИЦЕПРЕМИЕРОТ АРБЕН ФЕТАИ КОЈ ПО ДВОМЕСЕЧНО НЕИДЕЊЕ НА РАБОТА СИ ПОДНЕСЕ ОСТАВКА|date=2026-06-10|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2026-06-14}}</ref> ==Поврзано== ==Наводи== {{Наводи}} ==Надворешни врски== [[Категорија:Родени во 1980 година]] [[Категорија:Македонски Албанци]] 5r8f1cyov8d2vk506o040q6za9n0baq Орхан Муртезани 0 1353870 5591194 5487702 2026-07-12T20:22:53Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591194 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Орхан Муртезани |image=Orhan Murtezani official portrait 2024.jpg |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1984|6|7}} |office=[[Министер за европски прашања на Македонија|Министер за европски прашања]] |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Албанци|Албанец]] |party=[[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]] |president=[[Гордана Силјановска-Давкова]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor1 = ''немa'' |successor1 = [[Беким Сали]] |term_end=[[24 декември]] [[2025]] |birth_name=Орхан Муртезани |native_name=Orhan Murtezani |nationality=[[Македонија|Македонец]] |education=[[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] }} '''Орхан Муртезани''' (р. [[7 јуни]] [[1984]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] и поранешен [[Министер за европски прашања на Македонија|министер за европски прашања]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]]. Тој е од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]]. ==Животопис== Муртезани е роден на 15 октомври 1984 година во [[Скопје]]. Завршува високо образование на [[Економски факултет - Скопје|Економскиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопје, каде што се стекна со диплома по економија. Потоа го продолжува своето образование на Универзитетот Мармара во [[Истанбул]], каде што завршува последипломски студии. Неговата професионална кариера започнува во 2015 година кога станува директор на Центарот за демократија и развој, позиција која ја врши до 2017 година. Од 2016 година, пак, Муртезани е и портпарол на политичката партија [[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]]. Во 2019 година, Муртезани е назначен за генерален директор и претседател на Управниот одбор на А.Д. Железници на Македонија - Транспорт, позиција која ја извршува до октомври 2020 година. Во периодот од 2020 до 2021 година  тој е соосновач и директор на приватна транспортна компанија. Од декември 2021 до март 2023 година, Муртезани е генерален директор и претседател на Управниот одбор на А.Д. МЕПСО.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://arhiva.emagazin.mk/%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D0%B5-%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8/|title=Кој е Орхан Муртезани, кандидат за министер за европски прашања|last=Редакција|date=2024-06-21|work=еМагазин|language=mk-MK|accessdate=2025-12-28}}</ref> Муртезани покрај албанскиот течно говори [[Македонски јазик|македонски]], [[Албански јазик|албански]], [[Турски јазик|турски]] и [[англиски јазик]]. На 23 јуни 2024 година Муртезани бил назначен за [[Министер за европски прашања на Македонија|министер за европски прашања]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B8-%D0%BD%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%9A%D0%B0d7u|title=Орхан Муртезани стапи на должноста министер за европски прашања|last=Геров|first=Виолета|date=2024-06-24|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2025-12-28}}</ref> На 24 декември 2025 година Муртезани бил разрешен од функцијата [[Министер за европски прашања на Македонија|министер за европски прашања]], и беше одбран за советник на премиерот [[Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://libertas.mk/bekim-sali-sedna-vo-fotel-ata-na-murtezani/|title=Беким Сали седна во фотелјата на Муртезани|last=Libertas|first=Libertas|date=2025-12-26|work=Либертас|language=en-US|accessdate=2025-12-28}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodenpecat.mk/murtezani-razreshen-vladata-se-ekipira-so-novite-ministri-sali-i-hodzha/|title=Муртезани разрешен, Владата се екипира со новите министри Сали и Хоџа|last=Трајковска|first=Мариела|date=|work=Слободен печат|accessdate=}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://arhiva.emagazin.mk/%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%B5-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BD-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE/|title=Орхан Муртезани е новиот главен преговарач на Македонија со ЕУ|last=Редакција|date=2024-09-17|work=еМагазин|language=mk-MK|accessdate=2025-12-28}}</ref> ==Наводи== o2qxuzne258yzus0h0so4mvduu6lai9 5591215 5591194 2026-07-12T20:38:22Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591215 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Орхан Муртезани |image=Orhan Murtezani official portrait 2024.jpg |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1984|6|7}} |office=[[Министер за европски прашања на Македонија|Министер за европски прашања]] |birth_place={{роден во|Скопје}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Албанци|Албанец]] |party=[[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor1 = ''немa'' |successor1 = [[Беким Сали]] |term_end=[[24 декември]] [[2025]] |birth_name=Орхан Муртезани |native_name=Orhan Murtezani |nationality=[[Македонија|Македонец]] |education=[[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] }} '''Орхан Муртезани''' (р. [[7 јуни]] [[1984]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] и поранешен [[Министер за европски прашања на Македонија|министер за европски прашања]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]]. Тој е од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]]. ==Животопис== Муртезани е роден на 15 октомври 1984 година во [[Скопје]]. Завршува високо образование на [[Економски факултет - Скопје|Економскиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопје, каде што се стекна со диплома по економија. Потоа го продолжува своето образование на Универзитетот Мармара во [[Истанбул]], каде што завршува последипломски студии. Неговата професионална кариера започнува во 2015 година кога станува директор на Центарот за демократија и развој, позиција која ја врши до 2017 година. Од 2016 година, пак, Муртезани е и портпарол на политичката партија [[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]]. Во 2019 година, Муртезани е назначен за генерален директор и претседател на Управниот одбор на А.Д. Железници на Македонија - Транспорт, позиција која ја извршува до октомври 2020 година. Во периодот од 2020 до 2021 година  тој е соосновач и директор на приватна транспортна компанија. Од декември 2021 до март 2023 година, Муртезани е генерален директор и претседател на Управниот одбор на А.Д. МЕПСО.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://arhiva.emagazin.mk/%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D0%B5-%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%82-%D0%B7%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8/|title=Кој е Орхан Муртезани, кандидат за министер за европски прашања|last=Редакција|date=2024-06-21|work=еМагазин|language=mk-MK|accessdate=2025-12-28}}</ref> Муртезани покрај албанскиот течно говори [[Македонски јазик|македонски]], [[Албански јазик|албански]], [[Турски јазик|турски]] и [[англиски јазик]]. На 23 јуни 2024 година Муртезани бил назначен за [[Министер за европски прашања на Македонија|министер за европски прашања]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/en/story/%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B8-%D0%BD%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D0%B7%D0%B0-%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%9A%D0%B0d7u|title=Орхан Муртезани стапи на должноста министер за европски прашања|last=Геров|first=Виолета|date=2024-06-24|work=Mia.mk|language=mk|accessdate=2025-12-28}}</ref> На 24 декември 2025 година Муртезани бил разрешен од функцијата [[Министер за европски прашања на Македонија|министер за европски прашања]], и беше одбран за советник на премиерот [[Христијан Мицкоски]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://libertas.mk/bekim-sali-sedna-vo-fotel-ata-na-murtezani/|title=Беким Сали седна во фотелјата на Муртезани|last=Libertas|first=Libertas|date=2025-12-26|work=Либертас|language=en-US|accessdate=2025-12-28}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodenpecat.mk/murtezani-razreshen-vladata-se-ekipira-so-novite-ministri-sali-i-hodzha/|title=Муртезани разрешен, Владата се екипира со новите министри Сали и Хоџа|last=Трајковска|first=Мариела|date=|work=Слободен печат|accessdate=}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://arhiva.emagazin.mk/%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%B5-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BD-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE/|title=Орхан Муртезани е новиот главен преговарач на Македонија со ЕУ|last=Редакција|date=2024-09-17|work=еМагазин|language=mk-MK|accessdate=2025-12-28}}</ref> ==Наводи== 6rctay86x6da9036cowx6xqa4ebohsd Видово (Албанија) 0 1353988 5590936 5435487 2026-07-12T12:25:02Z SpectralWiz 106165 5590936 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Албанија|type=v|official_name=Видово|native_name=Vidohovë|image_flag=|image_shield=|image_skyline=|image_caption=|image_location=|county=[[Горица (област)|Горица]]|municipality=[[Девол]]|leader_name=|leader_party=|latd=40|latm=28|lats=43|latNS=N|longd=20|longm=56|longs=7|longEW=E|elevation=1055|elevation_min=|elevation_max=|area_total=|population_as_of=|population_total=|postal_code=|area_code=|car_plates=DV|website=|municunit=Божиград}}'''Видово''' ({{langx|sq|Vidohovë}}, ''Видохова'' или ''Vidovë, Видова'') — село во општината [[Девол]] на [[Горица (област)|Горичката област]], југоисточна [[Албанија]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во горното течение на реката [[Девол (река)|Девол]], во мала котлина помеѓу планините [[Грамошта]] и [[Морава (планина)|Морава]], околу 18 км југоисточно од градот [[Горица (Албанија)|Горица]], на надморска височина од 1.055 м. Сместено е во непосредна близина на границата со [[Грција]], западно од поранешното село [[Калевишта]] во [[Костурско]].<ref>[https://www.geonames.org/781236/vidohove.html Видово (781236)] — GeoNames</ref> == Историја == Од името на селото се гледа дека првично било [[Македонци|македонско]]. Во даночните записници од средината на XV век ''Видохово'' е споменато со 19 глави на семејства и двајца неженети: ''Андрија, Михал, Алекса, Стефан, Јано, Јован, Дабижив, Мирко, Домнико, Јорг, Стефан, Калпак, Леко, Никола, Папа Димитри, Никола, Димитри, Новак, Тодор'' и една вдовица ''Мара''. Вкупниот приход за државата од селото изнесувал 1.283 [[акчиња]].<ref>Опширни пописни дефтери од XV век, том II, Архив на Македонија, Скопје 1973, стр. 104.</ref> Според преданијата на старите [[Слимница|слимничани]] Вангел Пржинков, Пандо Главиновски, Чомо Терзицки и Вангеле Синатковски, запишани по Граѓанската војна, повеќето семејства на селото водат потекло од [[Епир]] и од селата [[Чета (село)|Чета]], [[Синица (село)|Ситница]], Видово и други места кои денес во Албанија.<ref>{{cite book|url=|title=Фолклорот на Јановенските села во Костурско|last=Раптис|first=Михалис|publisher=Институт за фолклор|year=1977|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=Скопје|pages=12|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|langx|hide=|lang=mk}}</ref> Во XIX век Видово било албанско село во Костурската каза на [[Горички Санџак|Горичкиот Санџак]]. Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 г., во селото Видово имало 550 жители [[Албанци]].<ref>{{МЕС|266}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Видово'' е чисто турско село во Костурската каза со 80 куќи.<ref>{{Битолски вилает|101}}</ref> Истовремено се појавува и ''Видохово'' како чисто албанско село со 75 куќи во Горичката каза. Најверојатно се работи за исто село, но со податоци основани од разни извори.<ref>{{Битолски вилает|87}}</ref> Грчка статистика од 1905 г. погрешно го претставува Видово како турско село со 650 жители. Во 1920 г. селото броело 644 лица.<ref>[http://www.mmkm.kcl.ac.uk/content/db/109.htm Mapping Migration in Kastoria, Macedonia. Vidova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070726040432/http://www.mmkm.kcl.ac.uk/content/db/109.htm|date=2007-07-26}}.</ref> На етничката карта на Костурското братство од 1912 г. Видово е означено како албанско село.<ref>{{Костурско братство}}</ref> Сè до 2015 г. селото било во состав на [[Божиград|Општина Божиград]]. == Општествени установи == * [[ОУ „Абдил Јашари“ - Видово|Основно училиште „Абдил Јашари“]] == Културни и природни знаменитости == '''Џамии''' * [[Џамија (Видово)|Џамија]] — главна селска џамија == Наводи == <references /> {{Девол}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Видово}} [[Категорија:Девол]] 16w8ua32yhmel5e4ui70n9xcrj9xv4o Бесар Дурмиши 0 1354324 5591195 5529085 2026-07-12T20:23:55Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591195 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Бесар Дурмиши |image=Besar Durmishi official portrait 2024.jpg |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1990|7|10}} |office=[[Министер за економија на Македонија|Министер за економија и труд]] |birth_place={{роден во|Тетово}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Албанци|Албанец]] |party=[[Беса (политичка партија)|Беса]] |president=[[Гордана Силјановска-Давкова]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor1 = [[Крешник Бектеши]] }} '''Бесар Дурмиши''' (р. [[10 јули]] [[1990]] во [[Тетово]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] кој моментално ја извршува функцијата [[Министер за економија на Македонија|министер за економија и труд]] од редовите на [[Беса (политичка партија)|Беса]]. ==Животопис== Бесар Дурмиши е истакнат политичар и професионалец во областа на финансиското сметководство, со значајно искуство во локалната самоуправа и приватниот сектор. Дурмиши го започнува своето образование во Тетово, каде што го завршува основното образование во Основното училиште „Наим Фрашери“ (1996-2004) и средното образование во гимназијата „Кирил Пејчиновиќ“ (2004-2008). Неговата академска патека продолжува на Државниот универзитет во Тетово, каде што во 2013 година дипломира на Факултетот за економски науки со специјализација во областа на финансиите и сметководството. По завршувањето на додипломските студии, Дурмиши ја започнува својата професионална кариера како авторизиран сметководител во Rekont Plus Accounting Office, каде што работи од 2013 до 2020 година. Во 2017 година, Дурмиши е избран за член на Општинскиот совет на Општина Тетово, позиција на која работи до 2021 година, а од 2021 до 2024 е избран и за претседател на Општинскиот совет на Општина Тетово Дурмиши ги продолжува своите академски активности и во моментот е на магистерски студии по менаџмент и финансии на College of Business Faculty во Приштина. Во 2021-2022 година, тој завршува специјалистички студии на Американскиот универзитет на Европа во Скопје, каде што стекнува дополнителни вештини од областа на економските науки. Бесар Дурмиши покрај албанскиот течно говори македонски и англиски јазик. ==Поврзано== ==Наводи== ==Надворешни врски== igicoytci3tfyebnjpn81zd8zc94yhf 5591217 5591195 2026-07-12T20:40:52Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591217 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Бесар Дурмиши |image=Besar Durmishi official portrait 2024.jpg |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1990|7|10}} |office=[[Министер за економија на Македонија|Министер за економија и труд]] |birth_place={{роден во|Тетово}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Албанци|Албанец]] |party=[[Беса (политичка партија)|Беса]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor1 = [[Крешник Бектеши]] }} '''Бесар Дурмиши''' (р. [[10 јули]] [[1990]] во [[Тетово]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] кој моментално ја извршува функцијата [[Министер за економија на Македонија|министер за економија и труд]] од редовите на [[Беса (политичка партија)|Беса]]. ==Животопис== Бесар Дурмиши е истакнат политичар и професионалец во областа на финансиското сметководство, со значајно искуство во локалната самоуправа и приватниот сектор. Дурмиши го започнува своето образование во Тетово, каде што го завршува основното образование во Основното училиште „Наим Фрашери“ (1996-2004) и средното образование во гимназијата „Кирил Пејчиновиќ“ (2004-2008). Неговата академска патека продолжува на Државниот универзитет во Тетово, каде што во 2013 година дипломира на Факултетот за економски науки со специјализација во областа на финансиите и сметководството. По завршувањето на додипломските студии, Дурмиши ја започнува својата професионална кариера како авторизиран сметководител во Rekont Plus Accounting Office, каде што работи од 2013 до 2020 година. Во 2017 година, Дурмиши е избран за член на Општинскиот совет на Општина Тетово, позиција на која работи до 2021 година, а од 2021 до 2024 е избран и за претседател на Општинскиот совет на Општина Тетово Дурмиши ги продолжува своите академски активности и во моментот е на магистерски студии по менаџмент и финансии на College of Business Faculty во Приштина. Во 2021-2022 година, тој завршува специјалистички студии на Американскиот универзитет на Европа во Скопје, каде што стекнува дополнителни вештини од областа на економските науки. Бесар Дурмиши покрај албанскиот течно говори македонски и англиски јазик. ==Поврзано== ==Наводи== ==Надворешни врски== 1mj2rr86fkbejc2mvx7ff62j9a1iloh Фатмир Лимани 0 1354328 5591200 5529089 2026-07-12T20:28:02Z Buli 2648 Отстрането непотребно наведување на вероисповед без извор. 5591200 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Фатмир Лимани |image=Fatmir Limani official portrait 2024 (cropped).jpg |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1973|1|14}} |office=[[Министер за социјална политика, демографија и млади на Македонија|Министер за социјална политика, демографија и млади]] |birth_place={{роден во|Кичево}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Албанци|Албанец]] |party=[[Беса (политичка партија)|Беса]] |president=[[Гордана Силјановска-Давкова]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor1 = [[Ѓоко Велкоски]] }} '''Фатмир Лимани''' (р. [[14 јануари]] [[1973]] во [[Кичево]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] кој моментално ја извршува функцијата [[Министер за социјална политика, демографија и млади на Македонија|министер за социјална политика, демографија и млади]] од редовите на [[Беса (политичка партија)|Беса]]. ==Животопис== Фатмир Лимани е истакнат политичар и професор по историја. Роден е на 14 јануари 1973 година. Лимани е Албанец по националност. Лимани го завршил своето високо образование на Филозофскиот факултет при Државниот универзитет во Тетово, каде што во 2004 година се здобива со титулата дипломиран професор по историја. Неговата професионална кариера започнува во приватниот сектор, каде што од 2005 до 2007 година работи како управител на приватна компанија од областа на прометот со нафтени деривати. Во периодот од 2007 до 2010 година, пак, тој е претседател на граѓанската организација „НДРИШЕ“, каде што активно работи на унапредување на граѓанските права и социјалната правда. Од 2007 до 2011 година, Лимани е член на Надзорниот одбор на Акционерското друштво „МЕПСО“. Потоа, од 2011 до 2021 година, тој работи како заменик генерален директор и член на Управниот одбор на АД ЕСМ, каде што дава значаен придонес за развојот на енергетскиот сектор. Во 2021 година, Лимани се кандидира како независен кандидат за градоначалник на Општина Кичево, а од 2022 година, тој е потпретседател на политичкото движење БЕСА. Во 2024 година, Лимани е избран за пратеник во Собранието на Република Северна Македонија. Фатмир Лимани покрај албанскиот течно говори англиски и германски јазик. ==Поврзано== ==Наводи== ==Надворешни врски== [[Категорија:Родени во 1973 година]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Министри за труд и социјална политика на Република Македонија]] npjicivx9l79wul7l9g1kt1b51ts4fq 5591205 5591200 2026-07-12T20:34:01Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591205 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер |name=Фатмир Лимани |image=Fatmir Limani official portrait 2024 (cropped).jpg |term_start=[[23 јуни]] [[2024]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1973|1|14}} |office=[[Министер за социјална политика, демографија и млади на Македонија|Министер за социјална политика, демографија и млади]] |birth_place={{роден во|Кичево}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |ethnicity=[[Албанци|Албанец]] |party=[[Беса (политичка партија)|Беса]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor1 = [[Ѓоко Велкоски]] }} '''Фатмир Лимани''' (р. [[14 јануари]] [[1973]] во [[Кичево]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] кој моментално ја извршува функцијата [[Министер за социјална политика, демографија и млади на Македонија|министер за социјална политика, демографија и млади]] од редовите на [[Беса (политичка партија)|Беса]]. ==Животопис== Фатмир Лимани е истакнат политичар и професор по историја. Роден е на 14 јануари 1973 година. Лимани е Албанец по националност. Лимани го завршил своето високо образование на Филозофскиот факултет при Државниот универзитет во Тетово, каде што во 2004 година се здобива со титулата дипломиран професор по историја. Неговата професионална кариера започнува во приватниот сектор, каде што од 2005 до 2007 година работи како управител на приватна компанија од областа на прометот со нафтени деривати. Во периодот од 2007 до 2010 година, пак, тој е претседател на граѓанската организација „НДРИШЕ“, каде што активно работи на унапредување на граѓанските права и социјалната правда. Од 2007 до 2011 година, Лимани е член на Надзорниот одбор на Акционерското друштво „МЕПСО“. Потоа, од 2011 до 2021 година, тој работи како заменик генерален директор и член на Управниот одбор на АД ЕСМ, каде што дава значаен придонес за развојот на енергетскиот сектор. Во 2021 година, Лимани се кандидира како независен кандидат за градоначалник на Општина Кичево, а од 2022 година, тој е потпретседател на политичкото движење БЕСА. Во 2024 година, Лимани е избран за пратеник во Собранието на Република Северна Македонија. Фатмир Лимани покрај албанскиот течно говори англиски и германски јазик. ==Поврзано== ==Наводи== ==Надворешни врски== [[Категорија:Родени во 1973 година]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Министри за труд и социјална политика на Република Македонија]] d22p1hlc8ujtxvd81pf6c3r40o8n0zh Куќата на змејот 0 1355087 5591249 5590161 2026-07-13T02:10:40Z Stephan1000000 82108 5591249 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Куќата на змејот плакат.png | genre = {{Plainlist| * акција<ref>{{Cite news |last=Huddleston |first=Tom |date=August 22, 2022 |title=House of the Dragon recap: episode one – blood, guts, gore and tons of epic action |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/22/house-of-the-dragon-recap-episode-one-blood-guts-gore-and-tons-of-epic-action |url-status=live |access-date=October 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018114412/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/22/house-of-the-dragon-recap-episode-one-blood-guts-gore-and-tons-of-epic-action |archive-date=October 18, 2022}}</ref> * авантура<ref>{{Cite web |title=House of the Dragon |url=https://www.avclub.com/tv/reviews/house-of-the-dragon-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023153730/https://www.avclub.com/tv/reviews/house-of-the-dragon-2022 |archive-date=October 23, 2022 |access-date=October 30, 2022 |website=[[The A.V. Club]]}}</ref> * фантастика<ref name="LOTRVF">{{Cite news |last=Jarvey |first=Natalie |date=October 20, 2022 |title=In the Battle of the Genre Shows, Does House of the Dragon or Rings of Power Take the Crown? |work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]] |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2022/10/does-house-of-the-dragon-or-rings-of-power-take-the-crown |url-status=live |access-date=October 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024124058/https://www.vanityfair.com/hollywood/2022/10/does-house-of-the-dragon-or-rings-of-power-take-the-crown |archive-date=October 24, 2022}}</ref> * драма<ref>{{Cite news |last=Brinkman |first=Emilie M. |date=October 23, 2022 |title='House of the Dragon' succession drama is rooted in actual history |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/made-by-history/2022/10/23/house-dragons-succession-drama-is-rooted-actual-history/ |url-status=live |access-date=October 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030151157/https://www.washingtonpost.com/made-by-history/2022/10/23/house-dragons-succession-drama-is-rooted-actual-history/ |archive-date=October 30, 2022}}</ref> }} | creator = {{Plainlist| * [[Рајан Кондал]] * [[Џорџ Р. Р. Мартин]] }} | based_on = | showrunner = {{Plainlist| * Рајан Кондал * [[Мигел Сапочник]] (сезона 1) }} | starring = | theme_music_composer = [[Рамин Џавади]] | opentheme = | composer = Рамин Џавади | country = {{САД}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_seasons = 3<!--- засега волку, кога ќе почнат другите епизоди, тогаш ќе се смени оваа бројка---> | num_episodes = 22<!--- прво да почнат да се прикажуваат новите епизоди---> | executive_producer = {{Plainlist| * Мигел Сапочник * Рајан Кондал * Џорџ Р. Р. Мартин * Рон Шмит * Џослин Дијас * [[Сара Хес]] * Винс Герардис * Алан Тејлор }} | producer = {{Plainlist| * Карен Вокер * Ангус Мор Гордон * Алексис Рејбен * Кевин Лау }} | editor = {{Plainlist| * [[Тим Портер]] * Селина Макартур * Криспин Грин * Крис Хантер }} | location = {{Plainlist| * [[Португалија]] * [[Обединето Кралство]] * [[Шпанија]] * [[САД]] }} | cinematography = {{Plainlist| * [[Фабијан Вагнер]] * Пепе Авила дел Пинто * Алехандро Мартинес * Кетрин Голдшмит }} | camera = | runtime = 54 — 70 минути | company = {{Plainlist| * GRRM * Bastard Sword * 1:26 Pictures Inc. * [[HBO Entertainment]] }} | network = [[HBO]] | first_aired = 21 август 2022 | last_aired = сѐ уште | related = ''[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]'' | image_size = 300px }} '''''Куќата на змејот''''' ({{langx|en|House of the Dragon}}) — американска фантастична драмска [[телевизиска серија]] создадена од [[Џорџ Р. Р. Мартин]] и Рајан Кондал за [[HBO]]. Тоа е продолжение на „[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]“ и втората серија од франшизата „[[Песна за мраз и оган]]“. Претставник на серијата е Рајан Кондал (во првата сезона — заедно со Мигел Сапочник). Проектот, заснован на избрани поглавја од книгата „[[Оган и крв]]“ на Џорџ Р. Р. Мартин, се случува приближно 100 години по обединувањето на Седумте Кралства под династијата Таргариен и речиси 200 години пред настаните од „Игра на тронови“. Екранот ги прикажува настаните што довеле до падот на Таргариените и војната за наследување позната како „Танцот на змејовите“. Производството на „Куќата на змејот“ започнало во [[октомври]] 2019 г. Првата сезона од десет епизоди била премиерно прикажана на 21 август 2022 г., а втората сезона од осум епизоди била премиерно прикажана на 16 јуни 2024 г. Серијата службено е обновена за трета и четврта сезона, а четвртата ќе биде последна. == Содржина == „Куќата на змејот“ се одвива во измислениот свет Вестерос, околу 200 години пред настаните на „[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]“ и 100 години откако Таргариените ги обединиле Седумте Кралства. Приказната се сосредоточува на „Танцот на змејовите“, граѓанска војна (129 — 131 од освојувањето на Егон I) меѓу две фракции на Таргариен. По смртта на кралот Визерис I, неговата најстара ќерка, принцезата Ренира, поддржана од фракцијата на „Црните“, и неговиот син од подоцнежниот брак, принцот Егон II, поддржан од фракцијата на „Зелените“, истовремено ги објавуваат своите права за Железниот трон. Овој судир ја отсликува историската борба за англискиот престол помеѓу внукот на кралот [[Хенри I]], [[Стефан (крал на Англија)|Стефан]], и неговата ќерка [[Матилда (кралица на Англија)|Матилда]].<ref>{{Cite news|url=https://www.denofgeek.com/tv/house-of-the-dragon-real-history-behind-game-of-thrones-prequel/|title=House of the Dragon: The Real History Behind the Game of Thrones Prequel|last=Harrison|first=Juliette|date=2022-09-04|work=[[Den of Geek]]|access-date=2022-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927013052/https://www.denofgeek.com/tv/house-of-the-dragon-real-history-behind-game-of-thrones-prequel/|archive-date=2022-09-27|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/history/2022/09/04/house-dragon-anarchy-england/|title='House of the Dragon' is based on this real medieval civil war|last=Brockell|first=Gillian|date=2022-09-04|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=2022-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006162407/https://www.washingtonpost.com/history/2022/09/04/house-dragon-anarchy-england/|archive-date=2022-10-06|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ravilious|first=Kate|date=July–August 2018|title=Inside The Anarchy|url=https://www.jstor.org/stable/26822699|journal=[[Archaeology]]|location=Boston|publisher=[[Archaeological Institute of America]]|volume=71|issue=4|pages=55–63|jstor=26822699|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118024142/https://www.jstor.org/stable/26822699|archive-date=2023-01-18|access-date=2023-01-28|via=[[JSTOR]]|url-status=live}}</ref> Серијата е адаптирана од книгата „Оган и крв“ на [[Џорџ Р. Р. Мартин]]. Книгата е напишана како историски летопис од измислен вестероски историчар, што значи дека може да содржи шпекулативни или пристрасни прикази.<ref>{{Cite news|url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/tv/a41020247/house-of-the-dragon-got-prequel-vs-book/|title=Here's What Changes 'House of the Dragon' Made to George R. R. Martin's Book Already|last=Thomas|first=Lea Marilla|date=2022-09-04|work=[[Cosmopolitan]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928073027/https://www.cosmopolitan.com/entertainment/tv/a41020247/house-of-the-dragon-got-prequel-vs-book/|archive-date=2022-09-28|url-status=live}}</ref> За да се разјасни приказната за гледачите, серијата ги прикажува настаните по јасен, хронолошки редослед.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2018/nov/26/fire-and-blood-george-rr-martin-review|title=Fire and Blood by George RR Martin review – not for the average fan|last=Larman|first=Alexander|date=2018-11-26|work=[[The Guardian]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003230054/https://www.theguardian.com/books/2018/nov/26/fire-and-blood-george-rr-martin-review|archive-date=2022-10-03|url-status=live}}</ref> На почетокот имало различни идеи како да се раскаже приказната. Една идеја била да се прикажат повеќе гледишта на еден ист настан или да се користи раскажувач како архимајстер Гилдејн<!-- Не сум сигурен дали е точен преводов за ликот. Ако некој знае, ве молам сменете го па тргнете го коментаров. --> за да се објаснат изворите и противречностите, слично на ликот Клавдиј во серијата „Јас, Клавдиј“. Меѓутоа, овој пристап на крајот бил ставен настрана.<ref>{{Cite news|url=https://www.polygon.com/23292279/house-of-the-dragon-mushroom-canon|title=House of the Dragon is missing its source material's most fun character|last=Goslin|first=Austen|date=2022-08-18|work=[[Polygon]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003033951/https://www.polygon.com/23292279/house-of-the-dragon-mushroom-canon|archive-date=2022-10-03|url-status=live}}</ref> За да ја поврзат „Куќата на змејот“ со „Игра на тронови“, писателите вградиле заплет за пророштвото на Егон Освојувачот во врска со Белите Талкачи ([[Англиски јазик|англ]]. ''White Walkers''), концепт првично од делата на Мартин, но проширен од творците на серијата.<ref>{{Cite web|url=https://7kingdoms.ru/story/prophecy-in-house-of-the-dragon/|title=Пророчество Эйгона Завоевателя о Долгой Ночи и другие знамения в «Доме драконов» и книгах|date=2022-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926002046/https://7kingdoms.ru/story/prophecy-in-house-of-the-dragon/|archive-date=2022-09-26|lang=ru|website=7kingdoms.ru|access-date=2023-05-06|url-status=live}}</ref> == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Педи Консидајн]] |кралот Визерис I Таргариен |- |[[Мет Смит]] |принцот Демон Таргариен |- |[[Ема Д’Арси]] | rowspan="2" |принцезата Ренира Таргариен |- |[[Мили Алкок]] <small>(младата)</small> |- |[[Рис Иванс]] |сер Ото Хајтауер |- |[[Стив Тусен]] |лорд Корлис Веларион |- |[[Ив Бест]] |принцезата Ренис Таргариен |- |[[Соноја Мизуно]] |Мисарија |- |[[Фабијен Франкел]] |сер Кристон Кол |- |[[Оливија Кук]] | rowspan="2" |леди Алисент Хајтауер |- |[[Емили Кери]] <small>(младата)</small> |- |[[Грејам Мактавиш]] |сер Харолд Вестерлинг |- |[[Метју Нидам]] |Ларис Стронг |- | rowspan="2" |[[Џеферсон Хол]] |лорд Џејсон Ланистер |- |сер Тиланд Ланистер |- |[[Хари Колет]] | rowspan="2" |принцот Џесерис Веларион |- |[[Лио Харт]] <small>(младиот)</small> |- |[[Том Глин-Карни]] | rowspan="2" |принцот Егон Таргариен |- |[[Тај Тенант]] <small>(младиот)</small> |- |[[Еван Мичел]] | rowspan="2" |принцот Емонд Таргариен |- |[[Лео Ештон]] <small>(младиот)</small> |- |[[Фија Сабан]] | rowspan="2" |принцезата Хелена Таргариен |- |[[Иви Ален]] <small>(младата)</small> |- |[[Бетани Антонија]] | rowspan="2" |леди Бела Таргариен |- |[[Шани Сметерст]] <small>(младата)</small> |- |[[Фиби Кемпбел]] | rowspan="2" |леди Рена Таргариен |- |[[Ева Осеи-Гернинг]] <small>(младата)</small> |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.hbo.com/house-of-the-dragon Матична страница] {{IMDb title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Телевизиски серии]] [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Програми на HBO]] 8y4957c8scw79j8r86l4r550x19txyi Список на тригонометриски еднаквости 0 1357996 5591244 5526612 2026-07-13T00:11:00Z Ambitious miss 127931 /* Експоненцијални дефиниции на тригонометриски функции */ I fixed formula 5591244 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Unit_circle_angles_color.svg|десно|мини|350x350пкс| [[Синус|Синуси]] и [[Косинус|косинуси]] во [[Единична кружница|единичната кружница]]]] '''Тригонометриски еднаквости''' — [[Еднаквост|еднаквости]] што покажуваат врски помеѓу поединечни [[тригонометриски функции]]. Овие изрази се вистинити за секоја избрана вредност на одредена [[променлива]] (агол или некој друг број). Бидејќи тригонометриските функции се поврзани една со друга користејќи ја вредноста на еден, можно е да се изрази некоја друга [[функција]]. Равенките се користат за поедноставување на изрази кои вклучуваат тригонометриски функции. == Имиња == === Агли === {{Главна|Агол}} Имињата на аглите се даваат според [[Буква|буквите]] од [[Грчка азбука|грчката азбука]] како што се [[Алфа (грчка буква)|алфа]] (''&#x3B1;'' , бета (''&#x3B2;''), гама (''&#x3B3;'' , делта (''&#x3B4;'') и тета (''&#x3B8;''). Мерните единици за мерење на аглите се [[Степен (агол)|степени]], [[Радијан|радијани]] и [[Градус (агол)|градуси]]: Следната табела прикажува други комплементарни инверзни функции и кратенки: : 1 полн круг = 360 степени = 2 <math>\pi</math> радијани = 400 градуси. Следната табела го прикажува претворањето на мерните единици за одредени големини на агли: {| class="wikitable" style="background-color: #FFFFFF; text-align: center;" ![[Степен (агол)|Степени]] |30° |60° |120° |150° |210° |240° |300° |330° |- ![[Радијан|Радијани]] |<math>\frac\pi6\!</math> |<math>\frac\pi3\!</math> |<math>\frac{2\pi}3\!</math> |<math>\frac{5\pi}6\!</math> |<math>\frac{7\pi}6\!</math> |<math>\frac{4\pi}3\!</math> |<math>\frac{5\pi}3\!</math> |<math>\frac{11\pi}6\!</math> |- ![[Градус (агол)|Градуси]] |33⅓ |66⅔ |133⅓ |166⅔ |233⅓ |266⅔ |333⅓ |366⅔ |- | colspan="9" | |- ![[Степен (агол)|Степени]] |45° | bgcolor="#F8F8FF" |90° |135° | bgcolor="#F8F8FF" |180° |225° |270° |315° | bgcolor="#F8F8FF" |360° |- ![[Радијан|Радијани]] |<math>\frac\pi4\!</math> | bgcolor="#F8F8FF" |<math>\frac\pi2\!</math> |<math>\frac{3\pi}4\!</math> | bgcolor="#F8F8FF" |<math>\pi\!</math> |<math>\frac{5\pi}4\!</math> |<math>\frac{3\pi}2\!</math> |<math>\frac{7\pi}4\!</math> | bgcolor="#F8F8FF" |<math>2\pi\!</math> |- ![[Градус (агол)|Градуси]] |50 | bgcolor="#F8F8FF" |100 |150 | bgcolor="#F8F8FF" |200 |250 |300 |350 | bgcolor="#F8F8FF" |400 |} Аглите во тригонометријата најчесто се изразуваат во [[Радијан|радијани]] без единица мерка, поретко се користат степените означени [[°]], а [[Градус (агол)|градусите]] се исклучително ретки. === Тригонометриски функции === {{Главна|Тригонометриски функции}} Примарните тригонометриски функции се [[синус]] и [[косинус]] на агол. Синус се означува со sin''&#x3B8;'', а косинус со cos''&#x3B8;'' каде ''&#x3B8;'' е името на аголот. [[Тангенс]] (tg, tan) на аголот е соодносот меѓу синус и косинус: : <math>\operatorname{tg}\theta = \frac{\sin\theta}{\cos\theta}.</math> Од друга страна, постојат и реципрочни функции при што косинус е реципрочен на [[секанс]] (sec), синус на [[косеканс]] (csc, cosec), а тангенс на [[котангенс]] (ctg, cot): : <math>\sec\theta = \frac{1}{\cos\theta},\quad\csc\theta = \frac{1}{\sin\theta},\quad\operatorname{ctg}\theta=\frac{1}{\operatorname{tg}\theta}=\frac{\cos\theta}{\sin\theta}.</math> === Инверзни функции === {{Главна|Инверзни тригонометриски функции}} Инверзни тригонометриски функции или аркус функции се [[инверзни функции]] на тригонометриските функции. Според тоа, имаме, аркус синус (arcsin, asin) е инверзна функција на синусната функција, при што важи : <math>\sin(\arcsin x) = x\!</math> и : <math>\arcsin(\sin \theta) = \theta\quad\text{za }-\pi/2 \leq \theta \leq \pi/2.</math> : Во следната табела прикажани се други комплементарни инверзни функции и кратенки: {| class="wikitable" style="background-color: #FFFFFF; text-align: center;" !Тригонометриска функција | Синус | Косинус | Тангенс | Секанс | Косеканс | Котангенс |- ! Кратенка | <math>\operatorname{sin}\theta</math> | <math>\operatorname{cos}\theta</math> | <math>\operatorname{tg}\theta</math> | <math>\operatorname{sec}\theta</math> | <math>\operatorname{csc}\theta</math> | <math>\operatorname{ctg}\theta</math> |- ! Инверзна тригонометриска функција | Аркус синус | Аркус косинус | Аркус тангенс | Аркус секанс | Аркус косеканс | Аркус котангенс |- ! Кратенка | <math>\operatorname{arcsin}\theta</math> | <math>\operatorname{arccos}\theta</math> | <math>\operatorname{arctg}\theta</math> | <math>\operatorname{arcsec}\theta</math> | <math>\operatorname{arccsc}\theta</math> | <math>\operatorname{arcctg}\theta</math> |} == Питагорова тригонометриска еднаквост == '''Питагоровата тригонометриска еднаквост''' или '''основниот идентитет на тригонометријата''' е една од основните тригонометриски еднаквости и ја покажува врската помеѓу синус и косинус: : <math>\cos^2\theta + \sin^2\theta = 1\!</math> каде што cos<sup>2</sup>''θ'' значи (cos(''θ'')) <sup>2</sup> и sin<sup>2</sup>''θ'' значи (sin(''θ''))<sup>2</sup>. Изразот во суштина е изведеница од [[Питагорова теорема|Питагоровата теорема]] и произлегува од еднаквоста <math>x^2 + y^2 = 1 \!\ </math> што важи за [[Единична кружница|единичната кружница]]. Оваа равенка може да се реши за синус и косинус: : <math>\sin\theta = \pm \sqrt{1-\cos^2\theta} \quad \text{и} \quad \cos\theta = \pm \sqrt{1 - \sin^2\theta}. \,</math> === Поврзани еднаквости === Со делење на Питагоровата еднаквост со cos<sup>2</sup>''θ'' или со sin<sup>2</sup>''θ,'' ги добиваме следните две еднаквости: : <math>1 + \operatorname{tg}^2\theta = \sec^2\theta\quad\text{и}\quad 1 + \operatorname{ctg}^2\theta = \csc^2\theta.\!</math> Користејќи ги споменатите еднаквости и соодносите што се користеле при дефинирањето на тригонометриските функции, може да се изведат тригонометриски еднаквости каде една тригонометриска функција е претставена со друга: <center> {| class="wikitable" style="background-color:#FFFFFF;text-align:center" |+ Секоја тригонометриска функција е прикажана со помош на друга тригонометриска функција<ref>Abramowitz and Stegun, p.&nbsp;73, 4.3.45</ref> ! во однос на ! scope="col" | <math> \sin \theta\!</math> ! scope="col" | <math> \cos \theta\!</math> ! scope="col" | <math> \operatorname{tg} \theta\!</math> ! scope="col" | <math> \csc \theta\!</math> ! scope="col" | <math> \sec \theta\!</math> ! scope="col" | <math> \operatorname{ctg} \theta\!</math> |- ! <math> \sin \theta =\!</math> | <math> \sin \theta\ </math> | <math>\pm\sqrt{1 - \cos^2 \theta}\! </math> | <math>\pm\frac{\operatorname{tg} \theta}{\sqrt{1 + \operatorname{tg}^2 \theta}}\! </math> | <math> \frac{1}{\csc \theta}\! </math> | <math>\pm\frac{\sqrt{\sec^2 \theta - 1}}{\sec \theta}\! </math> | <math>\pm\frac{1}{\sqrt{1 + \operatorname{ctg}^2 \theta}}\! </math> |- ! <math> \cos \theta =\!</math> | <math>\pm\sqrt{1 - \sin^2\theta}\! </math> | <math> \cos \theta\! </math> | <math>\pm\frac{1}{\sqrt{1 + \operatorname{tg}^2 \theta}}\! </math> | <math>\pm\frac{\sqrt{\csc^2 \theta - 1}}{\csc \theta}\! </math> | <math> \frac{1}{\sec \theta}\! </math> | <math>\pm\frac{\operatorname{ctg} \theta}{\sqrt{1 + \operatorname{ctg}^2 \theta}}\! </math> |- ! <math> \operatorname{tg} \theta =\!</math> | <math>\pm\frac{\sin \theta}{\sqrt{1 - \sin^2 \theta}}\! </math> | <math>\pm\frac{\sqrt{1 - \cos^2 \theta}}{\cos \theta}\! </math> | <math> \operatorname{tg} \theta\! </math> | <math>\pm\frac{1}{\sqrt{\csc^2 \theta - 1}}\! </math> | <math>\pm\sqrt{\sec^2 \theta - 1}\! </math> | <math> \frac{1}{\operatorname{ctg} \theta}\! </math> |- ! <math> \csc \theta =\!</math> | <math> \frac{1}{\sin \theta}\! </math> | <math>\pm\frac{1}{\sqrt{1 - \cos^2 \theta}}\! </math> | <math>\pm\frac{\sqrt{1 + \operatorname{tg}^2 \theta}}{\operatorname{tg} \theta}\! </math> | <math> \csc \theta\! </math> | <math>\pm\frac{\sec \theta}{\sqrt{\sec^2 \theta - 1}}\! </math> | <math>\pm\sqrt{1 + \operatorname{ctg}^2 \theta}\! </math> |- ! <math> \sec \theta =\!</math> | <math>\pm\frac{1}{\sqrt{1 - \sin^2 \theta}}\! </math><center> | <math> \frac{1}{\cos \theta}\! </math> | <math>\pm\sqrt{1 + \operatorname{tg}^2 \theta}\! </math> | <math>\pm\frac{\csc \theta}{\sqrt{\csc^2 \theta - 1}}\! </math> | <math> \sec \theta\! </math> | <math>\pm\frac{\sqrt{1 + \operatorname{ctg}^2 \theta}}{\operatorname{ctg} \theta}\! </math> |- ! <math> \operatorname{ctg} \theta =\!</math> | <math>\pm\frac{\sqrt{1 - \sin^2 \theta}}{\sin \theta}\! </math> | <math>\pm\frac{\cos \theta}{\sqrt{1 - \cos^2 \theta}}\! </math> | <math> \frac{1}{\operatorname{tg} \theta}\! </math> | <math>\pm\sqrt{\csc^2 \theta - 1}\! </math> | <math>\pm\frac{1}{\sqrt{\sec^2 \theta - 1}}\! </math> | <math> \operatorname{ctg} \theta\! </math> |}</center> == Други функции користени во минатото == [[Податотека:Circle-trig6.svg|десно|мини|350x350пкс| Сите тригонометриски функции на аголот ''&#x3B8;'' може геометриски да се конструираат во однос на единичната кружница со средиште во ''О''. Некои повеќе не се користат.]] Поедини тригонометриски функции повеќе не се користат. [[Versinus|Версинус]], коверсинус, хаверсинус и ексеканс се користеле во навигацијата, а хаверсинусната формула била користена за пресметување на растојанието помеѓу две точки на сфера. {| class="wikitable" style="background-color:#FFFFFF" !Име !Скратеница !Вредност |- |Версинус |<math>\operatorname{versin}(\theta)</math><br /><math>\operatorname{vers}(\theta)</math><br /><math>\operatorname{ver}(\theta)</math> |<math>1 - \cos (\theta)</math> |- |Веркосинус |<math>\operatorname{vercosin}(\theta)</math> |<math>1 + \cos (\theta)</math> |- |Коверсинус |<math>\operatorname{coversin}(\theta)</math><br /><math>\operatorname{cvs}(\theta)</math> |<math>1 - \sin(\theta)</math> |- |Коверкосинус |<math>\operatorname{covercosin}(\theta)</math> |<math>1 + \sin(\theta)</math> |- |Хаверсинус |<math>\operatorname{haversin}(\theta)</math> |<math>\frac{1 - \cos (\theta)}{2}</math> |- |Хаверкосинус |<math>\operatorname{havercosin}(\theta)</math> |<math>\frac{1 + \cos (\theta)}{2}</math> |- |Хаковерсинус |<math>\operatorname{hacoversin}(\theta)</math> |<math>\frac{1 - \sin (\theta)}{2}</math> |- |Хаковеркосинус |<math>\operatorname{hacovercosin}(\theta)</math> |<math>\frac{1 + \sin (\theta)}{2}</math> |- |Ексеканс |<math>\operatorname{exsec}(\theta)</math> |<math>\sec(\theta) - 1</math> |- |Екскосеканс |<math>\operatorname{excsc}(\theta)</math> |<math>\csc(\theta) - 1</math> |- |Тетива |<math>\operatorname{crd}(\theta)</math> |<math>2\sin\left(\frac{\theta}{2}\right)</math> |} == Симетрија, поместување и периодичност == Со проучување на единичната кружница, може да се видат одредени својства на тригонометриската кружница, како што се симетријата, различните поместувања и периодичноста на функциите. Формулите во следните две табели често се нарекуваат формули за редукција. === Симетрија === Кога некоја тригонометриска функција намалиме за одреден агол (на пр. π, π/2), резултатот често е некоја друга тригонометриска функција. {| class="wikitable" style="background-color: #FFFFFF" !Намалување за <math>\theta=0 </math> ! Намалување за <math>\theta= \pi/2</math> ! Намалување за <math>\theta= \pi</math> |- | <math> \begin{align} \sin(-\theta) &= -\sin \theta \\ \cos(-\theta) &= +\cos \theta \\ \operatorname{tg}(-\theta) &= -\operatorname{tg} \theta \\ \csc(-\theta) &= -\csc \theta \\ \sec(-\theta) &= +\sec \theta \\ \operatorname{ctg}(-\theta) &= -\operatorname{ctg} \theta \end{align} </math> | <math> \begin{align} \sin(\tfrac{\pi}{2} - \theta) &= +\cos \theta \\ \cos(\tfrac{\pi}{2} - \theta) &= +\sin \theta \\ \operatorname{tg}(\tfrac{\pi}{2} - \theta) &= +\operatorname{ctg} \theta \\ \csc(\tfrac{\pi}{2} - \theta) &= +\sec \theta \\ \sec(\tfrac{\pi}{2} - \theta) &= +\csc \theta \\ \operatorname{ctg}(\tfrac{\pi}{2} - \theta) &= +\operatorname{tg} \theta \end{align} </math> | <math> \begin{align} \sin(\pi - \theta) &= +\sin \theta \\ \cos(\pi - \theta) &= -\cos \theta \\ \operatorname{tg}(\pi - \theta) &= -\operatorname{tg} \theta \\ \csc(\pi - \theta) &= +\csc \theta \\ \sec(\pi - \theta) &= -\sec \theta \\ \operatorname{ctg}(\pi - \theta) &= -\operatorname{ctg} \theta \\ \end{align} </math> |} === Поместувања и периодичност === Поместувањето на функцијата за одреден агол исто така резултира со некоја друга тригонометриска функција која поедноставно го прикажува резултатот. Ова можеме да го видиме во примерите на поместувања за π/2, π и 2π радијани. Имајќи предвид дека тригонометриските функции се периодични, во зависност од функцијата за π (функциите тангенс и котангенс) или 2π (функциите синус и косинус), тогаш новата функција ја има истата вредност. {| class="wikitable" style="background-color: #FFFFFF" !Поместување за π/2 ! Поместување за π<br />Периода за tan и cotan ! Поместување за 2π<br />Периодa за sin, cos, csc и sec |- | <math> \begin{align} \sin(\theta + \tfrac{\pi}{2}) &= +\cos \theta \\ \cos(\theta + \tfrac{\pi}{2}) &= -\sin \theta \\ \operatorname{tg}(\theta + \tfrac{\pi}{2}) &= -\operatorname{ctg} \theta \\ \csc(\theta + \tfrac{\pi}{2}) &= +\sec \theta \\ \sec(\theta + \tfrac{\pi}{2}) &= -\csc \theta \\ \operatorname{ctg}(\theta + \tfrac{\pi}{2}) &= -\operatorname{tg} \theta \end{align} </math> | <math> \begin{align} \sin(\theta + \pi) &= -\sin \theta \\ \cos(\theta + \pi) &= -\cos \theta \\ \operatorname{tg}(\theta + \pi) &= +\operatorname{tg} \theta \\ \csc(\theta + \pi) &= -\csc \theta \\ \sec(\theta + \pi) &= -\sec \theta \\ \operatorname{ctg}(\theta + \pi) &= +\operatorname{ctg} \theta \\ \end{align} </math> | <math> \begin{align} \sin(\theta + 2\pi) &= +\sin \theta \\ \cos(\theta + 2\pi) &= +\cos \theta \\ \operatorname{tg}(\theta + 2\pi) &= +\operatorname{tg} \theta \\ \csc(\theta + 2\pi) &= +\csc \theta \\ \sec(\theta + 2\pi) &= +\sec \theta \\ \operatorname{ctg}(\theta + 2\pi) &= +\operatorname{ctg} \theta \end{align} </math> |} == Збир и разлика на агли == Овие тригонометриски еднаквости се нарекуваат формули за збир. Тие биле откриени од персискиот математичар Абу ал-Вафа' Бузџани во 10 век. [[Ојлерова формула|Ојлеровата формула]] може да помогне во докажувањето на овие еднаквости. {| class="wikitable" style="background-color:#FFFFFF" !Синус | align="center" | <math>\sin(\alpha \pm \beta) = \sin \alpha \cos \beta \pm \cos \alpha \sin \beta \!</math> |- ! Косинус | align="center" | <math>\cos(\alpha \pm \beta) = \cos \alpha \cos \beta \mp \sin \alpha \sin \beta\,</math> |- ! Тангенс | align="center" | <math>\operatorname{tg}(\alpha \pm \beta) = \frac{\operatorname{tg} \alpha \pm \operatorname{tg} \beta}{1 \mp \operatorname{tg} \alpha \operatorname{tg} \beta}</math> |- ! Аркус синус | align="center" | <math>\arcsin\alpha \pm \arcsin\beta = \arcsin(\alpha\sqrt{1-\beta^2} \pm \beta\sqrt{1-\alpha^2})</math> |- ! Аркус косинус | align="center" | <math>\arccos\alpha \pm \arccos\beta = \arccos(\alpha\beta \mp \sqrt{(1-\alpha^2)(1-\beta^2)})</math> |- ! Аркус тангенс | align="center" | <math>\operatorname{arctg}\alpha \pm \operatorname{arctg}\beta = \operatorname{arctg}\left(\frac{\alpha \pm \beta}{1 \mp \alpha\beta}\right)</math> |} === Матричен облик === {{Главна|Множење на матрици}} Тригонометриските формули за збир и разлика за синус и косинус може да се напишат во облик на [[Матрица (математика)|матрица]]. : <math> \begin{align} & {} \quad \left(\begin{array}{rr} \cos\phi & -\sin\phi \\ \sin\phi & \cos\phi \end{array}\right) \left(\begin{array}{rr} \cos\theta & -\sin\theta \\ \sin\theta & \cos\theta \end{array}\right) \\[12pt] & = \left(\begin{array}{rr} \cos\phi\cos\theta - \sin\phi\sin\theta & -\cos\phi\sin\theta - \sin\phi\cos\theta \\ \sin\phi\cos\theta + \cos\phi\sin\theta & -\sin\phi\sin\theta + \cos\phi\cos\theta \end{array}\right) \\[12pt] & = \left(\begin{array}{rr} \cos(\theta+\phi) & -\sin(\theta+\phi) \\ \sin(\theta+\phi) & \cos(\theta+\phi) \end{array}\right) \end{align} </math> === Синус и косинус на збир од бесконечно многу собироци === : <math> \sin\left(\sum_{i=1}^\infty \theta_i\right) =\sum_{\text{odd}\ k \ge 1} (-1)^{(k-1)/2} \sum_{\begin{smallmatrix} A \subseteq \{\,1,2,3,\dots\,\} \\ \left|A\right| = k\end{smallmatrix}} \left(\prod_{i \in A} \sin\theta_i \prod_{i \not \in A} \cos\theta_i\right) </math> : <math> \cos\left(\sum_{i=1}^\infty \theta_i\right) =\sum_{\text{even}\ k \ge 0} ~ (-1)^{k/2} ~~ \sum_{\begin{smallmatrix} A \subseteq \{\,1,2,3,\dots\,\} \\ \left|A\right| = k\end{smallmatrix}} \left(\prod_{i \in A} \sin\theta_i \prod_{i \not \in A} \cos\theta_i\right) </math> === Тангенс на збир на конечен број собироци === Нека биде <math>e_k \,</math> (за ''к'' ∈ {0, ..., ''n'' }) ''k'' -ти степен на [[Основен симетричен полином|основниот симетричен полином]] каде : <math>x_i = \operatorname{tg} \theta_i\,</math> за ''i'' ∈ {0, ..., ''n'' }, па следува : <math> \begin{align} e_0 & = 1 \\[6pt] e_1 & = \sum_{1 \le i \le n} x_i & & = \sum_{1 \le i \le n} \operatorname{tg}\theta_i \\[6pt] e_2 & = \sum_{1 \le i < j \le n} x_i x_j & & = \sum_{1 \le i < j \le n} \operatorname{tg}\theta_i \operatorname{tg}\theta_j \\[6pt] e_3 & = \sum_{1 \le i < j < k \le n} x_i x_j x_k & & = \sum_{1 \le i < j < k \le n} \operatorname{tg}\theta_i \operatorname{tg}\theta_j \operatorname{tg}\theta_k \\ & {}\ \ \vdots & & {}\ \ \vdots \end{align} </math> Тогаш важи дека е : <math>\operatorname{tg}(\theta_1+\cdots+\theta_n) = \frac{e_1 - e_3 + e_5 -\cdots}{e_0 - e_2 + e_4 - \cdots},\! </math> во зависност од бројот ''n''. На пример: : <math> \begin{align} \operatorname{tg}(\theta_1 + \theta_2) & = \frac{ e_1 }{ e_0 - e_2 } = \frac{ x_1 + x_2 }{ 1 \ - \ x_1 x_2 } = \frac{ \operatorname{tg}\theta_1 + \operatorname{tg}\theta_2 }{ 1 \ - \ \operatorname{tg}\theta_1 \operatorname{tg}\theta_2 } , \\ \\ \operatorname{tg}(\theta_1 + \theta_2 + \theta_3) & = \frac{ e_1 - e_3 }{ e_0 - e_2 } = \frac{ (x_1 + x_2 + x_3) \ - \ (x_1 x_2 x_3) }{ 1 \ - \ (x_1x_2 + x_1 x_3 + x_2 x_3) }, \\ \\ \operatorname{tg}(\theta_1 + \theta_2 + \theta_3 + \theta_4) & = \frac{ e_1 - e_3 }{ e_0 - e_2 + e_4 } \\ \\ & = \frac{ (x_1 + x_2 + x_3 + x_4) \ - \ (x_1 x_2 x_3 + x_1 x_2 x_4 + x_1 x_3 x_4 + x_2 x_3 x_4) }{ 1 \ - \ (x_1 x_2 + x_1 x_3 + x_1 x_4 + x_2 x_3 + x_2 x_4 + x_3 x_4) \ + \ (x_1 x_2 x_3 x_4) }, \end{align}</math> и така натаму. Оваа еднаквост може да се докаже со [[математичка индукција]].<ref>{{Наведено списание|last=Bronstein|first=Manual|year=1989|title=Simplification of Real Elementary Functions|journal=Proceedings of the ACM-SIGSAM 1989 international symposium on Symbolic and algebraic computation|pages=211}}</ref> === Секанс и косеканс на збир од конечен број собироци === : <math> \begin{align} \sec(\theta_1 + \cdots + \theta_n) & = \frac{\sec\theta_1 \cdots \sec\theta_n}{e_0 - e_2 + e_4 - \cdots} \\[8pt] \csc(\theta_1 + \cdots + \theta_n) & = \frac{\sec\theta_1 \cdots \sec\theta_n}{e_1 - e_3 + e_5 - \cdots} \end{align} </math> каде е <math>e_k \,</math> ''k'' -ти степен на основниот симетричен полином за ''n'' променливи ''x'' <sub>''i''</sub> = tan ''θ'' <sub>''i''</sub>, ''i'' = 1,... , ''n'', а бројот на собироци во [[Именител|именителот]] зависи од ''n''. На пример, : <math> \begin{align} \sec(\alpha+\beta+\gamma) & = \frac{\sec\alpha \sec\beta \sec\gamma}{1 - \operatorname{tg}\alpha\operatorname{tg}\beta - \operatorname{tg}\alpha\operatorname{tg}\gamma - \operatorname{tg}\beta\operatorname{tg}\gamma } \\[8pt] \csc(\alpha+\beta+\gamma) & = \frac{\sec\alpha \sec\beta \sec\gamma}{\operatorname{tg}\alpha + \operatorname{tg}\beta + \operatorname{tg}\gamma - \operatorname{tg}\alpha\operatorname{tg}\beta\operatorname{tg}\gamma} \end{align} </math> == Еднаквости за повеќекратни агли == {| class="wikitable" style="background-color: #FFFFFF;" !''T<sub>n</sub>'' е ''n-тиот'' [[Чебишовов полином]] | <math>\cos n\theta =T_n (\cos \theta )\,</math>&nbsp;&nbsp; |- !''S''<sub>''n''</sub> е ''n-ти'' [[полином на ширина]] | <math>\sin^2 n\theta = S_n (\sin^2\theta)\,</math> |- ! Формулата на Де Моавр, <math>i</math> е [[имагинарна единица]] | <math>\cos n\theta +i\sin n\theta=(\cos(\theta)+i\sin(\theta))^n \,</math>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |} === Тригонометриски еднаквости на двојни, тројни и половинки агли === {{Главна|Формула за тангенс од половинки агли}} {| class="wikitable" style="background-color:#FFFFFF;" ! colspan="4" |Формули за двоен агол |- | style="vertical-align:top" |<math>\begin{align} \sin 2\theta &= 2 \sin \theta \cos \theta = \frac{2 \operatorname{tg} \theta} {1 + \operatorname{tg}^2 \theta} \end{align}</math> <math>\begin{align} \cos 2\theta = \cos^2 \theta - \sin^2 \theta = 2 \cos^2 \theta - 1 = 1 - 2 \sin^2 \theta = \frac{1 - \operatorname{tg}^2 \theta} {1 + \operatorname{tg}^2 \theta} \end{align}</math> <math>\operatorname{tg} 2\theta = \frac{2 \operatorname{tg} \theta} {1 - \operatorname{tg}^2 \theta} </math> <math>\operatorname{ctg} 2\theta = \frac{\operatorname{ctg}^2 \theta - 1}{2 \operatorname{ctg} \theta}\!</math> |- ! colspan="4" |Формули за троен агол |- |<math>\begin{align}\sin 3\theta & = 3 \cos^2\theta \sin\theta - \sin^3\theta & = 3\sin\theta - 4\sin^3\theta \end{align}</math> <math>\begin{align}\cos 3\theta & = \cos^3\theta - 3 \sin^2 \theta\cos \theta & = 4 \cos^3\theta - 3 \cos\theta\end{align}</math> <math>\operatorname{tg} 3\theta = \frac{3 \operatorname{tg}\theta - \operatorname{tg}^3\theta}{1 - 3 \operatorname{tg}^2\theta}\!</math> <math>\operatorname{ctg} 3\theta = \frac{3 \operatorname{ctg}\theta - \operatorname{ctg}^3\theta}{1 - 3 \operatorname{ctg}^2\theta}\!</math> |- ! colspan="4" |Формули за половина агол |- |<math>\sin \frac{\theta}{2} = \pm\, \sqrt{\frac{1 - \cos \theta}{2}}</math> <math>\cos \frac{\theta}{2} = \pm\, \sqrt{\frac{1 + \cos\theta}{2}}</math> <math>\operatorname{tg} \frac{\theta}{2} = \csc \theta - \operatorname{ctg} \theta = \pm\, \sqrt{1 - \cos \theta \over 1 + \cos \theta} = \frac{\sin \theta}{1 + \cos \theta} = \frac{1-\cos \theta}{\sin \theta}</math> <math>\operatorname{tg}\frac{\eta+\theta}{2} = \frac{\sin\eta+\sin\theta}{\cos\eta+\cos\theta}</math> <math>\operatorname{tg}\left(\frac{\theta}{2} + \frac{\pi}{4}\right) = \sec\theta + \operatorname{tg}\theta</math> <math>\sqrt{\frac{1 - \sin\theta}{1 + \sin\theta}} = \frac{\left|1 - \operatorname{tg}(\theta/2)\right|}{\left|1 + \operatorname{tg}(\theta/2)\right|}</math> <math>\operatorname{tg}\tfrac{1}{2}\theta = \frac{\operatorname{tg}\theta}{1 + \sqrt{1+\operatorname{tg}^2\theta}} \quad\mbox{za}\quad \theta \in \left(-\tfrac{\pi}{2},\tfrac{\pi}{2} \right)</math> <math>\operatorname{ctg} \frac{\theta}{2} = \csc \theta + \operatorname{ctg} \theta = \pm\, \sqrt{1 + \cos \theta \over 1 - \cos \theta} = \frac{\sin \theta}{1 - \cos \theta} = \frac{1 + \cos \theta}{\sin \theta}</math> |} === Синус, косинус и тангенс на повеќекратни агли === <math>\sin n\theta = \sum_{k=0}^n \binom{n}{k} \cos^k \theta\,\sin^{n-k} \theta\,\sin\left(\frac{1}{2}(n-k)\pi\right)</math> <math>\cos n\theta = \sum_{k=0}^n \binom{n}{k} \cos^k \theta\,\sin^{n-k} \theta\,\cos\left(\frac{1}{2}(n-k)\pi\right)</math> <math>\operatorname{tg}\,(n{+}1)\theta = \frac{\operatorname{tg} n\theta + \operatorname{tg} \theta}{1 - \operatorname{tg} n\theta\,\operatorname{tg} \theta}.</math> <math>\operatorname{ctg}\,(n{+}1)\theta = \frac{\operatorname{ctg} n\theta\,\operatorname{ctg} \theta - 1}{\operatorname{ctg} n\theta + \operatorname{ctg} \theta}.</math> === Чебишовов метод === Методот на [[Пафнутиј Чебишов|Чебишов]] е рекурзивен [[алгоритам]] за наоѓање на формулите на ''n-ти'' повеќекратни агли, знаејќи ги (''n''&nbsp;&#x2212;&nbsp;1) и (''n''&nbsp;&#x2212;&nbsp;2) од формулата. : <math>\cos nx = 2 \cdot \cos x \cdot \cos (n-1) x - \cos (n-2) x \,</math> : <math>\sin nx = 2 \cdot \cos x \cdot \sin (n-1) x - \sin (n-2) x \, </math> : <math>\operatorname{tg} nx = \frac{H + K \operatorname{tg} x}{K- H \operatorname{tg} x} \, </math> каде ''H''/''K''&nbsp;=&nbsp;tan(''n''&nbsp;&#x2212;&nbsp;1) ''x'' . === Тангенс на просек === : <math> \operatorname{tg}\left( \frac{\alpha+\beta}{2} \right) = \frac{\sin\alpha + \sin\beta}{\cos\alpha + \cos\beta} = -\,\frac{\cos\alpha - \cos\beta}{\sin\alpha - \sin\beta}</math> Ако ''α'' или ''β'' се еднакви на 0, тогаш ја добиваме формулата за тангенс на половина агол. === Виетов бесконечен производ === : <math> \cos\left({\theta \over 2}\right) \cdot \cos\left({\theta \over 4}\right) \cdot \cos\left({\theta \over 8}\right)\cdots = \prod_{n=1}^\infty \cos\left({\theta \over 2^n}\right) = {\sin(\theta)\over \theta} = \operatorname{sinc}\,\theta. </math> == Еднаквости на степенувани тригонометриски функции == {| class="wikitable" style="background-color: #FFFFFF" !Синус ! Косинус ! Други |- | <math>\sin^2\theta = \frac{1 - \cos 2\theta}{2}\!</math> | <math>\cos^2\theta = \frac{1 + \cos 2\theta}{2}\!</math> | <math>\sin^2\theta \cos^2\theta = \frac{1 - \cos 4\theta}{8}\!</math> |- | <math>\sin^3\theta = \frac{3 \sin\theta - \sin 3\theta}{4}\!</math> | <math>\cos^3\theta = \frac{3 \cos\theta + \cos 3\theta}{4}\!</math> | <math>\sin^3\theta \cos^3\theta = \frac{3\sin 2\theta - \sin 6\theta}{32}\!</math> |- | <math>\sin^4\theta = \frac{3 - 4 \cos 2\theta + \cos 4\theta}{8}\!</math> | <math>\cos^4\theta = \frac{3 + 4 \cos 2\theta + \cos 4\theta}{8}\!</math> | <math>\sin^4\theta \cos^4\theta = \frac{3-4\cos 4\theta + \cos 8\theta}{128}\!</math> |- | <math>\sin^5\theta = \frac{10 \sin\theta - 5 \sin 3\theta + \sin 5\theta}{16}\!</math> | <math>\cos^5\theta = \frac{10 \cos\theta + 5 \cos 3\theta + \cos 5\theta}{16}\!</math> | <math>\sin^5\theta \cos^5\theta = \frac{10\sin 2\theta - 5\sin 6\theta + \sin 10\theta}{512}\!</math> |} За изводи на степени на синус и косинус на агол се користат Де Моавровата формула, [[Ојлерова теорема|Ојлеровата формула]] и [[Биномна теорема|биномната формула]] . {| class="wikitable" style="background-color: #FFFFFF" ! ! Косинус ! Синус |- ! ако ''n'' е непарен | <math>\cos^n\theta = \frac{2}{2^n} \sum_{k=0}^{\frac{n-1}{2}} \binom{n}{k} \cos{((n-2k)\theta)}</math> | <math>\sin^n\theta = \frac{2}{2^n} \sum_{k=0}^{\frac{n-1}{2}} (-1)^{(\frac{n-1}{2}-k)} \binom{n}{k} \sin{((n-2k)\theta)}</math> |- !ако ''n'' е парен | <math>\cos^n\theta = \frac{1}{2^n} \binom{n}{\frac{n}{2}} + \frac{2}{2^n} \sum_{k=0}^{\frac{n}{2}-1} \binom{n}{k} \cos{((n-2k)\theta)}</math> | <math>\sin^n\theta = \frac{1}{2^n} \binom{n}{\frac{n}{2}} + \frac{2}{2^n} \sum_{k=0}^{\frac{n}{2}-1} (-1)^{(\frac{n}{2}-k)} \binom{n}{k} \cos{((n-2k)\theta)}</math> |- |} == Формули за претворање на производ во збир и збирот во производ == {| | style="vertical-align:top" | {| class="wikitable" style="background-color: #FFFFFF" !Производ во збир |- | <math>\cos \theta \cos \varphi = {\cos(\theta - \varphi) + \cos(\theta + \varphi) \over 2}</math> |- | <math>\sin \theta \sin \varphi = {\cos(\theta - \varphi) - \cos(\theta + \varphi) \over 2}</math> |- | <math>\sin \theta \cos \varphi = {\sin(\theta + \varphi) + \sin(\theta - \varphi) \over 2}</math> |- | <math>\cos \theta \sin \varphi = {\sin(\theta + \varphi) - \sin(\theta - \varphi) \over 2}</math> |} | {| class="wikitable" style="background-color: #FFFFFF" ! Збир во производ |- | <math>\sin \theta \pm \sin \varphi = 2 \sin\left( \frac{\theta \pm \varphi}{2} \right) \cos\left( \frac{\theta \mp \varphi}{2} \right)</math> |- | <math>\cos \theta + \cos \varphi = 2 \cos\left( \frac{\theta + \varphi} {2} \right) \cos\left( \frac{\theta - \varphi}{2} \right)</math> |- | <math>\cos \theta - \cos \varphi = -2\sin\left( {\theta + \varphi \over 2}\right) \sin\left({\theta - \varphi \over 2}\right)</math> |} |} === Други поврзани еднаквости === Ако ''x'', ''y'' и ''z'' се од кој било триаголник, тогаш важи : <math>\text{ако збирот }x + y + z = \pi = \text{полукруг,}\, </math> :: <math>\text{onda je }\operatorname{tg}(x) + \operatorname{tg}(y) + \operatorname{tg}(z) = \operatorname{tg}(x)\operatorname{tg}(y)\operatorname{tg}(z).\,</math> односно : <math>\text{ако збирот }x + y + z = \pi = \text{полукруг,}\, </math> :: <math>\text{тогаш }\sin(2x) + \sin(2y) + \sin(2z) = 4\sin(x)\sin(y)\sin(z).\,</math> === Ермитова котангенсна еднаквост === [[Шарл Ермит]] покажал дека одредена еднаквост важи каде што променливите ''a'' <sub>1</sub> ,&nbsp;... ,&nbsp;''а'' <sub>''n''</sub> [[Комплексен број|се комплексни броеви]]. Нека е: : <math> A_{n,k} = \prod_{\begin{smallmatrix} 1 \le j \le n \\ j \neq k \end{smallmatrix}} \operatorname{ctg}(a_k - a_j) </math> а во случај кога е ''А''<sub>1,1</sub> се добива [[празен производ]] кој е еднаков 1. Општо, се добива следната вредност: : <math> \operatorname{ctg}(z - a_1)\cdots\operatorname{ctg}(z - a_n) = \cos\frac{n\pi}{2} + \sum_{k=1}^n A_{n,k} \operatorname{ctg}(z - a_k).</math> Во наједноставниот случај за ''n''&nbsp;=&nbsp;2 важи: : <math> \operatorname{ctg}(z - a_1)\operatorname{ctg}(z - a_2) = -1 + \operatorname{ctg}(a_1 - a_2)\operatorname{ctg}(z - a_1) + \operatorname{ctg}(a_2 - a_1)\operatorname{ctg}(z - a_2). </math> === Птоломејова теорема === Овие еднаквости go претставуваат тригонометрискиот облик на [[Птоломеева теорема|Птоломеевата теорема]]. : <math> \text{Ако }w + x + y + z = \pi = \text{се полукруг,} \, </math> :: <math>\begin{align} \text{тогаш важи } & \sin(w + x)\sin(x + y) \\ &{} = \sin(x + y)\sin(y + z) \\ &{} = \sin(y + z)\sin(z + w) \\ &{} = \sin(z + w)\sin(w + x) = \sin(w)\sin(y) + \sin(x)\sin(z). \end{align}</math> == Линеарни комбинации == {{Главна|Фазен вектор}}Секоја линеарна комбинација на синусни [[Бран|бранови]] од исти периоди или [[честота]] со различни [[Фазно поместување|фазни поместувања]] е исто така синусен бран со иста периода или честота со различно фазно поместување. Со ненулта линеарна комбинација на синусни и косинусни бранови, се добива: : <math>a\sin x+b\cos x=\sqrt{a^2+b^2}\cdot\sin(x+\varphi)\,</math> каде : <math> \varphi = \begin{cases}\arcsin \left(\frac{b}{\sqrt{a^2+b^2}}\right) & \text{ako je }a \ge 0, \\ \pi-\arcsin \left(\frac{b}{\sqrt{a^2+b^2}}\right) & \text{ako je }a < 0, \end{cases} </math> што е еквивалентно на: : <math> \varphi = \operatorname{arctg} \left(\frac{b}{a}\right) + \begin{cases} 0 & \text{ако е}a \ge 0, \\ \pi & \text{ако е}a < 0, \end{cases} </math> или дури и со: : <math> \varphi = \text{sgn}(b)\cos^{-1}\left(\tfrac{a}{\sqrt{a^2+b^2}}\right) </math> Воопштено, за произволно фазно поместување важи: : <math>a\sin x+b\sin(x+\alpha)= c \sin(x+\beta)\,</math> каде : <math>c = \sqrt{a^2 + b^2 + 2ab\cos \alpha},\,</math> : <math> \beta = \operatorname{arctg} \left(\frac{b\sin \alpha}{a + b\cos \alpha}\right) + \begin{cases} 0 & \text{ako je } a + b\cos \alpha \ge 0, \\ \pi & \text{ako je } a + b\cos \alpha < 0. \end{cases} </math> == Лагранжови тригонометриски еднаквости == Овие еднаквости биле именувани по [[Жозеф Луј Лагранж]].<ref name="Muniz"> {{Наведено списание|last=Eddie Ortiz Muñiz|year=1953|title=A Method for Deriving Various Formulas in Electrostatics and Electromagnetism Using Lagrange's Trigonometric Identities|journal=American Journal of Physics|volume=21|page=140}} </ref><ref> {{Наведена книга|title=Handbook of Mathematical Formulas and Integrals|last=Alan Jeffrey and Hui-hui Dai|publisher=Academic Press|year=2008|isbn=9780123742889|edition=4th|chapter=Section 2.4.1.6}} </ref> : <math> \begin{align} \sum_{n=1}^N \sin n\theta & = \frac{1}{2}\operatorname{ctg}\theta-\frac{\cos(N+\frac{1}{2})\theta}{2\sin\frac{1}{2}\theta}\\ \sum_{n=1}^N \cos n\theta & = -\frac{1}{2}+\frac{\sin(N+\frac{1}{2})\theta}{2\sin\frac{1}{2}\theta} \end{align} </math> Со нив е поврзана функцијата наречена [[Диригхлеово јадро|Дирихлеово јадро]]. : <math>1+2\cos(x) + 2\cos(2x) + 2\cos(3x) + \cdots + 2\cos(nx) = \frac{\sin\left(\left(n +\frac{1}{2}\right)x\right)}{\sin(x/2)}.</math> == Останати облици на збирови на тригонометриски функции == Збирот на синусите и косинусите со променливи во [[аритметичка низа]]: : <math> \begin{align} & \sin{\varphi} + \sin{(\varphi + \alpha)} + \sin{(\varphi + 2\alpha)} + \cdots {} \\[8pt] & {} \qquad\qquad \cdots + \sin{(\varphi + n\alpha)} = \frac{\sin{\left(\frac{(n+1) \alpha}{2}\right)} \cdot \sin{(\varphi + \frac{n \alpha}{2})}}{\sin{\frac{\alpha}{2}}}. \\[10pt] & \cos{\varphi} + \cos{(\varphi + \alpha)} + \cos{(\varphi + 2\alpha)} + \cdots {} \\[8pt] & {} \qquad\qquad \cdots + \cos{(\varphi + n\alpha)} = \frac{\sin{\left(\frac{(n+1) \alpha}{2}\right)} \cdot \cos{(\varphi + \frac{n \alpha}{2})}}{\sin{\frac{\alpha}{2}}}. \end{align} </math> За кои било ''a'' и ''b'' важи: : <math>a \cos(x) + b \sin(x) = \sqrt{ a^2 + b^2 } \cos(x - \operatorname{atan2}\,(b,a)) \;</math> каде што atan2(''y'', ''x'') е воопштување на функцијата arctan(''y''/''x'') што го покрива целиот кружен опсег. Користејќи ја [[Гудерманова функција|Гудермановата функција]] која поврзува кружни и [[Хиперболични функции|хиперболични]] тригонометриски функции без употреба на комплексни броеви, може да се искористи следниов израз: : <math>\operatorname{tg}(x) + \sec(x) = \operatorname{tg}\left({x \over 2} + {\pi \over 4}\right).</math> Ако ''x'', ''y'' и ''z'' се аглите на кој било триаголник, односно ''x''&nbsp;+&nbsp;''y''&nbsp;+&nbsp;''z''&nbsp;=&nbsp;π, тогаш е : <math>\operatorname{ctg}(x)\operatorname{ctg}(y) + \operatorname{ctg}(y)\operatorname{ctg}(z) + \operatorname{ctg}(z)\operatorname{ctg}(x) = 1.\,</math> == Одредени линеарни фракциони трансформации == Ако ''ƒ''(''x'') е дадена со линеарна фракциона трансформација : <math> f(x) = \frac{(\cos\alpha)x - \sin\alpha}{(\sin\alpha)x + \cos\alpha}, </math> и слично со тоа : <math> g(x) = \frac{(\cos\beta)x - \sin\beta}{(\cos\beta)x + \sin\beta}, </math> тогаш важи : <math> f(g(x)) = g(f(x)) = \frac{(\cos(\alpha+\beta))x - \sin(\alpha+\beta)}{(\sin(\alpha+\beta))x + \cos(\alpha+\beta)}. </math> Пократко кажано, ако за сите ''α'' функцијата ''ƒ''<sub>''α''</sub> е токму функцијата ''ƒ'' прикажана погоре, тогаш важи дека е: : <math> f_\alpha \circ f_\beta = f_{\alpha+\beta}. \, </math> == Еднаквости на инверзни тригонометриски функции == : <math> \arcsin(x)+\arccos(x)=\pi/2\;</math> : <math> \operatorname{arctg}(x)+\operatorname{arcctg}(x)=\pi/2.\;</math> : <math>\operatorname{arctg}(x)+\operatorname{arctg}(1/x)=\left\{\begin{matrix} \pi/2, & \mbox{ako je }x > 0 \\ -\pi/2, & \mbox{ako je }x < 0 \end{matrix}\right.</math> === Композиција на тригонометриски и инверзни тригонометриски функции === {| class="wikitable" style="background-color: #FFFFFF" |<math>\sin[\arccos(x)]=\sqrt{1-x^2} \,</math> |<math>\operatorname{tg}[\arcsin (x)]=\frac{x}{\sqrt{1 - x^2}}</math> |- |<math>\sin[\operatorname{arctg}(x)]=\frac{x}{\sqrt{1+x^2}}</math> |<math>\operatorname{tg}[\arccos (x)]=\frac{\sqrt{1 - x^2}}{x}</math> |- |<math>\cos[\operatorname{arctg}(x)]=\frac{1}{\sqrt{1+x^2}}</math> |<math>\operatorname{ctg}[\arcsin (x)]=\frac{\sqrt{1 - x^2}}{x}</math> |- |<math>\cos[\arcsin(x)]=\sqrt{1-x^2} \,</math> |<math>\operatorname{ctg}[\arccos (x)]=\frac{x}{\sqrt{1 - x^2}}</math> |} == Поврзаност со комплексната експоненцијална функција == : <math>e^{ix} = \cos(x) + i\sin(x)\,</math> Овој израз се нарекува [[Ојлерова формула]]. : <math>e^{-ix} = \cos(-x) + i\sin(-x) = \cos(x) - i\sin(x)\,</math> : <math>e^{i\pi} = -1</math> Овој израз се нарекува [[Ојлеров идентитет]]. : <math>\cos(x) = \frac{e^{ix} + e^{-ix}}{2} \;</math> : <math>\sin(x) = \frac{e^{ix} - e^{-ix}}{2i} \;</math> односно : <math>\operatorname{tg}(x) = \frac{e^{ix} - e^{-ix}}{i({e^{ix} + e^{-ix}})}\; = \frac{\sin(x)}{\cos(x)}</math> каде <math>i^2 = -1</math> . == Поврзаносте со бесконечни производи == {{Главна|Бесконечни производи}} Кога решаваме [[специјални функции]], користиме различни формули кои ги поврзуваат бесконечниот производ и тригонометриските функции: : <math>\sin x = x \prod_{n = 1}^\infty\left(1 - \frac{x^2}{\pi^2 n^2}\right)</math> : <math>\sinh x = x \prod_{n = 1}^\infty\left(1 + \frac{x^2}{\pi^2 n^2}\right)</math> : <math>\frac{\sin x}{x} = \prod_{n = 1}^\infty\cos\left(\frac{x}{2^n}\right)</math> : <math>\cos x = \prod_{n = 1}^\infty\left(1 - \frac{x^2}{\pi^2(n - \frac{1}{2})^2}\right)</math> : <math>\cosh x = \prod_{n = 1}^\infty\left(1 + \frac{x^2}{\pi^2(n - \frac{1}{2})^2}\right)</math> : <math>|\sin x| = \frac1{2}\prod_{n = 0}^\infty \sqrt[2^{n+1}]{\left|\operatorname{tg}\left(2^n x\right)\right|}</math> == Еднаквости без променливи == Еднаквоста без променливи: : <math>\cos 20^\circ\cdot\cos 40^\circ\cdot\cos 80^\circ=\frac{1}{8}</math> е посебен случај на еднаквост со една променлива: : <math>\prod_{j=0}^{k-1}\cos(2^j x)=\frac{\sin(2^k x)}{2^k\sin(x)}.</math> Понатаму, исто така е точно дека: : <math>\sin 20^\circ\cdot\sin 40^\circ\cdot\sin 80^\circ=\frac{\sqrt{3}}{8}.</math> : <math> \cos\frac{\pi}{7}\cos\frac{2\pi}{7}\cos\frac{3\pi}{7} = \frac{1}{8}, </math> : <math>\operatorname{tg} 50^\circ\cdot\operatorname{tg} 60^\circ\cdot\operatorname{tg} 70^\circ=\operatorname{tg} 80^\circ.</math> : <math>\cos 24^\circ+\cos 48^\circ+\cos 96^\circ+\cos 168^\circ=\frac{1}{2}.</math> : <math> \begin{align} & \cos\left( \frac{2\pi}{21}\right) + \cos\left(2\cdot\frac{2\pi}{21}\right) + \cos\left(4\cdot\frac{2\pi}{21}\right) \\[10pt] & {} \qquad {} + \cos\left( 5\cdot\frac{2\pi}{21}\right) + \cos\left( 8\cdot\frac{2\pi}{21}\right) + \cos\left(10\cdot\frac{2\pi}{21}\right)=\frac{1}{2}. \end{align} </math> Многу еднаквости имаат основа во изрази како што се: : <math> \prod_{k=1}^{n-1} \sin\left(\frac{k\pi}{n}\right) = \frac{n}{2^{n-1}}</math> и : <math> \prod_{k=1}^{n-1} \cos\left(\frac{k\pi}{n}\right) = \frac{\sin(\pi n/2)}{2^{n-1}} </math> Со нивна комбинација добиваме: : <math> \prod_{k=1}^{n-1} \operatorname{tg}\left(\frac{k\pi}{n}\right) = \frac{n}{\sin(\pi n/2)}</math> : <math> \prod_{k=1}^{m} \operatorname{tg}\left(\frac{k\pi}{2m+1}\right) = \sqrt{2m+1}</math> === Определување на бројот &#x3C0; === : <math>\frac{\pi}{4} = 4 \operatorname{arctg}\frac{1}{5} - \operatorname{arctg}\frac{1}{239}</math> : <math>\frac{\pi}{4} = 5 \operatorname{arctg}\frac{1}{7} + 2 \operatorname{arctg}\frac{3}{79}.</math> === Мнемонички запис за некои вредности на синус и косинус === : <math> \begin{matrix} \sin 0 & = & \sin 0^\circ & = & \sqrt{0}/2 & = & \cos 90^\circ & = & \cos \left( \frac {\pi} {2} \right) \\ \\ \sin \left( \frac {\pi} {6} \right) & = & \sin 30^\circ & = & \sqrt{1}/2 & = & \cos 60^\circ & = & \cos \left( \frac {\pi} {3} \right) \\ \\ \sin \left( \frac {\pi} {4} \right) & = & \sin 45^\circ & = & \sqrt{2}/2 & = & \cos 45^\circ & = & \cos \left( \frac {\pi} {4} \right) \\ \\ \sin \left( \frac {\pi} {3} \right) & = & \sin 60^\circ & = & \sqrt{3}/2 & = & \cos 30^\circ & = & \cos \left( \frac {\pi} {6} \right)\\ \\ \sin \left( \frac {\pi} {2} \right) & = & \sin 90^\circ & = & \sqrt{4}/2 & = & \cos 0^\circ & = & \cos 0 \end{matrix} </math> === Златен пресек φ === {{Главна|Златен пресек|Тригонометриски константи}} : <math>\cos \left( \frac {\pi} {5} \right) = \cos 36^\circ={\sqrt{5}+1 \over 4} = \frac{\varphi }{2} </math> : <math>\sin \left( \frac {\pi} {10} \right) = \sin 18^\circ = {\sqrt{5}-1 \over 4} = {\varphi - 1 \over 2} = {1 \over 2\varphi}</math> === Евклидова еднаквост === : <math>\sin^2(18^\circ)+\sin^2(30^\circ)=\sin^2(36^\circ). \, </math> == Инфинитезимално сметање == === Изводи === {{Главна|Извод|Список на изводи на тригонометриски функции}} Со користење на [[инфинитезимално сметање]], аглите при сметањето мора да бидат во радијани. Изводите на тригонометриските функции може да се одредат со користење на два [[Гранична вредност|лимеса]]: : <math>\lim_{x\rightarrow 0}\frac{\sin x}{x}=1,</math> : <math>\lim_{x\rightarrow 0}\frac{1-\cos x }{x}=0,</math> Со барање извод од тригонометриски функции се добиваат следните еднаквости и правила:<ref>{{Наведена книга|title=Calculus : Graphical, Numerical, Algebraic|last=Finney|first=Ross|publisher=Prentice Hall|year=2003|isbn=0-13-063131-0|location=Glenview, Illinois|pages=159–161}} </ref> : <math> \begin{align} {d \over dx} \sin x & = \cos x ,& {d \over dx} \arcsin x & = {1 \over \sqrt{1 - x^2}} \\ \\ {d \over dx} \cos x & = -\sin x ,& {d \over dx} \arccos x & = {-1 \over \sqrt{1 - x^2}} \\ \\ {d \over dx} \operatorname{tg} x & = \sec^2 x ,& {d \over dx} \operatorname{arctg} x & = { 1 \over 1 + x^2} \\ \\ {d \over dx} \operatorname{ctg} x & = -\csc^2 x ,& {d \over dx} \operatorname{arcctg} x & = {-1 \over 1 + x^2} \\ \\ {d \over dx} \sec x & = \operatorname{tg} x \sec x ,& {d \over dx} \arcsec x & = { 1 \over |x|\sqrt{x^2 - 1}} \\ \\ {d \over dx} \csc x & = -\csc x \operatorname{ctg} x ,& {d \over dx} \arccsc x & = {-1 \over |x|\sqrt{x^2 - 1}} \end{align} </math> === Интеграли === {{Главна|Интеграл|Список на интеграли на тригонометриски функции}} : <math>\int{\frac{du}{\sqrt{a^{2}-u^{2}}}}=\sin ^{-1}\left( \frac{u}{a} \right)+C</math> : <math>\int{\frac{du}{a^{2}+u^{2}}}=\frac{1}{a}\operatorname{tg} ^{-1}\left( \frac{u}{a} \right)+C</math> : <math>\int{\frac{du}{u\sqrt{u^{2}-a^{2}}}}=\frac{1}{a}\sec ^{-1}\left| \frac{u}{a} \right|+C</math> == Експоненцијални дефиниции на тригонометриски функции == {| class="wikitable" style="background-color:#FFFFFF" !Функција !Инверзна функцијаa |- |<math>\sin \theta = \frac{e^{i\theta} - e^{-i\theta}}{2i} \,</math> |<math>\arcsin x = -i \ln \left(ix + \sqrt{1 - x^2}\right) \,</math> |- |<math>\cos \theta = \frac{e^{i\theta} + e^{-i\theta}}{2} \,</math> |<math>\arccos x = -i \ln \left(x + \sqrt{x^2 - 1}\right) \,</math> |- |<math>\operatorname{tg} \theta = \frac{e^{i\theta} - e^{-i\theta}}{i(e^{i\theta} + e^{-i\theta})} \,</math> |<math>\operatorname{arctg} x = \frac{i}{2} \ln \left(\frac{i + x}{i - x}\right) \,</math> |- |<math>\csc \theta = \frac{2i}{e^{i\theta} - e^{-i\theta}} \,</math> |<math>\arccsc x = -i \ln \left(\tfrac{i}{x} + \sqrt{1 - \tfrac{1}{x^2}}\right) \,</math> |- |<math>\sec \theta = \frac{2}{e^{i\theta} + e^{-i\theta}} \,</math> |<math>\arcsec x = -i \ln \left(\tfrac{1}{x} + i\sqrt{1 - \tfrac{1}{x^2}}\right) \,</math> |- |<math>\operatorname{ctg} \theta = \frac{i(e^{i\theta} + e^{-i\theta})}{e^{i\theta} - e^{-i\theta}} \,</math> |<math>\operatorname{arcctg} x = \frac{i}{2} \ln \left(\frac{x - i}{x + i}\right) \,</math> |- ! ! |- |<math>\operatorname{cis} \, \theta = e^{i\theta} \,</math> |<math>\operatorname{arccis} \, x = \frac{\ln x}{i} = -i \ln x = \operatorname{arg} \, x \,</math> |} == Вајерштрасова супституција == {{Главна|Вајерштрасова супституција}} Ако е: : <math>t = \operatorname{tg}\left(\frac{x}{2}\right),</math> тогаш важи: : <math>\sin(x) = \frac{2t}{1 + t^2}\text{ и }\cos(x) = \frac{1 - t^2}{1 + t^2}\text{ и }e^{i x} = \frac{1 + i t}{1 - i t}</math> каде e<sup>''ix''</sup> = cos(''x'') + ''i'' sin(''x''), што понекогаш е скратено како&nbsp;cis(''x''). == Поврзано == <div style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> * [[Тригонометрија]] * [[Докази на тригонометриски функции|Докази на тригонометриски еднаквости]] * [[Питагорова тригонометриска еднаквост]] * [[Единична кружница]] * [[Тригонометриски константи]] * [[Примена на тригонометријата|Примена на тригонометрија]] * [[Формула за тангенс од половина агол|Формула за тангента за половина агол]] * [[Питагорова теорема|Лекција на Питагора]] * [[Косинусна теорема]] * [[Синусна теорема|Синусна теореме]] * [[Тангенсна теорема]] * [[Молвајдова формула]] * [[Список на изводи на тригонометриски функции]] * [[Список на интеграли на тригонометриски функции]] * [[Хиперболични функции|Хиперболична функција]] * [[Версинус]] </div> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{Наведена книга|title=Handbook of Mathematical Functions with Formulas, Graphs, and Mathematical Tables|publisher=Dover Publications|year=1972|isbn=978-0-486-61272-0|editor-last=Abramowitz|editor-first=Milton|editor-link=Milton Abramowitz|location=New York|postscript=<!--None-->|editor-last2=Stegun|editor-first2=Irene A.|editor-link2=Irene Stegun}} == Надворешни врски == * [http://www.jdawiseman.com/papers/easymath/surds_sin_cos.html Вредности на Sin и Cos, изразени во сурди, за целобројни множители од 3° и од 5⅝°], [http://www.jdawiseman.com/papers/easymath/surds_csc_sec.html Csc и Sec], [http://www.jdawiseman.com/papers/easymath/surds_tan.html Tan]. [[Категорија:Списоци за математика|Тригонометриски еднаквости]] [[Категорија:Тригонометрија]] 92qgong71wqbm2jrtopnpyvu73l15g9 Азир Алиу 0 1360534 5591221 5525099 2026-07-12T20:46:56Z Buli 2648 Отстранување на нерелевантен податок — функцијата не е поврзана со претседателот/претседателката. 5591221 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name=Азир Алиу |image=Azir Aliu official portrait 2023 (cropped).jpg |office=[[Министер за здравство на Македонија|Министер за здравство]] |term_start=[[9 јуни]] [[2025]] |primeminister=[[Христијан Мицкоски]] |predecessor=[[Арбен Таравари]] |office1=[[Министер за јавна администрација на Македонија|Министер за Информатичко општество и администрација]] |term_start1=[[28 февруари]] [[2023]] |term_end1=[[9 февруари]] [[2024]] |primeminister1=[[Димитар Ковачевски]]<br>[[Талат Џафери]] (технички) |president1=[[Стево Пендаровски]] |predecessor1=[[Адмирим Алити]] |successor1=[[Наим Бајрами]] |birth_date={{роден на и возраст|df=yes|1976|4|15}} |birth_name=Азир Алиу|birth_place=[[Гостивар]], [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] |nationality=[[Македонија|Македонец]] |ethnicity=[[Македонски Албанци|Албанец]] |party=[[Алијанса за Албанците]] |profession=[[Професор]], [[Електротехника|Електротехничар]], [[Информатика|Информатичар]] }} '''Азир Алиу''' ([[15 април]] [[1976|1976 година]] во [[Гостивар]]) — [[Македонија|македонски]] [[професор]] по современи науки и технологии, специјализиран во области како [[криптографија]], кибербезбедност, блокчеин технологии и машинско учење. Тој е професор на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]] во [[Тетово]] во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.seeu.edu.mk/en/~azir.aliu|title=Азир Алиу Биографија}}</ref> Од 9 јуни 2025 г. ја извршува функцијата [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sdk.mk/index.php/makedonija/azir-aliu-e-izbran-za-nov-minister-za-zdravstvo/|title=АЗИР АЛИУ Е ИЗБРАН ЗА НОВ МИНИСТЕР ЗА ЗДРАВСТВО|date=2025-06-09|work=Сакам Да Кажам|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Животопис == Азир Алиу е роден 15 април 1976 година, во [[Гостивар]]. Тој е дипломиран инженер по [[електротехника]]. Дипломирал на [[Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје|Електротехничкиот факултет]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]], каде и магистрирал [[електротехника]]. Интересот за науката го продолжил на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]] при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде се стекнал со звањето доктор по информатички науки. Во раните години од академската кариера, првите чекори ги почнал како помлад асистент на [[Универзитет на Југоисточна Европа|Универзитетот на Југоисточна Европа]], откако претходно, во периодот 2003/2004 година, работел како професор во [[Гимназија „Панче Попоски“ - Гостивар|Гимназијата „Панче Поповски“]] во [[Гостивар]]. Најголемиот дел од својата академска кариера го поминува на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово. Во периодот од септември 2004 година до април 2007 година, тој бил ангажиран како помлад асистент на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, каде од април 2007 година до 2012 година, работел како асистент. Со академската кариера, тој продолжил на истиот универзитет, од 2012 година до 2014 година, како продекан за наука на Факултетот за компјутерски науки и технологии. Во септември 2012 година, Алиу напредувал во звање доцент, кој работен ангажман го извршувал до 2017 година. Во наредните пет години, тој Алиу бил вонреден професор, а потоа и редовен професор на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово, од август 2022 година до денес. Претходно, во периодот од 2018 година до 2020 година, бил назначен за потпретседател на Управниот одбор на овој Универзитет. Тој бил дел од Националниот комитет за претприемништво и иновации, каде членувал од 2013 година до 2017 година, период во кој бил и советник за високо образование на [[Премиер на Македонија|претседателот на владата на Македонија]]. [[Автор]] е и соавтор на повеќе научни трудови, а неговата научно-истражувачка работа се насочува на интелигентни системи, анализа на сигнали и повеќерезолуциони слики, обработка на медицински слики и препознавање на облици, машинско учење и напоредно програмирање. Работното искуство во наставата му е насочено на: Вештачка интелигенција; архитектура на сметачките системи; формални јазици и автомати; анализа на податоци; Алиу има и големо искуство со проектно раководење и научно-истражувачка работа во државава и во странство. На 9 јуни 2025 година, тој станал новиот [[Министер за здравство на Македонија|министер за здравство]] во [[Влада на Христијан Мицкоски|кабинетот на Христијан Мицкоски]] од редовите на [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], по оставката на [[Арбен Таравари]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pep.scoop.mk/pep/%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80-%d0%b0%d0%bb%d0%b8%d1%83/|title=Азир Алиу|date=2023-12-14|work=PEP|language=mk-MK|accessdate=2025-06-09}}</ref> == Литература == Алиу е автор на повеќе истражувачки трудови и научни публикации во областа на информациските технологии. Неговата работа опфаќа теми како што се криптографија, блокчеин технологии, машинско учење и анализа на податоци. Меѓу позначајните публикации се вбројуваат: * Luma, A., Aliu, A., Snopce, H. (2024). ''The Republic of North Macedonia's Research Ranking Platform for Academic Staff and Universities''. ''SAR Journal'', стр. 3–11. * Fetaji, M., Apostolova, M., Luma, A., Aliu, A. (2023). ''Ethereum Smart Contract Deployment for a Real Estate Management System (REMS) Implemented in Blockchain''. ''TEM Journal'', 12(3), стр. 1383–1389. * Luma, A., Abazi, B., Aliu, A. (2021). ''The Implementation of the New Encryption Mathematical Model for Cryptosystems''. Презентирано на ''International Conference on Engineering Technologies (ICENTE'21)''. == Истражувачки интереси == Неговите главни области на истражување вклучуваат: * Криптографија и безбедност на информациите * Блокчеин технологии и дистрибуирани системи * Кибербезбедност и заштита на податоци * Машинско учење и анализа на големи податоци * Развој на интелигентни системи за поддршка на одлуки == Надворешни врски == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алиу, Азир}} [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Политичари од Гостивар]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Политичари на ВРЕДИ]] [[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за електротехника и информациски технологии - Скопје]] [[Категорија:Министри за здравство на Република Македонија]] [[Категорија:Министри за информатичко општество и администрација на Република Македонија]] n3fdrkdeotamtnk4g1ktu3r2nde9wce Жената на францускиот поручник (роман) 0 1361390 5591018 5318666 2026-07-12T15:52:55Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591018 wikitext text/x-wiki '''„Жената на францускиот поручник“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''The French lieutenant's woman'') — [[Роман|роман]] на британскиот писател [[Џон Фаулс]] од 1969 година. [[File:Spray breaking over The Cobb at Lyme Regis - geograph.org.uk - 694989.jpg|thumb|[[Коб]] во Лајм Реџис, во близина на местото каде што Чарлс и Ернестина првпат ја среќаваат Сара.]] ==Содржина== Романот се состои од 61 глава. * ''1-15 глава'': Дејствието на романот започнува во 1867 година, во малото село Лајм во југозападна [[Англија]], каде одморот го поминуваат свршениците Чарлс Смитсон и Ернестина Фриман, која престојува кај својата тетка, госпоѓата Трентер. За време на една прошетка крај морскиот брег, тие здогледуваат осамена жена која упорно гледа во морската шир. Тогаш, Чарлс дознава дека месното население ја смета жената за луда и ја нарекува Трагедија или Женската на францускиот [[Офицер|поручник]], додека нејзиното вистинско име е Сара Вудраф. Таа живее како придружничка на старата конзервативна и религиозна вдовица, госпоѓата Полтни, која една година претходно, додека закрепнува од болеста, посакува да направи милосрден чин и така, по препорака на селскиот [[Свештенство|свештеник]], ја вработува Сара. Претходно, додека работела како домашна воспитувачка, Сара се запознала со француски поручник за кого се грижела попреживеаниот бродолом. Таа се заљубила во него, но набргу, поручникот си заминал во татковината, а таа продолжила да го чека, надевајќи се дека тој ќе се врати. Набргу, Сара се истакнува во службата кај госпоѓата Полтни и ја стекнува нејзината доверба, иако постојано ја шпионира управничката на слугите. Еден ден, Чарлс, кој аматерски се занимава со [[Палеонтологија|палеонтологија]], заминува да бара [[Фосил|фосили]] во близината на селото и случајно налетува на Сара додека спие во тревата. Утредента, Чарлс, Ернестина и нејзината тетка ја посетуваат госпоѓата Полнти и таму Чарлс повторно има прилика да ја види Сара. Во меѓувреме, Сем, личниот слуга на Чарлс, ѝ се додоврува на Мери, убавата слугинка на госпоѓата Трентер, која претходно била избркана од госпоѓата Полтни.<ref>Džon Fauls, ''Žena francuskog poručnika''. Laguna, Beograd, 2021, стр. 7-119.</ref> * ''16-21 глава'': Неколку дена подоцна, Чарлс повторно ја среќава Сара и за првпат разговара со неа, нудејќи ѝ помош, но таа го одбива. По таа средба, тој сфаќа дека Сара го привлекува со својата необичност и почнува да се преиспитува. Истовремено, неговиот слуга Сем сфаќа дека е заљубен во слугинката Мери така што и тој го преиспитува својот живот. По неколку дена, Сара намерно му приоѓа на Чарлс на морскиот брег и очајно го моли за помош, а тој бега од местото, збунет и исплашен. Вечерта, Чарлс разговара со докторот Гроган, кој му потврдува дека Сара страда од тешка [[меланхолија]]. Два дена подоцна, според нивниот претходен договор, Сара и Чарлс повторно се среќаваат на едно скришно место каде таа му раскажува за својата авантура со францускиот поручник Варген: по претрпениот бродолом, додека таа се грижела за него, Варген ѝ се додворувал, а во тоа време, таа била многу несреќна поради својата положба и копнеела по брак и среќен живот; кога закрепнал, Варген заминал во соседниот град, чекајќи ја неа, а таа му се придружила по неколку дена; тогаш, таа сфатила дека тој е само обичен измамник и дека нема никакви сериозни намери, но сепак, во очај и со цел да се казни себеси, прифатила да води љубов со него. За време на оваа средба, Сара го прифаќа советот на Чарлс, кој ја убедува да се исели од селото, нудејќи ѝ парична помош. Во мигот кога сакаат да се разделат, тие налетуваат на Сем и Мери кои имаат љубовен состанок на морскиот брег, така што Чарлс и Сара се принудени да се скријат.<ref>Džon Fauls, ''Žena francuskog poručnika''. Laguna, Beograd, 2021, стр. 120-198.</ref> * ''22-34 глава'':Чарлс добива телеграма и итно заминува кај неговиот богат стрико. Тој се враќа со непријатната вест дека најверојатно ќе остане без наследството зашто стрико му решил да се ожени. Истовремено, по враќањето во Лајм, тој дознава дека госпоѓата Полтни ја отпуштила Сара, која исчезнала. Меѓутоа, Чарлс добива две писма од неа со молба за уште една тајна средба. Тој го посетува докторот Гроган, кој насетува дека Сара го привлекува Чарлс. Гроган го советува Чарлс веднаш да замине во [[Лондон]], а тој да се сретне со Сара и да се обиде да испрати на лекување во приватна душевна [[Болница|болница]]. Чарлс се согласува со предлогот на докторот, меѓутоа ноќта се обвинува себеси поради разговорот со Гроган. Измачен од совеста, изутрината заминува во потрага по Сара и ја наоѓа во една напуштена колиба во близина на морето. Не можејќи да ги контролира чувствата, Чарлс ја бакнува Сара, која му признава дека е вљубена во него. Но тогаш, таму пристигаат Сем и Мери, кои така ја откриваат тајната на Чарлс. Тој ѝ дава пари на Сара и ја наговара да го напушти Лајм, а потоа се разделуваат. Потоа, Чарлс се враќа во Лајм за да се поздрави со Ернестина на која ѝ кажува дека веднаш мора да замине во Лондон.<ref>Džon Fauls, ''Žena francuskog poručnika''. Laguna, Beograd, 2021, стр. 199-280.</ref> * ''35-55 глава'': Сара го напушта Лајм и заминува во [[Ексетер]], каде изнајмува соба во еден [[хотел]]. Во Лондон, Чарлс го известува татко ѝ на Сара за изгубеното наследство, а господинот Фриман му нуди работа во својата трговска фирма. Потиштен од разговорот, Чарлс оди во својот клуб, каде се опијанува заедно со двајца стари другар. Тројцата другари одат во [[Бордел|јавна куќа]], но Чарлс си заминува, но потоа наоѓа улична [[Проституција|проститутка]] која го потсетува на Сара. Во нејзината соба, нему му се слошува, а кога таа му кажува дека се вика Сара, тој почнува да повраќа. Утредента, Сем му го соопштува својот план да се ожени со Мери и да отвори трговски дуќан при што му бара пари на заем. Истовремено, Чарлс добива писмо од Сара која му ја кажува својата адреса во Ексетер. Тој го гори писмото по што, заедно со Сем, заминува на пат за Лајм, но патем застанува во Ексетер и оди во хотелот каде што престојува Сара, а во меѓувреме скришно го следи Сем. По почетната воздржаност, Чарлс и Сара им се препуштаат на страстите и водат љубов, а тогаш Чарлс открива дека Сара е невина, односно дека нејзината приказна за половиот однос со Варген била лажна. За време на нивната кратка средба во хотелската соба на Сара, таа му признава дека уште при првата средба се заљубила во него, но му наредува да си замине, свесна дека не може да му стане жена. По напуштањето на хотелот, Чарлс влегува во една [[Црква (градба)|црква]], каде се преиспитува и конечно сфаќа дека целокупниот живот му бил погрешен, зашто не живеел онака како што сакал, туку само ја исполнувал должноста кон општеството. Тој ѝ испраќа писмо на Сара во кое ѝ ја искажува својата љубов и желбата да се ожени со неа, а потоа се враќа во Лајм. Чарлс веднаш ја посетува Ернестина и ја раскинува свршувачката, признавајќи дека сака друга жена (но го кажува нејзиното име), а таа е запрепастена од неговата изјава. Сем дава отказ и го напушта Чарлс со цел да се ожени со Мери. По краткиот разговор со д-р Гроган, Шарлс веднаш го напушта Лајм и заминува во Ексетер, каде дознава дека Сем го измамил и не ѝ го доставил писмото на Сара, а таа изутрината заминала во Лондон.<ref>Džon Fauls, ''Žena francuskog poručnika''. Laguna, Beograd, 2021, стр. 281-426.</ref> * ''56-59 глава'': Неколку месеци, Чарлс и четворица детективи насекаде ја бараат Сара, но без никаков успех. Во меѓувреме, под притисок на [[Адвокат|адвокатите]] на господинот Гриман, Чарлс мора да потпише изјава со која целосно ја прифаќа вината за раскинувањето на брачниот договор со што неговиот углед во јавноста е целосно уништен. Бидејќи не може да ја пронајде Сара, тој одлучува да отпатува во странство. Дваесет месеци подоцна, во февруари 1868 година, Сем и Мери се веќе во брак и живеат во Лондон при што имаат ќерка, а Мери е повторно [[Бременост|бремена]]. Со помош на госпоѓата Трентер, Сем работи во фирмата на господинот Фриман, каде се истакнува во работата. Сепак, наспроти материјалната удобност, тој нема душевен мир, зашто го гризе совеста поради нечесната постапка кон Чарлс. Еден ден, во близината на нивниот дом, Мери ја здогледува Сара. Во меѓувреме, по 15-месечно патување низ [[Европа]], [[Близок Исток|Блискиот Исток]] и [[Египет]], исполнето со читање и пишување [[Поезија|поезија]], на Чарлс му станува здодевно и накратко се враќа во Лондон, каде објавува огласи во весниците, но повторно не може да ја пронајде Сара. Губејќи ја надежта, конкрајот на 1868 година тој заминува во [[Бостон]], а оттаму посетува и неколку други градови во [[Соединети Американски Држави|САД]]. Во меѓувреме, на Сем и Мери им се раѓа син, но него сè уште го пече совеста и еден ден, зимата 1869 година, за време на престојот во [[Њу Орлеанс]], Чарлс добива [[Телеграма|телеграма]] од својот адвокат дека Сара е пронајдена во Лондон. Со првиот брод, Чарлс се враќа во Лондон.<ref>Džon Fauls, ''Žena francuskog poručnika''. Laguna, Beograd, 2021, стр. 427-457.</ref> * ''60-61 глава'': Чарлс оди во куќата во која живее Сара, која работи како секретарка на познатиот сликар Данте Росети кој живее заедно со братот (познат поет) и со сестрата (исто така, поетеса). Кога ја здогледува, веднаш сфаќа дека Сара е целосно изменета, а таа му кажува дека е исполнета и задоволна од животот и дека е потполно среќна и дека не сака да се омажи за никого, туку сака да ја зачува својата лична слобода и независност. Исто така, таа му кажува дека цело време знаела за раскинатиот брачен договори и за огласите во весниците. Од нејзините зборови Чарлс се чувствува повреден и сака да си замине, но тогаш Сара го замолува да остане во собата за да разговара со сестрата на Данте Росети, но наместо неа, во собата влегува слугинката со девојче. Чарлс сфаќа дека тоа е неговата ќерка, а потоа во собата влегува Сара и тројцата се гушкаат. Сепак, во последната глава, авторот прикажува поинаков крај на средбата меѓу Чарлс и Сара: кога налутениот Чарлс сака да ја напушти собата, Сара го задржува, но тој сепак излегува надвор, а пред да ја напушти куќата, ја здогледува слугинката која држи девојче во прегратката, обидувајќи се да му каже нешто. Меѓутоа, Чарлс излегува надвор и застанува на брегот од [[Темза]], свесен дека Сара нема никогаш да биде негова жена и дека ќе мора да го продолжи животот без неа.<ref>Džon Fauls, ''Žena francuskog poručnika''. Laguna, Beograd, 2021, стр. 458-487.</ref> ==За делото== Во ова дело, Џон Фаулс се обидува да даде анализа на противречностите на [[Кралица Викторија|викторијанската]] епоха која ги поставила темелите на современите општетсвени дискурси. Веднаш по неговото објавување, романот станал модерен класик и најпопуларниот [[Постмодернизам|постмодерен]] историски роман. Според весникот „[[The New York Times|Њујорк тајмс]]“ (''New York Times'') се работи за брилијантен , „беспрекорно раскажан, страстен роман исполнет со волшебни мистерии и со софистицирани еротски наговестувања.“. Слично, и весникот „[[Дејли мејл]]“ (''Daily mail'') го нарекува „чудесен роман кој може да се чита одново а во него секогаш да се најде нешто ново.“<ref>Džon Fauls, ''Žena francuskog poručnika''. Laguna, Beograd, 2021.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Џон Фаулс]] [[Категорија:Англиски романи]] [[Категорија:Романи на англиски јазик]] [[Категорија:Книги од 1969 година]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Англија]] 1ushc2nnadsjsbpcbacaxudnb4geqf0 Национален парк Триглав 0 1363162 5591367 5529766 2026-07-13T10:42:57Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591367 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:2021 — Drittte Juli-Reise Mateus2019 — Batch (73).jpg|мини|Патоказ пред влезот во националниот парк]] '''Национален парк Триглав''' е единствениот национален парк во [[Словенија]]. Основан е во својата денешна форма во 1981 година и се наоѓа во северозападниот дел на земјата, односно југоисточниот дел на алпскиот масив. Планината Триглав е највисокиот врв на Јулијанските Алпи. Оттаму долините радијално се шират, снабдувајќи ги со вода два големи речни системи со нивните извори во Јулијанските Алпи: Соча и Сава, кои течат кон Јадранското и Црното Море. == Историја == Предлогот за заштита на подрачјето на долината на Триглавските езера првпат го изнел сеизмологот Албин Белар во 1906 или 1908 година. Но, предлогот не бил прифатен, бидејќи немало правна основа за него и тогашните закони забранувале ограничување на пасиштата. Стратешката основа за заштита на областа, насловена како Меморандиум (Споменица), и кој експлицитно го споменувал предлогот на Белар, бил доставен до покраинската влада за Словенија во 1920 година. Идејата конечно била спроведена во 1924 година. А потоа, на иницијатива на Одделението за заштита на природата на Словенечкото музејско друштво, заедно со Словенечкото планинарско друштво, бил земен дваесетгодишен закуп на подрачјето на долината на Триглавските езера, околу 14.&nbsp;км². Подрачјето било предодредено да стане Алпски конзеваторски парк; сепак, во тоа време не била можна трајна конзервација. Името Триглавски национален парк првпат го употребил Фран Јесенко во 1926 година. Во 1961 година, по долгогодишни напори, заштитата била обновена (тогаш на трајна основа) и донекаде зголемена, опфаќајќи околу 20км². Заштитеното подрачје било официјално означено како Национален парк Триглав. Името го добило по планината Триглав кој е симбол на Словенија и словенечки карактер. Сепак, сите цели на вистинскиот национален парк не биле постигнати и поради таа причина во следните две децении биле изнесени нови предлози за проширување и измена на оваа заштита. Конечно, во 1981 година официјално бил формиран Националниот парк Триглав. Тогаш било постигнато преуредување и паркот добил нов концепт и се прошири на 838&nbsp;км². Во 2010 година, паркот бил проширен и ја вклучил населбата Кнеше Равне, според желбите на неговите жители, со што новата парковска површина изнесувала 880&nbsp;км², што е 4% од вкупната површината на Словенија. == Биодиверзитет == === Флора === Систематските испитувања на растенијата, особено на етноботаничките корисни видови, во Националниот парк Триглав се спроведени од срана на Чандра Пракаш Кала и Петра Ратајц покривајќи различни микроживеалишта, височини, аспекти и типови на терени. Паркот има над педесет и девет видови на етноботанички вредности, од кои 37 видови (кои придонесуваат со 62%) спаѓаат во четири главни категории на лековити растенија според Службен весник на Република Словенија''.'' Некои од важните видови како ''Aconitum napellus'', ''Cannabis sativa'' и ''Taxus baccata'' не се дозволени да се собираат и користат според Службениот весник на Република Словенија. == Хидрологија == Водите во националниот парк Триглав се состојат од два слоеви: сливот на реката Сава и слиовот на реката Соча. Во паркот може да се најдат многу водопади, а повеќето од нив се ноѓаат во долината на реката Соча и нејзините притоки. Највисокиот водопад е водопадот Бока (106м). Толминските клисури на реката Толминка се наоѓаат во националниот парк. Сите езера во паркот се од глациално потекло. Најголемо меѓу нив е езерото Бохињ. Други езера се: Триглав (се наоѓа во долината на Триглавските езера), езерото Крн и езерото Горно и Долно Криж. [[Категорија:Јулиски Алпи]] [[Категорија:Статии со извори на словенечки (sl)]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:МСЗП-Категорија II]] [[Категорија:Национални паркови]] 4h9827d3d476dq86w43enwinvwytaeh Унгарска окупација на југословенските територии 0 1365882 5591156 5590719 2026-07-12T19:20:02Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Нј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591156 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name=Унгарската окупација на<br>југословенските територии|native_name=|native_name_lang=<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->|settlement_type=Дел од Југославија окупирана потоа припоена од [[Унгарија]]|image_skyline=|image_alt=|image_caption=|image_flag=|flag_alt=|image_seal=|seal_alt=|image_shield=|shield_alt=|nickname=|motto=|image_map=1941-1943 Axis occupation of Yugoslavia map - en.svg|map_alt=Карта на која е прикажана окупацијата и поделбата на Југославија во 1941 година|map_caption=Окупација и поделба на Југославија во 1941 година. Окупираните и припоените области од Унгарците на Југославија се на север (Бачка и Барања) и северозапад (Меѓимурје и Прекмурје).|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|pushpin_map_caption=|coor_pinpoint=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|Kingdom of Yugoslavia|name=Yugoslavia}}|subdivision_type1=|subdivision_name1=|subdivision_type2=|subdivision_name2=|subdivision_type3=|subdivision_name3=|established_title=[[Окупирана од Унгарија]]|established_date=11 април 1941|established_title2=Анексија од Унгарија|established_date2=14 декември 1941|extinct_title={{nowrap|[[Операција Маргарет|Окупирана од Германија]]}}|extinct_date=15 март 1944|founder=|seat_type=|seat=|parts_type=Територии|parts_style=list|parts=Регион|p1=[[Бачка]]|p2=Барања|p3=[[Меѓимурје]]|p4=[[Прекмурје]]<br>(Унгарија го употребила терминот „Обновени јужни територии“ за да се однесува на овие области{{sfn|Lemkin|2008|p=631}})|government_footnotes=|government_type=инкорпорирани во постојните унгарски окрузи|governing_body=|leader_party=|leader_title=|leader_name=|unit_pref=Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags -->|area_footnotes=|area_urban_footnotes=<!-- -->|area_rural_footnotes=<!-- -->|area_metro_footnotes=<!-- -->|area_magnitude=<!-- -->|area_note=|area_water_percent=|area_rank=|area_blank1_title=|area_blank2_title=<!-- square kilometers -->|area_total_km2=11,475|area_land_km2=|area_water_km2=|area_urban_km2=|area_rural_km2=|area_metro_km2=|area_blank1_km2=|area_blank2_km2=<!-- hectares -->|area_total_ha=|area_land_ha=|area_water_ha=|area_urban_ha=|area_rural_ha=|area_metro_ha=|area_blank1_ha=|area_blank2_ha=<!-- dunams used in Middle East articles only -->|dunam_link=<!-- which dunam to link -->|area_total_dunam=|area_land_dunam=|area_water_dunam=|area_urban_dunam=|area_rural_dunam=|area_metro_dunam=|area_blank1_dunam=|area_blank2_dunam=|length_km=|width_km=|dimensions_footnotes=|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=|population_total={{Circa}}1,145,000|population_as_of=1941|population_demonym=|population_note=Видете [[Дел за демографија]]|demographics_type1=|demographics1_footnotes=|demographics1_title1=|demographics1_info1=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|timezone1=|utc_offset1=|timezone1_DST=|utc_offset1_DST=|postal_code_type=|postal_code=|area_code_type=|area_code=|iso_code=|website=<!-- {{URL|example.com}} -->|footnotes=}}Во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], [[Кралство Унгарија (1920–1946)|Кралството Унгарија]] се приклучила во воената окупација, а потоа и во припојувањете на регионите [[Бачка]], [[Барања]], [[Меѓимурска жупанија|Меѓимурје]] и [[Прекмурје]] на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]]. Сите овие региони биле под унгарска власт пред 1920 година и биле префрлени во Југославија како дел од [[Тријанонски договор|Тријанонскиот договор]] по [[Првата светска војна]]. Тие сега се составен дел од некои држави: Југословенска Бачка сега е дел од [[Војводина]], автономна покраина на [[Србија]], југословенската Барања и Меѓумурје се дел од денешна [[Хрватска]], а југословенско Прекмурје е дел од територијата на денешна [[Словенија]]. Окупацијата започнала на 11 април 1941 година, кога 80.000 унгарски војници ја преминале југословенската граница како поддршка на инвазијата [[Сили на Оската|на Оската]] [[Априлска војна|врз Југославија,]] предводена од страна на [[Трет Рајх|Германија,]] која започнала пет дена порано. Имало отпор кон унгарските сили од страна на српските [[Четници|четнички]] нередовници, но одбраната на Кралската југословенска армија дотогаш веќе пропаднала. На унгарските сили индиректно им помагало локалното ''Фолксдојче'', германското малцинство, кое формирало милиција и разоружало околу 90.000 југословенски војници. И покрај само спорадичниот отпор, унгарските трупи егзутирале многу цивили за време на овие првични операции, вклучително и некои ''Фолксдојче.'' Владата на новоформираната [[марионетска држава]] на Оската, [[Независна Држава Хрватска]] (НДХ), последователно се согласила на унгарското припојување на областа Меѓимурје, што го вознемирило хрватското население во областа. Окупациските власти веднаш го класифицирале населението на Бачка и Барања на оние што живееле во тие региони кога последен пат биле под унгарска власт во 1920 година и претежно српски доселеници кои пристигнале бидејќи овие региони биле дел од Југославија. Тие, потоа, почнале да собираат илјадници локални Срби во [[Концентрационен логор|концентрациони логори]] и ги протерале во Независната држава Хрватска, Црна Гора окупирана од Италија и територијата Србија окупирана од Германија. Конечно, десетици илјади Срби биле депортирани од окупираните територии. Потоа следела имплементација на политиката на „магијаризација“ на политичкиот, социјалниот и економскиот живот на окупираните територии, што вклучувало повторно населување на Унгарци и Шекели од другите делови на Унгарија. „Магијаризацијата“ не влијаела на ''Фолксдојче'', кој добил специјален статус под унгарска власт, а во Прекмурје унгарските власти биле попопустливи кон етничките Словенци. Малиот вооружен отпор кон унгарската окупација започнал во втората половина на 1941 година и било одговорено со остри мерки, вклучително и убиства, протерувања и интернирања. Востанието главно било концентрирано во етничко-српската област на јужна Бачка во областа Шајкашка, каде унгарските сили се одмаздиле за нивните загуби. Во август 1941 година, цивилната администрација ја презела владата на „Обновените јужни територии“ (унгарски: Délvidék), и тие биле официјално припоени кон Унгарија во декември. Во јануари 1942 година, унгарската војска спровела рации за време на кои убила над 3.300 луѓе, главно Срби и Евреи. Во март 1944 година, кога Унгарија разбрала дека е на губитничката страна во војната и почнала да преговара со [[Сојузници во Втората светска војна|сојузниците]], Германија ја презела контролата врз земјата, вклучувајќи ги и припоените територии, за време на операцијата Маргарета I. Потоа следело собирање и транспортирање на преостанатите Евреи на окупираните територии во логори за истребување, што резултирало со смрт на 85 отсто од Евреите на окупираните територии. Пред нивното повлекување од Балканот, соочени со напредувањето на [[Советски Сојуз|советската]] [[Црвена армија]], Германците евакуирале 60.000–70.000 ''Фолксдојче'' од Бачка и Барања во [[Австрија]]. Бачка и Барања биле вратени под југословенска контрола кога Германците биле истиснати од териториите од страна на Црвената армија кон крајот на 1944 година. Меѓимурје и Прекмурје останале окупирани до последните недели од војната. == Позадина == [[Податотека:Magyarorszag_1920.png|десно|мини|350x350пкс| Карта што ја покажува разликата помеѓу границите на Унгарија пред и по Договорот од Трианон. Старото Кралство Унгарија е во зелено, автономна [[Кралство Хрватска и Славонија|Хрватска-Славонија]] во сиво. Табелите на населението се засновани на унгарскиот попис од 1910 година.]]  На [[Париска мировна конференција (1919)|Париската мировна конференција]], по завршувањето на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], [[Сојузници во Првата светска војна|силите на Антантата]] потпишале [[Тријанонски договор]] со Унгарија по распадот на [[Австроунгарија]]. Меѓу другото, договорот ја дефинирал границата меѓу Унгарија и новосоздаденото [[Кралство Југославија|Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]] (КСХС, преименувано во Кралство Југославија во 1929 година). Таа ги поделила областите Банат, Бачка и Барања, кои претходно биле под управа на Унгарија, помеѓу Унгарија, КСЦС и Романија и го префрлила регионот Меѓимурје и околу две третини од регионот Прекмурје од Унгарија на КСХС. Значителен број Унгарци и ''Фолксдојче'' останале во областите инкорпорирани во КСХС.{{Sfn|Lemkin|2008}}{{Sfn|Pearson|1996}} Помеѓу 1918 и 1924 година, 44.903 Унгарци (вклучувајќи 8.511 владини службеници) биле депортирани во Унгарија од териториите пренесени во Југославија и речиси 10.000 југословенски воени доселеници (српскохрватски: Solunski dobrovoljci, букв. [[Македонски фронт|Солунските]] доброволци), главно [[Срби]], биле населени во Бачка и Барања од страна на југословенската влада.{{Sfn|Ungváry|2011}}{{Sfn|Karakaš Obradov|2012}} За време на меѓувоениот период Унгарија агитирала за ревизија на границите договорени со Договорот од Тријанон, а односите меѓу двете земји биле тешки.{{Sfn|Lemkin|2008}}{{Sfn|Pearson|1996}} На 22 август 1938 година, [[Чехословачка]], [[Кралство Романија|Романија]] и Југославија се согласиле за ревизија на Тријанон што и дозволило на Унгарија повторно да се вооружи.{{Sfn|Bán|2004}} === Демографија === Пред окупацијата, последниот југословенски попис бил направен во 1931 година. Овој попис го користел јазикот како примарен критериум и ги вброил сите говорители на [[Српскохрватски јазик|српскохрватски]] како една група, наместо да ги признава српската, [[Хрвати|хрватската]], [[Бошњаци|босанско муслиманската]], [[Македонци|македонската]] и [[Црногорци|црногорската]] националност.{{Sfn|Biondich|2008}} Усогласувањето на податоците за верската припадност со лингвистичките податоци го користеле научниците за да утврдат приближен број Срби и Хрвати на пописот од 1931 година, со броење на оние од [[Римокатоличка црква|римокатоличката]] деноминација како Хрвати.{{Sfn|Eberhardt|2003}} Според пописот од 1931 година, териториите Бачка и Барања имале вкупно 837.742 жители. Ова вклучувало помеѓу 275.014 и 283.114 Унгарци и помеѓу 185.458 и 194.908 ''Фолксдојче''. Поради тоа, Унгарците сочинувале околу една третина од населението на овие територии, а ''Фолксдојче'' сочинувале нешто помалку од една четвртина.{{Sfn|Ungváry|2011}}{{Sfn|Tomasevich|2001}} Според историчарот д- р Кристиан Унгвари, пописот од 1931 покажал дека населението на Бачка и Барања вклучувало 150.301 Срби и 3.099 Хрвати; тоа одговарало на српското население од околу 18 отсто.{{Sfn|Ungváry|2011}} Овие бројки многу се разликуваат од комбинираното српско и хрватско население од 305.917, претставено од професорот Јозо Томашевич, што претставува 36,5 отсто од населението.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Пописите од 1931 за Меѓимурје и Прекмурје изложуваат вкупно население од 193.640, од кои 101.467 (52,2 отсто) биле Хрвати, 75.064 (38,7 отсто) [[Словенци]] и 15.308 (8 отсто) Унгарци.{{Sfn|Ungváry|2011}} [[Податотека:TerritorialGainsHungary1920-41.jpg|алт=map showing the Yugoslav and other territories gained by Hungary between 1938 and 1941|десно|мини|350x350пкс| Територијалните придобивки на Унгарија во 1938–41 година. Окупираните тогаш анектирани области на Југославија се прикажани на тен на југ ([[Бачка]] и [[Барања]]) и на запад ([[Меѓимурска жупанија|Меѓимурје]] и [[Прекмурје]]).]] === Случувања 1938–1941 година === Помеѓу 1938 и 1940 година, по [[Трет Рајх|германско]]-[[Кралство Италија|италијанското]] посредништво во Првата и Втората Виенска награда, и унгарската инвазија на Карпато-Украина, Унгарија ја проширила својата територија. Апсорбирала делови од јужна Чехословачка, Карпатска Рутенија и [[Северна Трансилванија|северниот дел на Трансилванија]], што Кралството Романија ги отстапила. Едно од етно-културните области што преминало од Романија до Унгарија во тоа време била земјата Секели. Поддршката која што Унгарија ја добила од страна на Германија за овие ревизии на границите значело дека односите меѓу двете земји станале уште подобри. На 20 ноември 1940 година, Унгарија официјално се приклучила на трипартитниот пакт на Оската.{{Sfn|Pogany|1997}} На 12 декември 1940 година, по иницијатива на [[Премиер на Унгарија|премиерот]], грофот Пал Телеки, Унгарија склучила договор за пријателство и ненапаѓање со Југославија. Иако концептот бил поддржан и од Германија и од Италија, официјалното потпишување на договорот не добил поддршка, бидејќи планираната инвазија на Германија на [[Кралство Грција|Грција]] би била полесна доколку Југославија можела да се неутрализира.{{Sfn|Frank|2001}} По југословенскиот воен удар од 27 март 1941 година, кога Германците побарале од унгарскиот регент, Миклош Хорти, дозвола да лансираат еден од нивните оклопни удари користејќи унгарска територија, Телеки не можел да го одврати регентот. Заклучувајќи дека Унгарија неотповикливо се понижила со тоа што застанала на страната на Германците против Југословените, Телеки пукал во себеси и се самоубил.{{Sfn|Coppa|2006}}{{Sfn|Eby|2007}} Хорти таа вечер го информирал Хитлер дека Унгарија ќе го почитувала договорот за пријателство со Југославија, иако тој најверојатно ќе престанел да важи доколку Хрватска се отцепила и Југославија се распаднала.{{Sfn|Klajn|2007}} == Инвазија == На 10 април 1941 година, [[Независна Држава Хрватска|независната држава Хрватска]] била основана во Загреб од [[усташи]]те. Тој ден, Хорти и новиот унгарски премиер Ласло Бардоси, издале заедничка декларација дека Југославија престанала да постои, ослободувајќи ја Унгарија од нејзините обврски според пактот за ненапаѓање и Договорот од Тријанон.{{Sfn|Klajn|2007}} Според декларацијата, унгарските трупи дејствувале за да ги „заштитат Унгарците кои живеат во јужните делови од анархијата“ на [[Априлска војна|Априлската војна]], која започнала таму неколку дена порано, кога италијанските и германските трупи извршиле инвазија.{{Sfn|Klajn|2007}}{{Sfn|Granville|2004}}{{Sfn|Ramet|2006}} Следниот ден, унгарската 3-та армија почнала да ги окупира тие региони на Југославија користејќи ги мобилните, IV и V корпус, со I и VII корпус во резерва.{{Sfn|Wehler|1980}}{{Sfn|Abbott|Thomas|Chappell|1982}}{{Sfn|Portmann|2007a}}{{Sfn|Thomas|Szabo|2008}} Тој ден (11 април), штабот на 3-та армија ја известил германската 2-ра армија дека унгарските сили ја преминале границата северно од [[Осиек]] и во близина на [[Суботица]].{{Sfn|United States Army|1986}} Брзите маневри на германската армија за време на инвазијата принудиле тактичко повлекување на југословенските сили соочени со единиците на унгарската армија и немало особени борби помеѓу двете армии. Унгарските сили напредувале јужно до [[Дунав]] помеѓу [[Вуковар]] и вливот во [[Тиса (река)|Тиса]] без голем воен отпор.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Српските [[Четници|четнички]] нерегуларници војувале изолирани ангажмани,{{Sfn|Thomas|Szabo|2008}} и унгарскиот Генералштаб сметал дека силите на нерегуларниот отпор се нивната единствена значајна опозиција.{{Sfn|Cseres|1991}}{{Sfn|Komjáthy|1993}} На 12 април, унгарскиот 1-ри падобрански баталјон ги зазел каналските мостови кај [[Врбас]] и Србобран. Во меѓувреме, [[Сомбор]] бил заземен против решителниот четнички отпор, а заземена била и Суботица.{{Sfn|Thomas|Szabo|2008}} Оваа, прва воздушна операција во унгарската историја, не поминала абез инцидент. Авионот на баталјонот се состоел од пет транспортни авиони Савоја-Маркети СМ.75 од италијанско производство, порано со цивилната авиокомпанија ''МАЛЕРТ'', но во функција на Кралските унгарски воздухопловни сили на почетокот на европската војна.{{Sfn|Neulen|2000}} Набргу по полетувањето од аеродромот во [[Веспрем|Веспрем-Хутас]] попладнето на 12 април, командниот авион, код Е-101, се урнал со загуба на 20{{Sfn|Szabó|2005}} или 23 животи, вклучително и 19 падобранци. Ова била најтешката поединечна загуба што ја претрпеле Унгарците за време на југословенската кампања.{{Sfn|Neulen|2000}} На 13 април, 1-та и 2-та моторизирана бригада го окупирала [[Нови Сад]], а потоа се движеле на југ преку Дунав во северниот дел на хрватска [[Срем|Сирмија]], освојувајќи [[Винковци|ги Винковци]] и Вуковар на 18 април. Овие бригади потоа тргнале на југоисток за да го заземат западниот српски град [[Ваљево]] еден ден подоцна. Другите унгарски сили ги окупирале југословенските области [[Прекмурје]] и [[Меѓимурска жупанија|Меѓимурје]].{{Sfn|Thomas|Szabo|2008}} Подоцнежната американска проценка заклучила дека германските сили морале да го преземат поголемиот дел од борбите, забележувајќи дека унгарските сили „покажале голема неподготвеност да нападнат се додека непријателот не бил целосно опразен и неорганизиран од страна на Германците“.{{Sfn|United States Army|1986}} Кога југословенската делегација потпишала примирје со германските и италијанските претставници во [[Белград]] на 17 април, Унгарците биле застапувани од офицер за врска, но тој не го потпишал документот бидејќи Унгарија „не е во војна со Југославија“.{{Sfn|United States Army|1986}} Примирјето стапило на сила следниот ден напладне. Веста за успехот на унгарските вооружени сили во Југославија била поздравена во унгарскиот парламент.{{Sfn|Pogany|1997}} Германските сили окупирале тесен дел од североисточниот дел на Прекмурје долж германско-југословенската граница, {{Sfn|Tomasevich|2001}} кој вклучувал четири села ''Фолксдојче''. Во средината на јуни 1941 година, оваа област била припоениа со ''Рајхсгау Штајермарк''.{{Sfn|Kroener|2000}} Унгарските трупи претрпеле 126 мртви и 241 ранети за време на спорадичните борби,{{Sfn|Ungváry|2011}} и биле убиени меѓу 1.122 и 3.500 цивили, вклучително и некои ''Фолксдојче''.{{Sfn|Ungváry|2011}}{{Sfn|Tomasevich|2001}}{{Sfn|Ramet|2006}} Многу цивили биле уапсени и мачени.{{Sfn|Mojzes|2011}} На 14 април 1941 година, околу 500 Евреи и Срби биле убиени со бајонет, веројатно како предупредување до другите да не се спротивставуваат.{{Sfn|Mojzes|2011}} За време на повоеното испрашување, Хорти инсистирал на тоа дека не сакал да ја нападне Југославија, туку дека бил принуден да дејствува поради нередот и масакрот на Унгарците во Бачка, но овие тврдења биле отфрлени од Томашевич.{{Sfn|Tomasevich|2001}} == Географија == [[Податотека:Hungarian_Occupied_Yugoslavia_1941_44.png|алт=map of the occupied territories and their subdivisions under Hungarian rule.|десно|мини|300x300пкс| Карта што ја прикажува поделбата на областите на Југославија окупирани потоа припоени од Унгарија, вклучувајќи ги и соодветните унгарски административни поделби]] Унгарската окупирана територија на Бачка се состоела од тој дел од [[Дунавска бановина|Дунавската Бановина]] граничи со поранешната унгарско-југословенска граница на север, Дунав на југ и запад и Тиса на исток. Окупираната територија Барања исто така била дел од Дунавската Бановина, но таа област била ограничена со поранешната унгарско-југословенска граница на север и запад, [[Драва]] на запад и југ и Дунав на исток. Територијата на Меѓимурје била дел од [[Бановина Хрватска|Бановина на Хрватска]] пред инвазијата и била ограничена со реката [[Мура]] на север и реката Драва на југ. Прекмурје се состоел од оној дел од предвоената [[Дравска бановина|Драва Бановина]] што се наоѓал северно од Мура.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Повеќето територии окупирани од Унгарија се состоеле од рамно, главно земјоделско земјиште на [[Панонска Низина|Панонската Низина]], освен некои ридски земји на северозапад од регионот Меѓимурје и на север од регионот Прекмурје.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Вкупната површина на југословенските територии окупирани од Унгарија изнесувала 11.475 квадратни километри, кој се состоел од 8.558 квадратни километри) во Бачка, 1.213 квадратни километри во Барања, и 1.704 квадратни километри во Меѓимурскиот и Прекмурскиот регион.{{Sfn|Ungváry|2011}} == Администрација == На почетокот, окупираните територии биле ставени под воена управа.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Меѓународниот правен научник, професор Рафаел Лемкин, кој го измислил зборот „[[геноцид]]“ што значи „уништување на нација или на етничка група“,{{Sfn|Lemkin|2008}} ги опишал политиките што ги спроведувале унгарските власти на окупираните територии како „геноцидни“.{{Sfn|Lemkin|2008}} Лемкин тврдел дека „геноцидните“ политики биле оние кои што биле насочени кон уништување на политичкото, социјалното, културното, религиозното и економското постоење и јазикот на оние што живеат на окупираните територии.{{Sfn|Lemkin|2008}} Во првите две недели од владеењето на Унгарија, 10.000 Срби биле протерани на германската окупирана територија Србија, НДХ и Црна Гора под италијанска власт. На 1 мај 1941 година, Германците процениле дека населението на териториите окупирани од Унгарија изнесувало 1.145.000.{{Sfn|Tomasevich|1969}} На 9 јули 1941 година, воениот гувернер на градот [[Чаковец]] во Меѓимурје, полковникот Зигмонд Тимар, издал декларација дека наредниот ден Меѓимурје требал да биде трајно поставен под воена администрација и унгарска управа.{{Sfn|Kovačić|2010}} Според професорката Сабрина Рамет, владата на НДХ се согласила за унгарско припојување на областа Меѓимурје на 10 јули,{{Sfn|Ramet|2006}} но според Давор Ковачиќ и Марица Каракаш Обрадов од Хрватскиот институт за историја, унгарската декларација била донесена без консултација со НДХ.{{Sfn|Kovačić|2010}}{{Sfn|Karakaš Obradov|2012}} Хрватското население во регионот не било задоволно од одлуката,{{Sfn|Velikonja|2003}} и воената управа останала на сила до 16 август 1941 година, по што била воведена цивилна администрација.{{Sfn|Ungváry|2011}} На 12 јули, [[Југословенски динар|југословенскиот динар]] престанал да биде законско средство за плаќање на окупираните територии и бил заменет со унгарскиот пинг.{{Sfn|Lemkin|2008}} Пописот на окупираните југословенски територии бил спроведен од унгарските власти во 1941 година, кој броел вкупно 1.030.027 жители. Во овој попис, етничките пропорции на овие територии вкупно биле 37 отсто Унгарци, 19 отсто ''Фолксдојче'', 18 отсто Хрвати и 16 отсто Срби,{{Sfn|Ungváry|2011}}, а населението на Прекмурје изнесувало 102.867.{{Sfn|Cox|2005}} На 14 декември, овие региони, наведени од Унгарија како „Обновени јужни територии“ (унгарски: Délvidék),{{Sfn|Lemkin|2008}} биле официјално инкорпорирани во Унгарија и им било дадено целосно претставување во унгарскиот парламент,{{Sfn|Tomasevich|2001}} иако претставниците требале да бидат номинирани од Парламентот наместо да бидат избрани.{{Sfn|Lemkin|2008}} Иако плановите за депортирање на 150.000 Срби (вклучувајќи ги и колонистите од меѓувоениот период, но и домородните жители) на германската окупирана територија на Србија биле против германската команда во Белград, унгарскиот окупациски режим успеал да протера меѓу 25.000 и 60.000 од нив, главно во Србија.{{Sfn|Tomasevich|2001}}{{Sfn|Pavlowitch|2008}}{{Sfn|Janjetović|2008}}{{Sfn|Ungváry|2011}} За време на војната, унгарската влада преселила дел од своето предвоено население во Бачка и Барања, првенствено Шекелис од областите на Трансилванија отстапени на Унгарија од Романија во 1940 година. Помеѓу 15.000 и 18.000 жители, наводно, биле преселени во Бачка и Барања.{{Sfn|Kostanick|1963}}{{Sfn|Tomasevich|2001}}{{Sfn|Ramet|2006}} Унгарските власти основале [[Концентрационен логор|концентрациони логори]] за Србите од кои на крајот биле протерани на територијата Србија окупирана од Германија. Како дел од „систематската магијаризација“ на овие територии,{{Sfn|Tomasevich|2001}} унгарските политички партии и патриотски организации биле охрабрени да бидат активни во Бачка и Барања, што резултирало со дискриминација на „помалку пожелните елементи“ на населението како Србите, Хрватите и Евреите.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Дискриминацијата се проширила и на образованието и комуникацијата, каде унгарскиот и германскиот јазик биле единствените дозволени јазици во речиси сите средни училишта, а книгите, весниците и периодичните списанија на српскохрватски јазик биле практично забранети. На добро образованите Срби и Хрвати им било оневозможено да преземаат работа сразмерна на нивното образование.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Покрај ова, Србите и Хрватите кои живееле на териториите пред 1918 година ги задржале своите права на државјанство како Унгарци, а некои неунгарски вработени од пониско ниво биле задржани на своите работни места. Еден поранешен српски сенатор и еден поранешен хрватски пратеник седнале во унгарскиот парламент.{{Sfn|Pavlowitch|2008}} Во Прекмурје, унгарските власти биле попопустливи, не се обидувале да ги депортираат Словенците во голем број и дозволиле словенечкиот јазик да се користи во јавноста.{{Sfn|Ramet|2006}} Слично на тоа, Унгарците добиле наклоност кон малцинството Буњевци за да ги убедат дека тие не се ниту Срби, ниту Хрвати, ниту воопшто Словени: тие се „Унгарци од буњевачкиот мајчин јазик“.{{Sfn|Macartney|1957}} ''Фолксдојче'' на окупираните територии биле важен дел од економиите на окупираните територии, а до 1941 година, тие биле целосно под [[Националсоцијалистичка германска работничка партија|Нацистичката партија]]. Односите меѓу окупациските власти и ''Фолксдојче'' биле затегнати со убивањето на етнички Германци за време на инвазијата, до степен до кој [[Адолф Хитлер]] станал свесен за ова прашање. ''Фолксдојче'' не биле активни во унгарската војска или цивилна администрација, но биле застапени во унгарскиот парламент, а од 1942 година им било дозволено да ги регрутираат своите членови во [[Вермахт]]от. Официјалната организација на ''Фолксдојче'' во Унгарија, ''Волксбунд дер Дојчен ин Унгарн'' (гер. Volksbund der Deutschen in Ungarn) (Национална лига на Германците во Унгарија), во суштина била автономна за време на војната, вклучително и во рамките на окупираните територии.{{Sfn|Tomasevich|2001}} == Области == И Бачка и Барања биле дел од Дунавската Бановина на Југославија пред војната. Меѓимурје бил дел од Бановина во Хрватска, а Прекмурје бил дел од Драва бановина.{{Sfn|Jordan|2009}} Унгарските власти ги нарекувале окупираните територии со следните имиња: Бачшка наместо Бачка, Баранја наместо Барања, Мураќоз наместо Меѓимурје и Муравидек наместо Прекмурје.{{Sfn|Macartney|1957}} По окупацијата, унгарските власти ги поделиле окупираните територии меѓу окрузите кои одговарале на административните поделби што постоеле кога областа била дел од [[Кралство Унгарија|Кралството Унгарија]] пред 1920 година. Тоа биле окрузите Бач-Бодрог, Барања, Вас и Зала. Функционерите на овие територии биле избирани наместо гласани. Дополнително, окрузите биле поделени на области, а властите вратиле многу области, градови и градови на имињата користени пред 1920 година, а во некои случаи и на имиња кои немале историски преседан. == Холокаустот == Во април 1941 година, околу 23 отсто од југословенските Евреи (околу 16.680 луѓе) живееле на териториите окупирани од Унгарија. Тие вклучуваат околу 15.405 цивили во Бачка и Барања, околу 425 во Меѓумурје и речиси 850 во Прекмурје.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Унгарската влада донела [[Антисемитизам|антисемитски]] закони во 1939 година, а биле применети на окупираните и припоените територии. Првично, законите се применувале селективно поради трансферот на териториите од воена во цивилна администрација. Некои Евреи кои биле населени на окупираните територии биле испратени на германската окупирана територија на Србија каде биле сместени во концентрациониот логор Бањица во Белград и погубени. Други биле протерани во НДХ каде ја доживеале истата судбина, но нема точен број на депортирани Евреи кои загинале на овој начин. По насилството од почетната окупација, не се случиле додатни масакри на Евреите во текот на остатокот од 1941 година.{{Sfn|Mojzes|2011}} Евреите од окупираните територии биле изложени на напорна работа од унгарските власти, при што речиси 4.000 Евреи од Бачка и Барања биле испратени во логори за напорна работа во Унгарија, 1.500 бачки Евреи биле меѓу 10.000-те унгарски Евреи испратени да извршуваат работни задачи за унгарскиот фронт приближно 190 биле испратени во унгарската армија, речиси 190 Бачки Евреи биле испратени на работа во рудникот за бакар [[Бор (град)|Бор]] на територијата на Србија окупирана од страна на Германија во јули 1943 година. Само 2 отсто од испратените Евреи на Источниот фронт успеале да ја преживеаат војната.{{Sfn|Mojzes|2011}} == Отпор и репресија == Во Бачка и Барања, ''Фолксдојче'' и унгарските власти убиле огромен број Срби.{{Sfn|Prpa–Jovanović|2000}} По избувнувањето на мал вооружен отпор во Бачка и Барања окупирани од Унгарија во втората половина на 1941 година, унгарската војска реагирала со тешки репресивни мерки.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Само во септември 1941 година, унгарските окупаторски сили убиле 313 луѓе.{{Sfn|Ungváry|2011}} Мерките вклучувале формирање на привремени концентрациони логори во Ада, [[Бачка Топола]], Бегеч, [[Оџаци]], [[Бечеј]] и Суботица, како и во Нови Сад, [[Печ]] и [[Баја]]. Според професорот Пол Мојзес, околу 2.000 Евреи и голем број Срби биле задржани во овие логори во период од две недели до два месеци, а Евреите кои не биле интернирани биле вработени како принудни работници.{{Sfn|Mojzes|2011}} Неколку илјади луѓе останале во кампови до крајот на војната.{{Sfn|Ungváry|2011}} Некои од Евреите кои мигрирале во Бачка и Барања за време на меѓувоениот период биле протерани во НДХ или на територијата на Србија окупирана од страна на Германија каде биле погубени.{{Sfn|Mojzes|2011}} [[Југословенски партизани|Партизанското]] движење на отпорот на [[Јосип Броз-Тито]], предводено од [[Сојуз на комунистите на Југославија|комунизмот]], никогаш не било силно во Бачка и Барања затоа што рамниот терен на регионот не бил способен за [[Герилско војување|герилска војна]], и затоа што [[Јужни Словени|јужните Словени]], од кои партизаните ги црпеле своите регрути, сочинувале само една третина од регионалното население. Некои партизански единици подигнати на окупираните територии биле испратени во НДХ за да ги засилат партизанските формации кои дејствувале таму. И покрај нивниот првичен отпор, четничкото движење во голема мера било неактивно за време на окупацијата, одржувајќи само некои тајни активности.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Партизаните и нивниот регионален комитет биле во голема мера уништени до крајот на 1941 година.{{Sfn|Banac|1988}} Во јануари 1942 година, унгарската војска и жандармерија презеле голема рација во јужна Бачка, при што егзекутирале 2.550 Срби, 743 Евреи и 47 други луѓе{{Sfn|Sajti|1987}} на места како Бечеј, Србобран и Нови Сад,{{Sfn|Tomasevich|2001}}{{Sfn|Kocsis|Hodosi|1998}} во потрага по партизани.{{Sfn|Kádár|Vági|2004}} Други извори го наведуваат бројот на масакрирани Срби и Евреи во Нови Сад како многу помал, прбиближно 879.{{Sfn|Granville|2004}} Биле извршени рации во Шајкаш (Сајкашвидек) од 4 до 19 јануари; во Нови Сад (Ујвидек) на 21-23 јануари; и во Бечеј (Обексе) во текот на 25–29 јануари. Во периодот од 4 до 24 јануари, биле извршени масакри од страна на унгарската 15-та лесна дивизија командувана од генерал-мајор Јожеф Граси и единиците на Кралската жандармерија. Операциите биле наредени од Граси, генерал-полковник Ференц Фекетхалми-Чејднер, [[полковник]]от Ласло Деак,{{Sfn|Thomas|Szabo|2008}} и капетанот на кралската жандармерија д- р Мартон Золди.{{Sfn|Kádár|Vági|2004}} Покрај Србите и Евреите, жртви биле и припадниците на другите етникуми: [[Роми]], мал број руски бегалци кои избегале [[Руска Советска Федеративна Социјалистичка Република|од Русија]] по [[Октомвриска револуција|Болшевичката револуција]] и некои локални Унгарци.{{Sfn|Segel|2008}} Во средината на 1942 година, југословенската влада во егзил соопштила дека црквите биле ограбени и уништени и дека [[Српска православна црква|српските православни]] празници биле забранети од страна на унгарската администрација. Овие извештаи објаснуваат дека во камп во Нови Сад биле интернирани 13.000 мажи, жени и деца Срби и Евреи.{{Sfn|Lemkin|2008}} Поради унгарската [[Опозиција (политика)|политичка опозиција]], унгарската влада обвинила 14 унгарски офицери за [[велепредавство]] во врска со масакрите, вклучувајќи ги Фекетхалми-Чејднер, Граси, Деак и Зелди. Во [[Будимпешта]] се одржало воено судење помеѓу 23 декември 1943 година и јануари 1944 година, а оние кои биле обвинети, биле осудени на меѓу 10-15 години затвор за нивниот дел во масакрите. Фекетхаларми-Чејднер, Граси, Деак и Золди не биле осудени поради тоа што не можеле да бидат лоцирани и избегале во Германија.{{Sfn|Klajn|2007}} Од судската постапка било очигледно дека Золди бил присутен за време на дел од судењето.{{Sfn|Klajn|2007}} Професорот Лајчо Клајн изјавил дека најодговорните за масакрот не биле судени пред овој воен суд и дека меѓу нив биле премиерот Бардоси и министерот за внатрешни работи д-р Ференц Керештес-Фишер, кои се појавиле само како сведоци. Клајн сметал дека судот требал да ги испита и началникот на Генералштабот, Ференц Шомбателји и министерот за одбрана.{{Sfn|Klajn|2007}} Тој понатаму напишал дека „геноцидот бил планиран од највисоките воени и политички кругови во Унгарија долго време однапред“.{{Sfn|Klajn|2007}} Клајн мислел дека масакрот бил со цел да го убеди германскиот министер за надворешни работи [[Јоаким фон Рибентроп]] дека унгарските трупи се потребни на нејзина територија наместо на Источниот фронт.{{Sfn|Klajn|2007}} Во средината на 1944 година, партизанската активност се зголемила во Бачка до тој степен што посебните прописи слични на „Посебните административни прописи“ што важеле за оперативните зони на унгарската армија биле проширени и на Бачка: бил воведен полициски час и биле забранети политички активности. Била создадена организација за самоодбрана, Пандурите.{{Sfn|Macartney|1957}} == Последици == === Германската окупација и холокаустот === [[Податотека:Spomenik_žrtvama_racije.jpg|алт=a sculpture in Novi Sad of three tall gaunt figures dedicated to the 1942 raid victims|мини|267x267пкс| Споменик на жртвите од рацијата од 1942 година во Нови Сад]] Окупацијата на Бачка и Барања траела до 1944 година. Плашејќи се дека Унгарија може да склучи посебен мир со сојузниците, Хитлер ја започнал операцијата Маргарета I на 15 март 1944 и им наредил на германските трупи да ја окупираат Унгарија.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Во меѓувреме, некои од оние што го избегнале кривичното гонење за масакрите во 1942 година се приклучиле на разни германски воени и полициски организации. Откако Германија ја окупирала Унгарија во март 1944 година, геноцидната политика на властите била сеопфатна примена. Унгарските Евреи биле подложени на маршеви со глад и смрт, а оние што останале на окупираните територии биле транспортирани во логори за истребување. Од 26 април 1944 година, преостанатите Евреи во Бачка и Барања, најмногу жени, но и деца и постари лица, биле собрани во локални концентрациони логори, а потоа преместени во поголемите логори во Унгарија. Помеѓу 14.000 и 15.000 Евреи од Бачка, Барања и други делови на Унгарија биле собрани во Баја и Бачалмас, а потоа биле транспортирани во [[Аушвиц]], каде повеќето биле убиени. Во септември 1944 година, работната сила на рудникот Бор била насилно марширана неколку недели назад во логорите за истребување каде биле убиени преживеаните. Една од двете групи работници броела 2.500, но само неколку преживеале.{{Sfn|Mojzes|2011}} Обемот на холокаустот бил таков, што на окупираните територии што до крајот на војната биле убиени речиси 85 отсто од Евреите кои живееле на југословенските територии окупирани од Унгарија во април 1941 година. Оваа бројка опфаќала речиси 13.500 Евреи од Бачка и Барања и приближно 1.300 од Меѓимурје и Прекмурје.{{Sfn|Tomasevich|2001}} === Летот на ''Фолксдојче'' и југословенската воена контрола === Во септември 1944 година, унгарските власти започнале процен на евакуација на Секели населени на окупираните територии од 1941 година до [[Прекудунавска Унгарија]].{{Sfn|Macartney|1957}} Неколку дена откако советската [[Црвена армија]] навлегла во Банат на 1 октомври 1944 година, Германците ја започнале евакуацијата на Бачка, вклучувајќи го и локалниот ''Фолксдојче.''{{Sfn|Wolff|2000}} Со напредувањето на партизаните и Црвената армија, некои од ''Фолксдојче'' го напуштиле регионот, додека некои останале, и покрај ситуацијата.{{Sfn|Ronen|Pelinka|1997}} Во октомври 1944 година, Банат и Бачка биле заробени од советските трупи. Суботица била заземена на 12 октомври.{{Sfn|Macartney|1957}} По неколку недели, се повлекле и им ја отстапиле целосната контрола на регионот на партизаните,{{Sfn|Ther|Sundhaussen|2001}} кои воспоставиле воена управа во Банат, Бачка и Барања на 17 октомври 1944 година.{{Sfn|Portmann|2007b}} Во првите неколку недели откако Бачка се вратил под југословенска контрола, околу 16.800 Унгарци биле убиени од Србите како одмазда за убиствата за време на унгарската окупација.{{Sfn|Kocsis|Hodosi|1998}} Во ноември 1944 година, Тито изјавил дека ''Фолксдојче'' на Југославија биле непријателски настроени кон нацијата и наредил да бидат интернирани оние што живееле во областите под партизанска контрола.{{Sfn|Ramet|2006}} Околу 60.000–70.000 ''Фолксдојче'' биле евакуирани од Бачка; додека додатни 30.000–60.000 од Бачка служеле во Вермахтот во тоа време.{{Sfn|Ramet|2006}} === Враќање на југословенската цивилна контрола === На 15 февруари 1945 година, Банат, Бачка и Барања биле префрлени од воена во цивилна администрација со Народноосллободителен комитет преземање контрола.{{Sfn|Portmann|2007b}} До почетокот на 1945 година, југословенската комунистичка администрација се карактеризирала со прогон на некои елементи од локалното население, со масовни убиства, интернирања и злоупотреби.{{Sfn|Ther|Sundhaussen|2001}} Приближно 110.000 ''Фолксдојче'' биле интернирани, а приближно 46.000 умреле во заробеништво поради лошите услови во логорите и тешката работа на која биле изложени.{{Sfn|Portmann|2007b}} Жртвите на комунистичкиот режим биле од различно етничко потекло и опфаќале некои членови на унгарското и ''на Фолксдојче'', како и Срби. Унгарскиот писател Тибор Черес, детално ги опишал злосторствата за кои тврдел дека југословенските комунисти ги извршиле врз Унгарците.{{Sfn|Segel|2008}} Се проценува дека речиси 5.000 Унгарци биле убиени по враќањето на окупираните територии под југословенска контрола.{{Sfn|Portmann|2007b}} Околу 40.000 Унгарци ги напуштиле Банат, Бачка и Барања по војната.{{Sfn|Eberhardt|2003}} Кон крајот на 1946 година, во Унгарија живееле 84.800 бегалци од Југославија.{{Sfn|Karakaš Obradov|2012}} === Правни постапки === Откако овие територии се вратиле под југословенска контрола, воените и националните судови во Бачка ги гонеле соработниците кои убиле околу 10.000–20.000 цивили. Службата за безбедност на Војводина го заробила поголемиот дел од овие луѓе. Во меѓувреме, некои од оние кои биле одговорни за масакрите во 1942 година во јужна Бачка биле заробени и екстрадирани од новоформираната [[Унгарска Народна Република]].{{Sfn|Klajn|2007}} Во својата книга ''Унгарците во Војводина 1941-1946'', професорот Шандор Касаш од [[Новосадски универзитет|Новосадскиот универзитет]] запишал точно 1.686 убиени Унгарци, од кои 1000 воени злосторници биле наведени со име.{{Sfn|Portmann|2007b}} Во третото судење на почетокот на 1946 година, Националниот суд на Унгарија во Будимпешта ги прогласил Шомбатели, Фекетехалми-Чејднер, Граси, Деак и Золди за виновни поради вмешаност во масакрите на окупираните територии и поради извршување на депортација на Евреи во логори за истребување. Во согласност со одредбите од членот 14 од Договорот за примирје, унгарските власти потоа ги екстрадирале во Југославија, каде биле подложени на четврто судење во Нови Сад во октомври 1946 година. Сите од нив биле осудени на смрт и биле убиени наредниот месец.{{Sfn|Braham|2000}} === Демографски и политички промени === Од 500.000 ''Фолксдојче'' кои живееле во Југославија пред војната, околу половина биле евакуирани, околу 50.000 загинале во југословенските концентрациони логори, 15.000 биле убиени од партизаните и речиси 150.000 биле депортирани во Советскиот Сојуз како принудни работници. Им бил одземен и имотот. До 1948 година, во Југославија останале само 55.337 ''Фолксдојче''.{{Sfn|Ramet|2006}} Југословенска Бачка денес е дел од [[Војводина]], автономна покраина на [[Србија]], југословенската Барања и Меѓимурје се дел од денешна [[Хрватска]], а југословенскиот Прекмурје е дел од денешна [[Словенија]].{{Sfn|Stallaerts|2009}} === Формално извинување === Во 2013 година, [[Народно собрание на Србија|Националното собрание]] на Србија усвоило декларација со која ги осудила злосторствата извршени врз унгарските цивили помеѓу 1944 и 1945 година. На 26 јуни 2013 година, унгарскиот [[Претседател на Унгарија|претседател]] Јанош Адер ја посетил Србија и официјално се извинил за воените злосторства извршени врз српските цивили од страна на унгарските сили за време на Втората светска војна.{{Sfn|B92 26 June 2013}} == Поврзано == * [[Административни поделби на Кралството Унгарија (1941–1945)]] * [[Воени прогонства на Германците (1944–1950)]] * [[Унгарија во Втората светска војна]] == Фусноти == {{Наводи|20em}} == Наводи == === Книги === {{refbegin|30em}} * {{cite book | last1 = Abbott | first1 = Peter | last2 = Thomas | first2 = Nigel | last3 = Chappell | first3 = Mike | title = Germany's Eastern Front Allies 1941–45, Vol 1 | year = 1982 | publisher = Osprey Publishing | location = Oxford, Oxfordshire | isbn = 978-0-85045-475-8 | url = https://books.google.com/books?id=8xx3p8IAUGEC }} * {{cite book | last = Bán | first = András D. | title = Hungarian–British Diplomacy, 1938–1941: The Attempt to Maintain Relations | year = 2004 | publisher = Frank Cass | location = London, England | isbn = 0-7146-5660-7 }} * {{cite book | last = Banac | first = Ivo | author-link = Ivo Banac | title = With Stalin against Tito: Cominformist splits in Yugoslav Communism | year = 1988 | publisher = Cornell University Press | location = New York, New York | isbn = 978-0-8014-2186-0 | url = https://books.google.com/books?id=jS69IRtTA3gC }} * {{cite book | last1 = Biondich | first1 = Mark | contribution = The Historical Legacy: The Evolution of Interwar Yugoslav Politics | editor1-last = Cohen | editor1-first = Lenard J. | editor2-last = Dragović-Soso | editor2-first = Jasna | title = State Collapse in South-Eastern Europe: New Perspectives on Yugoslavia's Disintegration | pages = 43–74 | year = 2008 | publisher = Purdue University Press | location = West Lafayette, Indiana | isbn = 978-1-55753-460-6 | url = https://books.google.com/books?id=aGy3dO_aDisC }} * {{cite book | last = Braham | first = Randolph L. | author-link = Randolph L. Braham | title = The Politics of Genocide: The Holocaust in Hungary | year = 2000 | publisher = Wayne State University Press | location = Detroit, Michigan | isbn = 978-0-8143-2691-6 | url = https://books.google.com/books?id=ATpHs6fgr_YC }} * {{cite book | last = Coppa | first = Frank J. | title = Encyclopedia of Modern Dictators: From Napoleon to the Present | year = 2006 | publisher = Peter Lang Press | location = New York, New York | isbn = 978-0-8204-5010-0 | url = https://books.google.com/books?id=gTv99LBYSL4C }} * {{cite book | last = Cox | first = John K. | title = Slovenia: Evolving Loyalties | year = 2005 | publisher = Routledge | location = New York, New York | isbn = 978-0-415-27431-9 | url = https://books.google.com/books?id=NV9Ky3VCo3sC }} * {{cite book | last = Cseres | first = Tibor | title = Vérbosszú a Bácskában | trans-title = Vendetta in Bácska | year = 1991 | publisher = Magvető Publications | location = Budapest, Hungary | url = http://mek.niif.hu/03300/03393/03393.htm#2 | oclc = 654722739 | language = hu | access-date = 2025-03-10 | archive-date = 2023-06-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230607183923/http://mek.niif.hu/03300/03393/03393.htm#2 | url-status = dead }} * {{cite book | last = Eberhardt | first = Piotr | title = Ethnic Groups and Population Changes in Twentieth-century Central-Eastern Europe: History, Data, and Analysis | year = 2003 | publisher = M.E. Sharpe | location = Armonk, New York | isbn = 978-0-7656-1833-7 | url = https://books.google.com/books?id=jLfX1q3kJzgC }} * {{cite book | last = Eby | first = Cecil D. | title = Hungary at War: Civilians and Soldiers in World War II | year = 2007 | publisher = Pennsylvania State University Press | location = University Park, Pennsylvania | isbn = 978-0-271-03244-3 | url = https://books.google.com/books?id=LQ2j2_wcWxMC }} * {{cite book | last1 = Frank | first1 = Tibor | contribution = Treaty Revision and Doublespeak: Hungarian Neutrality, 1939–1941 | editor1-last = Wylie | editor1-first = Neville | title = European Neutrals and Non-Belligerents During the Second World War | pages = 150–191 | year = 2001 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge, Cambridgeshire | isbn = 978-0-521-64358-0 | url = https://books.google.com/books?id=RNh3v8miC0kC }} * {{cite book | last = Granville | first = Johanna C. | title = The First Domino: International Decision Making during the Hungarian Crisis of 1956 | year = 2004 | publisher = Texas A&M University Press | location = College Station, Texas | isbn = 978-1-58544-298-0 | url = https://books.google.com/books?id=RkaWTipqnecC }} * {{cite book | last1 = Janjetović | first1 = Zoran | chapter = Die Vertreibungen auf dem Territorium des ehemaligen Jogoslawien | trans-chapter = The Expulsions from the Territory of the Former Yugoslavia | editor1-last = Bingen | editor1-first = Dieter | editor2-last = Borodziej | editor2-first = Włodzimierz | editor3-last = Troebst | editor3-first = Stefan | title = Vertreibungen europäisch erinnern? | trans-title = Do You Remember the European Expulsions? | pages = 153–157 | year = 2008 | publisher = Otto Harrassowitz Verlag | location = Wiesbaden, Germany | isbn = 978-0-231-70050-4 | language = de | url = https://books.google.com/books?id=Sk39Uq9ujX8C }} * {{cite book | last = Jordan | first = Peter | title = Geographical Names as part of the Cultural Heritage | year = 2009 | publisher = Institut für Geographie und Regionalforschung der Universität Wien | location = Vienna, Austria | isbn = 978-3-900830-67-0 }} * {{cite book | last1 = Kádár | first1 = Gábor | last2 = Vági | first2 = Zoltán | title = Self-Financing Genocide: The Gold Train, the Becher Case and the Wealth of Hungarian Jews | year = 2004 | publisher = Central European University Press | location = Budapest, Hungary | isbn = 978-963-9241-53-4 | url = https://books.google.com/books?id=oSDmINSxXbAC }} * {{cite book | last = Klajn | first = Lajčo | title = The Past in Present Times: The Yugoslav Saga | year = 2007 | publisher = University Press of America | location = Lanham, Maryland | isbn = 978-0-7618-3647-6 | url = https://books.google.com/books?id=hq3XLZ9Nw68C }} * {{cite book | last1=Kocsis | first1=Károly | last2=Hodosi | first2=Eszter | title=Ethnic Geography of the Hungarian Minorities in the Carpathian Basin | year=1998 | publisher=Simon Publications LLC | location=Budapest, Hungary | isbn=978-1-931313-75-9 | url=https://books.google.com/books?id=-zZ_NVM9mNEC }} * {{cite book | last = Komjáthy | first = Anthony Tihamér | title = Give Peace One More Chance!: Revision of the 1946 Peace Treaty of Paris | year = 1993 | publisher = University Press of America | location = Lanham, Maryland | isbn = 978-0-8191-8905-9 | url = https://books.google.com/books?id=YIZ_a4PY6ocC }} * {{cite book | last1 = Kostanick | first1 = Huey Louis | contribution = The Geopolitics of the Balkans | editor1-last = Jelavich | editor1-first = Charles | editor2-last = Jelavich | editor2-first = Barbara | title = The Balkans in Transition: Essays on the Development of Balkan Life and Politics Since the Eighteenth Century | year = 1963 | publisher = University of California Press | location = Berkeley, California | isbn = 978-0-208-01431-3 | url = https://archive.org/details/balkansintransit0000jela | url-access = registration }} * {{cite book | last = Kroener | first = Bernhard | title = Germany and the Second World War: Organization and Mobilization of the German Sphere of Power, Wartime Administration, Economy, and Manpower Resources 1942–1944/5 | volume = V/I | publisher = Oxford University Press | location = New York, New York | year = 2000 | isbn = 978-0-19-822887-5 }} * {{cite book | first=Raphael | last=Lemkin | author-link=Raphael Lemkin | title=Axis Rule in Occupied Europe | publisher=The Lawbook Exchange | location=Clark, New Jersey | year=2008 | isbn=978-1-58477-901-8 | url=https://books.google.com/books?id=y0in2wOY-W0C }} * {{cite book | last = Macartney | first = Carlile Aylmer | author-link = Carlile Aylmer Macartney | title = October Fifteenth: A History of Modern Hungary, 1929–1945 | volume = 2 | location = Edinburgh, Scotland | publisher = Edinburgh University Press | year = 1957 | oclc = 298105335 }} * {{cite book | last = Mojzes | first = Paul | year = 2011 | title = Balkan Genocides: Holocaust and Ethnic Cleansing in the 20th Century | publisher = Rowman and Littlefield Publishers | location = Plymouth, Devon | isbn = 978-1-4422-0663-2 | url = https://books.google.com/books?id=KwW2O7v7CUcC }} * {{cite book | last = Neulen | first = Hans Werner | title = In the Skies of Europe: Air Forces Allied to the Luftwaffe 1939–1945 | url = https://archive.org/details/inskiesofeuropea0000hans | year = 2000 | publisher = The Crowood Press | location = Ramsbury, Wiltshire | isbn = 1-86126-799-1 }} * {{cite book | last = Pavlowitch | first = Stevan K. | author-link = Stevan K. Pavlowitch | year = 2008 | title = Hitler's New Disorder: The Second World War in Yugoslavia | publisher = Columbia University Press | location = New York, New York | isbn = 978-1-85065-895-5 | url = https://books.google.com/books?id=R8d2409V9tEC }} * {{cite book | last1 = Pearson | first1 = Raymond | contribution = Hungary: A State Truncated, A Nation Dismembered | editor1-last = Dunn | editor1-first = Seamus | editor2-last = Fraser | editor2-first = Thomas G. | title = Europe and Ethnicity: World War 1 and Contemporary Ethnic Conflict | pages = [https://archive.org/details/europeethnicity00seam/page/88 88–109] | publisher = Psychology Press | place = London, England | year = 1996 | contribution-url = https://books.google.com/books?id=WI2WIiR2FjgC | isbn = 978-0-415-11996-2 | url = https://archive.org/details/europeethnicity00seam/page/88 }} * {{cite book | last = Pogany | first = Istvan S. | title = Righting Wrongs in Eastern Europe | year = 1997 | publisher = Manchester University Press ND | location = Manchester, England | isbn = 978-0-7190-3042-0 | url = https://books.google.com/books?id=BB4NAQAAIAAJ }} * {{cite book | last = Portmann | first = Michael | title = Serbien und Montenegro im zweiten Weltkrieg 1941–1945 | trans-title = Serbia and Montegro in the Second World War 1941–1945 | year = 2007a | publisher = GRIN Verlag | location = Norderstedt, Germany | isbn = 978-3-638-70869-2 | language = de | url = https://books.google.com/books?id=RYCux1cmEawC }} * {{cite book | last = Portmann | first = Michael | title = Communist Retaliation and Persecution on Yugoslav Territory During and After WWII (1943–1950) | year = 2007b | publisher = GRIN Verlag | location = Norderstedt, Germany | isbn = 978-3-638-66048-8 | url = https://books.google.com/books?id=RWZLZaxPUXQC }} * {{cite book | last1 = Prpa–Jovanović | first1 = Branka | author-link = Branka Prpa | contribution = The Making of Yugoslavia: 1830–1945 | editor1-last = Udovički | editor1-first = Jasminka | editor2-last = Ridgeway | editor2-first = James | title = Burn This House: The Making and Unmaking of Yugoslavia | pages = 43–63 | year = 2000 | publisher = Duke University Press | location = Durham, North Carolina | isbn = 978-0-8223-2590-1 | url = https://books.google.com/books?id=DHMioF8-CewC }} * {{cite book | last = Ramet | first = Sabrina P. | author-link = Sabrina P. Ramet | year = 2006 | title = The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918–2005 | publisher = Indiana University Press | location = Bloomington, Indiana | isbn = 978-0-253-34656-8 | url = https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC }} * {{cite book | last1 = Ronen | first1 = Dov | last2 = Pelinka | first2 = Anton | title = The Challenge of Ethnic Conflict, Democracy and Self-determination in Central Europe | year = 1997 | publisher = Frank Cass | location = Portland, Oregon | isbn = 978-0-7146-4752-4 | url = https://books.google.com/books?id=XIN6QmozBE0C }} * {{cite book | last = Sajti | first = Enikő A. | title = Délvidék, 1941–1944: A magyar kormanyok delszlav politikaja | trans-title = The Southern Territories, 1941–1944: The Policies of the Hungarian Government towards Yugoslavs | year = 1987 | publisher = Kossuth Könyvkiadó | location = Budapest, Hungary | isbn=978-963-09-3078-9 | language = hu }} * {{cite book | last = Segel | first = Harold B. | title = The Columbia Literary History of Eastern Europe since 1945 | year = 2008 | publisher = Columbia University Press | location = New York, New York | isbn = 978-0-231-13306-7 | url = https://books.google.com/books?id=VAI7O9prinMC }} * {{cite book | last = Stallaerts | first = Robert | title = Historical Dictionary of Croatia | year = 2009 | edition = 3 | publisher = Scarecrow Press | location = Lanham, Maryland | isbn = 978-0-8108-6750-5 | url = https://books.google.com/books?id=NSjRbIz4iDkC }} * {{cite book | last1 = Ther | first1 = Philipp | last2 = Sundhaussen | first2 = Holm | title = Nationalitätenkonflikte im 20. Jahrhundert: Ursachen von inter-ethnischer Gewalt im Vergleich | trans-title = Ethnic Conflicts in the 20th Century: Comparisons of the Causes of Inter-Ethnic Violence | year = 2001 | publisher = Otto Harrassowitz Verlag | location = Wiesbaden, Germany | isbn = 978-3-447-04494-3 | language = de | url = https://books.google.com/books?id=QcEROI5HNlAC }} * {{cite book | last1 = Thomas | first1 = Nigel | last2 = Szabo | first2 = Laszlo | title = The Royal Hungarian Army in World War II | year = 2008 | publisher = Osprey Publishing | location = Oxford, Oxfordshire | isbn = 978-1-84603-324-7 | url = https://books.google.com/books?id=mMDfQqkq2_EC }} * {{cite book | last = Tomasevich | first = Jozo | author-link = Jozo Tomasevich | chapter = Yugoslavia During the Second World War | editor-last = Vucinich | editor-first = Wayne S. | editor-link = Wayne S. Vucinich | title = Contemporary Yugoslavia: Twenty Years of Socialist Experiment | pages = [https://archive.org/details/contemporaryyugo0008vuci/page/59 59]–118 | publisher = University of California Press | location = Berkeley, California | year = 1969 | oclc = 47922 | url = https://archive.org/details/contemporaryyugo0008vuci | url-access = registration }} * {{cite book | last = Tomasevich | first = Jozo | year = 2001 | title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration | publisher = Stanford University Press | location = Stanford, California | isbn = 978-0-8047-3615-2 | url = https://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC }} * {{cite book | last1 = Ungváry | first1 = Krisztián | author-link = Krisztián Ungváry | contribution = Vojvodina under Hungarian Rule | editor1-last = Ramet | editor1-first = Sabrina P. | editor2-last = Listhaug | editor2-first = Ola | title = Serbia and the Serbs in World War Two | pages = 70–89 | publisher = Palgrave Macmillan | isbn = 978-0-230-27830-1 | place = London, England | year = 2011 }} * {{cite book | author = United States Army | author-link = United States Army | title = The German Campaigns in the Balkans (Spring 1941): A Model of Crisis Planning | year = 1986 | orig-year = 1953 | publisher = United States Army Center of Military History | location = Washington, D.C. | id = CMH Pub 104-4 | url = http://www.history.army.mil/books/wwii/balkan/intro.htm | access-date = 6 July 2013 | archive-date = 19 June 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090619234443/http://history.army.mil/books/wwii/balkan/intro.htm | url-status = dead }} * {{cite book | last = Velikonja | first = Mitja | title = Religious Separation and Political Intolerance in Bosnia-Herzegovina | year = 2003 | publisher = Texas A&M University Press | location = College Station, Texas | isbn = 978-1-58544-226-3 | url = https://archive.org/details/religiousseparat0000veli | url-access = registration }} * {{cite book | last = Wehler | first = Hans–Ulrich | title = Nationalitätenpolitik in Jugoslawien | trans-title = Nationality Policy in Yugoslavia | year = 1980 | publisher = Vandenhoeck & Ruprecht | location = Göttingen, West Germany | isbn = 978-3-525-01322-9 | language = de | url = https://books.google.com/books?id=1GD5zrgca3YC }} * {{cite book | last = Wolff | first = Stefan | author-link = Stefan Wolff | title = German Minorities in Europe: Ethnic Identity and Cultural Belonging | year = 2000 | publisher = Berghahn Books | location = New York, New York | isbn = 978-1-57181-738-9 | url = https://books.google.com/books?id=RwmRktiiTesC }} {{refend}} === Списанија === {{refbegin|30em}} * {{cite journal | last = Karakaš Obradov | first = Marica | title = The Migrations of Hungarian National Group during the Second World War and in the Post-War Period in Croatia | journal = Tokovi Istorije | pages = 87–105 | issue = 1 | year = 2012 | publisher = Institute for Recent History of Serbia | location = Belgrade, Serbia | language = hr | issn = 0354-6497 }} * {{cite journal | last = Kovačić | first = Davor | title = The Međimurje Question in Police Intelligence Relationships of the Independent State of Croatia and the Kingdom of Hungary During the Second World War | journal = Polemos: časopis Za Interdisciplinarna Istraživanja Rata I Mira | pages = 59–78 | volume = XIII | issue = 26 | year = 2010 | publisher = Croatian Sociological Association and Jesenski & Turk Publishing House | location = [[Zagreb]] | language = hr | url = http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=101880&lang=en | issn = 1331-5595 }} * {{cite journal | last = Szabó | first = Miklós | title = Establishment of the Hungarian Air Force and the Activity of the Hungarian Royal ''Honvéd'' Air Force in World War II Respectively | journal = Nação e Defesa | pages = 191–210 | series = 3 | volume = 110 | year = 2005 | publisher = Europress | location = [[Lisbon District|Póvoa de Santo Adrião]], Portugal | url = https://www.idn.gov.pt/publicacoes/nacaodefesa/textointegral/NeD110.pdf | issn = 0870-757X | archive-url = https://web.archive.org/web/20141102212334/https://www.idn.gov.pt/publicacoes/nacaodefesa/textointegral/NeD110.pdf | archive-date = 2 November 2014 }} {{refend}} [[Категорија:Србија во Втората светска војна]] [[Категорија:Унгарија во Втората светска војна]] [[Категорија:Словенија во Втората светска војна]] [[Категорија:Историја на Барања]] [[Категорија:Окупирани територии во Втората светска војна]] [[Категорија:Хрватска во Втората светска војна]] [[Категорија:Статии со извори на хрватски (hr)]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:Статии со извори на унгарски (hu)]] [[Категорија:Фашизам во Југославија]] [[Категорија:Бачка]] [[Категорија:Нј]] cm8il57htvnhq1yaw0q4th20wx0ivrt 5591157 5591156 2026-07-12T19:20:19Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Нј]]; додадена [[Категорија:Југославија во Втората светска војна]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591157 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name=Унгарската окупација на<br>југословенските територии|native_name=|native_name_lang=<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->|settlement_type=Дел од Југославија окупирана потоа припоена од [[Унгарија]]|image_skyline=|image_alt=|image_caption=|image_flag=|flag_alt=|image_seal=|seal_alt=|image_shield=|shield_alt=|nickname=|motto=|image_map=1941-1943 Axis occupation of Yugoslavia map - en.svg|map_alt=Карта на која е прикажана окупацијата и поделбата на Југославија во 1941 година|map_caption=Окупација и поделба на Југославија во 1941 година. Окупираните и припоените области од Унгарците на Југославија се на север (Бачка и Барања) и северозапад (Меѓимурје и Прекмурје).|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|pushpin_map_caption=|coor_pinpoint=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|Kingdom of Yugoslavia|name=Yugoslavia}}|subdivision_type1=|subdivision_name1=|subdivision_type2=|subdivision_name2=|subdivision_type3=|subdivision_name3=|established_title=[[Окупирана од Унгарија]]|established_date=11 април 1941|established_title2=Анексија од Унгарија|established_date2=14 декември 1941|extinct_title={{nowrap|[[Операција Маргарет|Окупирана од Германија]]}}|extinct_date=15 март 1944|founder=|seat_type=|seat=|parts_type=Територии|parts_style=list|parts=Регион|p1=[[Бачка]]|p2=Барања|p3=[[Меѓимурје]]|p4=[[Прекмурје]]<br>(Унгарија го употребила терминот „Обновени јужни територии“ за да се однесува на овие области{{sfn|Lemkin|2008|p=631}})|government_footnotes=|government_type=инкорпорирани во постојните унгарски окрузи|governing_body=|leader_party=|leader_title=|leader_name=|unit_pref=Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags -->|area_footnotes=|area_urban_footnotes=<!-- -->|area_rural_footnotes=<!-- -->|area_metro_footnotes=<!-- -->|area_magnitude=<!-- -->|area_note=|area_water_percent=|area_rank=|area_blank1_title=|area_blank2_title=<!-- square kilometers -->|area_total_km2=11,475|area_land_km2=|area_water_km2=|area_urban_km2=|area_rural_km2=|area_metro_km2=|area_blank1_km2=|area_blank2_km2=<!-- hectares -->|area_total_ha=|area_land_ha=|area_water_ha=|area_urban_ha=|area_rural_ha=|area_metro_ha=|area_blank1_ha=|area_blank2_ha=<!-- dunams used in Middle East articles only -->|dunam_link=<!-- which dunam to link -->|area_total_dunam=|area_land_dunam=|area_water_dunam=|area_urban_dunam=|area_rural_dunam=|area_metro_dunam=|area_blank1_dunam=|area_blank2_dunam=|length_km=|width_km=|dimensions_footnotes=|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=|population_total={{Circa}}1,145,000|population_as_of=1941|population_demonym=|population_note=Видете [[Дел за демографија]]|demographics_type1=|demographics1_footnotes=|demographics1_title1=|demographics1_info1=|demographics1_title2=|demographics1_info2=|demographics1_title3=|demographics1_info3=|demographics1_title4=|demographics1_info4=|demographics1_title5=|demographics1_info5=|timezone1=|utc_offset1=|timezone1_DST=|utc_offset1_DST=|postal_code_type=|postal_code=|area_code_type=|area_code=|iso_code=|website=<!-- {{URL|example.com}} -->|footnotes=}}Во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], [[Кралство Унгарија (1920–1946)|Кралството Унгарија]] се приклучила во воената окупација, а потоа и во припојувањете на регионите [[Бачка]], [[Барања]], [[Меѓимурска жупанија|Меѓимурје]] и [[Прекмурје]] на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]]. Сите овие региони биле под унгарска власт пред 1920 година и биле префрлени во Југославија како дел од [[Тријанонски договор|Тријанонскиот договор]] по [[Првата светска војна]]. Тие сега се составен дел од некои држави: Југословенска Бачка сега е дел од [[Војводина]], автономна покраина на [[Србија]], југословенската Барања и Меѓумурје се дел од денешна [[Хрватска]], а југословенско Прекмурје е дел од територијата на денешна [[Словенија]]. Окупацијата започнала на 11 април 1941 година, кога 80.000 унгарски војници ја преминале југословенската граница како поддршка на инвазијата [[Сили на Оската|на Оската]] [[Априлска војна|врз Југославија,]] предводена од страна на [[Трет Рајх|Германија,]] која започнала пет дена порано. Имало отпор кон унгарските сили од страна на српските [[Четници|четнички]] нередовници, но одбраната на Кралската југословенска армија дотогаш веќе пропаднала. На унгарските сили индиректно им помагало локалното ''Фолксдојче'', германското малцинство, кое формирало милиција и разоружало околу 90.000 југословенски војници. И покрај само спорадичниот отпор, унгарските трупи егзутирале многу цивили за време на овие првични операции, вклучително и некои ''Фолксдојче.'' Владата на новоформираната [[марионетска држава]] на Оската, [[Независна Држава Хрватска]] (НДХ), последователно се согласила на унгарското припојување на областа Меѓимурје, што го вознемирило хрватското население во областа. Окупациските власти веднаш го класифицирале населението на Бачка и Барања на оние што живееле во тие региони кога последен пат биле под унгарска власт во 1920 година и претежно српски доселеници кои пристигнале бидејќи овие региони биле дел од Југославија. Тие, потоа, почнале да собираат илјадници локални Срби во [[Концентрационен логор|концентрациони логори]] и ги протерале во Независната држава Хрватска, Црна Гора окупирана од Италија и територијата Србија окупирана од Германија. Конечно, десетици илјади Срби биле депортирани од окупираните територии. Потоа следела имплементација на политиката на „магијаризација“ на политичкиот, социјалниот и економскиот живот на окупираните територии, што вклучувало повторно населување на Унгарци и Шекели од другите делови на Унгарија. „Магијаризацијата“ не влијаела на ''Фолксдојче'', кој добил специјален статус под унгарска власт, а во Прекмурје унгарските власти биле попопустливи кон етничките Словенци. Малиот вооружен отпор кон унгарската окупација започнал во втората половина на 1941 година и било одговорено со остри мерки, вклучително и убиства, протерувања и интернирања. Востанието главно било концентрирано во етничко-српската област на јужна Бачка во областа Шајкашка, каде унгарските сили се одмаздиле за нивните загуби. Во август 1941 година, цивилната администрација ја презела владата на „Обновените јужни територии“ (унгарски: Délvidék), и тие биле официјално припоени кон Унгарија во декември. Во јануари 1942 година, унгарската војска спровела рации за време на кои убила над 3.300 луѓе, главно Срби и Евреи. Во март 1944 година, кога Унгарија разбрала дека е на губитничката страна во војната и почнала да преговара со [[Сојузници во Втората светска војна|сојузниците]], Германија ја презела контролата врз земјата, вклучувајќи ги и припоените територии, за време на операцијата Маргарета I. Потоа следело собирање и транспортирање на преостанатите Евреи на окупираните територии во логори за истребување, што резултирало со смрт на 85 отсто од Евреите на окупираните територии. Пред нивното повлекување од Балканот, соочени со напредувањето на [[Советски Сојуз|советската]] [[Црвена армија]], Германците евакуирале 60.000–70.000 ''Фолксдојче'' од Бачка и Барања во [[Австрија]]. Бачка и Барања биле вратени под југословенска контрола кога Германците биле истиснати од териториите од страна на Црвената армија кон крајот на 1944 година. Меѓимурје и Прекмурје останале окупирани до последните недели од војната. == Позадина == [[Податотека:Magyarorszag_1920.png|десно|мини|350x350пкс| Карта што ја покажува разликата помеѓу границите на Унгарија пред и по Договорот од Трианон. Старото Кралство Унгарија е во зелено, автономна [[Кралство Хрватска и Славонија|Хрватска-Славонија]] во сиво. Табелите на населението се засновани на унгарскиот попис од 1910 година.]]  На [[Париска мировна конференција (1919)|Париската мировна конференција]], по завршувањето на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], [[Сојузници во Првата светска војна|силите на Антантата]] потпишале [[Тријанонски договор]] со Унгарија по распадот на [[Австроунгарија]]. Меѓу другото, договорот ја дефинирал границата меѓу Унгарија и новосоздаденото [[Кралство Југославија|Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]] (КСХС, преименувано во Кралство Југославија во 1929 година). Таа ги поделила областите Банат, Бачка и Барања, кои претходно биле под управа на Унгарија, помеѓу Унгарија, КСЦС и Романија и го префрлила регионот Меѓимурје и околу две третини од регионот Прекмурје од Унгарија на КСХС. Значителен број Унгарци и ''Фолксдојче'' останале во областите инкорпорирани во КСХС.{{Sfn|Lemkin|2008}}{{Sfn|Pearson|1996}} Помеѓу 1918 и 1924 година, 44.903 Унгарци (вклучувајќи 8.511 владини службеници) биле депортирани во Унгарија од териториите пренесени во Југославија и речиси 10.000 југословенски воени доселеници (српскохрватски: Solunski dobrovoljci, букв. [[Македонски фронт|Солунските]] доброволци), главно [[Срби]], биле населени во Бачка и Барања од страна на југословенската влада.{{Sfn|Ungváry|2011}}{{Sfn|Karakaš Obradov|2012}} За време на меѓувоениот период Унгарија агитирала за ревизија на границите договорени со Договорот од Тријанон, а односите меѓу двете земји биле тешки.{{Sfn|Lemkin|2008}}{{Sfn|Pearson|1996}} На 22 август 1938 година, [[Чехословачка]], [[Кралство Романија|Романија]] и Југославија се согласиле за ревизија на Тријанон што и дозволило на Унгарија повторно да се вооружи.{{Sfn|Bán|2004}} === Демографија === Пред окупацијата, последниот југословенски попис бил направен во 1931 година. Овој попис го користел јазикот како примарен критериум и ги вброил сите говорители на [[Српскохрватски јазик|српскохрватски]] како една група, наместо да ги признава српската, [[Хрвати|хрватската]], [[Бошњаци|босанско муслиманската]], [[Македонци|македонската]] и [[Црногорци|црногорската]] националност.{{Sfn|Biondich|2008}} Усогласувањето на податоците за верската припадност со лингвистичките податоци го користеле научниците за да утврдат приближен број Срби и Хрвати на пописот од 1931 година, со броење на оние од [[Римокатоличка црква|римокатоличката]] деноминација како Хрвати.{{Sfn|Eberhardt|2003}} Според пописот од 1931 година, териториите Бачка и Барања имале вкупно 837.742 жители. Ова вклучувало помеѓу 275.014 и 283.114 Унгарци и помеѓу 185.458 и 194.908 ''Фолксдојче''. Поради тоа, Унгарците сочинувале околу една третина од населението на овие територии, а ''Фолксдојче'' сочинувале нешто помалку од една четвртина.{{Sfn|Ungváry|2011}}{{Sfn|Tomasevich|2001}} Според историчарот д- р Кристиан Унгвари, пописот од 1931 покажал дека населението на Бачка и Барања вклучувало 150.301 Срби и 3.099 Хрвати; тоа одговарало на српското население од околу 18 отсто.{{Sfn|Ungváry|2011}} Овие бројки многу се разликуваат од комбинираното српско и хрватско население од 305.917, претставено од професорот Јозо Томашевич, што претставува 36,5 отсто од населението.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Пописите од 1931 за Меѓимурје и Прекмурје изложуваат вкупно население од 193.640, од кои 101.467 (52,2 отсто) биле Хрвати, 75.064 (38,7 отсто) [[Словенци]] и 15.308 (8 отсто) Унгарци.{{Sfn|Ungváry|2011}} [[Податотека:TerritorialGainsHungary1920-41.jpg|алт=map showing the Yugoslav and other territories gained by Hungary between 1938 and 1941|десно|мини|350x350пкс| Територијалните придобивки на Унгарија во 1938–41 година. Окупираните тогаш анектирани области на Југославија се прикажани на тен на југ ([[Бачка]] и [[Барања]]) и на запад ([[Меѓимурска жупанија|Меѓимурје]] и [[Прекмурје]]).]] === Случувања 1938–1941 година === Помеѓу 1938 и 1940 година, по [[Трет Рајх|германско]]-[[Кралство Италија|италијанското]] посредништво во Првата и Втората Виенска награда, и унгарската инвазија на Карпато-Украина, Унгарија ја проширила својата територија. Апсорбирала делови од јужна Чехословачка, Карпатска Рутенија и [[Северна Трансилванија|северниот дел на Трансилванија]], што Кралството Романија ги отстапила. Едно од етно-културните области што преминало од Романија до Унгарија во тоа време била земјата Секели. Поддршката која што Унгарија ја добила од страна на Германија за овие ревизии на границите значело дека односите меѓу двете земји станале уште подобри. На 20 ноември 1940 година, Унгарија официјално се приклучила на трипартитниот пакт на Оската.{{Sfn|Pogany|1997}} На 12 декември 1940 година, по иницијатива на [[Премиер на Унгарија|премиерот]], грофот Пал Телеки, Унгарија склучила договор за пријателство и ненапаѓање со Југославија. Иако концептот бил поддржан и од Германија и од Италија, официјалното потпишување на договорот не добил поддршка, бидејќи планираната инвазија на Германија на [[Кралство Грција|Грција]] би била полесна доколку Југославија можела да се неутрализира.{{Sfn|Frank|2001}} По југословенскиот воен удар од 27 март 1941 година, кога Германците побарале од унгарскиот регент, Миклош Хорти, дозвола да лансираат еден од нивните оклопни удари користејќи унгарска територија, Телеки не можел да го одврати регентот. Заклучувајќи дека Унгарија неотповикливо се понижила со тоа што застанала на страната на Германците против Југословените, Телеки пукал во себеси и се самоубил.{{Sfn|Coppa|2006}}{{Sfn|Eby|2007}} Хорти таа вечер го информирал Хитлер дека Унгарија ќе го почитувала договорот за пријателство со Југославија, иако тој најверојатно ќе престанел да важи доколку Хрватска се отцепила и Југославија се распаднала.{{Sfn|Klajn|2007}} == Инвазија == На 10 април 1941 година, [[Независна Држава Хрватска|независната држава Хрватска]] била основана во Загреб од [[усташи]]те. Тој ден, Хорти и новиот унгарски премиер Ласло Бардоси, издале заедничка декларација дека Југославија престанала да постои, ослободувајќи ја Унгарија од нејзините обврски според пактот за ненапаѓање и Договорот од Тријанон.{{Sfn|Klajn|2007}} Според декларацијата, унгарските трупи дејствувале за да ги „заштитат Унгарците кои живеат во јужните делови од анархијата“ на [[Априлска војна|Априлската војна]], која започнала таму неколку дена порано, кога италијанските и германските трупи извршиле инвазија.{{Sfn|Klajn|2007}}{{Sfn|Granville|2004}}{{Sfn|Ramet|2006}} Следниот ден, унгарската 3-та армија почнала да ги окупира тие региони на Југославија користејќи ги мобилните, IV и V корпус, со I и VII корпус во резерва.{{Sfn|Wehler|1980}}{{Sfn|Abbott|Thomas|Chappell|1982}}{{Sfn|Portmann|2007a}}{{Sfn|Thomas|Szabo|2008}} Тој ден (11 април), штабот на 3-та армија ја известил германската 2-ра армија дека унгарските сили ја преминале границата северно од [[Осиек]] и во близина на [[Суботица]].{{Sfn|United States Army|1986}} Брзите маневри на германската армија за време на инвазијата принудиле тактичко повлекување на југословенските сили соочени со единиците на унгарската армија и немало особени борби помеѓу двете армии. Унгарските сили напредувале јужно до [[Дунав]] помеѓу [[Вуковар]] и вливот во [[Тиса (река)|Тиса]] без голем воен отпор.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Српските [[Четници|четнички]] нерегуларници војувале изолирани ангажмани,{{Sfn|Thomas|Szabo|2008}} и унгарскиот Генералштаб сметал дека силите на нерегуларниот отпор се нивната единствена значајна опозиција.{{Sfn|Cseres|1991}}{{Sfn|Komjáthy|1993}} На 12 април, унгарскиот 1-ри падобрански баталјон ги зазел каналските мостови кај [[Врбас]] и Србобран. Во меѓувреме, [[Сомбор]] бил заземен против решителниот четнички отпор, а заземена била и Суботица.{{Sfn|Thomas|Szabo|2008}} Оваа, прва воздушна операција во унгарската историја, не поминала абез инцидент. Авионот на баталјонот се состоел од пет транспортни авиони Савоја-Маркети СМ.75 од италијанско производство, порано со цивилната авиокомпанија ''МАЛЕРТ'', но во функција на Кралските унгарски воздухопловни сили на почетокот на европската војна.{{Sfn|Neulen|2000}} Набргу по полетувањето од аеродромот во [[Веспрем|Веспрем-Хутас]] попладнето на 12 април, командниот авион, код Е-101, се урнал со загуба на 20{{Sfn|Szabó|2005}} или 23 животи, вклучително и 19 падобранци. Ова била најтешката поединечна загуба што ја претрпеле Унгарците за време на југословенската кампања.{{Sfn|Neulen|2000}} На 13 април, 1-та и 2-та моторизирана бригада го окупирала [[Нови Сад]], а потоа се движеле на југ преку Дунав во северниот дел на хрватска [[Срем|Сирмија]], освојувајќи [[Винковци|ги Винковци]] и Вуковар на 18 април. Овие бригади потоа тргнале на југоисток за да го заземат западниот српски град [[Ваљево]] еден ден подоцна. Другите унгарски сили ги окупирале југословенските области [[Прекмурје]] и [[Меѓимурска жупанија|Меѓимурје]].{{Sfn|Thomas|Szabo|2008}} Подоцнежната американска проценка заклучила дека германските сили морале да го преземат поголемиот дел од борбите, забележувајќи дека унгарските сили „покажале голема неподготвеност да нападнат се додека непријателот не бил целосно опразен и неорганизиран од страна на Германците“.{{Sfn|United States Army|1986}} Кога југословенската делегација потпишала примирје со германските и италијанските претставници во [[Белград]] на 17 април, Унгарците биле застапувани од офицер за врска, но тој не го потпишал документот бидејќи Унгарија „не е во војна со Југославија“.{{Sfn|United States Army|1986}} Примирјето стапило на сила следниот ден напладне. Веста за успехот на унгарските вооружени сили во Југославија била поздравена во унгарскиот парламент.{{Sfn|Pogany|1997}} Германските сили окупирале тесен дел од североисточниот дел на Прекмурје долж германско-југословенската граница, {{Sfn|Tomasevich|2001}} кој вклучувал четири села ''Фолксдојче''. Во средината на јуни 1941 година, оваа област била припоениа со ''Рајхсгау Штајермарк''.{{Sfn|Kroener|2000}} Унгарските трупи претрпеле 126 мртви и 241 ранети за време на спорадичните борби,{{Sfn|Ungváry|2011}} и биле убиени меѓу 1.122 и 3.500 цивили, вклучително и некои ''Фолксдојче''.{{Sfn|Ungváry|2011}}{{Sfn|Tomasevich|2001}}{{Sfn|Ramet|2006}} Многу цивили биле уапсени и мачени.{{Sfn|Mojzes|2011}} На 14 април 1941 година, околу 500 Евреи и Срби биле убиени со бајонет, веројатно како предупредување до другите да не се спротивставуваат.{{Sfn|Mojzes|2011}} За време на повоеното испрашување, Хорти инсистирал на тоа дека не сакал да ја нападне Југославија, туку дека бил принуден да дејствува поради нередот и масакрот на Унгарците во Бачка, но овие тврдења биле отфрлени од Томашевич.{{Sfn|Tomasevich|2001}} == Географија == [[Податотека:Hungarian_Occupied_Yugoslavia_1941_44.png|алт=map of the occupied territories and their subdivisions under Hungarian rule.|десно|мини|300x300пкс| Карта што ја прикажува поделбата на областите на Југославија окупирани потоа припоени од Унгарија, вклучувајќи ги и соодветните унгарски административни поделби]] Унгарската окупирана територија на Бачка се состоела од тој дел од [[Дунавска бановина|Дунавската Бановина]] граничи со поранешната унгарско-југословенска граница на север, Дунав на југ и запад и Тиса на исток. Окупираната територија Барања исто така била дел од Дунавската Бановина, но таа област била ограничена со поранешната унгарско-југословенска граница на север и запад, [[Драва]] на запад и југ и Дунав на исток. Територијата на Меѓимурје била дел од [[Бановина Хрватска|Бановина на Хрватска]] пред инвазијата и била ограничена со реката [[Мура]] на север и реката Драва на југ. Прекмурје се состоел од оној дел од предвоената [[Дравска бановина|Драва Бановина]] што се наоѓал северно од Мура.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Повеќето територии окупирани од Унгарија се состоеле од рамно, главно земјоделско земјиште на [[Панонска Низина|Панонската Низина]], освен некои ридски земји на северозапад од регионот Меѓимурје и на север од регионот Прекмурје.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Вкупната површина на југословенските територии окупирани од Унгарија изнесувала 11.475 квадратни километри, кој се состоел од 8.558 квадратни километри) во Бачка, 1.213 квадратни километри во Барања, и 1.704 квадратни километри во Меѓимурскиот и Прекмурскиот регион.{{Sfn|Ungváry|2011}} == Администрација == На почетокот, окупираните територии биле ставени под воена управа.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Меѓународниот правен научник, професор Рафаел Лемкин, кој го измислил зборот „[[геноцид]]“ што значи „уништување на нација или на етничка група“,{{Sfn|Lemkin|2008}} ги опишал политиките што ги спроведувале унгарските власти на окупираните територии како „геноцидни“.{{Sfn|Lemkin|2008}} Лемкин тврдел дека „геноцидните“ политики биле оние кои што биле насочени кон уништување на политичкото, социјалното, културното, религиозното и економското постоење и јазикот на оние што живеат на окупираните територии.{{Sfn|Lemkin|2008}} Во првите две недели од владеењето на Унгарија, 10.000 Срби биле протерани на германската окупирана територија Србија, НДХ и Црна Гора под италијанска власт. На 1 мај 1941 година, Германците процениле дека населението на териториите окупирани од Унгарија изнесувало 1.145.000.{{Sfn|Tomasevich|1969}} На 9 јули 1941 година, воениот гувернер на градот [[Чаковец]] во Меѓимурје, полковникот Зигмонд Тимар, издал декларација дека наредниот ден Меѓимурје требал да биде трајно поставен под воена администрација и унгарска управа.{{Sfn|Kovačić|2010}} Според професорката Сабрина Рамет, владата на НДХ се согласила за унгарско припојување на областа Меѓимурје на 10 јули,{{Sfn|Ramet|2006}} но според Давор Ковачиќ и Марица Каракаш Обрадов од Хрватскиот институт за историја, унгарската декларација била донесена без консултација со НДХ.{{Sfn|Kovačić|2010}}{{Sfn|Karakaš Obradov|2012}} Хрватското население во регионот не било задоволно од одлуката,{{Sfn|Velikonja|2003}} и воената управа останала на сила до 16 август 1941 година, по што била воведена цивилна администрација.{{Sfn|Ungváry|2011}} На 12 јули, [[Југословенски динар|југословенскиот динар]] престанал да биде законско средство за плаќање на окупираните територии и бил заменет со унгарскиот пинг.{{Sfn|Lemkin|2008}} Пописот на окупираните југословенски територии бил спроведен од унгарските власти во 1941 година, кој броел вкупно 1.030.027 жители. Во овој попис, етничките пропорции на овие територии вкупно биле 37 отсто Унгарци, 19 отсто ''Фолксдојче'', 18 отсто Хрвати и 16 отсто Срби,{{Sfn|Ungváry|2011}}, а населението на Прекмурје изнесувало 102.867.{{Sfn|Cox|2005}} На 14 декември, овие региони, наведени од Унгарија како „Обновени јужни територии“ (унгарски: Délvidék),{{Sfn|Lemkin|2008}} биле официјално инкорпорирани во Унгарија и им било дадено целосно претставување во унгарскиот парламент,{{Sfn|Tomasevich|2001}} иако претставниците требале да бидат номинирани од Парламентот наместо да бидат избрани.{{Sfn|Lemkin|2008}} Иако плановите за депортирање на 150.000 Срби (вклучувајќи ги и колонистите од меѓувоениот период, но и домородните жители) на германската окупирана територија на Србија биле против германската команда во Белград, унгарскиот окупациски режим успеал да протера меѓу 25.000 и 60.000 од нив, главно во Србија.{{Sfn|Tomasevich|2001}}{{Sfn|Pavlowitch|2008}}{{Sfn|Janjetović|2008}}{{Sfn|Ungváry|2011}} За време на војната, унгарската влада преселила дел од своето предвоено население во Бачка и Барања, првенствено Шекелис од областите на Трансилванија отстапени на Унгарија од Романија во 1940 година. Помеѓу 15.000 и 18.000 жители, наводно, биле преселени во Бачка и Барања.{{Sfn|Kostanick|1963}}{{Sfn|Tomasevich|2001}}{{Sfn|Ramet|2006}} Унгарските власти основале [[Концентрационен логор|концентрациони логори]] за Србите од кои на крајот биле протерани на територијата Србија окупирана од Германија. Како дел од „систематската магијаризација“ на овие територии,{{Sfn|Tomasevich|2001}} унгарските политички партии и патриотски организации биле охрабрени да бидат активни во Бачка и Барања, што резултирало со дискриминација на „помалку пожелните елементи“ на населението како Србите, Хрватите и Евреите.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Дискриминацијата се проширила и на образованието и комуникацијата, каде унгарскиот и германскиот јазик биле единствените дозволени јазици во речиси сите средни училишта, а книгите, весниците и периодичните списанија на српскохрватски јазик биле практично забранети. На добро образованите Срби и Хрвати им било оневозможено да преземаат работа сразмерна на нивното образование.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Покрај ова, Србите и Хрватите кои живееле на териториите пред 1918 година ги задржале своите права на државјанство како Унгарци, а некои неунгарски вработени од пониско ниво биле задржани на своите работни места. Еден поранешен српски сенатор и еден поранешен хрватски пратеник седнале во унгарскиот парламент.{{Sfn|Pavlowitch|2008}} Во Прекмурје, унгарските власти биле попопустливи, не се обидувале да ги депортираат Словенците во голем број и дозволиле словенечкиот јазик да се користи во јавноста.{{Sfn|Ramet|2006}} Слично на тоа, Унгарците добиле наклоност кон малцинството Буњевци за да ги убедат дека тие не се ниту Срби, ниту Хрвати, ниту воопшто Словени: тие се „Унгарци од буњевачкиот мајчин јазик“.{{Sfn|Macartney|1957}} ''Фолксдојче'' на окупираните територии биле важен дел од економиите на окупираните територии, а до 1941 година, тие биле целосно под [[Националсоцијалистичка германска работничка партија|Нацистичката партија]]. Односите меѓу окупациските власти и ''Фолксдојче'' биле затегнати со убивањето на етнички Германци за време на инвазијата, до степен до кој [[Адолф Хитлер]] станал свесен за ова прашање. ''Фолксдојче'' не биле активни во унгарската војска или цивилна администрација, но биле застапени во унгарскиот парламент, а од 1942 година им било дозволено да ги регрутираат своите членови во [[Вермахт]]от. Официјалната организација на ''Фолксдојче'' во Унгарија, ''Волксбунд дер Дојчен ин Унгарн'' (гер. Volksbund der Deutschen in Ungarn) (Национална лига на Германците во Унгарија), во суштина била автономна за време на војната, вклучително и во рамките на окупираните територии.{{Sfn|Tomasevich|2001}} == Области == И Бачка и Барања биле дел од Дунавската Бановина на Југославија пред војната. Меѓимурје бил дел од Бановина во Хрватска, а Прекмурје бил дел од Драва бановина.{{Sfn|Jordan|2009}} Унгарските власти ги нарекувале окупираните територии со следните имиња: Бачшка наместо Бачка, Баранја наместо Барања, Мураќоз наместо Меѓимурје и Муравидек наместо Прекмурје.{{Sfn|Macartney|1957}} По окупацијата, унгарските власти ги поделиле окупираните територии меѓу окрузите кои одговарале на административните поделби што постоеле кога областа била дел од [[Кралство Унгарија|Кралството Унгарија]] пред 1920 година. Тоа биле окрузите Бач-Бодрог, Барања, Вас и Зала. Функционерите на овие територии биле избирани наместо гласани. Дополнително, окрузите биле поделени на области, а властите вратиле многу области, градови и градови на имињата користени пред 1920 година, а во некои случаи и на имиња кои немале историски преседан. == Холокаустот == Во април 1941 година, околу 23 отсто од југословенските Евреи (околу 16.680 луѓе) живееле на териториите окупирани од Унгарија. Тие вклучуваат околу 15.405 цивили во Бачка и Барања, околу 425 во Меѓумурје и речиси 850 во Прекмурје.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Унгарската влада донела [[Антисемитизам|антисемитски]] закони во 1939 година, а биле применети на окупираните и припоените територии. Првично, законите се применувале селективно поради трансферот на териториите од воена во цивилна администрација. Некои Евреи кои биле населени на окупираните територии биле испратени на германската окупирана територија на Србија каде биле сместени во концентрациониот логор Бањица во Белград и погубени. Други биле протерани во НДХ каде ја доживеале истата судбина, но нема точен број на депортирани Евреи кои загинале на овој начин. По насилството од почетната окупација, не се случиле додатни масакри на Евреите во текот на остатокот од 1941 година.{{Sfn|Mojzes|2011}} Евреите од окупираните територии биле изложени на напорна работа од унгарските власти, при што речиси 4.000 Евреи од Бачка и Барања биле испратени во логори за напорна работа во Унгарија, 1.500 бачки Евреи биле меѓу 10.000-те унгарски Евреи испратени да извршуваат работни задачи за унгарскиот фронт приближно 190 биле испратени во унгарската армија, речиси 190 Бачки Евреи биле испратени на работа во рудникот за бакар [[Бор (град)|Бор]] на територијата на Србија окупирана од страна на Германија во јули 1943 година. Само 2 отсто од испратените Евреи на Источниот фронт успеале да ја преживеаат војната.{{Sfn|Mojzes|2011}} == Отпор и репресија == Во Бачка и Барања, ''Фолксдојче'' и унгарските власти убиле огромен број Срби.{{Sfn|Prpa–Jovanović|2000}} По избувнувањето на мал вооружен отпор во Бачка и Барања окупирани од Унгарија во втората половина на 1941 година, унгарската војска реагирала со тешки репресивни мерки.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Само во септември 1941 година, унгарските окупаторски сили убиле 313 луѓе.{{Sfn|Ungváry|2011}} Мерките вклучувале формирање на привремени концентрациони логори во Ада, [[Бачка Топола]], Бегеч, [[Оџаци]], [[Бечеј]] и Суботица, како и во Нови Сад, [[Печ]] и [[Баја]]. Според професорот Пол Мојзес, околу 2.000 Евреи и голем број Срби биле задржани во овие логори во период од две недели до два месеци, а Евреите кои не биле интернирани биле вработени како принудни работници.{{Sfn|Mojzes|2011}} Неколку илјади луѓе останале во кампови до крајот на војната.{{Sfn|Ungváry|2011}} Некои од Евреите кои мигрирале во Бачка и Барања за време на меѓувоениот период биле протерани во НДХ или на територијата на Србија окупирана од страна на Германија каде биле погубени.{{Sfn|Mojzes|2011}} [[Југословенски партизани|Партизанското]] движење на отпорот на [[Јосип Броз-Тито]], предводено од [[Сојуз на комунистите на Југославија|комунизмот]], никогаш не било силно во Бачка и Барања затоа што рамниот терен на регионот не бил способен за [[Герилско војување|герилска војна]], и затоа што [[Јужни Словени|јужните Словени]], од кои партизаните ги црпеле своите регрути, сочинувале само една третина од регионалното население. Некои партизански единици подигнати на окупираните територии биле испратени во НДХ за да ги засилат партизанските формации кои дејствувале таму. И покрај нивниот првичен отпор, четничкото движење во голема мера било неактивно за време на окупацијата, одржувајќи само некои тајни активности.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Партизаните и нивниот регионален комитет биле во голема мера уништени до крајот на 1941 година.{{Sfn|Banac|1988}} Во јануари 1942 година, унгарската војска и жандармерија презеле голема рација во јужна Бачка, при што егзекутирале 2.550 Срби, 743 Евреи и 47 други луѓе{{Sfn|Sajti|1987}} на места како Бечеј, Србобран и Нови Сад,{{Sfn|Tomasevich|2001}}{{Sfn|Kocsis|Hodosi|1998}} во потрага по партизани.{{Sfn|Kádár|Vági|2004}} Други извори го наведуваат бројот на масакрирани Срби и Евреи во Нови Сад како многу помал, прбиближно 879.{{Sfn|Granville|2004}} Биле извршени рации во Шајкаш (Сајкашвидек) од 4 до 19 јануари; во Нови Сад (Ујвидек) на 21-23 јануари; и во Бечеј (Обексе) во текот на 25–29 јануари. Во периодот од 4 до 24 јануари, биле извршени масакри од страна на унгарската 15-та лесна дивизија командувана од генерал-мајор Јожеф Граси и единиците на Кралската жандармерија. Операциите биле наредени од Граси, генерал-полковник Ференц Фекетхалми-Чејднер, [[полковник]]от Ласло Деак,{{Sfn|Thomas|Szabo|2008}} и капетанот на кралската жандармерија д- р Мартон Золди.{{Sfn|Kádár|Vági|2004}} Покрај Србите и Евреите, жртви биле и припадниците на другите етникуми: [[Роми]], мал број руски бегалци кои избегале [[Руска Советска Федеративна Социјалистичка Република|од Русија]] по [[Октомвриска револуција|Болшевичката револуција]] и некои локални Унгарци.{{Sfn|Segel|2008}} Во средината на 1942 година, југословенската влада во егзил соопштила дека црквите биле ограбени и уништени и дека [[Српска православна црква|српските православни]] празници биле забранети од страна на унгарската администрација. Овие извештаи објаснуваат дека во камп во Нови Сад биле интернирани 13.000 мажи, жени и деца Срби и Евреи.{{Sfn|Lemkin|2008}} Поради унгарската [[Опозиција (политика)|политичка опозиција]], унгарската влада обвинила 14 унгарски офицери за [[велепредавство]] во врска со масакрите, вклучувајќи ги Фекетхалми-Чејднер, Граси, Деак и Зелди. Во [[Будимпешта]] се одржало воено судење помеѓу 23 декември 1943 година и јануари 1944 година, а оние кои биле обвинети, биле осудени на меѓу 10-15 години затвор за нивниот дел во масакрите. Фекетхаларми-Чејднер, Граси, Деак и Золди не биле осудени поради тоа што не можеле да бидат лоцирани и избегале во Германија.{{Sfn|Klajn|2007}} Од судската постапка било очигледно дека Золди бил присутен за време на дел од судењето.{{Sfn|Klajn|2007}} Професорот Лајчо Клајн изјавил дека најодговорните за масакрот не биле судени пред овој воен суд и дека меѓу нив биле премиерот Бардоси и министерот за внатрешни работи д-р Ференц Керештес-Фишер, кои се појавиле само како сведоци. Клајн сметал дека судот требал да ги испита и началникот на Генералштабот, Ференц Шомбателји и министерот за одбрана.{{Sfn|Klajn|2007}} Тој понатаму напишал дека „геноцидот бил планиран од највисоките воени и политички кругови во Унгарија долго време однапред“.{{Sfn|Klajn|2007}} Клајн мислел дека масакрот бил со цел да го убеди германскиот министер за надворешни работи [[Јоаким фон Рибентроп]] дека унгарските трупи се потребни на нејзина територија наместо на Источниот фронт.{{Sfn|Klajn|2007}} Во средината на 1944 година, партизанската активност се зголемила во Бачка до тој степен што посебните прописи слични на „Посебните административни прописи“ што важеле за оперативните зони на унгарската армија биле проширени и на Бачка: бил воведен полициски час и биле забранети политички активности. Била создадена организација за самоодбрана, Пандурите.{{Sfn|Macartney|1957}} == Последици == === Германската окупација и холокаустот === [[Податотека:Spomenik_žrtvama_racije.jpg|алт=a sculpture in Novi Sad of three tall gaunt figures dedicated to the 1942 raid victims|мини|267x267пкс| Споменик на жртвите од рацијата од 1942 година во Нови Сад]] Окупацијата на Бачка и Барања траела до 1944 година. Плашејќи се дека Унгарија може да склучи посебен мир со сојузниците, Хитлер ја започнал операцијата Маргарета I на 15 март 1944 и им наредил на германските трупи да ја окупираат Унгарија.{{Sfn|Tomasevich|2001}} Во меѓувреме, некои од оние што го избегнале кривичното гонење за масакрите во 1942 година се приклучиле на разни германски воени и полициски организации. Откако Германија ја окупирала Унгарија во март 1944 година, геноцидната политика на властите била сеопфатна примена. Унгарските Евреи биле подложени на маршеви со глад и смрт, а оние што останале на окупираните територии биле транспортирани во логори за истребување. Од 26 април 1944 година, преостанатите Евреи во Бачка и Барања, најмногу жени, но и деца и постари лица, биле собрани во локални концентрациони логори, а потоа преместени во поголемите логори во Унгарија. Помеѓу 14.000 и 15.000 Евреи од Бачка, Барања и други делови на Унгарија биле собрани во Баја и Бачалмас, а потоа биле транспортирани во [[Аушвиц]], каде повеќето биле убиени. Во септември 1944 година, работната сила на рудникот Бор била насилно марширана неколку недели назад во логорите за истребување каде биле убиени преживеаните. Една од двете групи работници броела 2.500, но само неколку преживеале.{{Sfn|Mojzes|2011}} Обемот на холокаустот бил таков, што на окупираните територии што до крајот на војната биле убиени речиси 85 отсто од Евреите кои живееле на југословенските територии окупирани од Унгарија во април 1941 година. Оваа бројка опфаќала речиси 13.500 Евреи од Бачка и Барања и приближно 1.300 од Меѓимурје и Прекмурје.{{Sfn|Tomasevich|2001}} === Летот на ''Фолксдојче'' и југословенската воена контрола === Во септември 1944 година, унгарските власти започнале процен на евакуација на Секели населени на окупираните територии од 1941 година до [[Прекудунавска Унгарија]].{{Sfn|Macartney|1957}} Неколку дена откако советската [[Црвена армија]] навлегла во Банат на 1 октомври 1944 година, Германците ја започнале евакуацијата на Бачка, вклучувајќи го и локалниот ''Фолксдојче.''{{Sfn|Wolff|2000}} Со напредувањето на партизаните и Црвената армија, некои од ''Фолксдојче'' го напуштиле регионот, додека некои останале, и покрај ситуацијата.{{Sfn|Ronen|Pelinka|1997}} Во октомври 1944 година, Банат и Бачка биле заробени од советските трупи. Суботица била заземена на 12 октомври.{{Sfn|Macartney|1957}} По неколку недели, се повлекле и им ја отстапиле целосната контрола на регионот на партизаните,{{Sfn|Ther|Sundhaussen|2001}} кои воспоставиле воена управа во Банат, Бачка и Барања на 17 октомври 1944 година.{{Sfn|Portmann|2007b}} Во првите неколку недели откако Бачка се вратил под југословенска контрола, околу 16.800 Унгарци биле убиени од Србите како одмазда за убиствата за време на унгарската окупација.{{Sfn|Kocsis|Hodosi|1998}} Во ноември 1944 година, Тито изјавил дека ''Фолксдојче'' на Југославија биле непријателски настроени кон нацијата и наредил да бидат интернирани оние што живееле во областите под партизанска контрола.{{Sfn|Ramet|2006}} Околу 60.000–70.000 ''Фолксдојче'' биле евакуирани од Бачка; додека додатни 30.000–60.000 од Бачка служеле во Вермахтот во тоа време.{{Sfn|Ramet|2006}} === Враќање на југословенската цивилна контрола === На 15 февруари 1945 година, Банат, Бачка и Барања биле префрлени од воена во цивилна администрација со Народноосллободителен комитет преземање контрола.{{Sfn|Portmann|2007b}} До почетокот на 1945 година, југословенската комунистичка администрација се карактеризирала со прогон на некои елементи од локалното население, со масовни убиства, интернирања и злоупотреби.{{Sfn|Ther|Sundhaussen|2001}} Приближно 110.000 ''Фолксдојче'' биле интернирани, а приближно 46.000 умреле во заробеништво поради лошите услови во логорите и тешката работа на која биле изложени.{{Sfn|Portmann|2007b}} Жртвите на комунистичкиот режим биле од различно етничко потекло и опфаќале некои членови на унгарското и ''на Фолксдојче'', како и Срби. Унгарскиот писател Тибор Черес, детално ги опишал злосторствата за кои тврдел дека југословенските комунисти ги извршиле врз Унгарците.{{Sfn|Segel|2008}} Се проценува дека речиси 5.000 Унгарци биле убиени по враќањето на окупираните територии под југословенска контрола.{{Sfn|Portmann|2007b}} Околу 40.000 Унгарци ги напуштиле Банат, Бачка и Барања по војната.{{Sfn|Eberhardt|2003}} Кон крајот на 1946 година, во Унгарија живееле 84.800 бегалци од Југославија.{{Sfn|Karakaš Obradov|2012}} === Правни постапки === Откако овие територии се вратиле под југословенска контрола, воените и националните судови во Бачка ги гонеле соработниците кои убиле околу 10.000–20.000 цивили. Службата за безбедност на Војводина го заробила поголемиот дел од овие луѓе. Во меѓувреме, некои од оние кои биле одговорни за масакрите во 1942 година во јужна Бачка биле заробени и екстрадирани од новоформираната [[Унгарска Народна Република]].{{Sfn|Klajn|2007}} Во својата книга ''Унгарците во Војводина 1941-1946'', професорот Шандор Касаш од [[Новосадски универзитет|Новосадскиот универзитет]] запишал точно 1.686 убиени Унгарци, од кои 1000 воени злосторници биле наведени со име.{{Sfn|Portmann|2007b}} Во третото судење на почетокот на 1946 година, Националниот суд на Унгарија во Будимпешта ги прогласил Шомбатели, Фекетехалми-Чејднер, Граси, Деак и Золди за виновни поради вмешаност во масакрите на окупираните територии и поради извршување на депортација на Евреи во логори за истребување. Во согласност со одредбите од членот 14 од Договорот за примирје, унгарските власти потоа ги екстрадирале во Југославија, каде биле подложени на четврто судење во Нови Сад во октомври 1946 година. Сите од нив биле осудени на смрт и биле убиени наредниот месец.{{Sfn|Braham|2000}} === Демографски и политички промени === Од 500.000 ''Фолксдојче'' кои живееле во Југославија пред војната, околу половина биле евакуирани, околу 50.000 загинале во југословенските концентрациони логори, 15.000 биле убиени од партизаните и речиси 150.000 биле депортирани во Советскиот Сојуз како принудни работници. Им бил одземен и имотот. До 1948 година, во Југославија останале само 55.337 ''Фолксдојче''.{{Sfn|Ramet|2006}} Југословенска Бачка денес е дел од [[Војводина]], автономна покраина на [[Србија]], југословенската Барања и Меѓимурје се дел од денешна [[Хрватска]], а југословенскиот Прекмурје е дел од денешна [[Словенија]].{{Sfn|Stallaerts|2009}} === Формално извинување === Во 2013 година, [[Народно собрание на Србија|Националното собрание]] на Србија усвоило декларација со која ги осудила злосторствата извршени врз унгарските цивили помеѓу 1944 и 1945 година. На 26 јуни 2013 година, унгарскиот [[Претседател на Унгарија|претседател]] Јанош Адер ја посетил Србија и официјално се извинил за воените злосторства извршени врз српските цивили од страна на унгарските сили за време на Втората светска војна.{{Sfn|B92 26 June 2013}} == Поврзано == * [[Административни поделби на Кралството Унгарија (1941–1945)]] * [[Воени прогонства на Германците (1944–1950)]] * [[Унгарија во Втората светска војна]] == Фусноти == {{Наводи|20em}} == Наводи == === Книги === {{refbegin|30em}} * {{cite book | last1 = Abbott | first1 = Peter | last2 = Thomas | first2 = Nigel | last3 = Chappell | first3 = Mike | title = Germany's Eastern Front Allies 1941–45, Vol 1 | year = 1982 | publisher = Osprey Publishing | location = Oxford, Oxfordshire | isbn = 978-0-85045-475-8 | url = https://books.google.com/books?id=8xx3p8IAUGEC }} * {{cite book | last = Bán | first = András D. | title = Hungarian–British Diplomacy, 1938–1941: The Attempt to Maintain Relations | year = 2004 | publisher = Frank Cass | location = London, England | isbn = 0-7146-5660-7 }} * {{cite book | last = Banac | first = Ivo | author-link = Ivo Banac | title = With Stalin against Tito: Cominformist splits in Yugoslav Communism | year = 1988 | publisher = Cornell University Press | location = New York, New York | isbn = 978-0-8014-2186-0 | url = https://books.google.com/books?id=jS69IRtTA3gC }} * {{cite book | last1 = Biondich | first1 = Mark | contribution = The Historical Legacy: The Evolution of Interwar Yugoslav Politics | editor1-last = Cohen | editor1-first = Lenard J. | editor2-last = Dragović-Soso | editor2-first = Jasna | title = State Collapse in South-Eastern Europe: New Perspectives on Yugoslavia's Disintegration | pages = 43–74 | year = 2008 | publisher = Purdue University Press | location = West Lafayette, Indiana | isbn = 978-1-55753-460-6 | url = https://books.google.com/books?id=aGy3dO_aDisC }} * {{cite book | last = Braham | first = Randolph L. | author-link = Randolph L. Braham | title = The Politics of Genocide: The Holocaust in Hungary | year = 2000 | publisher = Wayne State University Press | location = Detroit, Michigan | isbn = 978-0-8143-2691-6 | url = https://books.google.com/books?id=ATpHs6fgr_YC }} * {{cite book | last = Coppa | first = Frank J. | title = Encyclopedia of Modern Dictators: From Napoleon to the Present | year = 2006 | publisher = Peter Lang Press | location = New York, New York | isbn = 978-0-8204-5010-0 | url = https://books.google.com/books?id=gTv99LBYSL4C }} * {{cite book | last = Cox | first = John K. | title = Slovenia: Evolving Loyalties | year = 2005 | publisher = Routledge | location = New York, New York | isbn = 978-0-415-27431-9 | url = https://books.google.com/books?id=NV9Ky3VCo3sC }} * {{cite book | last = Cseres | first = Tibor | title = Vérbosszú a Bácskában | trans-title = Vendetta in Bácska | year = 1991 | publisher = Magvető Publications | location = Budapest, Hungary | url = http://mek.niif.hu/03300/03393/03393.htm#2 | oclc = 654722739 | language = hu | access-date = 2025-03-10 | archive-date = 2023-06-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230607183923/http://mek.niif.hu/03300/03393/03393.htm#2 | url-status = dead }} * {{cite book | last = Eberhardt | first = Piotr | title = Ethnic Groups and Population Changes in Twentieth-century Central-Eastern Europe: History, Data, and Analysis | year = 2003 | publisher = M.E. Sharpe | location = Armonk, New York | isbn = 978-0-7656-1833-7 | url = https://books.google.com/books?id=jLfX1q3kJzgC }} * {{cite book | last = Eby | first = Cecil D. | title = Hungary at War: Civilians and Soldiers in World War II | year = 2007 | publisher = Pennsylvania State University Press | location = University Park, Pennsylvania | isbn = 978-0-271-03244-3 | url = https://books.google.com/books?id=LQ2j2_wcWxMC }} * {{cite book | last1 = Frank | first1 = Tibor | contribution = Treaty Revision and Doublespeak: Hungarian Neutrality, 1939–1941 | editor1-last = Wylie | editor1-first = Neville | title = European Neutrals and Non-Belligerents During the Second World War | pages = 150–191 | year = 2001 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge, Cambridgeshire | isbn = 978-0-521-64358-0 | url = https://books.google.com/books?id=RNh3v8miC0kC }} * {{cite book | last = Granville | first = Johanna C. | title = The First Domino: International Decision Making during the Hungarian Crisis of 1956 | year = 2004 | publisher = Texas A&M University Press | location = College Station, Texas | isbn = 978-1-58544-298-0 | url = https://books.google.com/books?id=RkaWTipqnecC }} * {{cite book | last1 = Janjetović | first1 = Zoran | chapter = Die Vertreibungen auf dem Territorium des ehemaligen Jogoslawien | trans-chapter = The Expulsions from the Territory of the Former Yugoslavia | editor1-last = Bingen | editor1-first = Dieter | editor2-last = Borodziej | editor2-first = Włodzimierz | editor3-last = Troebst | editor3-first = Stefan | title = Vertreibungen europäisch erinnern? | trans-title = Do You Remember the European Expulsions? | pages = 153–157 | year = 2008 | publisher = Otto Harrassowitz Verlag | location = Wiesbaden, Germany | isbn = 978-0-231-70050-4 | language = de | url = https://books.google.com/books?id=Sk39Uq9ujX8C }} * {{cite book | last = Jordan | first = Peter | title = Geographical Names as part of the Cultural Heritage | year = 2009 | publisher = Institut für Geographie und Regionalforschung der Universität Wien | location = Vienna, Austria | isbn = 978-3-900830-67-0 }} * {{cite book | last1 = Kádár | first1 = Gábor | last2 = Vági | first2 = Zoltán | title = Self-Financing Genocide: The Gold Train, the Becher Case and the Wealth of Hungarian Jews | year = 2004 | publisher = Central European University Press | location = Budapest, Hungary | isbn = 978-963-9241-53-4 | url = https://books.google.com/books?id=oSDmINSxXbAC }} * {{cite book | last = Klajn | first = Lajčo | title = The Past in Present Times: The Yugoslav Saga | year = 2007 | publisher = University Press of America | location = Lanham, Maryland | isbn = 978-0-7618-3647-6 | url = https://books.google.com/books?id=hq3XLZ9Nw68C }} * {{cite book | last1=Kocsis | first1=Károly | last2=Hodosi | first2=Eszter | title=Ethnic Geography of the Hungarian Minorities in the Carpathian Basin | year=1998 | publisher=Simon Publications LLC | location=Budapest, Hungary | isbn=978-1-931313-75-9 | url=https://books.google.com/books?id=-zZ_NVM9mNEC }} * {{cite book | last = Komjáthy | first = Anthony Tihamér | title = Give Peace One More Chance!: Revision of the 1946 Peace Treaty of Paris | year = 1993 | publisher = University Press of America | location = Lanham, Maryland | isbn = 978-0-8191-8905-9 | url = https://books.google.com/books?id=YIZ_a4PY6ocC }} * {{cite book | last1 = Kostanick | first1 = Huey Louis | contribution = The Geopolitics of the Balkans | editor1-last = Jelavich | editor1-first = Charles | editor2-last = Jelavich | editor2-first = Barbara | title = The Balkans in Transition: Essays on the Development of Balkan Life and Politics Since the Eighteenth Century | year = 1963 | publisher = University of California Press | location = Berkeley, California | isbn = 978-0-208-01431-3 | url = https://archive.org/details/balkansintransit0000jela | url-access = registration }} * {{cite book | last = Kroener | first = Bernhard | title = Germany and the Second World War: Organization and Mobilization of the German Sphere of Power, Wartime Administration, Economy, and Manpower Resources 1942–1944/5 | volume = V/I | publisher = Oxford University Press | location = New York, New York | year = 2000 | isbn = 978-0-19-822887-5 }} * {{cite book | first=Raphael | last=Lemkin | author-link=Raphael Lemkin | title=Axis Rule in Occupied Europe | publisher=The Lawbook Exchange | location=Clark, New Jersey | year=2008 | isbn=978-1-58477-901-8 | url=https://books.google.com/books?id=y0in2wOY-W0C }} * {{cite book | last = Macartney | first = Carlile Aylmer | author-link = Carlile Aylmer Macartney | title = October Fifteenth: A History of Modern Hungary, 1929–1945 | volume = 2 | location = Edinburgh, Scotland | publisher = Edinburgh University Press | year = 1957 | oclc = 298105335 }} * {{cite book | last = Mojzes | first = Paul | year = 2011 | title = Balkan Genocides: Holocaust and Ethnic Cleansing in the 20th Century | publisher = Rowman and Littlefield Publishers | location = Plymouth, Devon | isbn = 978-1-4422-0663-2 | url = https://books.google.com/books?id=KwW2O7v7CUcC }} * {{cite book | last = Neulen | first = Hans Werner | title = In the Skies of Europe: Air Forces Allied to the Luftwaffe 1939–1945 | url = https://archive.org/details/inskiesofeuropea0000hans | year = 2000 | publisher = The Crowood Press | location = Ramsbury, Wiltshire | isbn = 1-86126-799-1 }} * {{cite book | last = Pavlowitch | first = Stevan K. | author-link = Stevan K. Pavlowitch | year = 2008 | title = Hitler's New Disorder: The Second World War in Yugoslavia | publisher = Columbia University Press | location = New York, New York | isbn = 978-1-85065-895-5 | url = https://books.google.com/books?id=R8d2409V9tEC }} * {{cite book | last1 = Pearson | first1 = Raymond | contribution = Hungary: A State Truncated, A Nation Dismembered | editor1-last = Dunn | editor1-first = Seamus | editor2-last = Fraser | editor2-first = Thomas G. | title = Europe and Ethnicity: World War 1 and Contemporary Ethnic Conflict | pages = [https://archive.org/details/europeethnicity00seam/page/88 88–109] | publisher = Psychology Press | place = London, England | year = 1996 | contribution-url = https://books.google.com/books?id=WI2WIiR2FjgC | isbn = 978-0-415-11996-2 | url = https://archive.org/details/europeethnicity00seam/page/88 }} * {{cite book | last = Pogany | first = Istvan S. | title = Righting Wrongs in Eastern Europe | year = 1997 | publisher = Manchester University Press ND | location = Manchester, England | isbn = 978-0-7190-3042-0 | url = https://books.google.com/books?id=BB4NAQAAIAAJ }} * {{cite book | last = Portmann | first = Michael | title = Serbien und Montenegro im zweiten Weltkrieg 1941–1945 | trans-title = Serbia and Montegro in the Second World War 1941–1945 | year = 2007a | publisher = GRIN Verlag | location = Norderstedt, Germany | isbn = 978-3-638-70869-2 | language = de | url = https://books.google.com/books?id=RYCux1cmEawC }} * {{cite book | last = Portmann | first = Michael | title = Communist Retaliation and Persecution on Yugoslav Territory During and After WWII (1943–1950) | year = 2007b | publisher = GRIN Verlag | location = Norderstedt, Germany | isbn = 978-3-638-66048-8 | url = https://books.google.com/books?id=RWZLZaxPUXQC }} * {{cite book | last1 = Prpa–Jovanović | first1 = Branka | author-link = Branka Prpa | contribution = The Making of Yugoslavia: 1830–1945 | editor1-last = Udovički | editor1-first = Jasminka | editor2-last = Ridgeway | editor2-first = James | title = Burn This House: The Making and Unmaking of Yugoslavia | pages = 43–63 | year = 2000 | publisher = Duke University Press | location = Durham, North Carolina | isbn = 978-0-8223-2590-1 | url = https://books.google.com/books?id=DHMioF8-CewC }} * {{cite book | last = Ramet | first = Sabrina P. | author-link = Sabrina P. Ramet | year = 2006 | title = The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918–2005 | publisher = Indiana University Press | location = Bloomington, Indiana | isbn = 978-0-253-34656-8 | url = https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC }} * {{cite book | last1 = Ronen | first1 = Dov | last2 = Pelinka | first2 = Anton | title = The Challenge of Ethnic Conflict, Democracy and Self-determination in Central Europe | year = 1997 | publisher = Frank Cass | location = Portland, Oregon | isbn = 978-0-7146-4752-4 | url = https://books.google.com/books?id=XIN6QmozBE0C }} * {{cite book | last = Sajti | first = Enikő A. | title = Délvidék, 1941–1944: A magyar kormanyok delszlav politikaja | trans-title = The Southern Territories, 1941–1944: The Policies of the Hungarian Government towards Yugoslavs | year = 1987 | publisher = Kossuth Könyvkiadó | location = Budapest, Hungary | isbn=978-963-09-3078-9 | language = hu }} * {{cite book | last = Segel | first = Harold B. | title = The Columbia Literary History of Eastern Europe since 1945 | year = 2008 | publisher = Columbia University Press | location = New York, New York | isbn = 978-0-231-13306-7 | url = https://books.google.com/books?id=VAI7O9prinMC }} * {{cite book | last = Stallaerts | first = Robert | title = Historical Dictionary of Croatia | year = 2009 | edition = 3 | publisher = Scarecrow Press | location = Lanham, Maryland | isbn = 978-0-8108-6750-5 | url = https://books.google.com/books?id=NSjRbIz4iDkC }} * {{cite book | last1 = Ther | first1 = Philipp | last2 = Sundhaussen | first2 = Holm | title = Nationalitätenkonflikte im 20. Jahrhundert: Ursachen von inter-ethnischer Gewalt im Vergleich | trans-title = Ethnic Conflicts in the 20th Century: Comparisons of the Causes of Inter-Ethnic Violence | year = 2001 | publisher = Otto Harrassowitz Verlag | location = Wiesbaden, Germany | isbn = 978-3-447-04494-3 | language = de | url = https://books.google.com/books?id=QcEROI5HNlAC }} * {{cite book | last1 = Thomas | first1 = Nigel | last2 = Szabo | first2 = Laszlo | title = The Royal Hungarian Army in World War II | year = 2008 | publisher = Osprey Publishing | location = Oxford, Oxfordshire | isbn = 978-1-84603-324-7 | url = https://books.google.com/books?id=mMDfQqkq2_EC }} * {{cite book | last = Tomasevich | first = Jozo | author-link = Jozo Tomasevich | chapter = Yugoslavia During the Second World War | editor-last = Vucinich | editor-first = Wayne S. | editor-link = Wayne S. Vucinich | title = Contemporary Yugoslavia: Twenty Years of Socialist Experiment | pages = [https://archive.org/details/contemporaryyugo0008vuci/page/59 59]–118 | publisher = University of California Press | location = Berkeley, California | year = 1969 | oclc = 47922 | url = https://archive.org/details/contemporaryyugo0008vuci | url-access = registration }} * {{cite book | last = Tomasevich | first = Jozo | year = 2001 | title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration | publisher = Stanford University Press | location = Stanford, California | isbn = 978-0-8047-3615-2 | url = https://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC }} * {{cite book | last1 = Ungváry | first1 = Krisztián | author-link = Krisztián Ungváry | contribution = Vojvodina under Hungarian Rule | editor1-last = Ramet | editor1-first = Sabrina P. | editor2-last = Listhaug | editor2-first = Ola | title = Serbia and the Serbs in World War Two | pages = 70–89 | publisher = Palgrave Macmillan | isbn = 978-0-230-27830-1 | place = London, England | year = 2011 }} * {{cite book | author = United States Army | author-link = United States Army | title = The German Campaigns in the Balkans (Spring 1941): A Model of Crisis Planning | year = 1986 | orig-year = 1953 | publisher = United States Army Center of Military History | location = Washington, D.C. | id = CMH Pub 104-4 | url = http://www.history.army.mil/books/wwii/balkan/intro.htm | access-date = 6 July 2013 | archive-date = 19 June 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090619234443/http://history.army.mil/books/wwii/balkan/intro.htm | url-status = dead }} * {{cite book | last = Velikonja | first = Mitja | title = Religious Separation and Political Intolerance in Bosnia-Herzegovina | year = 2003 | publisher = Texas A&M University Press | location = College Station, Texas | isbn = 978-1-58544-226-3 | url = https://archive.org/details/religiousseparat0000veli | url-access = registration }} * {{cite book | last = Wehler | first = Hans–Ulrich | title = Nationalitätenpolitik in Jugoslawien | trans-title = Nationality Policy in Yugoslavia | year = 1980 | publisher = Vandenhoeck & Ruprecht | location = Göttingen, West Germany | isbn = 978-3-525-01322-9 | language = de | url = https://books.google.com/books?id=1GD5zrgca3YC }} * {{cite book | last = Wolff | first = Stefan | author-link = Stefan Wolff | title = German Minorities in Europe: Ethnic Identity and Cultural Belonging | year = 2000 | publisher = Berghahn Books | location = New York, New York | isbn = 978-1-57181-738-9 | url = https://books.google.com/books?id=RwmRktiiTesC }} {{refend}} === Списанија === {{refbegin|30em}} * {{cite journal | last = Karakaš Obradov | first = Marica | title = The Migrations of Hungarian National Group during the Second World War and in the Post-War Period in Croatia | journal = Tokovi Istorije | pages = 87–105 | issue = 1 | year = 2012 | publisher = Institute for Recent History of Serbia | location = Belgrade, Serbia | language = hr | issn = 0354-6497 }} * {{cite journal | last = Kovačić | first = Davor | title = The Međimurje Question in Police Intelligence Relationships of the Independent State of Croatia and the Kingdom of Hungary During the Second World War | journal = Polemos: časopis Za Interdisciplinarna Istraživanja Rata I Mira | pages = 59–78 | volume = XIII | issue = 26 | year = 2010 | publisher = Croatian Sociological Association and Jesenski & Turk Publishing House | location = [[Zagreb]] | language = hr | url = http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=101880&lang=en | issn = 1331-5595 }} * {{cite journal | last = Szabó | first = Miklós | title = Establishment of the Hungarian Air Force and the Activity of the Hungarian Royal ''Honvéd'' Air Force in World War II Respectively | journal = Nação e Defesa | pages = 191–210 | series = 3 | volume = 110 | year = 2005 | publisher = Europress | location = [[Lisbon District|Póvoa de Santo Adrião]], Portugal | url = https://www.idn.gov.pt/publicacoes/nacaodefesa/textointegral/NeD110.pdf | issn = 0870-757X | archive-url = https://web.archive.org/web/20141102212334/https://www.idn.gov.pt/publicacoes/nacaodefesa/textointegral/NeD110.pdf | archive-date = 2 November 2014 }} {{refend}} [[Категорија:Србија во Втората светска војна]] [[Категорија:Унгарија во Втората светска војна]] [[Категорија:Словенија во Втората светска војна]] [[Категорија:Историја на Барања]] [[Категорија:Окупирани територии во Втората светска војна]] [[Категорија:Хрватска во Втората светска војна]] [[Категорија:Статии со извори на хрватски (hr)]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:Статии со извори на унгарски (hu)]] [[Категорија:Фашизам во Југославија]] [[Категорија:Бачка]] [[Категорија:Југославија во Втората светска војна]] qbttda65tsub97f95s9961mqbid863t Корисник:Gurther/Песок 4 2 1367447 5590942 5590525 2026-07-12T13:25:50Z Gurther 105215 /* В */ 5590942 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на истакнати личности и дејци од градот [[Велес]]'''. Организиран по азбучен ред. == Список == __NOTOC__ [[#А|А]] — [[#Б|Б]] — [[#В|В]] — [[#Г|Г]] — [[#Д|Д]] — [[#Ѓ|Ѓ]] — [[#Е|Е]] — [[#Ж|Ж]] — [[#З|З]] — [[#И|И]] — [[#Ј|Ј]] — [[#К|К]] — [[#Л|Л]] — [[#Љ|Љ]] — [[#М|М]] — [[#Н|Н]] — [[#О|О]] — [[#П|П]] — [[#Р|Р]] — [[#С|С]] — [[#Т|Т]] — [[#Ќ|Ќ]] — [[#У|У]] — [[#Ф|Ф]] — [[#Х|Х]] — [[#Ц|Ц]] — [[#Ч|Ч]] — [[#Џ|Џ]] — [[#Ш|Ш]] ---- === А === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Абрашев]] (1912 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=77}} * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Емин Ага]] (? — 1830) — политичар и управител на [[Велес]] за време на [[Македонската преродба]].<ref name=":5" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Методи Алексиев]] (1887 — 1924) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{МКЕ|37}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќор Али|Ќор Али-бег]] (? — 1860) — узурпатор на [[Велес]], соработувал со [[Рензовци|Рензовците]].<ref name=":5">{{Наведена книга|url=https://www.brigien.com/Kolonisti.pdf|title=Албанците во Република Македонија — само од 1780 година|last=Ивановски|first=Ристо|publisher=Бригиен|year=2014|location=[[Битола]]|pages=16}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Алтиев]] (р. 1942) — [[фолклорист]], библиотекар и [[книжевен критичар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Алчев]] (1903 — 1969) — музички педагог и композитор.<ref>{{МКЕ|43}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Анастасов]] (1922 — 1944) — курир и соработник на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].{{sfn|Малковски|1985|p=112}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Анастасов]] (1869 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=297}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Ангелов]] (1945 — 2026) — астрофизичар и редовен професор во математичкиот факултет во [[Белград]].<ref>{{МКЕ|52}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Зафир Хаџи Ангелов]] (1804 — 1875) — општестевник и трговец. Дел од [[Македонската преродба]].{{Sfn|Константинова|2020|p=80}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боре Ангеловски]] (1944 — 2009) — истакнат театарски педагог, сценограф и глумец.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.slobodenpecat.mk/na-deneshen-den-pochina-bore-angelovski-teatarskiot-vizioner-shto-go-donese-beket-vo-makedonija/|title=На денешен ден почина Боре Ангеловски, театарскиот визионер што го донесе Бекет во Македонија|last=С.|first=К.|date=14 јуни 2026|work=[[Слободен печат]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Андов]] (1920 — 1983) — писател за деца, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонската литература за деца|last=Идризовиќ|first=Мурис|publisher=[[Наша книга (издавачка куќа)|Наша книга]]|year=1988|isbn=9788637302490|location=[[Скопје]]|pages=75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[В'лчо Андов]] (? — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0">{{Македонците|31}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Андов]] (1927 — 1945) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Битка кај Гнилане|Битката кај Гнилане]].{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Андов (војник)|Стојан Андов]] (1919 — 1944) — војник од Југословенската војска и борец во [[Априлска војна|Априлската војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=147}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Поп Андов]] (1903 — 1969) — лекар и учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref name=":17">{{МКЕ|1178}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Андонов]] (1878 — ?) — револуционер и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуцинерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=214}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Андоновски]] (р. 1964) — политичар и поранешен директор на [[УБК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бане Андреев]] (1905 — 1980) — истакнат политичар и деец на [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреја Андреев]] (1883 — 1941) — претприемач и касап.{{sfn|Малковски|1985|p=133}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Андреев]] (1932 — 2004) — првиот дипломиран режисер во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|60}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Андреев (револуционер)|Борис Андреев]] (1903 — ?) — деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/Kosta_Tsyrnushabnov_Makedonizmyt_Sbit.pdf|title=Македонизмът и съпротивата на Македония срещу него|last=[[Коста Црнушанов|Црнушанов, Коста]]|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“]]|year=1992|location=[[Софија]]|pages=136}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Андреева]] (1883 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=976}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Анѓушев]] (р. 1969) — политичар од редовите на [[СДСМ]] и поранешен вицепремиер на Македонија. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кочо Апостолов]] (1888 — 1962) — истакнат претставник на [[преродбена македонска музика]].<ref>{{МКЕ|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Арилон]] (р. 1992) — музичар и етнокореолог. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадинка Арсова]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=982}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лила Арсова]] (р. 1967) — автор, писател и поет за деца. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Арсова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=982}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Арсовски]] (1927 — 1997) — поет и писател, член на [[Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{Наведени вести|url=http://tirekovmirece.com/Novost/%D0%9D%D0%B0-%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD-%D0%B4%D0%B5%D0%BD-19-%D1%98%D1%83%D0%BD%D0%B8--1997-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB-%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8-%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8|title=На денешен ден 19 јуни 1997 починал Георги Арсовски|last=Печков|first=Петар|date=19 јуни 2013|work=ТиРековМиРече}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Атанасов]] (1926 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|Југословенскиот терор врз Велешаните]].{{Sfn|Ачкоска|2013|p=229}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Ацев]] (1925 — 1945) — борец од [[Третата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Инадески|1969|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Аџиристова]] (1913 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=987}} === Б === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Бабунска]] (1920 — 1999) — носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]].<ref name=":21">{{МКЕ|112}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Галаба Бабунска]] (1906 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=988}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Бабунска]] (1904 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]], помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=988}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бабунски]] (1914 — ?) — партизан и деец на [[СКОЈ]], жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии врз Велешаните]].<ref name=":21" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојана Бајалска]] (1921 — ?) — партизан и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=988}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Бегинов]] (1911 — 1996) — глумец и режисер во [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|138}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Берберчето]] (1875 — 1910) — револуционер и војвода на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{ПсевдонимитеВМРО|86}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојна Бисинова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=995}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катерина Блажевска]] (р. 1967) — новинар и водителка во [[Радио Скопје]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Бобев]] (1911 — 1944) — учесник во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=112-113}} * {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Леон Бога]] (1886 — 1974) — писател, учител и архивист. Деец на влашката литература.<ref>{{Наведена книга|url=https://dinitrandu.com/wp-content/uploads/2020/11/Un-veac-de-poezie-aromana.pdf|title=Un veac de poezie aromână|last=Cândroveanu|first=Hristu|publisher=Cartea Românească|year=1985|editor-last=Iorgoveanu|editor-first=Kira|editor-link=|pages=246|language=ro|author-link=}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Богданов]] (1879 — 1939) — истакнат револуционерен [[анархист]], дел од [[Гемиџиите]] и учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Борба за развој и афирмација на македонската нација|last=Катарџиев|first=Иван|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=247|author-link=Иван Катарџиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мино Богданов]] (1912 — 1989) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]]. [[Југословенски терор врз Велешани|Репресиран од југословенскиот режим]].<ref>{{МКЕ|173}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Богов]] (1870 — 1920) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Псевдоними|33}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Бојаџиев]] (1901 — 1930) — револуционер и деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]].<ref>{{ПсевдонимитеВМРО|64}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Бојаџиев (револуционер)|Михаил Бојаџиев]] (1876 — ?) — просветител и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Пърличев|5-7}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Бојаџиев]] (1867 — 1911) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Псевдоними|22}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Виолета Бојковска]] (р. 1990) — писателка и автор на збирка раскази ''[[Барем наутро]]''. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Бондиков]] (1878 — ?) — трговец и борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].<ref>{{МОО|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Бондиќева]] (1926 — ?) — член на [[СКОЈ]] и подоцна борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=1004}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Борисова]] (1922 — ?) — членка на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=971}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светлана Боцева]] (1928 — ?) — активист и [[Југословенски терор врз Велешани|жртва на југословенскиот режим]].{{Sfn|Ачкоска|2013|p=228}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Боцева - Филипова|Родна Боцева-Филипова]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=1004}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Бошков]] (1878 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Псевдоними|20}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Бошков]] (1867 — ?) — учесник во [[Мелничкото востание]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. </ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Бошковска]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=1006}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горанчо Бошковски]] (р. 1964) — член на [[Здружение на копаничарите на Македонија|Здружението на копаничари на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Бошнаков]] (1878 — 1904) — револуционер и дел од [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#XIII генерација (1898)|тринаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Динев 1|103-104}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панко Брашнаров]] (1883 — 1951) — истакнат револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], потпретседател на [[АСНОМ]].<ref>{{МКЕ|207}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Бунибарова]] (1918 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весковиќ|1976|p=1009}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Нада Бутникошарева]] (1919 — 1942) — учесник во [[Народноослободително движење|Народноослободителното движење]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} === В === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Вановски]] (1927 — ?) — гастроентерохепатолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|238}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Варналиев]] (1931 — ?) — политичар и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1969]]-[[1974|1974 година]].<ref>[http://www.slvesnik.com.mk/Issues/2708CF9A32F34D299C9A2F5BE13DA9A6.pdf Службен весник на Социјалистичка Република Македонија 22/1974, 4 – 5 стр.]</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Варналиев]] (1886 — 1906) — револуционер, дел од четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Варналиев]] (? — 1919) — општественик и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|24}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Варналиев]] (1863 — ?) — [[војвода]] и учесник во [[Илинденското востание]].<ref name=":14">{{Македонците|101}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Варналиев]] (1883 — 1903) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]], член на [[МОК]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Варналиева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весовиќ|1976|p=1011}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Варошлија]] (1947 — 2006) — новинар и работник во [[Радио Скопје]].<ref>{{МКЕ|244}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Васков]] (1912 — 1983) — меѓу првите ветеринари во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":22">{{МКЕ|247}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Васков]] (1872 — ?) — просветител и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|петта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{МКЕ|1394}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Васков]] (1934 — 2014) — хирург и професор, член на [[Македонската академија на науките и уметностите]].<ref name=":22" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Васков]] (1880 — 1917) — генерал и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]].<ref>{{Македонците|70}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Васков]] (1870 — 1951) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учесник во [[Илинденското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Петар Поп Арсов: прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење|last=Ѓорѓиев|first=Ванчо|publisher=[[Матица македонска]]|year=1997|isbn=9789989481031|location=[[Скопје]]|pages=141|author-link=Ванчо Ѓорѓиев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Васков]] (1875 — 1907) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Внатрешната македонска револуционерна организација и неоврховизмот, 1904-1908|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=84|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Седат Вели]] (1920 — ?) — општественик и соработник за време на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|258}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Весковиќ-Вангели]] (1933 — 2007) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]], позната по нејзиното проучување на [[АФЖ]].<ref>{{МКЕ|269}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Весов]] (? — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>[http://books.google.bg/books?id=9sMJAQAAIAAJ&q=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9+%D0%92%D0%B5%D1%81%D0%BE%D0%B2&dq=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9+%D0%92%D0%B5%D1%81%D0%BE%D0%B2&hl=bg&sa=X&ei=dMtqUoPnCMGutAauu4DwDA&ved=0CDEQ6AEwAA Кънчов, Васил. Избрани произведения, Том 2, Наука и изкуство, 1970, стр.253.]</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Весов]] (1882 — 1967) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и третата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Весов]] (1885 — 1954) — економист и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>Енциклопедия България, том 1, БАН, София, 1978, стр. 646.</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Весов]] (1832 — 1895) — општественик и деец на [[Македонската преродба]].<ref>[[Македонија (албум-алманах)|Албум-алманах Македония]], [[София]], [[1931]], стр. 717.</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Весов]] (1843 — 1922) — општественик и политичар.<ref>{{Мартулков|Поглавје=10}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Весов]] (1883 — ?) — адвокат и правник, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>Държавен вестник, бр. 87/21.07.1921 – бр. 100/03.08.1923.</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Весов]] (1892 — 1922) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{МКЕ|270}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Весов]] (1891 — ?) — [[архитект]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Саздо Весов]] (1846 — 1908) — трговец и општественик.{{Sfn|Константинова|2020|p=75}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Риза Вејселов]] (1922 — 1943) — претприемач и земјоделец, мачен од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската фашистичка власт]].{{sfn|Малковски|1985|p=134}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сато Вејселов]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=79}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Небојша Вилиќ]] (р. 1962) — историчар за уметност и професор во [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Витанов]] (р. 1953) — глумец и член на народниот театар на Велес. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Менка Вучковиќ]] (1914 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Весовиќ|1976|p=1019}} === Г === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стеван Габер]] (1919 — 1999) — адвокат и [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|ректор на Скопскиот универзитет]] меѓу [[1972]]-[[1974|1974 година]].<ref>{{МКЕ|325}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Соња Гаврилова]] (р. 1962) — писателка и психолог на [[ПОУ „Маца Овчарова“ - Велес|ПОУ „Маца Овчарова“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лилјана Гаврилска]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Гајдов]] (1923 — 1941) — железнички работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{sfn|Малковски|1985|p=135}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Гајдов]] (1905 — 1992) — истакнат композитор, дел од [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација на повоена македонски музичари]].<ref>{{МКЕ|330}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Галев]] (1872 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васка Гачева]] (1903 — 1961) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Гашева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Георгиев]] (1880 — ?) — борец и дел од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Магдалена Георгива]] (р. 1945) — [[математичар]] и редовен професор на [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]].<ref>{{МКЕ|347}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Гигов]] (1883 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страхил Гигов]] (1909 — 1999) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].<ref>{{МКЕ|355}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Гигова]] (1910 — 1951) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} {{Знаменце|Flag of Romania.svg}} [[Георги Гика]] (1600 — 1664) — војвода на [[Молдавија]] и подоцна [[Влашко]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Главинов]] (1869 — 1929) — истакнат револуционер и првиот пропагатор на социјализмот во Македонија.<ref>{{МКЕ|361}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Главинов]] (1880 — 1947) — мајстор и социјалист, деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Глушков]] (1873 — 1960) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драга Гонева]] (1922 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Деса Гочева]] (1925 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Душко Гочевски]] (1962 — 2002) — херој и бранител. Учесник во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Гравчевски]] (1936 — 1978) — глумец и режисер во [[СР Македонија]], деец на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Грбевски]] (р. 1946) — филмски и телевизиски монтажер.<ref>{{МКЕ|395}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Григоров]] (1839 — 1899) — револуционер и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]].<ref name=":3">{{Македонците|38}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Грозданов]] (1873 — ?) — војвода и раководител на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=219-220}} === Д === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Давидов]] (1864 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2">{{Македонците|53}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Давкова]] (1898 — ?) — помогнала со снабдување на [[Шеснаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пенчо Давчев]] (1922 — 1995) — професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет на Скопје]].<ref>{{МКЕ|422}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Наска Давчева]] (1925 — ?) — член на [[Комунистичката партија на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Дамкова]] (1909 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Менка Данаилова]] (1919 — 2005) — учесник во [[Народноослободителната борба]], дел од првата генерација на повоени учители. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Данаилова]] (1912 — 1976) — дејствувала во [[ГШ на НОВ и ПОМ]] кај [[Горно Врановци]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Деловски]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благојка Демниева-Кузмановска]] (1920 — 1999) — просветителка и дејателка во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|451}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Демниевски - Бауман|Алексо Демниевски]] (1905 — 1961) — истакнат партизан и борец во [[Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|451}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Депа Депинова]] (1906 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Деспотовска]] (1916 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Диамандиев]] (1882 — 1957) — историчар и општественик, учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Димитров]] (р. 1943) — машински инженер и поранешен заменик [[градоначалник на Скопје]].<ref>{{МКЕ|466}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Костадин Димов]] (1920 — 1944) — деец на [[Комунистичката партија на Македонија]].{{sfn|Малковски|1985|p=116-117}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Димов]] (1918 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=98}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ќире Димов]] (1912 — 1940) — поет, работник и деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].<ref>{{МКЕ|470}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Димова (Велес)|Васа Димова]] (1890 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Димова (Велес)|Марија Димова]] (1885 — 1966) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица од 1941 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Димова]] (1908 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупчо Димовски]] (р. 1959) — политичар и [[Министерство за политички систем и односи меѓу заедниците|министер за политички систем и односи меѓу заедници]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никодинка Димчева]] (1916 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Докурчев]] (1875 — 1918) — војвода и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Докурчев]] (1878 — 1907) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Домазетова]] (1926 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Антон Драндар]] (1837 — 1925) — општественик и политичар.<ref>{{МКЕ|489}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Драндаров]] (1854 — ?) — деец на [[македонската емиграција во Бугарија]] и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание]].<ref name=":6">{{Македонците|58}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Драндаров]] (1876 — 1930) — дипломат и дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|единаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Драндаров]] (1880 — 1926) — просветител, чиновник и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коле Дрнков]] (1926 — 1944) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ратко Дуев]] (р. 1970) — професор во [[Институт за класични студии|Институтот за класични студии]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Василка Дуракова]] (1900 — 1969) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веска Дусниева]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ѓ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Ѓелев]] (р. 1983) — писател и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ана Милевска Ѓеоргиева|Ана Ѓеоргиева]] (р. 1985) — новинарка и водител. *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Ѓоргов]] (? — 1912) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]]. Учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref>{{Наведена книга|title=Пиринска Македонија во борба за национално ослободување|last=Митрев|first=Димитар|publisher=Главниот одбор на Народниот фронт на Македонија|year=1950|location=[[Скопје]]|pages=43|author-link=Димитар Митрев}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Ѓоргов]] (1910 — 1968) — повоен политичар и [[Министерство за економија и труд на Македонија|министер за стопанство]] на [[СР Македонија]].<ref>{{МКЕ|502}}</ref> *{{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Ѓоргов]] (1858 — 1929) — револуционер, политичар и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Георгов|Иван Ѓоргов]] (1860 — 1936) — филозоф и ректор на [[Софиски универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универизитет]]. Деец на [[МНИ]].<ref name=":4">{{Македонците|56}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Георгов|Илија Ѓоргов]] (1860 — 1945) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]] меѓу [[1903]]-[[1931|1931 година]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ѓоргова]] (1913 — ?) — деец на [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јасмина Ѓорѓиева]] (р. 1977) — писателка и поет. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Овчарова|Марија Ѓорѓиева]] (1922 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Ѓорев]] (1922 — 1942) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Десанка Ѓорева-Кепева|Десанка Ѓорева]] (1925 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Ѓорчев]] (1904 — 1945) — лекар и револуционер, деец на [[Македонската младинска тајна револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Поп Ѓорчев]] (1933 — 2016) — истакнат новинар и редактор во весникот „[[Нова Македонија]]“.<ref name=":17" /> === Е === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Есенчева]] (1923 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. === Ж === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Христов Железаров|Димитар Железаров]] (1900 — 1979) — стоматолог и професор во [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|540}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Рајко Жинзифов]] (1839 — 1877) — истакнат поет и писател, претставник на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=За македонската литература|last=Спасов|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1969|location=[[Скопје]]|pages=30|author-link=Александар Спасов}}</ref> === З === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зарезанков]] (1890 — 1938) — [[Анархистички комунизам|анархокомунист]], ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Зафиров]] (1925 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Румена Зафирова]] (1920 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Зафирова]] (1924 — ?) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васил Зафирчев]] (р. 1980) — глумец и претставник на народниот театар на [[Велес]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Здравева-Манева]] (1923 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Николина Здравева]] (1925 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бошко Златанов]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Зографов]] (1877 — 1940) — воен командир, учесник во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Деец на [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|77}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Зографов]] (1884 — 1922) — политичар и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|92}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Симеон Зографов]] (1876 — 1949) — политичар и општественик, градоначалник на [[Добрич]].<ref name=":11">{{Македонците|69}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Зографов]] (1897 — 1964) — [[лингвист]] и [[македонист]], делегат во [[Комисија за јазик и правопис|јазичната комисија на АСНОМ]].<ref>{{Македонците|93}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данчо Зографски]] (1920 — 1997) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|575}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Зографски]] (1898 — 1985) — политичар и [[Градоначалник на Скопје|втор градоначалник на Скопје]] во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref name=":1">{{МКЕ|576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Зографски]] (1871 — 1945) — [[зограф]] и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1918]]-[[1920|1920 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Зографски]] (1895 — 1985) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] и [[ВМРО (Обединета)]].<ref name=":1" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Томислав Зографски]] (1934 — 2000) — претставник од [[Повоена македонска музика#Трета генерација повоени македонски композитори|третата генерација на повоени македонски композитори]].<ref>{{МКЕ|577}}</ref> === И === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Иванов]] (1883 — 1906) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Иванов (музичар)|Игор Иванов]] (р. 1984) — член на [[Македонски кларинет квинтет|Македонскиот кларинет квинтет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Ивева|Благородна Ивева]] (1922 — 1942) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слоботка Игнова]] (1922 — ?) — борец во единиците на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тима Икономова]] (1861 — 1937) — просветителка и дел од [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Илиев]] (1921 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вера Илиева]] (1918 — ?) — партизанка и добитник на [[Партизанска споменица 1941|Партизанската споменица 1941]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цвета Илиева]] (1923 — ?) — пушкомитралезец во [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Илковски]] (1924 — 2001) — планинар и новинар, убиен од [[ОНА|терористичката организација УЧК]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диаманди Ихчиев]] (1854 — 1913) — [[историчар]], член на [[БАН]].<ref>{{Македонците|80}}</ref> === Ј === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јакимов]] (1926 — 2024) — професор на [[Електротехнички факултет|Електротехничкиот факултет]] во [[Скопје]].<ref>{{МКЕ|630}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Руса Јанева-Гулистојанова]] (1891 — 1966) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светозар Јаневски]] (р. 1947) — технолог и стопанственик.<ref>{{МКЕ|633}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Јанков]] (р. 1988) — писател, сценарист и романописец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Јанковиќ]] (1915 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОВМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анастас Јанов]] (? — 1908) — учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Serbia.svg}} [[Миодраг Јаноски]] (1936 — ?) — [[диригент]] и дел од [[Белградска филхармонија|Белградската филхармонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Јанчев]] (1877 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=20-21}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Родна Јанчева]] (р. 1949) — писателка и автор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ленче Јованова-Журиќ]] (1921 — 1967) — дејателка на [[АФЖ]] и главен редактор на [[Македонка (списание)|списанието „Македонка“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марика Јованова]] (1924 — ?) — борец во [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роза Јованова]] (1914 — ?) — борец во [[Дваесет и прва македонска ударна бригада|Дваесет и првата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борче Јовчевски]] (р. 1957) — [[алпинист]], заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] се качиле на [[Монт Еверест]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Ќазим Јозалп]] (1880 — 1968) — претседател на собрание на [[Република Турција]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски|Панче Јолдашев]] (1915 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=84}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Јорданов]] (1922 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Јорданов]] (1920 — 1943) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Јорданов]] (1887 — 1976) — глумец и дел од првиот театар на [[Царството Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Поп Јорданов]] (1913 — 1995) — револуционер и деец на [[ВМРО (Обединета)]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Поп Јорданов]] (1879 — ?) — деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Поп Јорданов]] (1880 — 1966) — револуционер и учесник во [[Солунските атентати]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Поп Јорданов - Орцето|Јордан Поп Јорданов]] (1881 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Личности од Македонија|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2002|isbn=9789989613289|location=[[Скопје]]|pages=143|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Поп Јорданов]] (1879 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александра Јорданова]] (1915 — ?) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Јорданова]] (1924 — ?) — деец на [[Сојуз на комунистичката младина на Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рада Јорданова]] (1923 — ?) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Јордашевски]] (1913 — 1944) — партизан и деец на [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сава Јосифова]] (1900 — ?) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Јосифовски (глумец)|Јосиф Јосифовски]] (1927 — 2001) — глумец и член на [[Народен театар (Битола)|Битолскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|648}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Јосмов]] (1920 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Меѓу првите жртви во НОБ во [[Велешко]].{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Суреја Јусуф]] (1923 — 1977) — [[КПМ|комунистички деец]], турколог и писател. === К === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Камишова - Нонча|Марија Камишова]] (1924 — 1943) — истакната дејателка на [[Народноослободителната борба]]. Дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Елизабета Канческа-Милевска|Елизабета Канчевска-Милевска]] (р. 1970) — политичарка и поранешна [[Министер за култура и туризам на Македонија|министерка за култура]].<ref>{{МКЕ|668}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Капчев]] (1921 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ката Капчева]] (1883 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=118}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Капчев]] (1910 — 1942) — деец на [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Карајорданов]] (1874 — 1931) — командир во [[Бугарската армија]], учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12">{{Македонците|75}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Каракостев]] (1910 — 1942) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Карамфилович]] (1839 — 1906) — учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]] и деец на [[ВМОК]]. Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]].<ref>{{Наведена книга|title=Кресненското востание во Македонија: 1878-1879|last=Апостолски|first=Михајло|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите]]|year=1982|location=[[Скопје]]|pages=45|author-link=Михајло Апостолски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емануил Карамфилович]] (1855 — 1895) — револуционер и општественик, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Карафилов]] (1880 — 1940) — [[инженер]] во [[Царството Бугарија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Карахордиев]] (1859 — 1929) — офицер во [[Бугарската армија]], учесник во [[Балканските војни]].<ref>{{Македонците|78}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Маца Карбева]] (1919 — ?) — учесник во Народноослободителната борба, делегат во [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Карпузов]] (1919 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Надежда Келкоцева]] (1924 — ?) — професор во [[Фармацевтски факултет - Скопје|Фармацевскиот факултет во Скопје]].<ref>{{МКЕ|686}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Керамитчиевски]] (1927 — 1997) — дефектолог и универзитетски професор.<ref>{{МКЕ|688}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Кирков]] (1923 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кирков]] (1920 — 1993) — новинар и публицист, деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":15">{{МКЕ|692}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Кирков]] (1927 — 2007) — професор во Технолошко-металуршкиот факултет во [[Скопје]].<ref name=":15" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Кирков]] (1882 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентат и заточениците во Фезан|last=Шатев|first=Павел|publisher=[[Култура (издавачка куќа)|Култура]]|year=1994|location=[[Скопје]]|pages=32|author-link=Павел Шатев}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Оливер Китановски]] (1980 — 2001) — [[Список на загинати бранители во воениот конфликт во Македонија, 2001|бранител]], загинал во [[Воен конфликт во Македонија (2001)|воениот конфилкт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Климкар-Меанџиева]] (р. 1949) — професорка и член на [[ДПМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Климкаров]] (1913 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Клинкаров]] (р. 1943) — новинар и претседател на [[Здружение на новинари на Македонија|Здружението на новинари на Република Македонија]].<ref>{{МКЕ|701}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] (1821 — 1882) — писател, архивист, етнограф и учител за време на [[Македонската преродба]].<ref>{{Наведена книга|title=Книга за Џинот|last=Тодоровски|first=Гане|publisher=[[Матица македонска]]|year=2004|isbn=9789989485411|location=[[Скопје]]}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Константинов]] (1881 — 1906) — велешка војвода и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марија Копринкова]] (1890 — ?) — просветителка и деец на [[Бугарска комунистичка партија|Бугарската комунистичка партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Коробар]] (1912 — 1989) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[КПЈ]].<ref name=":16">{{МКЕ|737}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Коробар]] (1916 — 2004) — истакнат партизан и деец на [[Народноослободителната борба]].<ref name=":16" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Д. Коробар|Перо Коробар]] (1914 — 2001) — партизан и политичар во [[СР Македонија|повоена Македонија]].<ref>{{МКЕ|738}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коробаров]] (1885 — ?) — општественик и револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Македонците|91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Коробаров]] (1847 — ?) — [[Борба на македонскиот народ против Цариградската патријаршија|учесник во борбата против Цариградската патријаршија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Коробаров]] (1859 — 1915) — командир, учесник во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Коробаров]] (1855 — 1905) — [[полковник]] и дел од [[Русофилија|русофилскиот]] Русенски бунт. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Коруновски]] (р. 1979) — ликовен [[уметник]] и академски [[вајар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филип Коруновски]] (р. 1987) — академски [[вајар]] и дел од [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|велешкиот народен театар]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Костов]] (1886 — 1918) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Спиро Костов]] (1848 — 1931) — револуционер, учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]], [[Мелничкото востание]] и [[Првата балканска војна]].<ref>{{МКЕ|744}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосип Костовски]] (1926 — 1998) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Коџобашиев]] (р. 1962) — [[Собрание на Македонија|пратеник во Македонското собрание]] меѓу [[2011]]-[[2016|2016 г]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Анде Кошулчев]] (1923 — 1942) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Кошулчев]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=119-120}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владо Кошулчев]] (1912 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Крајничанец]] (1895 — ?) — автор и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Игор Крајчев]] (р. 1981) — писател на [[Еп|епска фантастика]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Крепиев]] (1882 — 1945) — деец на [[Илинденската организација]], ликвидиран при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Асен Крндев]] (1876 — ?) — [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дванаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Крстев]] (? — 1894) — истакнат [[зограф]] и [[фотограф]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Крстевски]] (1938 — 2017) — [[Список на генералите и адмиралите од Македонија|воен генерал]] и трет [[Началник на Генералштабот на АРМ|началник на генералштабот]] на [[АРМ]].<ref>{{МКЕ|764}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бано Кушев]] (1863 — 1910) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Кушев]] (1862 — 1901) — директор на [[Прилепско класно училиште|Прилепската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Кушев]] (1896 — 1922) — [[војвода]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]].<ref>{{Наведена книга|title=Развојот на македонскиот печат и новинарство, од првите почетоци до 1945 година|last=Мокров|first=Боро|publisher=[[Здружение на новинарите на Македонија]]|year=1980|location=[[Скопје]]|pages=280|author-link=Боро Мокров}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (трговец)|Михаил Кушев]] (1812 — 1905) — трговец и општественик во [[XIX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (револуционер)|Михаил Кушев]] (1905 — 1992) — архитект и револуционер, деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Михаил Кушев (општественик)|Михаил Кушев]] (1740 — 1855) — родоначалник на семејството Кушеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Кушев]] (1870 — 1939) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и воен лекар.<ref name=":9">{{Македонците|67}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Страшимир Кушев]] (1877 — 1959) — учесник во [[Балканските војни]] и [[Првата светска војна]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Кушев]] (1901 — 1925) — деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. === Л === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Лазов]] (1923 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Глишиќ]].{{sfn|Малковски|1985|p=86}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Левков]] (1911 — ?) — партизан и адвокат, [[Делегат на Првото заседание на АСНОМ|делегат во Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Леов]] (1923 — 1945) — деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]].{{sfn|Малковски|1985|p=102-103}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Леов]] (1920 — 1998) — [[раскажувач]], [[романописец]] и [[драмски автор]].<ref>{{МКЕ|793}}</ref> === Љ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитри Соле Љубин|Димитри Љубин]] (р. 1978) — писател и автор. === М === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Мазнев]] (1912 — ?) — активист и жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|комунистичките репресии спрема Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Мајсторов]] (1935 — 2008) — глумец, [[драматург]] и [[режисер]].<ref>{{МКЕ|819}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Мајсторов]] (? — 1945) — револуционер и деец на [[МРО]], убиен при [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Малинов]] (р. 1973) — музичар и [[композитор]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) — истакнат претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]].<ref>{{МКЕ|906}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пепи Манасков]] (р. 1964) — [[ракометар]] и поранешен член на клубот „Борец“.<ref>{{МКЕ|908}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сашко Манасков]] (1968 — 2001) — [[македонски бранител|бранител]] и херој, учесник во [[Воениот конфликт во 2001|воениот конфликт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Хаџи Манов]] (1904 — ?) — револуционер и деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамаскин Манушев]] (1875 — 1960) — меѓу првите фотографи во [[Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубе Манушев|Љубомир Манушев]] (1922 — 2012) — истакнат фотограф во [[Социјалистичка Република Македонија|повоена Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Филимена Марковска]] (1920 — 2012) — општественик и сопруга на поетот [[Венко Марковски]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Арсени Мартинов]] (1843 — 1868) — револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското ослободително дело во XIX и XX век: пројави, релации и ликови|last=Пандевски|first=Манол|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1987|location=[[Скопје]]|pages=78|author-link=Манол Пандевски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Дамјан Мартинов]] (1875 — ?) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Мартулков]] (1878 — 1965) — истакнат претставник на [[Македонска социјалистичка група|македонското социјалистичко движење]] во [[XX век]].<ref>{{Мартулков}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пано Мартулков]] (1834 — ?) — активист и деец на [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], прогонет во [[Дијарбекир]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мартулков]] (1875 — 1947) — деец на [[Македонската револуционерна организација]], учител во [[Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“|Софискиот универзитет]].<ref>{{Наведена книга|title=Македонското националноослободително движење во Битолскиот вилает (1893-1903)|last=Димески|first=Димитар|publisher=[[Студентски збор]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=279|author-link=Димитар Димески}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Матов]] (1864 — 1896) — [[фолклорист]] и [[етнограф]], припадник на [[ВМОК]].<ref name=":4" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славејко Матов]] (1869 — 1951) — деец на [[СМЕО]]. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|четвртата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Македонците|84}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Денис Махмудов]] (р. 1989) — [[Фудбал|фудбалер]] и дел од [[ПФК Левски (Софија)|ПФК Левски во Софија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Мацанов]] (1880 — 1947) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Константин Мацанов]] (1882 — ?) — дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|Четиринаесетта генерација на воспитаници на Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Мацанов]] (1859 — ?) — просветител и трговец за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Маџаров]] (1909 — 1944) — борец и учесник во [[Втората светска војна]].{{sfn|Малковски|1985|p=148}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веселинка Маџарова]] (р. 1974) — професорка по [[Музика|музичко]] во [[ОУ „Васил Главинов“ - Велес|ОУ „Васил Главинов“ — Велес]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Aromanian flag.svg}} [[Коста Машу]] (1829 — 1905) — трговец и адвокат, деец на [[Романска пропаганда во Македонија|Романската пропаганда во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Менкаџиев]] (1844 — 1909) — општественик и политичар, делегат во основачкиот конгрес на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]].<ref>{{Македонците|79}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мечев]] (1870 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава: Од населувањето на Словените во Македонија до крајот на Првата светска војна|last=Андонов-Полјански|first=Христо|publisher=[[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]]|year=1981|location=[[Скопје]]|pages=343|author-link=Христо Андонов Полјански}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Мижимаков]] (р. 1946) — [[режисер]] и филмски продуцент за [[Вардар филм]].<ref>{{МКЕ|945}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Милев]] (1921 — 1942) — борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]], жртва во [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Евтимија Милетиќ]] (1837 — 1909) — просветителка и сопруга на [[Јазичар|јазичарот]] [[Љубомир Милетиќ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Мимовски]] (1912 — 1944) — борец и учесник во [[Народноослободителна борба]], загинал во [[Неготино]].{{sfn|Малковски|1985|p=86-87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Мирчев]] (1913 — 1944) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Мирчев]] (1921 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Мискинов]] (1862 — ?) — општественик и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Митрев]] (1926 — 1945) — учесник во [[Народноослободителната борба]], загинал во [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Митрев]] (1919 — 1942) — истакнат борец на [[НОБ]] во [[Велес]] и [[Велешко]], дел од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Митрев]] (1900 — 1942) — помогнал со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тоде Митрев]] (1915 — 1942) — соработувал со [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Васа Митрева]] (1918 — 1942) — помогнала со снабдување на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{sfn|Малковски|1985|p=122-123}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Борис Михајлов]] (1880 — ?) — борец од [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесетта македонска пешадиска дивизија]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=66}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Михајлов (учител)|Илија Михајлов]] (1912 — 1995) — агроекономист и декан за Земјоделско-шумарскиот факултет.<ref>{{МКЕ|971}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Мишко Михајловски]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Третата македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Михов]] (1865 — 1902) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Хаџи Мишев]] (1869 — 1948) — [[амбасадор]], дипломат и политичар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Хаџи Мишев]] (1843 — 1896) — виден трговец и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Хаџи Мишев]] (1874 — 1957) — политичар и амбасадор. Дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|осмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref>{{Cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларов|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=[[Софија]]|pages=91}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Хаџи Мишев]] (1840 — 1910) — политичар и близок соработник на рускиот конзул во Солун. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Мишковски]] (1903 — 1985) — учесник во [[Народноослободителната борба]], подоцна [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од комунистичкиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Боро Мокров]] (1917 — 2005) — правник, публицист, припадник на [[Народноослободителната борба|комунистичкото и на студентското движење]].<ref>{{МКЕ|982}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Мурџиев]] (1863 — ?) — командир во [[Бугарска армија|Бугарската војска]]. === Н === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Најдов]] (1919 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Најдов]] (1920 — 1943) — партизан, учесник во [[Народноослободителната борба]].{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тихо Најдовски]] (1933 — 2007) — [[поет]], [[писател за деца]] и млади.<ref>{{МКЕ|1007}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Давид Наков]] (1877 — 1944) — деец на [[Американски Македонци|македонската емиграција во Америка]], отворил македонско училиште во [[Стилтон]], [[Пенсилванија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Каролина Насковска]] (р. 1970) — политчарка од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Настев]] (1920 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Настов]] (1921 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=87}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панајот Наумов]] (1848 — 1885) — [[ајдутин]] и [[Ополченци|ополченец]]. Учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Македонците|36}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Темелко Наумов]] (1870 — ?) — [[војвода]] од [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Наумов]] (1883 — 1941) — [[композитор]] и [[диригент]], автор на првата воена опера во Бугарија.<ref name=":7">{{Македонците|59}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓошо Нацев]] (1871 — 1944) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=108-109}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Венцислав Недев]] (р. 1949) — [[каратист]] и дел од ИТКФ.<ref>{{МКЕ|1039}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ноне Неделковска|Нона Неделковска]] (р. 1986) — [[пејачка]] во [[Златно славејче]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Нечев]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Нечев]] (1926 — ?) — ветеринар, докторирал во Загрепскиот универзитет.<ref>{{МКЕ|1046}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јосиф Николов]] (? — 1912) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јулиана Николова]] (р. 1975) — политичарка од редовите на [[ЛДП]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Султана Николова]] (1880 — 1949) — актерка во [[Народен театар „Иван Вазов“|народниот театар „Иван Вазов“]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драгољуб Николовски]] (1928 — 2016) — политичар и пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Николовски (партизан)|Никола Николовски]] (1906 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Николовски (глумец)|Тодор Николовски]] (1902 — 2002) — театарски, филмски и телевизиски [[глумец]].<ref>{{МКЕ|1053}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Драган Ничев]] (1874 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коца Новакова]] (1917 — ?) — деец на [[АФЖ]] и учесник во [[Народноослободителната борба]]. === О === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Ончевски]] (1933 — ?) — генерал-мајор на [[Воздухопловство|воздухопловна сила]] на [[Југословенската народна армија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ѓоре Органџиев]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Органџиев]] (1882 — 1958) — револуционер и борец од [[МОО]] за време на [[Балканските војни]].<ref name=":11" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Цветанка Органџиева]] (1925 — 2018) — [[поет]], [[Славистика|славист]] и [[Историја на книжевноста|историчар на книжевноста]].<ref>{{МКЕ|1081}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Оровчанец]] (1905 — 1938) — деец на [[Комунистичката Партија на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], жртва на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1084}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Осмаков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66}} === П === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Italy.svg}} [[Ирена Павлова-Де Одорико]] (р. 1967) — писателка и член на [[Друштво на писатели на Македонија|Друштвото на писатели на Македонија]].<ref>{{МКЕ|1103}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Пајтонџиев]] (1907 — 2002) — учител за физичко здравстено образование и етнокореолог.<ref>{{МКЕ|1109}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангелко Палашев]] (1780 — 1850) — просветител и деец за време на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Палашев]] (1879 — 1926) — просветен деец, дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|шестнаесетта генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":7" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Паликрушев]] (1870 — ?) — политичар и пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|народното собрание на Бугарија]].<ref name=":2" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Хаџи Панзов]] (1911 — ?) — [[делегат на Првото заседание на АСНОМ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ванчо Хаџи Панзов]] (1925 — 1944) — партизан и дел од [[Дванаесетта македонска ударна бригада]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ганчо Хаџи Панзов]] (1900 — 1936) — комунист и поет, учесник во [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]].<ref>{{МКЕ|1576}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Хаџи Панзов]] (1901 — 1976) — револуционер и деец на [[ММТРО]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Хаџи Панзова]] (1895 — ?) — општественик и просветителка. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Панов (револуционер)|Никола Панов]] (1884 — ?) — револуционер и [[војвода]] во [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Панов (адвокат)|Никола Панов]] (1855 — ?) — општественик и политичар, дел од [[Народно собрание на Бугарија|собранието на Бугарија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Панчев]] (1917 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=66-67}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Олга Папеш]] (1930 — 2011) — главниот [[архитект]] на зградата на [[Македонската радио-телевизија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Парталев]] (? — 1921) — деец на [[Македонската револуционерна организација]] и подоцна предавник. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сотир Пеев]] (1843 — 1896) — [[ајдут]] и револуционер, учесник во [[Османлиско-српска војна (1876-1878)|Српско-турската војна]].<ref>{{Наведена книга|title=Отпор на Македонија во времето на турското владеење|last=Матковски|first=Александар|publisher=[[Мисла (Издавачка куќа)|Мисла]]|year=1983|location=[[Скопје]]|pages=331|author-link=Александар Матковски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Пејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] во [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Пејовски]] (р. 1947) — композитор и аранжер.<ref>{{МКЕ|1127}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ристо Пенов]] (р. 1957) — политичар и [[градоначалник на Скопје]] меѓу [[1996]]-[[2005|2005 година]].<ref>{{МКЕ|1132}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Петров]] (1906 — ?) — терорист и учесник во [[Атентат во црквата „Света Недела“ - Софија|атентатите кај „Света Недела“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славко Петров]] (1937 — 2009) — [[Министер за земјоделство, шумарство и водостопанство на Македонија|министер на земјоделство, шумарство и водостопанство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Петров (новинар)|Тодор Петров]] (1894 — 1932) — [[новинар]] во првата половина на [[XX век]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димче Петровски]] (р. 1961) — генерал мајор во [[Армија на Македонија|Македонската војска]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Хаџи Петрушев]] (1929 — ?) — жртва на [[Југословенски терор врз Велешани|југословенските репресии спрема Велешаните]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панче Пешев]] (1915 — 1944) — композитор и музичар, учесник во [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1156}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Пингов]] (1883 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Ние на татковината ѝ должиме сѐ, таа нам-ништо!|last=Павловски|first=Јован|publisher=Ми-Ан|year=2003|isbn=9789989613395|location=[[Скопје]]|pages=44-47|author-link=Јован Павловски}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Плавев]] (1867 — 1940) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]].<ref>{{МКЕ|1163}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Плавев]] (1878 — ?) — [[војвода]] во [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Роса Плавева]] (1878 — 1970) — меѓу првите борци на [[Права на жените во Македонија|правата на жени во Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коце Плејков]] (1873 — 1902) — [[војвода]] и деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајче Попов]] (1923 — 2007) — [[филмски режисер]], [[снимател]] и [[сценарист]].<ref>{{МКЕ|1187}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Пракицов]] (1917 — 1944) — партизан и учесник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=89}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Пракицов]] (1842 — ?) — револуционер и учесник во [[Старозагорско востание|Старозагорското востание]].<ref name=":13">{{Македонците|76}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Прличко]] (1907 — 1995) — значаен глумец во повоената [[македонска кинематографија]].<ref>{{МКЕ|1227}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Богдан Прличков]] (1918 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=67-68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Диме Прличков]] (1861 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=157}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Протич]] (1875 — 1959) — [[публицист]], [[археолог]] и [[литературен критичар]].<ref name=":6" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Протич]] (1874 — 1945) — [[адвокат]] и [[нотар]], главен на Софискиот воен суд за време на [[Првата светска војна]].<ref name=":8">{{Македонците|61}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Бојан Подолешов]] (1932 — ?) — истакнат [[хемичар]] во [[Природно-математички факултет - Скопје|Природно-математичкиот факултет]], добитник на [[Наградата 13 Ноември|наградата „13 Ноември“]].<ref>{{МКЕ|1169}}</ref> === Р === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Радев]] (1810 — 1875) — општественик и деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Олга Радева]] (1868 — 1951) — претседателка на [[Македонски женски сојуз|Македонскиот женски сојуз]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Даниела Рангелова]] (р. 1978) — политичарка од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Раштанов]] (1878 — 1945) — политичар и деец на [[македонската емиграција во Бугарија]]. Претседател на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото братство]].<ref>{{Мартулков|Поглавје=11}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Ризов (уметник)|Димитар Ризов]] (1900 — 1981) — [[уметник]] и [[Илустрација|илустратор]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Ризов (револуционер)|Димитар Ризов]] (1891 — ?) — [[новинар]] и деец на [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Ризов]] (? — 1930) — просветител и црковен деец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов]] (1872 — 1950) — истакнат политичар и раководител во [[ВМРО (Обединета)]], повоено учествувал со управување на [[СР Македонија]].<ref name=":14" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ризо Ризов (опера пејач)|Ризо Ризов]] (1898 — 1971) — оперски пејач, дел од Софскиот хор. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Ристов]] (1909 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љупка Хаџи Ристова]] (1931 — 2021) — професорка во Шумарскиот факултет во Скопје.<ref>{{МКЕ|1579}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Рогужаров]] (1923 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=68}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Миле Ружиновски]] (1935 — 2017) — генерал-полковник на [[ЈНА]], учесник во [[Опсада на Дубровник|Опсадата на Дубровник]].<ref>{{МКЕ|1286}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љуба Руменова]] (1878 — 1953) — учителка и општественик, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. === С === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Саздов]] (1925 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=69}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Шефки Сали]] (1914 — 1944) — истакнат партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Самарџиев]] (1863 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=203-204}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Перо Симеонов]] (1846 — 1876) — [[ајдутин]], дел од четата на [[Христо Ботев]].<ref name=":0" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стојан Поп Симеонов]] (1880 — 1946) — општественик и деец на Македонската револуционерна организација. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Грозда Симитчиева]] (1910 — 1994) — меѓу првите гинеколог-акушери во [[СФРЈ|повоена Југославија]].<ref>{{МКЕ|1359}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Смилев]] (1909 — 1996) — специјалист по болести на устата, забите и вилицата.<ref>{{МКЕ|1381}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Солев]] (1930 — 2003) — [[раскажувач]], [[романописец]], драмски автор, [[есеист]], [[книжевен критичар]] и [[преведувач]].<ref>{{МКЕ|1392}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димко Солев]] (1915 — 2017) — последниот грнчар во семејството Солеви. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Коста Солев]] (1908 — 1943) — истакнат писател, автор на „''[[Бели мугри]]''“. Деец на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Софкаров]] (1881 — 1946) — професор во [[Скопско педагошко училиште|Скопското педагошко училиште]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Владимир Георги Спасов|Владимир Спасов]] (1933 — ?) — сликар и [[Анимација|аниматор]] во [[Македонска телевизија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Спировски]] (1918 — 2004) — [[диригент]] за опера и балет во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1405}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Сребрев]] (1868 — ?) — револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=391-392}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Сребров]] (1881 — 1945) — деец на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=141}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Орце Сребров]] (1909 — 1995) — деец на [[Народноослободителната борба]].<ref>{{МКЕ|1408}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славица Ставрева]] (р. 1971) — [[диригент]] и професорка во [[ОМУ „Стефан Гајдов“ - Велес|ОМУ „Стефан Гајдов“]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Стефан Станков]] (1879 — 1958) — револуционер и учесник во [[Првата светска војна]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Поп Стефанов]] (1866 — 1936) — деец на [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Поп Стефанов]] (1837 — 1895) — општественик и трговец. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Стојанов (партизан)|Тодор Стојанов]] (1922 — ?) — учесник во [[Бунт на Скопско кале (1945)|Скопскиот бунт]], подоцна [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од Југословенскиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Хаџи Стојанов]] (1884 — ?) — училишен инспектор и деец на [[Сојуз на македонските емигрантски организации|Македонските братства]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илчо Стојановски]] (р. 1973) — ликовен уметник и академски вајар. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) — претставник на [[Македонска историографиjа|Македонската историографија]] и научен советник на [[ИНИ]].<ref>{{МКЕ|1430}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Страчков]] (1880 — 1942) — трговец и соработник во [[Народноослободителната борба]].{{sfn|Малковски|1985|p=127-128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Страчковски]] (1920 — 1943) — истакнат учесник во [[Народноослободителната борба]]. [[Народен херој на Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of the Romani people.svg}} [[Мемо Сулејманов]] (1926 — 1984) — [[атлетичар]] и основноположник на македонското маратонско трчање === Т === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Атанас Талевски]] (1954 — 2008) — [[фотограф]] и основач на фото галерија во [[Елшани]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Талевски]] (р. 1954) — прв [[градоначалник на Скопје]] после [[Ден на независноста на Македонија|независноста на Македонија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Танев]] (1863 — 1932) — генерал во [[Бугарската армија]]. Учесник во [[Првата светска војна]].<ref name=":12" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Танев]] (1855 — 1935) — просветител и учител во [[Солунската машка гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Сокол Таневски]] (1912 — ?) — политичар и [[економист]], [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1946]]-[[1949|1949 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Тасков]] (1864 — 1943) — трговец и претприемач.{{sfn|Малковски|1985|p=142}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Тесличков|Јованче Тесличков]] (1925 — 1944) — истакнат деец на [[Народноослободителната борба]], борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=70-71}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јован Тикваров]] (1924 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=128}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Малина Тимева]] (1908 — ?) — политичка офицерка во [[Татковински фронт (Бугарија)|Татковинскиот фронт]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Вестала Тимчева]] (1900 — 1969) — [[писателка]] и автор на неколку статии во ''[[Илустрација Илинден]]''. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајанка Тодорова]] (р. 1946) — автор и писателка. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Савка Тодоровска]] (р. 1943) — [[Права на жените во Македонија|активистка за правата на жени]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Хаџи Тонев]] (1872 — ?) — просветителен деец и член на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Евтимија Хаџи Тонева]] (? — 1913) — членка на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ало Тончов]] (1902 — 1987) — [[музичар]] и дел од македонската [[чалгија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Топчев]] (1869 — 1903) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] и [[ВМОК]].<ref>{{Македонците|81}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Панчо Тошев]] (1882 — ?) — борец од [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоно-одринските доброволни чети]].{{Sfn|Пеловски II|2021|p=211}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петре Трајков]] (1926 — 1944) — партизан и борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]].{{sfn|Малковски|1985|p=71-72}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Димитар Трајкович]] (1817 — 1880) — деец на [[Македонската преродба]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Горан Трајкоски]] (р. 1963) — музичар и основач на [[Анастасија (музичка група)|групата ''Анастасија'']]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Трајчев]] (1884 — ?) — свештеник и општественик, деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Трчков]] (1884 — 1903) — [[анархист]] и член на [[Гемиџии|Гемиџиите]], учесник во [[Солунските атентати]].<ref>{{Наведена книга|title=Солунските атентатори|last=Бошковски|first=Јован|publisher=[[Кочо Рацин (издавачка куќа)|Кочо Рацин]]|year=1962|location=[[Скопје]]|pages=70|author-link=Јован Бошковски}}</ref> === Ќ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Кирил Ќамилов]] (1898 — 1976) — [[Универзитет|универзитетски]] [[професор]] и [[Фолклор|фолклорист]]. Учесник во [[Шпанската граѓанска војна]] и [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|НОВ]].<ref>{{МКЕ|1521}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} [[Ќопрулу Фазил Ахмед-паша|Ахмед Ќопрулу]] (1635 — 1676) — [[Голем везир на Отоманското Царство]]. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} {{Знаменце|Flag of Albania.svg}} [[Ќопрулу Фазил Мустафа-паша|Мустафа Ќопрулу]] (1637 — 1691) — [[Голем везир на Отоманското Царство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Катица Ќулавкова]] (р. 1951) — книжевен теоретичар, антологичар, критичар и редовен член на [[МАНУ]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јовче Ќучук|Јован Ќучуков]] (1911 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], жртва во [[Ослободување на Велес|ослободувачката битка на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=129-130}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Киро Чучуков-Себура|Киро Ќучуков]] (1919 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]], борец од [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} === У === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Александар Унев]] (? — 1908) — просветител и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Пантелеј Урумов]] (? — 1909) — адвокат и учесник во [[Македонско востание|Македонското востание]].<ref name=":8" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Епса Урумова]] (1922 — 2013) — специјалист по патолошка анатомија и професорка на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1535}}</ref> === Ф === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Живко Фирфов]] (1906 — 1984) — претставник на [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|првата генерација]] [[Повоена македонска музика#Прва генерација повоени македонски композитори|на македонски повоени композитори]].<ref name=":18">{{МКЕ|1558}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Данка Фирфова]] (1918 — 2003) — оперска пејачка во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":18" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Рахилка Фирфова]] (1911 — 2000) — позната по тоа што [[Кочо Рацин]] и го употребил името за неговиот псевдоним. * {{Знаменце|Flag of Turkey.svg}} [[Сулејман Фаик]] (1876 — 1916) — [[генерал]] и главен раководител на [[Слободно ѕидарство|слободните ѕидари]] во [[Отоманското Царство]]. === Х === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андреј Христов]] (1866 — ?) — револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]].<ref>{{Николов|179}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Христов (револуционер)|Лазар Христов]] (1885 — ?) — четник и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Алексо Хаџи Христов]] (1879 — ?) — револуционер и член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=28-29}} === Ц === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Црвенов]] (1937 — 1997) — оперски певец во [[Македонскиот народен театар]].<ref name=":19">{{МКЕ|1606}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Марин Црвенов]] (1945 — 2015) — балетан, кореограф и педагог.<ref name=":19" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Цураков]] (1892 — 1964) — претприемач и [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[1934]]-[[1935|1935 година]]. === Ч === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Славчо Чадиев]] (р. 1959) — политичар од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]], [[Список на градоначалници на Општина Велес|градоначалник на Велес]] меѓу [[2013]]-[[2017|2017 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Илија Чајлев]] (1870 — 1961) — судија и општественик. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Павлина Честојнова]] (р. 1974) — политичарка од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]], пратеник во [[Македонското собрание]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Читкушев]] (1865 — 1894) — [[публицист]] и [[етнограф]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|првата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Слободанка Чичевска]] (р. 1964) — теарска и филмска глумица. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Иван Чонтев]] (1882 — ?) — деец на [[Македонската револуционерна организација]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благоја Чоревски]] (р. 1947) — [[глумец]] и [[режисер]].<ref name=":20">{{МКЕ|1629}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Трајко Чоревски]] (1921 — 1955) — филмски и театарски [[глумец]], член на [[Битолски народен театар|Битолскиот народен театар]].<ref name=":20" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Светослав Чочков]] (1896 — 1918) — офицер во [[Бугарската армија]], дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија|дваесет и седмата генерација на воспитаници од Солунската гимназија]].<ref name=":13" /> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Христо Чочков]] (1895 — ?) — [[историчар]] и деец на [[Велешко благотворително братство „Рајко Жинзифов“|Велешкото благотворително братство]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Милан Чундев]] (р. 1947) — универзитетски професор на [[ФЕИТ|Факултетот за електроника и информациски технологии]].<ref>{{МКЕ|1631}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Крум Чушков]] (1929 — 2009) — политичар и активист, [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од југословенскиот режим]]. === Џ === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Благој Џајков]] (1911 — ?) — активист во [[СР Македонија|повоена Македонија]], [[Југословенски терор врз Велешани|репресиран од комунистичкиот режим]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Никола Џампалов]] (1886 — 1941) — работник и жртва на [[Бомбардирање на Велес (1941)|бомбардирањето на Велес]].{{sfn|Малковски|1985|p=144}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Емилија Џипунова]] (р. 1935) — [[балерина]] и балетска критичарка.<ref>{{МКЕ|1640}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Џурнов]] (1921 — 1943) — учесник во [[Народноослободителната борба]]. Убиен по наредба од [[ПК|МК на КПЈ во Македонија]].{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} === Ш === * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Веле Шојлев]] (1923 — 1944) — борец од [[Осма македонска ударна бригада|Осмата македонска ударна бригада]], загинал во [[Ослободување на Тетово|ослободувачката битка на Тетово]].{{sfn|Малковски|1985|p=72-73}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Георги Шоптрајанов]] (1907 — 2001) — филолог, универзитетски професор и културно-просветен деец.<ref>{{МКЕ|1658}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шоптрајанов]] (1901 — 1977) — претставник на [[Македонска историографија|Македонската историографија]] во [[СФРЈ|повоена Југославија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} {{Знаменце|Flag of the Romani people.svg}} [[Ќамуран Шакиров]] (1961 — 2001) — [[Македонски бранител|бранител]] и херој, учесник во [[Воениот конфликт во 2001|воениот конфликт во 2001 година]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Љубомир Шукаров]] (1919 — 2018) — гинеколог-акушер и универзитетски професор на [[Медицински факултет - Скопје|Медицинскиот факултет]].<ref>{{МКЕ|1663}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Тодор Шукаров]] (1889 — 1940) — воен деец, полковник во [[Бугарската армија]].<ref name=":10">{{Македонците|72}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шулев]] (1874 — 1956) — деец на [[Македонска социјалистичка група|Македонската социјалистичка група]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Лазар Шулев]] (1875 — ?) — просветител и револуционер, член на [[Македонската револуционерна организација]].{{Sfn|Пеловски I|2021|p=360-361}} * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Ангел Шурев]] (1932 — 2004) — [[диригент]] за опера во [[Македонскиот народен театар]].<ref>{{МКЕ|1670}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Андон Шурков]] (1900 — 1938) — комунистички деец, ликвидиран за време на [[Сталинови чистки|Сталиновите чистки]].<ref>{{МКЕ|1671}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шурков]] (1878 — 1929) — револуционер и деец на [[Народната федеративна партија]]. * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Петар Шурков]] (1893 — 1964) — претприемач, одржал добри односи со [[Мустафа Кемал Ататурк]].<ref>{{Македонците|83}}</ref> * {{Знаменце|Flag of Macedonia.svg}} [[Јордан Шутев]] (1922 — 1944) — учесник во [[Народноослободителната борба]], деец на [[НОПО „Димитар Влахов“]].{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/13045057|title=Велес и Велешко во Народно ослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|location=[[Велес]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del1_2021.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел I|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски I|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.solunbg.org/images/Publikatsii/2020/Osmanskiat_Solun_3-1.pdf|title=Българите в османския Солун|last=Константинова|first=Јура|publisher=[[Бугарска академија на науките]]|year=2020|location=[[Софија]]|isbn=978-619-7179-12-5}} * {{Наведена книга|url=https://www.strumski.com/books/f_pelovski_makedono_odrinski_svidetelstva_tom1_del2_2022.pdf|title=Македоно-одрински свидетелства, Том I Дел II|last=Пеловски|first=Филип|publisher=Струмски|year=2021|isbn=|location=[[Софија]]|ref={{harvid|Пеловски II|2021}}}} * {{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Zbornik_na_dokumenti_za_u%C4%8Destvoto_na_%C5%BE/2AxGAQAAIAAJ?hl=mk&gbpv=|title=Зборник на документи за учеството на жените од Македонија во народноослободителната војна и револуција 1941-1945|last=Весовиќ|first=Вера|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]}} * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/94016778|title=Велес и Велешко: 1944-1991|last=Ачкоска|first=Виолета|publisher=Макавеј|year=2013|isbn=978-608-205-233-5|location=[[Скопје]]|pages=|author-link=Виолета Ачкоска}} * {{Наведена книга|url=|title=Беа, загинаа, останаа|last=Инадески|first=Митре|publisher=[[Државен архив на Република Македонија]]|year=1969|isbn=|location=[[Скопје]]|pages=|author-link=}} 5rpnp1kgtxzohq1h0kbflbhnrkv97pb Бунарџиски занает 0 1367526 5591359 5363411 2026-07-13T10:25:21Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591359 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Open Well - flower bag shaped wall and podium 01.jpg|мини|Бунар со ѕид и подиум во форма на вреќа со цвеќиња на кампусот на колеџот Паднекад, Керала, Индија]] '''Бунарџиски занает''' е традиционален занает на ископи на [[Бунар|бунари]] за питка вода. Со овој занает се занимавале искусни бунарџии. Денес, наоѓањето вода главно го вршат геолози, додека дупчењето и копањето се врши со специјални машини. Науката која се занимава со изворите на вода се нарекува [[хидрогеологија]]. == За занаетот == Бунарџиите покрај копањето бунари, имале и соодветно знаење кое многу се ценело и вреднувало и за наоѓање место за копање бунар. Поточно, наоѓање [[извор]] на вода на најмалата можна длабочина. Ова барало бунарџиско искуство, како и знаењето за ракување со специјален прстен или прачки што се користеле за лоцирање на изворот со вода. Покрај копањето, копачот на бунарот, бунарџијата ја обложувал и внатрешноста на бунарот со [[камен]] или [[тула]] за да не се урне бунарот и да не се заматува водата. == Начин на копање на бунар == До местото каде што ќе се гради бунарот, мајсторот бунарџија<ref>[http://drmj.eu/show/%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%9F%D0%B8%D1%98%D0%B0/%D0%BC бунарџија] Дигитален речник на македонскиот јазик </ref> ја носел својата опрема: ногарки, направени од три столбови долги 2,5 до 3 метри, поврзани на врвот со железен клин и полупрстен, а на 80 см од земјата, на подлогите биле прикачени два столба за дрвен валјак со рачки, столб долг околу 9 метри, јаже (дебело јаже) долго околу 15 метри,челични сајли, чекрак, метална кофа од 50 литри, лопата со скратена рачка (до 60 см) и копачи и лопати. Мајсторите бунарџии потоа го означуваат местото за копање на идниот бунар, користејќи клинци и јажиња за да нацртаат круг на земјата со дијаметар од 120 см. Подоцна, кога ќе ги поставуваат камењата, ќе се добие отвор за бунар со пречник од околу 80 см. Следува натамошно копање на бунарот до длабочина од 2 метри, исфрлање на земјата, а потоа го поставување на дрвениот ваљак со челичната сајла, а над дупката поставувале кофа. Кога ќе стасале до 2 метри длабочина ставале дрвен прстен за да се продолжи со ископот и да не падне земјата да го затрупа бунарот. Бунарџијата кога ќе ја наполнел кофата со ископаната земја, помошните работници ја извлекувале и ја испразнувале со вртење на рачките на валјакот и намотување на челичната сајла. Така тие го копале се додека мајсторот бунарџија не ја „почувствува“ водата. Ако со копањето на бунарот би отишло предалеку и би излегла вода, работата би била уништена, бидејќи дупката не може да се изѕида со камен. Кога копачот на бунарот ќе ја почувствувал вода, на дното на бунарот ставал претходно подготвена решетка од штици и врз неа ѕидал ѕидови со камен или тула и силен цементен малтер, а внатрешниот дел од ѕидот бил висок 2 метри. Бунарот потоа се редел со камења или тула и секој ред бил посипуван со малку земја за да се прицврстат камењата или тулите. На тој начин ѕидот би бил изграден до површината. На крајот биле поставувани [[Ѓеран|ѓерани]] за да можат сопствениците да црпат вода со кофи од бунарите. Покрај копањето и градењето бунари, бунарџијата извршувал и работи за одржување на бунарот. Често се случувало земјата да се урне и водата во бунарот да стане матна и жолта. Тогаш бунарџијата и неговите помошници го чистеле бунарот и го подзидувале со камен. == Материјали и алати за копање на бунари == Во минатото копањето на бунари било исклучиво рачно со обичен градежен алат како што се: [[мотика]], [[казма]], [[лопата]], [[кофа]], ортоми, челични сајли, камен, тули, штици и слично. == Поврзано == * [[Ѓеран]] * [[Бунар]] * [[Момин бунар]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.crnobelo.com/zivot/patuvanje/33775-misteriozniot-bunar-koj-skamenuva-se-sto-ke-padne-vo-nego Легенда за мистериозен бунар во Англија] {{Занаети}} [[Категорија:Занаети]] bv6mmb2c095db9pfkfhcpgtgip7yxjr Капа (новела) 0 1368157 5591068 5351544 2026-07-12T16:58:47Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591068 wikitext text/x-wiki '''„Капа“''' ([[Јапонски јазик|јапонски]]: 河童) — [[Новела|новела]] на јапонскиот писател [[Рјуносуке Акутагава]] од 1927 година. [[File:Suiko Mondo.jpg|thumb|Капа нацртана од самиот Акутагава. Од „Суико Мондо-но-Зу“ (1920).]] ==Содржина== Пациентот број 23 од душевната [[Болница|болница]] во едно село покрај [[Токио]] раскажува за своето необично доживување: Пред три години, пешачејќи низ густата магла во една долина, тој здогледал еден [[Демон|демон]] од видот [[Капа (митолошко суштество)|капа]] и започнал да го брка по што паднал во една јама. Кога се освестил, тој се нашол во земјата на капите — суштества високи околу еден метар, голи, со [[Клун|клунови]] и со [[Кенгур|кенгурски]] торби на стомаците, способни да ја менуваат бојата според околината. Таму, тој стекнал повеќе пријатели, како Баг (капата што го бркал), докторот Чак, студентот Лап, [[Капитализам|капиталистот]] Гаел, [[Филозоф|филозофот]] Маг и [[Поет|поетот]] Ток. Земјата на капите е слична на човечкиот свет, но со некои необични појави: женските капи ги ловат мажјаците, бебињата самостојно одлучуваат дали да се родат или не и слично. Земјата се одликува со голем [[Индустрија|индустриски]] развој при што невработените ги убиваат и го јадат нивното месо. Во земјата има [[Политичка партија|политички партии]], но власта ја контролира капиталистот Гаел, а во минатото, земјата на капите водела војна со земјата на [[Видра|видрите]]. Во земјата на капите има и [[Религија|религија]], а пациентот го посетил најголемиот [[Храм|храм]] на главната религија — модернизмот при што ги здогледал статуите на светците [[Аугуст Стриндберг|Стриндберг]], [[Лав Николаевич Толстој|Толстој]], [[Фридрих Ниче|Ниче]], [[Рихард Вагнер|Вагнер]] итн. Еден ден, поетот Ток, незадоволен од своето творештво, извршил [[Самоубиство|самоубиство]], а подоцна се појавил неговиот [[Дух (призрак)|дух]] со кого разговарала група од 17 членови на Друштвотот за психички истражувања. По немилиот настан, посетителот посакал да се врати во човечкиот свет и за таа цел го посетил домот на еден старец со детски изглед, кој му го покажал излезот од земјата на капите. По враќањето во својот свет, пациентот многу тешко се приспособувал на животот со луѓето и поради тоа бил затворен во душевната болница. Тој тврди дека еден ден го посетил капата Баг, а потоа редовно го посетувале и другите капи.<ref>Rjunosuke Akutagava, ''Kapa''. Rad, Beograd, 1959, стр. 3-53.</ref> ==За делото== Сатиричната новела „Капа“ (на јапонски, „капа“ се изговара со две „п“ и значи „дете на реката“), заедно со пет други дела, е напишана во периодот кога Акутагава веќе цврсто одлучил да изврши самоубиство и веројатно на тоа се должи смелото исмејување на институциите на јапонското општество. Поради влијанието на [[Џонатан Свифт]], познавачите на јапонската книжевност ова дело го нарекуваат „[[Гуливеровите патувања|Гуливер]] во [[Кимоно|кимоно]]“. Според зборовите на професорот на Универзитетот во Осака, Кјо Цунето, „земјата на капите е плод на чистата фантазија, но не може да се третира како утопистичка романса, туку таа е карикатура на современото јапонско општество и ги отсликува погледите на авторот на животот и светот. Притоа, Цунето сведочи дека, за време на студентските денови, станот на Акутагава бил полн со цртежи на капи при што, во една прилика, Акитагава му покажал еден таков цртеж, велејќи: „Ремек-дело, што велиш? Тоа е мојот портрет.“ Новелата е напишана во облик на исповед на еден пациент на душевна болница, веројатно со намера да го избегне можниот прогон на писателите поради „злосторството на мислите“ — појава коај била честа во тоа време.<ref>Voja Čolanović, „Beleška o piscu“, во: Rjunosuke Akutagava, ''Kapa''. Rad, Beograd, 1959, стр. 111-113.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Рјуносуке Акутагава]] [[Категорија:Новели]] [[Категорија:Книги од 1927 година]] qcl2i6usjcoqbjctu0e53eykq1fkce7 Алфатар 0 1372185 5591329 5540918 2026-07-13T09:20:13Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591329 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Алфатар | native_name = Алфатар | native_name_lang = bg | settlement_type = град | image_skyline = Pametna plocha Alfatar Stefan Bozduganov.jpg | image_caption = Спомен-плоча на Стефан Боздуганов | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Алфатар во Бугарија | latd =43.946656 |latNS =N | longd =27.291113 |longEW =E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Силистра (област)|Силистра]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Алфатар (општина)|Алфатар]] | leader_party = ГЕРБ | leader_title = Градоначалник | leader_name = Јанка Господинова | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 105.443 | elevation_m = 188 | population_total = 1.388 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 7570 | area_code = +359 08673 | website = {{URL|alfatar.egov.bg}} }} '''Алфата̀р''' ({{langx|bg|Алфатар}}) — гратче во Североисточна [[Бугарија]], административен центар на општината [[Алфатар (општина)|Алфатар]] во [[Силистра (област)|Силистренската Област]]. Има население од околу 1.388 жители (2022).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> == Географија и местоположба == Градот се наоѓа во [[Дунавска Рамнина|Дунавската Рамнина]], во историскиот регион [[Добруџа]], на надморска височина од 188 м. Климата е умерено континентална. Преовладуваат црноземјени почви, на места ерозирани. Низ Алфатар поминува железничката линија [[Силистра]] — [[Самоил (село)|Самуил]] . == Историја == Алфатар е стара бугарска населба, позната уште од [[1573]] година. Во август [[1773]] година, за време на [[Руско-турска војна (1768-1774)|Руско-турската војна]], 400 семејства од селото емигрирале во [[Руската Империја]]. Следната година, тие ја основале населбата Олшанка на земјиштето одредено за бугската козачка армија што се создавала во тоа време. Разочарани од неплодните земјишта, многу Бугари решиле да се вратат во својата татковина, но биле подложени на репресија од Русите и биле принудени насилно да останат во Олшанка.<ref name="дойнов">{{cite book | last = Дойнов | first = Стефан | authorlink = Стефан Дойнов | year = 2005 | title = Българите в Украйна и Молдова през Възраждането (1751 – 1878) | publisher = Академично издателство „Марин Дринов“ | location = София | pages = 57 – 58 | isbn = 954-322-019-0}}</ref> По [[Руско-турска војна (1828-1829)|Руско-турската војна]] од [[1828]]—[[1829]] година, во Алфатар се населиле доселеници од [[Сливен (област)|Сливенската]] и [[Јамбол (област)|Јамболската Oбласт]]. Во времето на ослободувањето од турската власт, тој имал 2.039 жители и бил меѓу најголемите села во [[Добруџа]]. При избувнувањето на [[Прва балканска војна|Балканската војна]] во [[1912]] година, 1 жител на Алфатар доброволно се пријавил во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринското ополчение]].<ref>Македоно-одринското опълчение 1912 - 1913 г.: Личен състав по документи на Дирекция „Централен военен архив“. София, Главно управление на архивите, Дирекция „Централен военен архив“ В. Търново, Архивни справочници № 9, 2006. ISBN 954-9800-52-0. с. 96 и 826.</ref> Според [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот мировен договор]] од [[1913]] година, селото останало на романска територија. Населението силно се спротивставило на обидите за денационализација,<ref>[http://catalog.libvar.bg/view/check_user.pl?id=4503&SRV=false&LANG=bg '''Поле''' - вестник-ежедневник, временно замества спрения в. Куриер / Базарджик (Добрич): директор Ст. Иванов, бр. 16, 07 юли 1929, стр.1]</ref> учествувајќи во [[Добруџанска револуционерна организација|Добруџанската револуционерна организација]] и револуционерното работничко движење во [[Романија]]. Селото било вратено во Бугарија според Крајовскиот договор од [[1940]] година. Во [[1974]] година, Алфатар бил прогласен за [[град]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://alfatar.egov.bg/ Мрежно место на Општина Афатар] [[Категорија:Населени места во областа Силистра]] [[Категорија:Градови во Бугарија]] 1ke2b6b6w11m14f2kmfaxeqrfkkld0s Двајца хусари 0 1373572 5591027 5383896 2026-07-12T16:05:09Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591027 wikitext text/x-wiki '''„Двајца хусари““''' — [[Расказ|расказ]] на рускиот писател [[Лав Николаевич Толстој|Лав Толстој]] од 1856 година. [[File:Lev Nikolayevich Tolstoy 1856.jpg|mini|hochkant|{{Center|Lew Tolstoi im Jahr 1856}}]]Лав Николаевич Толстој ==Сиже== Дејствието на расказот се одвива во првата половина на [[19 век]]. Во еден град се одржува собир на [[Спахија|спахиите]]. Во градот пристига [[Кнез|кнезот]] Фјодор Турбин, кој ги има потрошено сите пари, но веднаш се запознава со месните комарџии. Потоа, тој присуствува на еден бал, каде остава голем впечаток со своите манири и со вештото танцување при што успева да ја заведе вдовицата Ана Фјодоровна. Од балот, тој заминува во една крчма, каде се весели во придружба на циганска музика. По враќањето во хотелот, кнезот го затекнува очајниот офицер Иљин, кој на комар изгубил голем износ државни пари. Турбин оди кај спахијата Лухнов и му ги враќа парите на Иљин, а потоа го напушта градот.<ref>Лав Толстој, ''Мећава и друге приповетке''. Народна просвета, Београд, 1933, стр. 55-102.</ref> Дваесет години подоцна, грофот Фјодор Турбин е одамна мртов (погинал во двобој). Неговиот син, исто така е [[Хусар|хусарски]] [[Офицер|офицер]], но тој е образован, морален и чесен. Во мај 1848 година, младиот Турбин со својата чета минува низ селото Морозовка во кое живее вдовицата Ана Фјодоровна со својата убава ќерка Лиза. Ана ги кани двајцата хусарски офицери (Турбин и неговиот помошник Полозов) да преноќат во нејзиниот дом, а Лиза ги привлекува двајцата хусари. Ноќта, Лиза размислува за својот живот и заспива крај прозорецот, а Турбин ја исплашува допирајќи ја по раката по што бега во паркот. Подоцна, тој му раскажува на Полозов за случката, а тој собира храброст и го нарекува подлец. изутрината, двајцата хусари ја напуштаат куќата без да се поздрават со домаќините, а подоцна закажуваат двобој кој, сепак, не се одржува.<ref>Лав Толстој, ''Мећава и друге приповетке''. Народна просвета, Београд, 1933, стр. 102-144.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Лав Толстој]] [[Категорија:Руски раскази]] a9w99dkyuht6xurcc4n09bfqiw2g4u9 Вадисрце 0 1375626 5591032 5404733 2026-07-12T16:09:56Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591032 wikitext text/x-wiki '''„Вадисрце“''' ([[Француски јазик|француски]]: ''L’arrache-coeur'') — [[Роман|роман]] на францускиот писател [[Борис Вијан]] од 1953 година. [[File: Boris Vian - WIKI retouched.jpg|thumb|right|Борис Вијан]] ==Содржина== ===Прв дел (21 глава)=== [[Психијатрија|Психијатарот]] Жакмар се искачува по стрмен рид крај морскиот брег и пристигнува во домот на Анжел и Клемантина, која ја мачат силни породилни болки. Жакмар не може да ѝ помогне, но сепак, таа се пораѓа со три машки бебиња. Исцрпена од бременоста, таа го заклучила Анжел во една соба, не сакајќи да го види. Утредента, Жакмар го посетува блиското село, каде е сведок на необична сцена на лицитација на старци. Кога оди кај дрводелецот да го земе креветот за бебињата, тој гледа уште една необична случка — во работилницата се наоѓа ковчег со мртвото тело на чиракот при што дрводелецот го фрла ковчегот во селскиот поток во којшто плива старецот Слава кого селаните го плаќаат за да ги ваѓа фрлените трупови. Исто така, Жакмар присуствува на необична служба во селската црква во која доаѓа до остра кавга меѓу верниците и [[Свештенство|свештеникот]], кој бара од селаните да живеат во раскош. Во меѓувреме, Жакмар започнува љубовна врска со слугинката во куќата, која упорно ги одбива неговите обиди да ја [[Психоанализа|психоанализира]].<ref>Boris Vijan, ''Vadisrce''. Beogradski izdavačko-grafički zavod, Beograd, 1977, стр. 7-56.</ref> ===Втор дел (18 глави)=== Децата постепено напредуваат, а најмалото (Ситроен) веќе проодува, така што, во согласност со селскиот обичај, Клемантина ги потковува децата. При посетата на селото, Жакмар присуствува на сцената во која селаните немилосрдно мачат коњ. Не можејќи да најде човек согласен за психоанализата, Жакмор се сеќава на еден црн [[Мачка|мачор]], кој во една прилика му проговара пред црквата. По направената психоанализа, во Жакмор влегува менталната енергија на мачорот и тој започнува да се однесува како мачор. Набргу, селаните го убиваат црниот мачор. Во една прилика, Жакмор конечно ја принудува слугинката на Клемантина на разговор и таа му признава дека на 12-годишна возраст била силувана од татко ѝ. Одејќи често во селото, Жакмор открива дека во кројачкиот салон има [[Фустан|фустани]] кои се потполно исти како оние што ги носи Клемантина, која никогаш не оди во селото. Во една прилика, тој го затекнува ковачот во кројачкиот салон и дознава дека тој ги нарачува фустаните. Малку подоцна, додека се наоѓа во собата на слугинката на ковачот (која му е нова љубовница), Жакмор ѕирка во собата на ковачот и здогледува необична сцена: во собата се наоѓа метална кукла во облик на Клемантина и ковачот води љубов со неа. Тогаш, Жакмор се присетува дека секој ден во 16:30, Клемантина се затвора во својата соба, каде ја зафаќаат [[Полов однос|сексуални]] фантазии. Во меѓувреме, по наговор на Жакмар, Анжел почнува да гради чамец и откако го завршува, ја напушта куќата, палејќи ја својата работилница во која живее во изминатите неколку месеци, одделен од Клемантина.<ref>Boris Vijan, ''Vadisrce''. Beogradski izdavačko-grafički zavod, Beograd, 1977, стр. 57-105.</ref> ===Трет дел (30 глави)=== Минуваат веќе неколку години отккао Жакмор доаѓа во селото кон кое чувствува голема одбивност. Клемантина е целосно посветена на одгледувањето на децата при што е претерано загрижена да не им се случи некаква несреќа. Еднаш, Жакмор присуствува на приредбата во селската црква во која свештеникот [[Бокс|боксува]] со својот помошник, кој го глуми [[Ѓавол|ѓаволот]]. Публиката предизвикува нереди и ја прекинува приредбата, а во тепачката учествува и Жакмор, кој во меѓувреме почнува да се однесува како селаните. Во меѓувреме, тој успева да го убеди старецот Слава да се согласи на психоанализа. За да ги заштити децата, Клемантина повикува работници за да ги исечат дрвјата околу куќата. Играјќи во градината, децата јадат сини [[Црв|црви]] и така стекнуваат способност да летаат. Клемантина пак не е мирна и околу куќата подигнува ѕид од ништожност, а потоа гради и невидливо тло. По некое време, Жакор ја открива способноста на децата да летаат, но не ѝ кажува на мајка им. Во меѓувреме, умира Слава и Жакор го зазема неговото работно место во потокот. Најпосле, опседната од помислата дека на децата им се заканува смртна опасност, Клемантина го повикува [[Ковач|ковачот]], кој во куќата прави три кафези во кои ги затвораат децата.<ref>Boris Vijan, ''Vadisrce''. Beogradski izdavačko-grafički zavod, Beograd, 1977, стр. 107-181.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Француски романи]] [[Категорија:Дела на Борис Вијан]] [[Категорија:Книги од 1953 година]] [[Категорија:Романи на француски јазик]] lx548tgvool5009thtb76sx4y983q5v Цалапица 0 1376632 5591331 5449384 2026-07-13T09:24:22Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591331 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Бугарија|| image_skyline = Tsalapitsachurch.jpg | imagesize = | image_caption = Поглед кон црквата во селото }}'''Цалапица''' е село во јужна [[Бугарија]]. Се наоѓа во општина Родопи, [[Пловдивска област|Пловдивска]] област, западно од регионалниот и општински центар Пловдив. Селото има население од 3.632 жители кон 15 септември 2023 година. [[Категорија:Села во Бугарија]] chg2e5vohgjrwsq69osfp1kv3cafrjo Кајнарџа 0 1377139 5591332 5540729 2026-07-13T09:25:30Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591332 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Кајнарџа | native_name = Кайнарджа | native_name_lang = bg | settlement_type = село | image_skyline = Küçük Kaynarca.jpg | image_caption = Местото каде што бил потпишан [[Ќучуккајнарџиски договор|Ќучуккајнарџискиот договор]]. | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Кајнарџа во Бугарија | latd =43.992962 |latNS =N | longd =27.506482 |longEW =E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Силистра (област)|Силистра]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Кајнарџа (општина)|Кајнарџа]] | leader_party = ГЕРБ | leader_title = Градоначалник | leader_name = Љубен Сивев | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 44,871 | elevation_m = 173 | population_total = 448 | population_as_of = 2024 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 7550 | area_code = +359 08679 | website = {{URL|kaynardzha.egov.bg}} }} '''Кајнарџа''' ({{langx|bg|Кайнарджа}}) — село во Североисточна [[Бугарија]], административен центар на Општина [[Кајнарџа (општина)|Кајнарџа]] во [[Силистра (област)|Силистренската Област]]. Има население од околу 488 жители (2024).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-03-2024_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.03.2024 г.</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во [[Дунавска Рамнина|Дунавската Рамнина]], во историскиот регион [[Добруџа]], на надморска височина од 173 м. Климата е умерено континентална. Преовладуваат црноземјени почви, на места ерозирани. Граничниот премин Кајнарџа помеѓу Бугарија и [[Романија]] беше отворен за слободен премин на [[3 октомври]] [[2017]] година.<ref>[http://dnes.dir.bg/news/otkrivane-gkpp-kinarja-26405052 Дир.бг, 27 септември 2017 г. Открива се ГКПП „Кайнарджа“].</ref> == Историја == На [[21 јули]] [[1774]] година, во близина на селото '''Малка Кајнарџа''' бил потпишан [[Ќучуккајнарџиски договор|Ќучуккајнарџискиот договор]] меѓу [[Руската Империја]] и [[Отоманската Империја]], со што завршила [[Руско-турска војна (1768-1774)|Руско-турската војна]] од 1768-1774 година. Во [[1892]] година на местото каде договорт бил подпишан била подигната чешма-паметник. Во [[1942]] година името на селото било променето на '''Кајнарџа'''.<ref>Мичев, Николай, Петър Коледаров. „Речник на селищата и селищните имена в България 1878 – 1987“, София, 1989.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Гољама Кајнарџа]] == Надворешни врски == * [https://kaynardzha.egov.bg/ Мрежно место на Општина Кајнарџа] [[Категорија:Села во Бугарија]] [[Категорија:Населени места во областа Силистра]] qnhqu90ruaw6en3ba2leeqgddhzv8fm Тутракан 0 1377234 5591333 5540544 2026-07-13T09:26:38Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591333 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Тутракан | native_name = Тутракан | native_name_lang = bg | settlement_type = град | image_skyline = Tutrakan - street sceen..JPG | image_caption = Улица во Тутракан | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Тутракан во Бугарија | latd =44.039 |latNS =N | longd =26.619388 |longEW =E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Силистра (област)|Силистра]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Тутракан (општина)|Тутракан]] | leader_party = Независен | leader_title = Градоначалник | leader_name = Димитар Стефанов | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 64,444 | elevation_m = 107 | population_total = 6.713 | population_as_of = 2024 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 7600 | area_code = +359 0866 | website = {{URL|tutrakan.bg}} }} '''Тутракан''' ({{langx|bg|Тутракан}}) — град во Североисточна [[Бугарија]], административен центар на Општина [[Тутракан (општина)|Тутракан]] во [[Силистра (област)|Силистренската Област]]. Има население од околу 6.713 жители (2024).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-03-2024_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.03.2024 г.</ref> == Географија и местоположба == Градот се наоѓа 60 км западно од регионалниот центар [[Силистра]] и 371 км североисточно од главниот град [[Софија]]. Неговото пристаниште на реката [[Дунав]] ги олеснува комуникациите и го одредува значајното место што Тутракан го заземал и го зазема во неговиот историски развој. == Историја == Во римската ера, градот се викал '''Трансмариска''', што значи „''населба зад мочуриштата''“, што се однесува на спротивната рамнина околу денешниот романски град Олтеница. Градот бил дом на дел од 11-та легија на Клавдиј. Информациите за ова се извлечени од камен натпис од 18 октомври 294 година. За време на царот [[Валенс]] ([[366]] година), на реката Дунав бил изграден сплавски мост за време на неговата војна со Готите. Градот бил дел од старите бугарски тврдини од времето на [[Прво Бугарско Царство|Првото Бугарско Царство]], а неговото име '''Тмутаракан''' одразува титулата „таркан“ — воен водач на гранична единица. Во [[15 век|15]] и [[16 век]], градот имал многу водни (на реката [[Дунав]]) и ветерни (на ридовите на брегот) воденици, кои постоеле до подоцна, а последната воденица преживеала до [[1942]] година. Во [[19 век]], Тутракан бил сиромашен град за рибарство, занаетчиство и лозарство, но неговите бродоградилишта произведувале многу чамци, гемии и воденици. Во [[1862]] година била изградена голема црква и световно училиште, а во [[1873]] година било основано [[читалиште]] „В’зраждане“. Во [[1867]] година, [[чета]]та на [[Панајот Хитов]], со [[Васил Левски]] како знаменосец, го преминала Дунав во близина на Тутракан. На почетокот на [[20 век]], Тутракан бил најголемиот дунавски рибарски центар во [[Бугарија]]. Од [[1913]] година, бил под романска окупација под името '''Туртукаја'''. За време на [[Првата светска војна]], во близина на градот се случила познатата [[битка кај Тутракан]]. По завршувањето на војната, градот пропаднал, а неговото население се намалило. Во [[1940]] година, по потпишувањето на [[Крајовска спогодба|Крајовската спогодба]], Тутракан бил вратен на Бугарија. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://tutrakan.egov.bg/ Мрежно место на Општина Тутракан] [[Категорија:Населени места во областа Силистра]] [[Категорија:Градови во Бугарија]] [[Категорија:Населени места на Дунав]] 54b64yzre2nntdkak11qctptigc0skf Матичане 0 1377888 5591334 5553820 2026-07-13T09:27:06Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591334 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Матичане | native_name = Matiçan | settlement_type = Град | image_skyline = MATIQAN.jpg | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = Kosovo | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 42 |latm = 38 |lats = 43 |latNS = N | longd = 21 |longm = 11 |longs = 32 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = [[Косово]] | subdivision_type1 = Округ | subdivision_name1 = [[Приштина (округ)|Приштински]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Приштина]] | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 676 | population_footnotes = | population_total = 38.360 | population_as_of = 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[Средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Пошт. бр. | postal_code = 10000 | area_code_type = | area_code = 038 | registration_plate = 01 }} '''Матичане''' ({{langx|sq|Matiçan}}) — град во општината [[Приштина]], [[Приштина (округ)|Приштинскиот Округ]], [[Косово]]. Според пописот од 2024 година имало 38.360 жители.<ref>[http://pop-stat.mashke.org/kosovo-census.htm All places: 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2011, 2024 censuses] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200113162229/http://pop-stat.mashke.org/kosovo-census.htm |date=2020-01-13 }} pop-stat.mashke.org</ref> Некогаш село, словенското население во селото зборувало [[Торлачки дијалекти|торлачки]] и се сметало за [[Срби|српско]]. После Косовска војна српско население се иселувало. ;Етнички состав во пописот од 1981 година (1.151 жител) {{bar box |float=center |title=Етнички групи |titlebar=#ddd |barwidth=300px |bars= {{Столбен постоток|[[Албанци]]|black|85.1}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|red|14.9}} }} == Поврзано == * [[Приштина]] * [[Приштина (округ)]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Приштина]] [[Категорија:Градови во Косово]] 0z1tnv56cds1qs3dwavfdocebii3ugi Пајтонџиски занает 0 1382755 5591358 5484783 2026-07-13T10:22:27Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591358 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Carruajes presidenciales en el Museo del Bicentenario (cropped).jpg|мини|Изработен пајтон]] '''Пајтонџиски занает''' — занает за изработка, поправка и одржување на [[пајтон|пајтони]], денес речиси изумрен занает. {{Занаети}} {{никулец}} [[Категорија:Занаети]] mwto4mld84d1rx4syu2mlq35psmplps Битка кај Осло (1161) 0 1384218 5591335 5492429 2026-07-13T09:28:27Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591335 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Haakon Herdebreis saga-Kong Inges haerfylking-W. Wetlesen.jpg|мини|Војската на кралот Инге во битката кај Осло во 1161 година, како што ја замислил уметникот [[Вилхелм Ветлесен]] во изданието на „Хајмскрингла“ од 1899 година.]] '''Битката кај Осло''' се водела надвор од [[Осло]] ноќта на 3 февруари 1161 година помеѓу [[Хакон II|Хакон II од Норвешка]] и Инге I од Норвешка за време на [[Норвешка ера на граѓанска војна|ерата на граѓанската војна во Норвешка]]. Како син на [[Ингрид Рагнавалдсдотер|Ингиридр Рагнвалдсдотир]] и кралот [[Харалд Гиле]] (што го прави единствениот легитимен син на Гиле), Инге бил именуван за крал на Норвешка откако Гиле бил убиен од [[Сигурд Слембе]]. Неговите двајца полубраќа, Магнус и Сигурд, исто така биле именувани за кралеви приближно во исто време, а тројцата владееле со Норвешка. До 1157 година, браќата на Инге починале, а тој бил единствениот преостанат владетел на Норвешка.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=F4-dAwAAQBAJ&dq=King+Inge+killed+oslo+3+February+1161&pg=PA210|title=Famous Assassinations in World History: An Encyclopedia [2 volumes]|last=Newton|first=Michael|date=2014-04-17|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610692861|language=en}}</ref> Хакон II, вонбрачен син на Гиле, потоа ја оспорил власта на Инге, а во Битката кај Осло Инге бил убиен.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=uFRBE6Kuyo0C&dq=battle+of+oslo+1161&pg=PA519|title=Sturlunga Saga: Shorter sagas of the Icelanders|last=McGrew|first=Julia H.|last2=Thomas|first2=R. George|date=1970|publisher=Ardent Media|isbn=9780805733655|pages=519|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=zxlpAAAAMAAJ&q=King+Inge+killed+oslo+3+February+1161|title=The Heart of Norway: A History of the Central Provinces|last=Stagg|first=Frank Noel|date=1953|publisher=Allen & Unwin|pages=32|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/cu31924029273244|title=History of the church and state in Norway from the tenth to the sixteenth century|last=Willson|first=Thomas Benjamin|date=1903|publisher=A. Constable & co. ltd.|page=[https://archive.org/details/cu31924029273244/page/n171 144]|language=en}}</ref> Според норвешката [[сага]] ''[[Хеимскрингла]]'', Инге имал 4.800 војници.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/heimskringlahist0000snor_k7i4|title=Heimskringla|last=Sturluson|first=Snorri|last2=Hollander|first2=Lee M.|date=1964|publisher=University of Texas Press|isbn=9780292730618|page=[https://archive.org/details/heimskringlahist0000snor_k7i4/page/782 782]|language=en|url-access=registration}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Битки во средниот век]] [[Категорија:Историја на Осло]] d1bbclovbs39nkzn5342f29p43dkqi9 Невромансер 0 1385734 5591078 5510370 2026-07-12T17:12:13Z Chnitke 80568 #WPWPMK, #WPWP 5591078 wikitext text/x-wiki '''„Невромансер“''' или '''„Невромант“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Neuromancer'') — [[роман]] на [[Вилијам Гибсон]]. Романот е напишан во [[Ванкувер]], во 1983 година, а објавен е во 1984 година. „Невромансер“ е зачетник на [[Киберпанк|киберпанк]] револуцијата и првата книга која ги освоила трите најголеми награди за [[научна фантастика]]: „[[Хуго (награда)|Хуго]]“, „Небула“ и „Филип К. Дик“. Со овој роман, Гибсон ги најавил [[интернет|интернетската]] револуција, филмската трилогија „[[Матрица (филм)|Матрица]]“ и неверојатниот подем на [[Информатичка технологија|информатичката технологија]].<ref>Vilijem Gibson, ''Neuromant''. Miba books, Beograd, 2017.</ref> [[File: William Gibson 60th birthday portrait.jpg|thumb|right|Вилијам Гибсон]] ==Содржина== ===Прв дел: ''Блуз од Чиба Сити'' (1-2 глава)=== Хенри Дорсет Кејс е 24-годичен поранешен каубој во киберпросторот. Во една прилика, кога украл пари од своите работодавци, тој бил казнет така што тие му го оштетиле [[Нервен систем|нервниот систем]]. Тој престојува во Чиба Сити, град во [[Јапонија]], каде се бави со ситни незаконски работи во тамошното подземје. Неговата поранешна девојка Линда Ли му кажува дека локалниот злосторник Вејџ сака да го убие, така што тој изнајмува пиштол за да се заштити, но по средбата со Вејџ сфаќа дека Линда го лажела. Кога се враќа во хотелската соба, таму го чека Моли, опасна девојка која работи за таинствениот Армитаж, поранешен припадник на американските специјални воени сили. Тој му ветува на Кејс дека ќе му плати операција за поправка на нервниот систем, под услов да му заврши некои рбаоти. Кејс ја прифаќа понудата и прифаќа операција во една тајна болница, а потоа Моли му станува љубовница. Набргу, злосторничките групи од Чиба ја убиваат Линда Ли, а едно момче се обидува да го убие Кејс, но во последен миг го спасува Моли.<ref>Vilijem Gibson, ''Neuromant''. Miba books, Beograd, 2017, стр. 7-52.</ref> ===Втор дел: ''Поход во пазарење'' (3-7 глава)=== Кејс, Моли и Армитаж заминуваат во [[Њујорк (град)|Њујорк]], каде Кејс и Моли се договараат заедно да откријат за кого работи Армитаж и набргу дознаваат дека тој ѝ служи на [[вештачка интелигенција]] Винтермут која, пак, ја контролира семејната фирма Тезје-Ешпул. Всушност, Армитаж е [[полковник|полковникот]] Вилис Корто, кој учествувал во несупешната американска воена акција против [[Русија]] во која бил тешко ранет, но успеал да се спаси, а потоа почнал да работи во подземјето. Кејс, Моли и Армитаж, во соработка со групата Модерни Пантери извршуваат упад во централната библиотека од каде го крадат електронскиот запис на поранешниот припадник на специјалните сили и ментор на Кејс (Праволинискиот), кој одамна е мртво. Потоа, тројцата заминуваат во [[Истанбул]], каде го грабаат Питер Ривиера кого Армитаж го принудува да ѝ се придружи на неговата група. На [[аеродром|аеродромот]] во Истанбул, Кејс добива телефонски повик од Винтермут, но одбива да разговара со вештачката интелигенција.<ref>Vilijem Gibson, ''Neuromant''. Miba books, Beograd, 2017, стр. 53-117.</ref> ===Трет дел: ''Полноќ во улицата Жил Верн'' (8-12 глава)=== Кејс, Моли, Армитаж и Ривиера заминуваат во колонијата Сион чии основачи, набарање на Винтермут, се согласуваат да му помогнат на Кејс. Тогаш, Кејс се обидува да влезе во системот на Винтермут, но вештачката интелигенција го одбива. Тој е накратко [[Клиничка смрт|клинички мртов]], но сепак успева да преживее. Групата на Армитаж (сега надополнета и со Сионецот Маелкум) пристига во Фрисајд, каде Ривиера изведува претстава во еден ресторан со цел да се зближи со жената од семејството Тезје-Ешпул. Тогаш, Моли исчезнува, но Кејс ја пронаоѓа во [[Бордел|јавна куќа]] при што таа му признава дека во минатото била [[Проституција|проститутка]]. Истата ноќ, [[полиција|полицијата]] го апси Кејс.<ref>Vilijem Gibson, ''Neuromant''. Miba books, Beograd, 2017, стр. 119-181.</ref> ===Четврти дел: ''Операцијата Стрејлајт'' (13-24 глава)=== Кејс е обвинет за помагање на вештачката интелигенција и полицијата планира да го изведе пред судот, но Винтермут ги убива полицајците и така се спасува Кејс. Винтермут пак воспоставува контакт со Кејс, покажувајќи му го јадрото на компјутерскиот систем на Тезје-Ешпул при што Кејс повторно е клинички мртов во текот на неколку секунди. Со помош на Праволинискиот, Кејс го напаѓа компјутерот на Тезје-Ешпул, а за тоа време, водена од Винтермут, Моли влегува во тајното седиште на семејството во вилата Стрејлајт. Таму, таа го среќава старецот Ешпул и го убива. Винтермут, пак, го полудува Армитаж прикажувајќи му сеќавања на пропаднатата воена акција во [[Русија]], а потоа го пушта во вселената со отворена комора на [[Вселенски брод|вселенскиот брод]] и така Армитаж умира. Иако има тешка повреда на ногата, Моли успева да дојде во центарот на Стрејлајт, каде ги затекнува Ривиера и 3Џејн Мари-Франс Тезје-Ешпул. Тогаш, Ривиера ја заробува Моли, а Винтермут бара од Кејс да ја доврши акцијата. Со помош на Маелкум, Кејс влегува во Стрејлајт при што повторно доживува [[Халуцинација|халуцинации]] во кои на морскиот брег ги среќава Линда Ли и детето Рио во кое ја препознава втората вештачка интелигенција на Тезје-Ешпул наречена Невромансер. Во Стрејлајт, [[нинџа|нинџата]] на 3Џејн го ранува Маелкум, но потоа, по наредба на 3Џејн, го прогонува Ривиера. Кејс, Моли, Маелкум и 3Џејн влегуваат во главната соба во која Кејс влегува во главниот компјутерски систем на Тезје-Ешпул во кој се води борба меѓу Винтермут и Невромансер. По успешно завршената акција, Кејс и Моли заминуваат во Чиба, каде над Моли се извршуваат неколку операции, а потоа таа го напушта Кејс. Таму, на Кејс повторно му се јавува Винтермут кој се споил со Невромансер, но Кејс не покажува интерес за него, туку се враќа дома, каде наоѓа работа и нова девојка при што никогаш повеќе не ја среќава Моли.<ref>Vilijem Gibson, ''Neuromant''. Miba books, Beograd, 2017, стр. 181-303.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Вилијам Гибсон]] [[Категорија:Американски романи]] [[Категорија:Книги од 1984 година]] [[Категорија:Дистописки романи]] [[Категорија:Научнофантастични романи]] [[Категорија:Романи на англиски јазик]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во САД]] [[Категорија:Романи кои се одвиваат во Јапонија]] jinnjocxxu4knafuf7vv77b9dvxakdn Приклучување на Југославија кон Тројниот пакт 0 1386647 5591158 5590747 2026-07-12T19:21:19Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Југославија во Втората светска војна]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591158 wikitext text/x-wiki На 25 март 1941 година, [[Југославија]] го потпишала [[Троен пакт|Тројниот пакт]] со [[Сили на Оската|силите на Оската]]. Договорот бил постигнат по месеци преговори меѓу [[Трет Рајх|Германија]] и Југославија и бил потпишан во Белведере во [[Виена]] од страна на [[Јоаким фон Рибентроп]], германски министер за надворешни работи и [[Драгиша Цветковиќ]], југословенски премиер. Според сојузот, страните се согласиле дека силите на Оската ќе го почитуваат југословенскиот суверенитет и територијален интегритет, вклучувајќи ја и воздржувањето на Оската од барање дозвола за транспорт на трупи низ Југославија или барање каква било воена помош. Пристапување на Југославија кон Трипартитниот пакт ({{Langx|sh|Тројни пакт}}/{{Јаз|sh|Trojni pakt}}) сепак било краткотрајно. На 27 март 1941 година, два дена по потпишувањето на договорот, југословенската влада била соборена кога регентството предводено од принцот Павле завршило и кралот Петар II целосно ја презел власта. На 6 април 1941 година, помалку од две недели откако Југославија го потпишала Тројниот пакт, Оската [[Априлска војна|ја нападнала Југославија]]. До 18 април, земјата била освоена и окупирана од силите на Оската. == Позадина == [[Податотека:Second_World_War_Europe_10_1940_de.png|мини|260x260пкс|Политичка карта на Европа кон крајот на октомври 1940 година (на германски).]] [[Податотека:Second_World_War_Europe_03_1941_de.png|мини|260x260пкс|Политичка карта на Европа кон крајот на март 1941 година (на германски).]] [[Податотека:Prince_Paul_of_Yugoslavia.jpg|лево|мини|[[Павле Караѓорѓевиќ|Принцот Павле од Југославија]].]] По француското примирје во јуни 1940 година, само [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] изгледало дека има шанси да победи во борбата против Германците, а дури и тие имале поголеми шанси да преговараат за понижувачки мир.{{Sfn|Sotirović|2011}} Така, историчарот Владислав Сотировиќ напишал дека „не е ни чудо што британските политичари и дипломати се обидувале со сите средства, вклучително и со воени удари, да ја вовлечат која било друга неутрална земја во војна на нивна страна за конечна победа против Хитлерова Германија“.{{Sfn|Sotirović|2011}} Југославија била управувана како диктатура од страна на регентот, [[Павле Караѓорѓевиќ|принцот Павле]], уште од атентатот врз кралот [[Александар I Караѓорѓевиќ|Александар I]] во 1934 година.{{Sfn|Sotirović|2011}} По [[Аншлус|Аншлусот]] во 1938 година, германската анексија на Австрија; [[Италијански протекторат на Албанија (1939–1943)|италијанската окупација на Албанија]] во 1939 година; и пристапувањето на Унгарија, Романија и Бугарија кон [[Троен пакт|Тројниот пакт]] на Оската од 20 ноември 1940 година до 1 март 1941 година, Југославија се граничела со силите на Оската од сите страни освен од јужната граница со [[Кралство Грција|Грција]].{{Sfn|Sotirović|2011}} Сите тие фактори, во комбинација со традиционалниот хрватски сепаратизам, го ставиле Павле во голема психолошка, политичка и патриотска дилема: станувало невозможно да се спротивстави на дипломатските притисоци на Хитлер и конкретните политички понуди за пристапување на Југославија кон пактот.{{Sfn|Sotirović|2011}} Павле повеќе не можел да одложува бидејќи Хитлер брзал да ја започне [[Операција Барбароса|германската инвазија на Советскиот Сојуз]]. Исто така, потенцијалот за хрватско предавство за време на германската инвазија бил главниот аргумент на Германија за време на овие преговори.{{Sfn|Sotirović|2011}} Во пролетта 1941 година, Југославија можела да се потпре само на Велика Британија, која имала повеќе економски и популациски ресурси од Германија поради нејзините колонии во [[Британска Империја|Британската Империја]].{{Sfn|Sotirović|2011}} На Југославија ѝ била потребна брза воена помош, која Велика Британија можела да ја понуди, доколку првата не го прифатела пактот.{{Sfn|Sotirović|2011}} Павле бил пробритански настроен и самиот роднина на британскиот крал [[Џорџ VI]]. Бидејќи Павле оставал впечаток дека повеќе би сакал да поднесе оставка отколку да ѝ сврти грб на Британија, Хитлер го сметал за британска марионета на [[Балкански Полуостров|Балканот]].{{Sfn|Sotirović|2011}} Исто така, постоел и перцепиран ризик од [[Комунизам|комунистичка]] петта колона поради [[Пакт Рибентроп-Молотов|пактот Молотов-Рибентроп]], кој го натерало генералот [[Милан Недиќ]] да подготви план во декември 1940 година за отворање шест логори за интернирање на комунистите доколку тоа биде потребно.{{Sfn|Sotirović|2011}} Недиќ, исто така, предложил Југословенската армија да го заземе [[Солун]] пред италијанските трупи да можат да го сторат тоа по [[Грчко-италијанска војна|италијанската инвазија на Грција]] во ноември 1940 година, бидејќи губењето на тоа пристаниште би ја направило евентуалната британска воена помош невозможна доколку Југославија била нападната.{{Sfn|Sotirović|2011}} Сепак, Грците цврсто се спротивставиле на Италијанците и дури влегле во [[Албанија]], од каде што започнала италијанската инвазија.{{Sfn|Sotirović|2011}} Планот на Недиќ за комунистите бил откриен од шпион, младиот офицер Живадин Симиќ, во Министерството за војна; тој го копирал документот од две страници, кој потоа брзо бил предаден во Белград од страна на комунистите.{{Sfn|Sotirović|2011}} За Хитлер било клучно да ги реши прашањата на Југославија и Грција пред да го нападне Советскиот Сојуз, бидејќи верувал дека Велика Британија, која заедно со Франција била во војна со Германија, ќе прифати мир само кога Советите повеќе нема да можат да ја загрозат Германија. (Велика Британија го сметала пактот Молотов-Рибентроп за нечесен, нестабилен и наметнат од надворешната ситуација.){{Sfn|Sotirović|2011}} Инвазијата на Советскиот Сојуз барало Балканот да биде прогермански ориентиран, а единствените несигурни земји во регионот биле Југославија, Србите биле традиционални непријатели на Германија, како и Грција, која била нападната од Италија по сопствена волја по германската анексија на Австрија,{{Sfn|Sotirović|2011}} но станало јасно дека [[Бенито Мусолини]] не можел сам да се справи во Грција.{{Sfn|Sotirović|2011}} Британската армија во континентална Европа успешно се борела само во Грција. Воената и политичката елиминација на Грција и Југославија, како потенцијални британски сојузници, би била затоа исклучително сериозна за Британија.{{Sfn|Sotirović|2011}} Така, седум германски дивизии биле преместени во Бугарија, а од Павле била побарана дозвола за шест дивизии да ја преминат Југославија во Грција.{{Sfn|Sotirović|2011}} На 1 март 1941 година, Хитлер го принудил Павле лично да го посети во неговото омилено одморалиште, во Берхтесгаден.{{Sfn|Sotirović|2011}} Тие тајно се сретнале во Бергхоф, резиденцијата на Хитлер, на 4 март.{{Sfn|Krizman|1977}} Во еден исклучително непријатен разговор за Павле, Хитлер рекол дека откако ќе ги протера британските трупи од Грција, ќе го нападне Советскиот Сојуз во текот на летото за да го уништи болшевизмот.{{Sfn|Sotirović|2011}} Југословенската историографија претежно молчи за фактот дека Хитлер му предложил на Павле потомок од [[Караѓорѓевиќи|династијата Караѓорѓевиќ]] да стане цар на Русија по победата на Германија. Се навестувало дека тоа е самиот Павле, чиј мандат на регентство ќе заврши на 6 септември 1941 година, кога Петар II ќе стане полнолетен и ќе стане владејачки крал на Југославија.{{Sfn|Sotirović|2011}} Сепак, понудата, која била повеќе имагинарна отколку реална, не била клучна во влијанието врз одлуката на Павле да се приклучи кон Тројниот пакт на 25 март 1941 година{{Sfn|Sotirović|2011}} бидејќи ''реалполитиката'' била клучен фактор. Павле прво се обратил до британските дипломатски кругови во Белград и Лондон за да побара помош и заштита, но Британија не понудила воена помош на Југославија и покрај тоа што го сторила тоа за Грција. Британците барале југословенска воена ангажираност против Германија, која тогаш ја победувала Британија и ветиле соодветна награда по нивната победа.{{Sfn|Sotirović|2011}} За време на преговорите со Хитлер, Павле се плашел дека Британија ќе бара формална јавна декларација за пријателство со Британија, што само ќе ја налути Германија, но нема да донесе ништо добро.{{Sfn|Sotirović|2011}} Конкретна британска помош не доаѓала во предвид, особено затоа што Југославија се граничела со Германија уште од анексијата на Австрија.{{Sfn|Sotirović|2011}} Југословенската армија била несоодветно вооружена и затоа немала шанса против Германија, која ја добила [[Битка за Франција|Битката за Франција]] само една година претходно.{{Sfn|Sotirović|2011}} На 12 јануари 1941 година, британскиот премиер [[Винстон Черчил]] го информирал Павле дека југословенската неутралност не е доволна.{{Sfn|Sotirović|2011}} Германските и британските барања затоа се разликувале огромно, бидејќи Германците барале само неутралност и пакт за неагресија, но Британците барале отворен конфликт.{{Sfn|Sotirović|2011}} На 6 март, југословенскиот воен министер Петар Пешиќ и покрај тоа што бил поддржан од Британците бидејќи бил антигермански настроен, ги изложил малите шанси на Југославија против Германија. Тој нагласил дека Германците брзо ќе ја преземат северна Југославија со Белград, [[Загреб]] и [[Љубљана]], а потоа ќе ја принудат југословенската армија да се повлече во [[Динариди|Динарските Алпи]], каде што армијата можела да издржи не повеќе од шест недели пред да се предаде, бидејќи немало доволно оружје, муниција и храна.{{Sfn|Sotirović|2011}} Според тоа, следниот ден, премиерот Цветковиќ ги презентирал условите на Југославија за потпишување на Пактот на германската амбасада во Белград: * Почитување на политичкиот суверенитет и територијалниот интегритет на Југославија. * Без воена помош за Југославија од која било друга земја за време на војната. * Без транспорт на трупи од која било друга земја низ Југославија за време на војната. * Разгледување на интересот на Југославија за пристап до [[Егејско Море|Егејското Море]] за време на повоената политичка реорганизација на Европа.{{Sfn|Sotirović|2011}} == Преговори == === Ноември 1940 === На 28 ноември 1940 година, југословенскиот министер за надворешни работи Александар Цинчар-Марковиќ се сретнал со Хитлер во Бергхоф.{{Sfn|Krizman|1977}} Хитлер зборувал за своите планови за „консолидација на Европа“ и повикал на склучување пакт за неагресија со Германија и Италија.{{Sfn|Krizman|1977}} Иако југословенската влада се согласила, Хитлер веднаш одговорил дека тоа не е доволно со тоа што не се задоволува потребата за подобрување на односите со силите на Оската и дека треба да се дискутира прашањето за пристапување на Југославија кон Тројниот пакт.{{sfn|Krizman|1977|p=517}} === Февруари 1941 === На 14 февруари 1941 година, премиерот [[Драгиша Цветковиќ]] и министерот за надворешни работи Цинцар-Марковиќ се сретнале со Хитлер, кој инсистирал на брза одлука за пристапување, бидејќи тоа била „последната шанса на Југославија“.{{Sfn|Krizman|1977}} Хитлер ги изменил своите барања правејќи посебни отстапки кон Југославија кои немале да вклучуваат ништо „спротивно на нејзините воени традиции и нејзината национална чест“.{{Sfn|Dragnich|1983}} Хитлер не барал премин на трупи, користење на железници, инсталирање на воени бази или воена соработка со Југославија и го гарантирал нејзиниот национален суверенитет и територијален интегритет.{{Sfn|Dragnich|1983}} Конечно, Хитлер рекол: „Она што ви го предлагам всушност не е Тројниот пакт“.{{Sfn|Dragnich|1983}} Југословените, сепак, успеале да одбијат и да ги одложат преговорите{{Sfn|Dragnich|1983}} со тоа што забележале дека одлуката е на принцот Павле.{{Sfn|Krizman|1977}} === 4 март 1941 === На 4 март 1941 година, принцот Павле тајно се сретнал со Хитлер во Бергхоф, каде што не биле преземени никакви обврски, а Павле забележал дека треба да се консултира со своите советници и владата.{{Sfn|Krizman|1977}} Хитлер понудил конкретни гаранции и му рекол на Павле дека пристапувањето ќе има „чисто формален карактер“.{{Sfn|Dragnich|1983}} === 6–14 март 1941 === [[Податотека:Aleksandar_Cincar-Marković_wiki.jpg|мини|227x227пкс|Александар Цинчар-Марковиќ]] На 6 март бил свикан Крунскиот совет, а принцот Павле го информирал за барањето на Хитлер за пристапување.{{Sfn|Krizman|1977}} Цинцар-Марковиќ ја презентирал надворешната ситуација и проблемите поврзани со пристапувањето на Југославија, а Пешиќ ја претставил лошата воена ситуација. Генерално, од дискусиите било заклучено дека пристапувањето ќе се случи{{Sfn|Krizman|1977}}, но дека од Германија треба да се побараат одредени ограничувања и резерви, а Цинцар-Марковиќ ќе биде задолжен за изготвување на тие точки, кои ќе се чуваат во најголема тајност.{{Sfn|Krizman|1977}} Конференцијата покажала дека прашањето за пристапување е многу сериозно, а во однос на јавното мислење, многу тешко.{{Sfn|Krizman|1977}} [[Податотека:Victor_von_Heeren_b_1.jpg|лево|мини|236x236пкс|Виктор фон Херен]] Следниот ден, Цинцар-Марковиќ го повикал Виктор фон Херен, германскиот министер во Белград, во министерството и го информирал дека Крунскиот совет се согласил со желбата на Хитлер за пристапување на Југославија кон пактот.{{Sfn|Krizman|1977}} Истовремено, до израз дошла нелагодност, предизвикана од антијугословенските манифестации и негативните написи во медиумите во Бугарија во последните денови.{{Sfn|Krizman|1977}} Потоа, од Рибентроп било побарано преку Херен да разјасни дали Југославија ќе добие писмена изјава од Германија и Италија доколку се согласи{{Sfn|Krizman|1977}} дека суверенитетот и територијалниот интегритет на Југославија ќе бидат почитувани; дека нема да се бара никаква југословенска воена помош и при создавањето нов поредок во Европа, дека ќе се земе предвид југословенскиот интерес за слободен пристап до Егејското Море преку Солун. Цинцар-Марковиќ, додека ги презентирал тие точки, забележал дека веќе имало консензус за сите прашања.{{Sfn|Krizman|1977}} Потоа го информирал Павле дека Рибентроп понудил писмени гаранции.{{Sfn|Krizman|1977}} За да ја разјасни ситуацијата, Цинцар-Марковиќ повторно побарал прецизен одговор од германската влада за да ги потврди тие прашања, што би ѝ помогнало на југословенската влада да ја спроведе посакуваната политика.{{Sfn|Krizman|1977}} На 8 март, Херен строго доверливо контактирал со германското министерство. Тој изјавил дека има силен впечаток дека Југославија веќе одлучила дека наскоро ќе се приклучи на пактот доколку Германците ги исполнат барањата презентирани од Цинцар-Марковиќ или само малку ги изменат германско-италијанските писмени изјави.{{Sfn|Krizman|1977}} Херен верувал дека поттикот на Рибентроп за уште еден разговор со Павле е многу соодветен и најдобро би се одржал во [[Брдо кај Крањ (замок)|замокот Брдо]], во близина на [[Крањ]].{{Sfn|Krizman|1977}} Во политичките и воените кругови на Белград, генерално се дискутирало за приклучување кон германскиот камп, но преовладувала мислата дека тоа ќе се случи во фази, со помош на владини изјави и дека со непристапувањето кон пактот ќе се поштеди непријателското расположение на населението.{{Sfn|Krizman|1977}} Истиот ден кога Херен го контактирал Рибентроп во врска со упатствата на вториот, Херен одлучил да се сретне со Цинцар-Марковиќ за веднаш да изјави дека германско-италијанскиот одговор на сите три точки бил позитивен.{{Sfn|Krizman|1977}} Потоа Херен го предупредил Цинцар-Марковиќ дека ситуацијата прави да изгледа дека е во најдобар интерес за Југославија да одлучи за нејзиното пристапување што е можно побрзо.{{Sfn|Krizman|1977}} На 9 март, продолжувајќи го својот телефонски разговор, Рибентроп му изјавил на Херен од Фушл ам Зе{{Sfn|Krizman|1977}} дека Германија е подготвена да го признае своето почитување на југословенскиот суверенитет и територијален интегритет во посебна нота, која би можела да ја објави југословенската влада. Германците биле подготвени да ветат дека нема да биде поднесено никакво барање за премин или префрлање на трупи до Југославија за време на војната, што можело да биде објавено доколку југословенската влада сметала дека внатрешната политика го прави тоа неопходно. Тоа и времето на објавувањето можеле да се дискутираат за време на склучувањето на пактот. === 20–24 март 1941 === На 20 март, тројца југословенски министри (Бранко Чубриловиќ, Михаило Константиновиќ и Срѓан Будисављевиќ) поднеле оставки во знак на протест.{{Sfn|Opačić|2003}} По консултациите со британските и американските министри, Крунскиот совет одлучил дека воената ситуација е безнадежна и гласале со 15-3 во корист на пристапувањето.{{Sfn|Dragnich|1983}} == Потпишување == [[Податотека:Dragiša_Cvetković_(1).jpg|мини|219x219пкс|Драгиша Цветковиќ.]] [[Податотека:GERibbentrop.jpg|лево|мини|245x245пкс|Јоаким фон Рибентроп.]] На 25 март, пактот бил потпишан во Белведере, во [[Виена]], а главни потписници биле Рибентроп и Цветковиќ. Бил одржан официјален банкет, за кој Хитлер се пожалил дека изгледа како погребна забава.{{Sfn|Presseisen|1960}} Германската страна ги прифатиле барањата што ги поставиле Павле и Цветковиќ, иако двајцата всушност се надевале дека Хитлер нема да ги прифати за да можат да ги продолжат преговорите.{{Sfn|Sotirović|2011}} Во договорот се наведувало дека Германија ќе го почитува суверенитетот и територијалниот интегритет на Југославија и дека силите на Оската нема ниту да бараат дозвола за транспорт на трупи низ Југославија, ниту да бараат каква било воена помош.{{Sfn|Sotirović|2011}} Југословенскиот амбасадор во Германија, [[Иво Андриќ]], попознат како писател, го транскрибирал документот.{{Sfn|Sotirović|2011}} Германското радио подоцна објавило дека „Силите на Оската нема да бараат право на премин на трупи или воен материјал“, иако во официјалниот документ се споменуваат само трупи и се изоставени никакви споменувања на воен материјал.{{Sfn|Presseisen|1960}} Исто така, во документот не се појавило никакво ветување за разгледување на можноста за давање на Солун на Југославија.{{Sfn|Presseisen|1960}} == Последици == === Демонстрации === Денот по потпишувањето на пактот, демонстрантите се собрале на улиците на Белград и извикувале: „Подобро гроб отколку роб, подобра војна отколку пакт“ ({{lang-sh-Latn|Bolje grob nego rob, Bolje rat nego pakt|links=no}}).{{Sfn|Ramet|2006}} === Државен удар === [[Податотека:Demonstracije_u_Beogradu_27._marta_1941.jpg|мини|260x260пкс|Белграѓани ја демонстрираат својата поддршка за раскинување на Тројниот пакт на 27 март, за време на југословенскиот државен удар.]] На 27 март, режимот бил соборен со државен удар кој имал британска поддршка. Кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] бил прогласен за полнолетен и покрај тоа што имал само 17 години. Новата југословенска влада, под премиерот и генерал [[Душан Симовиќ]], одбил да го ратификува потпишувањето на Тројниот пакт од страна на Југославија и започнал преговори со Обединетото Кралство и [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]]. Разбеснетиот Хитлер ја издал Директивата 25 како одговор на пучот и ги нападнал и Југославија и [[Битка за Грција|Грција]] на 6 април. Германските воздухопловни сили го бомбардирале Белград три дена и ноќи. Германските копнени трупи влегле, а Југославија се предала на 17 април. === Наследство === Во септември 1945 година, Државната комисија на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија]] го нарекле Павле „криминалец“, една од причините е тоа што тој ја предизвикал Југославија да се приклучи на Тројниот пакт.{{Sfn|Sotirović|2011}} Србија го рехабилитирала на 14 декември 2011 година.{{Sfn|Sotirović|2011}} == Наводи == {{Наводи|3}} == Извори == * {{Наведено списание|last=Presseisen|first=Ernst L.|date=December 1960|title=Prelude to "Barbarossa": Germany and the Balkans, 1940–1941|journal=Journal of Modern History|publisher=University of Chicago Press|volume=32|issue=4|pages=359–370|doi=10.1086/238616|jstor=1872611}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC&pg=PA110|title=The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918-2005|last=Ramet|first=Sabrina P.|publisher=Indiana University Press|year=2006|isbn=0-253-34656-8|pages=110–}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=a--6hauBIb4C&pg=PA53|title=Contemporary Yugoslavia: Twenty Years of Socialist Experiment|last=Vucinich|first=Wayne S.|last2=Tomasevich|first2=Jozo|publisher=University of California Press|year=1969|pages=53–|id=GGKEY:5JR74ERLNET}} == Дополнително читање == * {{Наведено списание|last=Aleksić|first=Dragan|year=2011|title=General Petar Pešić o Paktu 25. marta 1941|url=http://www.arhivyu.gov.rs/index.php?download_command=attachment&file_command=download&file_id=438941&file_type=oFile&modul=Core::FileManagement::cFileModul|journal=Архив|language=sr|publisher=Архив Југославије|volume=1–2|pages=114–130|access-date=2026-02-15|archive-date=2022-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809203522/http://arhivyu.gov.rs/index.php?download_command=attachment&file_command=download&file_id=438941&file_type=oFile&modul=Core%3A%3AFileManagement%3A%3AcFileModul|url-status=dead}} * {{Наведено списание|last=Batowski|first=Henryk|year=1968|title=Proposal for a Second Front in the Balkans in September 1939|url=https://ojs.lib.uom.gr/index.php/BalkanStudies/article/download/788/796|journal=Balkan Studies|volume=9|issue=2|pages=335–358}} * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=-84_kkgMf2QC&pg=PA132|title=The First Yugoslavia: Search for a Viable Political System|last=Dragnich|first=Alex N.|publisher=Hoover Press|year=1983|isbn=978-0-8179-7843-3|pages=132–}} * {{Наведено списание|last=Koljanin|first=Milan|year=2012|title=Pogled iz Vašingtona na martovske događaje 1941. u Beogradu|trans-title=Washington's View on the March Events in 1941 in Belgrade|journal=Istorija 20. Veka|language=sr|volume=1|pages=77–88|doi=10.29362/ist20veka.2012.1.kol.77-88|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Krizman|first=Bogdan|year=1977|title=Završni pregovori o pristupu Jugoslavije Trojnom paktu 1941. god.|url=http://www.historiografija.hr/hz/1976/HZ_29-30_47_KRIZMAN.pdf|journal=Historijski zbornik|language=hr|publisher=Savez povijesnih društava Hrvatske|pages=517–527|access-date=2026-02-15|archive-date=2016-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011224840/http://www.historiografija.hr/hz/1976/HZ_29-30_47_KRIZMAN.pdf|url-status=dead}} * {{Наведено списание|last=Krizman|first=Bogdan|year=1970|title=Pristup Jugoslavije Trojnom paktu u proljeće 1941. godine|journal=Zbornik Pravnog fakulteta|language=hr|volume=3–4|pages=377–404}} * {{Наведено списание|last=Mišina|first=Veljko Đurić|author-link=Veljko Đurić Mišina|year=2009|script-title=sr:Краљевина Југославија 1941.|trans-title=Kingdom of Yugoslavia in 1941|url=http://www.27mart.com/images/File/Veljko_Djuric_Kraljevina_Jugoslavija_1941_cir.pdf|journal=Okrugli sto 27. mart 1941: Knez Pavle u vihorima evropske politike [27 March 1941 Roundtable: Prince Paul in the whirlwinds of European policy]|language=sr|location=Belgrade|publisher=27. mart 1941}} * {{Наведување|last=Opačić|first=Petar|year=2003|trans_title=On accession of Yugoslavia to the Tripartite Pact in 1941|journal=Okrugli sto 27. mart 1941: Knez Pavle u vihorima evropske politike [27 March 1941 Roundtable: Prince Paul in the whirlwinds of European policy]|publisher=27. mart 1941|place=Belgrade|url=http://www.27mart.com/images/File/005%20Petar%20Opacic%20-%20O%20pristupanju%20Jugoslavije...%20_cir_.pdf|language=sr}} * {{Наведување|last=Popović|first=Vojin B.|trans_title=The Tripartite Pact and the March Events in 1941|year=1961|publisher=Politika|language=sr}} * {{Наведена книга|title=Ni rat ni pakt|last=Stojadinović|first=Milan|year=1963|location=Buenos Aires|language=sr|trans-title=Neither war nor pact|author-link=Milan Stojadinović}} == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.nspm.rs/istina-i-pomirenje-na-ex-yu-prostorima/knez-pavle-karadjordjevic-i-pristupanje-jugoslavije-trojnom-paktu.html|last=Sotirović|first=Vladislav B.|date=18 December 2011|publisher=NSPM|language=sr|script-title=sr:Кнез Павле Карађорђевић и приступање Југославије Тројном пакту}} [[Категорија:Политики во Втората светска војна]] [[Категорија:Сили на Оската]] [[Категорија:Договори од Втората светска војна]] [[Категорија:Договори на Третиот Рајх]] [[Категорија:Воени сојузи на Југославија]] [[Категорија:Договори на Кралство Југославија]] [[Категорија:Фашизам во Југославија]] [[Категорија:Југославија во Втората светска војна]] ost2h00tf3ez7zmnzo000ocnoypu6q3 Јакљан 0 1386878 5591365 5514017 2026-07-13T10:40:19Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591365 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Остров|name=Јакљан|image=Croatia P8165372 (3950565236).jpg|image_caption=Поглед кон островот|image_size=|map=Хрватска|native_name=|native_name_link=Croatian language|location=[[Јадранско Море]]|coordinates={{coord|42|44|28|N|17|49|06|E|region:HR_type:isle|display=title,inline}}|archipelago=[[Елафитски Острови]]|area_km2=3.4|highest_mount=|elevation_m=222|country=Хрватска|country_admin_divisions_title=[[Жупании во Хрватска|Жупанија]]|country_admin_divisions=[[Дубровничко-неретванска Жупанија|Дубровничко-неретванска]]|population=|population_as_of=|density_km2=}}'''Јакљан''' — ненаселен остров во [[Хрватска]], дел од архипелагот [[Елафитски Острови]], сместен крај брегот на јужна [[Далмација]]. Се наоѓа северозападно од [[Дубровник]] и западно од островот Шипан. Неговата површина е 3,4 километри квадратни и крајбрежјето изнесува 14,6 километри.<ref name="Duplancic-Cala-Ujevic"> {{Наведено списание|last=Duplančić Leder|first=Tea|last2=Ujević|first2=Tin|last3=Čala|first3=Mendi|date=June 2004|title=Coastline lengths and areas of islands in the Croatian part of the Adriatic Sea determined from the topographic maps at the scale of 1 : 25 000|url=https://hrcak.srce.hr/9636|format=PDF|journal=Geoadria|location=[[Zadar]]|volume=9|issue=1|pages=5–32|doi=10.15291/geoadria.127|access-date=2019-12-26|doi-access=free}}</ref> На островот се наоѓа детско одморалиште и рекреативен центар. Островот бил место на масовна егзекуција на 204 германски и хрватски воени заробеници од страна на [[Југословенски партизани|југословенските партизани]] во мај 1945 година.<ref name="Kalajdzic 2013">{{Наведени вести|url=http://slobodnadalmacija.hr/Dubrovnik/tabid/75/articleType/ArticleView/articleId/203252/Default.aspx|title=Ekshumacija na Jakljanu: ratni zarobljenici likvidirani metkom u zatiljak|last=Kalajdžić|first=Ahmet|date=22 February 2013|work=[[Slobodna Dalmacija]]|access-date=23 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606204915/http://slobodnadalmacija.hr/Dubrovnik/tabid/75/articleType/ArticleView/articleId/203252/Default.aspx|archive-date=6 June 2014|language=hr}}</ref> Откривањето и ексхумацијата на локалитетот започнал кон средината на февруари 2013 година. До 28 февруари биле пронајдени посмртните остатоци на 214 мажи.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.hrt.hr/index.php?id=vijesti-clanak&tx_ttnews%5Btt_news%5D=202895&tx_ttnews%5BbackPid%5D=866&cHash=9efcc4e99c|title=Na Jakljanu pronađeni posmrtni ostatci 117 žrtava|last=Jelavic|first=Grgo|date=25 February 2013|work=[[Hrvatska radiotelevizija]]|access-date=26 February 2013|language=hr}}</ref> Посмртните остатоци биле погребани во заедничка гробница на гробиштата на Дубровничкото домобранство на 1 март 2013 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://slobodnadalmacija.hr/Dubrovnik/tabid/75/articleType/ArticleView/articleId/203881/Default.aspx|title=Na dubrovačkom Domobranskom groblju pokopani posmrtni ostaci 214 njemačkih mornara|date=1 March 2013|work=[[Slobodna Dalmacija]]|access-date=7 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150725131227/http://www.slobodnadalmacija.hr/Dubrovnik/tabid/75/articleType/ArticleView/articleId/203881/Default.aspx|archive-date=25 July 2015|language=hr}}</ref> == Поврзано == * [[Дакса (остров)|Дакса]] == Наводи == {{Наводи|1}} == Извори == * [http://peljar.cvs.hr/show_place_info.php?id=723&type= Јакљан] на peljar.cvs.hr {{In lang|hr}} {{Острови во Хрватска}} [[Категорија:Острови во Јадранското Море]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Ненаселени острови]] [[Категорија:Острови во Хрватска]] p0s6w5ahbd7mzmc4wmcl85zoxsyq68t Руен (село) 0 1388522 5591337 5557658 2026-07-13T09:29:25Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591337 wikitext text/x-wiki {{Другизначења4|селото во Бугарија|други значења|Руен (појаснување)}} {{Инфокутија Населено место | name = Руен | native_name = | native_name_lang = bg | settlement_type = село | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_shield = | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Руен во Бугарија | latd =42.799787 |latNS =N | longd =27.282236 |longEW =E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Бургас (област)|Бургас]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Руен (општина)|Руен]] | leader_party = ДПС | leader_title = Градоначалник | leader_name = Ахмед Мехмед | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 25,877 | elevation_m = 288 | population_total = 3.162 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | postal_code_type = поштенски број | postal_code = 8540 | area_code = +359 05944 | website = {{URL|ruen.egov.bg}} }} [[Податотека:Мазни борби.jpg|мини|Боречки натпревари во селото]] '''Руен''' — село во Југоисточна [[Бугарија]], административен центар на [[Руен (Општина)|истоименета општина]] во [[Бургас (област)|Бургаската Област]]. Има население од околу 3.162 жители (2022).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> == Географија и местоположба == Селото е сместен на источниот дел на [[Стара Планина]]. Западно од него се наоѓа акумулацијата Јаб’лчево. Растојанието од Руен до регионалниот центар [[Бургас]] изнесува 43 км. == Историја == Писмени податоци за селото Руен постојат уште од [[15 век|XV век]], кога се наоѓало под името '''Офла-Улан'''. Подоцна станува познато како '''Уланли''' (од [[Арапски|арапскиот збор]] ''улан'' – „момче, чедо“). Покрај селото поминувал т.н. „''Пат на солта''“, кој го поврзувал [[Поморие|Анхиало]] со [[Провадија]].<ref>{{cite web|url=https://www.kmeta.bg/ruen/info|title=Информация за града|accessdate=17 октомври 2019|publisher=Кмета.bg}}</ref> Според пренесувањата, локацијата на денешното село датира барем од [[1788|1788 година]]. Селото било преименувано во '''Руен''' на [[1 септември]] [[1934|1934 година]]. Населението на Руен е претежно [[Турци|турско]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.ruen.egov.bg/ Мрежно место на Општина Руен]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Населени места во областа Бургас]] [[Категорија:Села во Бугарија]] 1ikw9sp0uqmsqbe2jvyir5p82j8cw2v Опан 0 1388905 5591339 5524053 2026-07-13T09:30:01Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591339 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Опан | native_name = Опан | native_name_lang = bg | settlement_type = село | image_skyline = Opan Village Center.jpg | image_caption = Поглед кон централниот дел на селото | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Опан во Бугарија | latd = 42 | latm = 17 | lats = 00 | latNS = N | longd = 25 | longm = 48 | longs = 00 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Стара Загора (област)|Стара Загора]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Опан (општина)|Опан]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Генчо Колев | area_total_km2 = 29,812 | elevation_m = 142 | population_total = 347 | population_as_of = 2022 | postal_code = 6070 | area_code = +359 4101 | website = {{URL|https://opan.bg/}} }} '''Опан''' ({{Langx|bg|Опан}}) — село во Јужна [[Бугарија]] и административен центар на Општина [[Опан (општина)|Опан]] во [[Стара Загора (област)|Старазагорската Област]]. Има население од околу 347 жители (2022).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> == Географија == Селото се наоѓа во [[Горнотракиска Низина|Горнотракиската Низина]], на околу 25 км југоисточно од регионалниот центар [[Стара Загора]]. Регионот е претежно земјоделски, а населбата е центар на истоимената општина, која опфаќа седум населени места. Поради рамничарскиот терен и плодната почва, главна стопанска гранка во општината е земјоделството (производство на житни култури). == Историја == Селото Опан настанало во средината на [[17 век]]. За првпат се споменува во османлиски даночен регистер од јануари [[1655]] година. Местоположбата на населбата се менувала неколку пати низ историјата, главно поради честите епидемии од чума на почетокот на [[19 век]]. За време на социјалистичкото управување во селото биле изградени училиште, здравствена служба, аптека, [[читалиште]] со богата библиотека, модерна зграда на општината за тоа време, [[ТКЗС]] (земјоделска задруга) и пекарница. Во реонот на селото функционирало претпријатие на ЗЗУ (Завод за мемориски уреди) – Стара Загора, кое по [[1990]] година било приватизирано и во моментов не функционира. Во современоста, населението на селото е во процес на стареење и бележи брз пад. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://opan.bg/ Мрежно место на Општина Опан] [[Категорија:Села во Бугарија]] [[Категорија:Населени места во областа Стара Загора]] 2eawhymxh3h6to5xrqwlz6uteb1cm44 Антоново 0 1388910 5591340 5524066 2026-07-13T09:30:43Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591340 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Антоново | native_name = Антоново | native_name_lang = bg | settlement_type = град | image_skyline = Antonovo - Bulgaria.jpg | image_caption = Поглед кон Антоново во зимно време | pushpin_map = Бугарија | pushpin_map_caption = Местоположба на Антоново во Бугарија | latd = 43 | latm = 08 | lats = 00 | latNS = N | longd = 26 | longm = 10 | longs = 00 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Земја | subdivision_name = [[Бугарија]] | subdivision_type1 = Област | subdivision_name1 = [[Трговиште (област)|Трговиште]] | subdivision_type2 = Општина | subdivision_name2 = [[Антоново (општина)|Антоново]] | leader_title = Градоначалник | leader_name = Хајредин Мехмедов | area_total_km2 = 25,076 | elevation_m = 433 | population_total = 1.478 | population_as_of = 2022 | timezone1 = [[EET]] | utc_offset1 = +2 | postal_code = 7970 | area_code = +359 6049 | website = {{URL|https://www.antonovo.bg/}} }} ''Антоново''' ({{Langx|bg|Антоново}}) — гратче во Североисточна [[Бугарија]], административен центар на општината [[Антоново (општина)|Антоново]] во [[Трговиште (област)|Трговишката Област]]. Гратчето се наоѓа во предпланинскиот дел на [[Стара Планина]]. Има население од околу 1.478 жители (2022).<ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-06-2022_2.txt Таблица на адресно регистрираните по постоянен и по настоящ адрес лица] oт дата 15.06.2022 г.</ref> == Географија == Антоново се наоѓа во североисточниот дел на [[Бугарија]], во рамките на Трговишката област. Градот е сместен во подножјето на [[Лиса Планина]], која што географски припаѓа на [[Предбалкан]]от (претпланинскиот појас на [[Стара Планина]]), што му дава специфична клима и живописни предели. Антоново е важна транзитна точка, бидејќи низ него минува главниот пат [[Софија]] – [[Варна]], што го прави клучен сообраќаен јазол во овој дел од државата. == Историја == Историјата на подрачјето на Антоново е тесно поврзана со неговата географска положба како крстопат помеѓу [[Велико Трново]] и [[Трговиште]]. ===Отомански период=== За време на отоманското владеење, населбата била позната под името '''Јајла ќој''' (на турски: ''Yayla köy''). Селото се развивало како земјоделско средиште, користејќи ги природните поволности на ридскиот терен на Предбалканот. ===Модерна епоха=== Во [[1934]] година, по одлука на тогашната бугарска влада за преименуване на местата со отомански имиња, селото било преименувано во '''Пољаница'''. Подоцна дд [[8 декември]] [[1949]] година комунистичката влада го преименувала во '''Антоново''' во чест на комунистичкиот деец Антон Крстев, кој загинал во борба во регионот на 1 јануари 1944 година.<ref>{{cite web | publisher = БСП Област Търговище | year = 2022 | url = https://targovishte.bsp.bg/municipality/antonovo.html | title = За община Антоново и ОбС на БСП | work = targovishte.bsp.bg | accessdate = 15 јануари 2022}}</ref> Во текот на [[20 век]], Антоново се развило како регионален административен и стопански центар. Со развојот на инфраструктурата и изградбата на главниот пат што ги поврзува [[Софија]] и [[Варна]], значењето на населбата се зголемило. Антоново официјално добило статус на [[град]] на [[22 декември]] [[1974]] година. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://www.antonovo.bg Мрежно место на Општина Антоново] [[Категорија:Градови во Бугарија]] [[Категорија:Населени места во областа Трговиште]] hjr23j45kfgxtvdqiq87hepghmfc8om Ото Адо 0 1389128 5591439 5526933 2026-07-13T11:54:49Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5591439 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Ото Адо | fullname = Нана Ото Адо<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Ghana (GHA) |publisher=[[FIFA]] |page=14 |date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022}}</ref> | image = [[Податотека:Otto Addo – Tag der Legenden 2016 02.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.89}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1975|6|9}}<ref>{{Cite web |title=Otto Addo - Soccer Player - Hamburg |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/soccer/player.php?ID=3 |access-date=11 March 2024 |website=www.ghanaweb.com}}</ref> | cityofbirth = [[Хамбург]] | countryofbirth = [[Западна Германија]] | nationality = {{flagsport|GHA}} [[Гана]] | currentclub = {{Naz|FUrep|GHA}} (селектор) | clubnumber = | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | retired = 2008 <small>(33 г.)</small> | years1 = 1992-1993 | caps1 = ? | goals1 = ? | clubs1 = {{Fb team Bramfelder SV}} | years2 = 1993-1996 | caps2 = 80 | goals2 = 4 | clubs2 = {{Fb team VfL 93 Hamburg}} | years3 = 1996-1999 | caps3 = 97 | goals3 = 20 | clubs3 = {{Fb team Hannover}} | years4 = 1999-2005 | caps4 = 75 | goals4 = 11 | clubs4 = {{Fb team Borussia Dortmund}} | years5 = 2005-2007 | caps5 = 19 | goals5 = 0 | clubs5 = {{Fb team Mainz 05}} | years6 = 2007-2008 | caps6 = 4 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team HSV}} | nationalyears1 = 1999-2006 |nationalcaps1 = 15 |nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|GHA}} [[Фудбалска репрезентација на Гана|Гана]] | manageryears1 = 2022 |managerclubs1 = {{Naz|FUrep|GHA}} | manageryears2 = 2024- |managerclubs2 = {{Naz|FUrep|GHA}} }} '''Нана Ото Адо''' (роден на [[9 јуни]] [[1975]] година, во [[Хамбург]]) — [[Гана|гански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Во моментов ја води [[Фудбалска репрезентација на Гана|репрезентацијата на Гана]]. == Биографија == Роден е во [[Хамбург]], [[Западна Германија]], од [[Гана|гански]] родители.<ref name=":1">{{Cite web |last=Teye |first=Prince Narkortu |date=5 April 2021 |title=Otto Addo: Former Ghana star and Borussia Dortmund assistant coach opens up on future |url=https://www.goal.com/en-gh/news/otto-addo-former-ghana-star-and-borussia-dortmund-assistant/jh4j1p9uta4c1c0o5yfeoh4ia |access-date=14 May 2021 |website=Goal.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Otto Addo|url=https://gh.soccerway.com/coaches/otto-addo/270941/|access-date=15 May 2021|website=Soccerway|archive-date=21 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321094816/https://gh.soccerway.com/coaches/otto-addo/270941/|url-status=dead}}</ref> == Технички карактеристики == ===Играч=== Својата кариера ја започнал како [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офанзивен играч од средниот ред]], но заради одличниот дриблинг и брзината кои ги поседувал подоцна бил најчесто користен како [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]], и тоа на двете страни од теренот.<ref name="World Footballers">{{cite web |title=Addo, Otto |url=http://www.worldfootballers.com/player.php/otto--addo-356.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610140323/http://www.worldfootballers.com/player.php/otto--addo-356.html |archive-date=10 June 2008 |access-date=7 February 2008 |publisher=worldfootballers.com }}</ref> Покрај тоа, тој бил користен и како [[Среден ред (фудбал)|внатрешен играч од средниот ред]], па дури и како [[Напад (фудбал)|напаѓач]].<ref name="World Footballers"/> Силен во ситуации еден на еден, со одлична физичка подготвеност и добра техника, тој бил креативен играч способен добро да центрира и да создава шанси за соиграчите;<ref name="World Footballers"/> иако поретко, некогаш и тој самиот знаел да ги завршува акциите и да постигнува голови. ===Тренер=== Како тренер Адо најчесто ја користи [[4-2-3-1]] формацијата и најмногу се фокусира врз дисциплина, пресинг и брза транзиција. ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Адо ја започнал својата кариера во 1991 година во родниот град [[Хамбург]], со екипата на [[ФК Хамбургер|Хамбургер]], а потоа играл за малите екипи од градот како [[ФК Брамфелдер|Брамфелдер]] и [[ФК Хамбург 93|Хамбург 93]] (1992-1996).<ref name=":2">{{Cite web|title=Otto Addo|url=https://www.kicker.de/otto-addo/laufbahn/2-bundesliga/1998-99/hannover-96 |access-date=14 May 2021|website=[[Kicker (magazine)|Kicker]]}}</ref> ===Хановер 96=== Во 1996 година, Адо преминал во екипата на [[ФК Хановер 96|Хановер 96]], која во тоа време се натпреварувала во [[Регионална лига на Германија - Север|Регионалната лига Север]] (третото ниво во германскиот фудбал), истата од која тој во претходната сезона испаднал со Хамбург 93. Тој оставил силен впечаток постигнувајќи 7 гола во неговата прва сезона во Хановер,<ref>{{Cite web |title=Otto Addo - Soccer Player - Hamburg |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/soccer/player.php?ID=3 |access-date=11 March 2024 |website=www.ghanaweb.com}}</ref> кој во составот тогаш ги имал и идните ѕвезди [[Џералд Асамоа]] (уште еден фудбалер со ганско потекло) и [[Фабијан Ернст]]. Тимот го освоил првото место и постигнал преку 100 гола во првенството таа сезона, но потклекнал пред [[ФК Енерги Котбус|Енерги Котбус]] во плејофот за промоција во 1997 година. Во сезоната 1997-1998, Адо одиграл 30 од 34 натпревари на својот тим во првенството и постигнал 6 гола, со што придонел за освојувањето на промоција во [[Втора Бундеслига|2. Бундеслига]]. На 24 септември 1997 година, тој го постигнал својот прв гол во [[Фудбалски куп на Германија|Купот на Германија]], победничкиот во изненадувачкиот успехот со 2-1 и елиминацијата на прволигашот [[ФК Минхен 1860|Минхен 1860]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/hannover-gegen-muenchen-1997-dfb-pokal-501198/analyse|title=DFB Pokal 1997/98 2. Runde - Hannover 2:1 1860 Munchen|publisher=kicker|access-date=15 март 2026}}</ref> Во својата трета и последна сезона со Хановер, тој одиграл 30 натпревари и постигнал 7 гола во [[2. Бундеслига 1998-1999|2. Бундеслига]], завршувајќи како втор најдобар стрелец на ''„96-ките“'' во првенството зад [[Маркус Кројц]] кој постигнал еден гол повеќе. Тимот за малку не успеал да избори втора последователна промоција завршувајќи на четвртото место со само еден бод зад тимот пред нив. ===Борусија Дортмунд=== Во летото 1999 година, Адо потпишал за [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]], што му овозможува да се натпреварува во најсилната лига на Германија. Своето деби за клубот го направил на 17 септември во победата со 3-0 во гости над Минхен 1860, забележувајќи притоа и асистенција во тој натпревар за голот на [[Фреди Бобиќ]]. Пет дена подоцна, тој дебитирал во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] запишувајќи уште една асистенција (повторно за Бобиќ) во победата со 3-1 на домашен терен над {{Fb team (N) Boavista}}. Својот прв гол како играч на Борусија Дортмунд го постигнал на 27 октомври 1999, во ремито 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Feyenoord}} во Лигата на шампионите. Својот прв гол во [[Прва Бундеслига (фудбал)|Бундеслигата]] го постигнал на 6 ноември 1999, во ремито 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Bayer Leverkusen}}. Својата прва сезона на [[Сигнал Идуна Парк|Вестфален]] ја завршил со вкупно 30 настапи (22 во првенството, 5 во Лигата на шампионите, 2 во Купот на УЕФА и 1 во Лига купот) и 3 постигнати гола. По добрата прва сезона со ''„милионерите“'', во втората, Адо ја имал најдобрата сезона во својата кариера; тој постигнал 9 гола и имал 6 асистенции во [[Прва Бундеслига 2000-2001|Бундеслигата]], помагајќи му на клубот да го освои третото место и да се врати во Лигата на шампионите. На 12 мај 2001 година, тој постигнал два гола првпат во својата кариера во победата со 1-4 на гости над [[ФК Унтерхакинг|Унтерхакинг]]. Во сезоната 2001-2002, Адо станал шампион во Бундеслигата, но не можел да придонесе многу за успехот пропуштајќи го поголемиот дел од сезоната поради повреда заработена во натпреварот од [[Лига куп на Германија 2001|Лига купот на Германија]] против {{Fb team (N) Freiburg}} на 15 јули 2001. Магнетната резонанца покажала скинати лигаменти на десното коленото, поради што на 22 јули играчот бил опериран во клиниката на светски познатиот хирург специјалист за колено, д-р Ричард Стедман, во [[Вејл]], [[Колорадо]].<ref>{{cite news | date= 16 July 2001 | url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/artikel.php?ID=16659 | title=Injury KO for Otto Addo | publisher=Ghanaweb | access-date= 16 July 2001}}</ref> Адо се вратил во акција во завршницата од сезоната забележувајќи 8 настапи во првенството за идниот шампион на Германија; исто така, тој играл и во [[Финале на Купот на УЕФА во 2002 година|финалето]] на [[Куп на УЕФА 2001-2002|Купот на УЕФА]], загубено со 3-2 од Фејенорд на 8 мај 2002 во [[Ротердам]], заменувајќи го [[Евертон Енрике де Соуса|Евертон]] во 61-вата минута.<ref>{{cite news | date=8 May 2002 | url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/uefa_cup/1973191.stm | title=Feyenoord seal Uefa Cup win | publisher=BBC | access-date= 8 May 2002}}</ref> Во следните сезони, повредите му прават се повеќе проблеми и бројот на настапите стануваат ограничени, така што Адо одиграл само 21 натпревар во последените три сезони во клубот. На 24 септември 2003 година, кариерата на Адо била под закана откако повторно го повредил проблематичното десно колено, по трет пат, во победата на Дортмунд со 2–1 над [[ФК Австрија Виена|Австрија Виена]] во [[Куп на УЕФА 2003-2004|Купот на УЕФА]].<ref>{{cite news | date=30 September 2003 | url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/artikel.php?ID=43887 | title=Otto Addo's Injury Not Career Threatening | publisher=Ghanaweb | access-date= 30 September 2003}}</ref> Тој го започнал натпреварот, но бил заменет по само 38 минути.<ref>{{cite news | date= 25 September 2003 | url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/artikel.php?ID=43592 | title=Addo's career under threat after injury | publisher=Ghanaweb | access-date= 25 September 2003}}</ref> После долга пауза од споменатата повреда, тој се вратил во акција на 29 јануари 2005 година, во натпреварот против {{Fb team (N) Borussia Monchengladbach}} (1-1). Својот последен натпревар за Дортмунд го одиграл на 21 мај 2005, во победата со 2-1 над [[ФК Ханза Росток|Ханза Росток]]. Вкупно за Борусија Дортмунд одиграл 98 натпревари и потигнал 16 голови. ===Мајнц 05 и Хамбургер=== На 26 мај 2005 година, Адо потпишал двегодишен договор со екипата на [[ФК Мајнц 05|Мајнц 05]], продолжувајќи ја својата кариера во Бундеслигата.<ref name="Mainz">{{cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Addo-joins-German-side-Mainz-82302|title=Addo joins German side Mainz|publsiher=GhanaWeb|date=26 мај 2005|acccess-date=15 март 2026}}</ref> Тренерот на Мајнц, [[Јирген Клоп]], изјавил за трансферот на Адо дека „добиле разноврсен играч од средниот ред, кој има големо искуство на меѓународната сцена пред серијата на повреди и дека клубот ќе се обиде да му пружи шанса да го достигне тоа нив повторно“.<ref name="Mainz"/> Сепак, и покрај укажаната шанса Адо не успеал да импресионира, завршувајќи на клупата во последните натпревари од сезоната. По уште поразочарувачката втора сезона во која одиграл само 3 натпревари, тој го напуштил Мајнц без ниту еден постигнат гол по истекот на неговиот договор. На 9 август 2007 година, Адо потпишал тригодишен договор со [[ФК Хамбургер|Хамбургер]],<ref>{{cite news |date=9 August 2007 |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/6938949.stm |title=Hamburg in shock Addo swoop |publisher=BBC |access-date=9 August 2007}}</ref> првично наизменично со резервите и првиот тим. Додека бил во Хамбург, Адо ги откри своите цели за Хамбургер во интервју за HSVLIVE,<ref>{{cite news |date=27 July 2007 |url=http://www.hsv.de/index.php?id=20662 |title=Es ist eine große Ehre für mich |publisher=HSV |access-date=27 July 2007 |language=de |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070818000603/http://www.hsv.de/index.php?id=20662 |archive-date=18 August 2007 }}</ref> исто така, осврнувајќи се на други теми. Во 2008 година, тој го објавил своето пензионирање од играњето фудбал на 33-годишна возраст, откако одиграл само 4 натпревари со првиот тим на Хамбургер.<ref name=":3">{{Cite web |last=Gyimah |first=Edmund Okai |date=18 July 2013 |title=Otto Addo appointed as Hamburg Under-19 coach |url=https://www.goal.com/en-gh/news/4389/ghanaian-football/2013/07/18/4125820/otto-addo-appointed-as-hamburg-under-19-coach |access-date=14 May 2021 |website=Goal.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |last=Appiah |first=Samuel Ekow Amoasi |date=6 April 2021 |title=2006 World Cup star Otto Addo reveals the path to his coaching career at Borussia Dortmund |url=https://www.modernghana.com/sports/1072868/2006-world-cup-star-otto-addo-reveals-the-path.html |access-date=14 May 2021 |website=Modern Ghana}}</ref> [[File: Czech_Republic_versus_Ghana_at_2006_World_Cup_Otto_Addo_cropped.jpg|thumb|Адо играјќи за Гана на [[Светско првенство во фудбал 2006|СП 2006]].]] ==Репрезентативна кариера== Иако е роден во [[Германија]], Адо на репрезентативно ниво ја претставувал [[Фудбалска репрезентација на Гана|Гана]] седум години, почнувајќи од 1999 година.<ref>{{cite news | date= 18 June 2006 | url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/artikel.php?ID=106040 | title=Otto Addo living the dream with Ghana | publisher=Ghanaweb | access-date= 18 June 2006}}</ref> Своето деби го имал на 28 февруари 1999 година, во натпревар против {{NazNB|FUrep|ERI}} добиен со 5-0 во квалификациите за Африканскиот куп на нации 2000.<ref>{{cite news | date= 1 March 1999 | url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/artikel.php?ID=5390 | title=Black Stars rout Eritrea 5–0 | publisher=Ghanaweb| access-date= 23 September 2015}}</ref> Откако Гана се квалификувала, следната година, тој бил повикан во репрезентацијата за [[Африкански куп на нации 2000|споменатото натпреварување]], постигнувајќи го притоа и својот прв гол за ''„Црните ѕвезди“'' за време на турнирот, во победата со 2-0 над {{NazNB|FUrep|TGO}} во групната фаза. Шест години подоцна, тој бил повикан во составот за [[Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство 2006]] во [[Германија]]. Тој го започнал првиот натпревар на турнирот против {{NazNB|FUrep|CZE}} во [[Келн]], кој Гана го добила со 2-0. Вториот и последен настап на првенството го имал во победата со 2-1 над {{NazNB|FUrep|USA}}, која на ганците им овозможила пласман во осминафиналето во кое биле елиминирани после поразот од {{NazNB|FUrep|BRA}} со 3-0. ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|GHA}} {{Cronopar|28-2-1999|Акра|GHA|5|0|ERI|-|Квал. за АФКОН|2000|13={{subon|62}}}} {{Cronopar|12-11-1999|Каиро|EGY|1|2|GHA|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|22-1-2000|Акра|GHA|1|1|CMR|-|АФКОН|2000|Прва фаза|13={{suboff|67}}}} {{Cronopar|27-1-2000|Акра|GHA|2|0|TGO|1|АФКОН|2000|Прва фаза|13={{suboff|88}}}} {{Cronopar|31-1-2000|Акра|GHA|0|2|CIV|-|АФКОН|2000|Прва фаза|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|6-2-2000|Дурбан|RSA|1|0|GHA|-|АФКОН|2000|Четвртфинале|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|9-7-2000|Кумаси|GHA|5|0|SLE|-|Квал. за СП|2002|13={{suboff|51}}}} {{Cronopar|8-10-2000|Акра|GHA|4|1|ZIM|-|Квал. за АФКОН|2002|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|28-1-2001|Кумаси|GHA|1|3|LBR|-|Квал. за СП|2002|13={{yel|42}} {{suboff|56}}}} {{Cronopar|7-9-2002|Кампала|UGN|1|0|GHA|-|Квал. за АФКОН|2004}} {{Cronopar|1-3-2006|Фриско (Тексас)|MEX|1|0|GHA|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-5-2006|Милхајм на Рур|TUR|1|1|GHA|-|Пријателска}} {{Cronopar|29-5-2006|Лестер|JAM|1|4|GHA|-|Пријателска|13={{subon|84}}}} {{Cronopar|17-6-2006|Келн|CZE|0|2|GHA|-|Светско првенство|2006|Прва фаза|13={{yel|18}} {{suboff|46}}}} {{Cronopar|22-6-2006|Нирнберг|GHA|2|1|USA|-|Светско првенство|2006|Прва фаза|13={{subon|46}}}} {{Cronofin|15|1}} ==Тренерска кариера== Адо ја започнал својата тренерска кариера во неговиот последен клуб Хамбургер во 2009 година, а потоа работел како тренер на младинскиот тим и помошник тренер до 2015 година.<ref name=":1">{{Cite web |last=Teye |first=Prince Narkortu |date=5 April 2021 |title=Otto Addo: Former Ghana star and Borussia Dortmund assistant coach opens up on future |url=https://www.goal.com/en-gh/news/otto-addo-former-ghana-star-and-borussia-dortmund-assistant/jh4j1p9uta4c1c0o5yfeoh4ia |access-date=14 May 2021 |website=Goal.com}}</ref> Во декември 2013 година, Адо бил назначен за шеф на [[Скаут (спорт)|скаут]] службата на [[Фудбалска репрезентација на Гана|ганската репрезентација]] пред [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првенство 2014]] и [[Африкански куп на нации 2015|Африканскиот куп на нации 2015]].<ref>{{cite web|url=http://sports.peacefmonline.com/pages/soccer/201312/183016.php|title=Hamburg Coach Otto Addo To Join Ghana Coaching Staff At 2014 World Cup|work=sports.peacefmonline.com|date=16 December 2013|access-date=24 December 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131225123336/http://sports.peacefmonline.com/pages/soccer/201312/183016.php|archive-date=25 December 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gh/news/4389/ghana/2013/12/16/4482814/otoo-addo-to-join-ghana-bench-at-2014-world-cup |title= Otoo Addo to join Ghana bench at 2014 World Cup|work=Goal.com|date=16 December 2013|access-date =24 December 2013 | first = Kent | last = Mensah}}</ref> Во април 2019 година, било објавено дека Адо ќе работи за неговиот поранешен клуб [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]] како „тренер на таленти“, откако претходно имал слична улога во [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/47987337|title=Borussia Dortmund welcome Ghana's Addo to coaching staff|date=19 April 2019| website = BBC Sport | access-date = 23 April 2019}}</ref> од 2017. Во декември 2020 година, тој бил унапреден во помошник тренер на тренерот на првиот тим, [[Един Терзиќ (фудбалер)|Един Терзиќ]], кој ја презел таа улога по отпуштањето на [[Лусјен Фавр]].<ref>{{Cite web |last=Appia h|first=Samuel Ekow Amoasi |date=14 December 2020 |title=Ex-Ghana international Otto Addo named assistant coach at Borussia Dortmund |url=https://www.modernghana.com/sports/1049685/ex-ghana-international-otto-addo-named-assistant.html |access-date=14 May 2021 |website=Modern Ghana}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 December 2020 |title=Ghana's Otto Addo named assistant coach at Borussia Dortmund |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ghana-s-Otto-Addo-named-assistant-coach-at-Borussia-Dortmund-1132727 |access-date=14 May 2021 |website=Ghana Web}}</ref> По назначувањето на Терзиќ за технички директор и назначувањето на [[Марко Розе]] за тренер, Адо ја продолжил својата работа повторно како „тренер на таленти“. На 25 септември 2021 година, [[Фудбалски сојуз на Гана|Фудбалскиот сојуз на Гана]] објавил дека го назначиле Адо за еден од двајцата помошници на новиот селектор на Гана, [[Милован Рајевац]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/ghana-appoint-borussia-dortmund-assistant-coach-addo-as-new/8c78dw8ppiu51gyvunk9uzezx |title=Ghana appoint Borussia Dortmund assistant coach Addo as new Black Stars deputy trainer |last=Teye |first=Prince Narkortu |date=24 September 2021 |access-date=25 September 2021 |website=goal.com |language=}}</ref> На 9 февруари 2022 година, Фудбалскиот сојуз на Гана објавил дека го назначил Адо за привремен селектор на [[Фудбалска репрезентација на Гана|репрезентацијата]] пред финалните плејоф натпревари на Гана за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] против [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]].<ref>{{Cite web|last=|first=|date=9 February 2022|title=Chris Hughton appointed as Technical Advisor to new Black Stars Technical team|url=https://www.ghanafa.org/chris-hughton-appointed-as-technical-advisor-to-new-black-stars-technical-team|access-date=10 February 2022|website=Ghana Football Association|language=}}</ref> На 29 март 2022 година, тој ја квалификувал Гана (поради правилото за гол во гости) на Светското првенство 2022 во [[Катар]], откако во [[Абуџа]] одиграле нерешено 1–1 (0-0 било во првиот натпревар) што било доволно за ''„Црните ѕвезди“'' да се квалификуваат за својот четврти Мундијал во историјата.<ref>{{Cite web |title=Nigeria vs Ghana match highlights: Black Stars qualify for Qatar 2022 with Thomas Partey goal |url=https://www.bbc.com/pidgin/sport-60917628 |website=BBC Sport |date=29 March 2022 }}</ref> На Светското првенство 2022, Гана под водството на Адо - кој станал првиот Ганец кој играл како играч и тренер на Светско првенство<ref>{{Cite web |date=31 March 2022 |title=Otto Addo becomes first Ghanaian footballer to qualify for the World Cup both as a player and a coach |url=https://ghanasoccernet.com/otto-addo-becomes-first-ghanaian-footballer-to-qualify-for-the-world-cup-both-as-a-player-and-a-coach |access-date=5 December 2022 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 November 2022 |title=World Cup 2022: Otto Addo sets record after Ghana beat South Korea in Qatar |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-otto-addo-sets-record-after-ghana-beat-south-korea-in-qatar |access-date=5 December 2022 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref> - го загубила својот прв натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]] со 3–2, но го добила вториот натпревар во групата против [[Фудбалска репрезентација на Јужна Кореја|Јужна Кореја]] со 3–2. Пет дена подоцна, Гана загубила од [[Фудбалска репрезентација на Уругвај|Уругвај]] и била елиминирана од турнирот уште во групната фаза.<ref>{{Cite web |date=2 December 2022 |title=Uruguay go out of World Cup 2022 despite 2-0 win over Ghana – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/02/ghana-v-uruguay-world-cup-2022-live-score-updates |access-date=2 December 2022 |website=the Guardian |language=en}}</ref> Пред почетокот на Светското првенство, Адо навестил дека ќе си замине по завршувањето на Светското првенство без оглед на исходот.<ref>{{Cite web |last=Omotto |first=Joel |date=18 October 2022 |title=Otto Addo: Black Stars coach hints he could leave Ghana after World Cup |url=https://www.goal.com/en-gh/news/otto-addo-black-stars-coach-hints-he-could-leave-ghana-after-world-cup/blt3a0a36620b990a8d |access-date=3 December 2022 |website=Goal}}</ref> По нивниот последен натпревар од групата, Адо поднел оставка од функцијата селектор на Гана за да се фокусира на својата улога како тренер на таленти во Борусија Дортмунд.<ref>{{Cite web |url=https://www.kicker.de/ich-mag-meine-rolle-in-dortmund-addo-nicht-mehr-trainer-ghanas-928094/artikel |title="Ich mag meine Rolle in Dortmund": Addo nicht mehr Trainer Ghanas |website=[[Kicker (magazine)|Kicker]] |language=de |date=2 December 2022 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Garrick |first=Omar |date=2 December 2022 |title=Addo to step down as Ghana coach after elimination |url=https://www.nytimes.com/athletic/3962216/2022/12/02/otto-addo-ghana-world-cup-manager/ |access-date=6 December 2022 |website=The Athletic |language=}}</ref> Адо ја открил одлуката да ја напушти функцијата селектор на Гана, посочувајќи дека одлуката всушност и не била целосно само во неговите раце. == Тренерска статистика == === Репрезентации === ''Статистиката е ажурирана на 17 март 2025''. ; Гана {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan="2"|Сезона !rowspan="2"|Репрезентација !rowspan="2"|Натпреварување !rowspan="2"|Пласман !colspan="5"|Учинок !colspan="5"|Голови |- !Одиграни !Победи !Нерешени !Изгубени !Успешност % !width=40|ДГ !width=40|ПГ !width=40|ГР |- |- || мар. 2022 (баражи) || rowspan="7" | {{Naz|FUrep|GHA}} || [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|Квал. за СП 2022]] || '''''1. место во групата Г''''', '''''се квалификувале преку плејоф''''' {{WDL|2|0|2|0}} || 1 || 1 || 0 |- | 2022 || [[Квалификации за Африканскиот куп на нации 2023|Квал. за АФКОН 2023]] || ''Поднел оставка, ? во групата Е'' {{WDL|2|1|1|0}} || 4 || 1 || +3 |- | ное.-дек. 2022 || [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство 2022]] || ''Групна фаза (4. место во групата Х)'' {{WDL|3|1|0|2}} || 5 || 7 || -2 |- | 2024 || [[Квалификации за Африканскиот куп на нации 2025|Квал. за АФКОН 2025]] || '' 4. место во групата Ф'' {{WDL|6|0|3|3}} || 3 || 7 || -4 |- | јун. 2024 || rowspan="2"|[[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|Квал. за СП 2026]] || rowspan="2"|''наз.'', '''1, место во грпата И, се квалификувале''' {{WDL|2|2|0|0}} || 6 || 4 || +2 |- | 2025 {{WDL|6|5|1|0}} || 16 || 1 || +15 |- | од 2022 || [[Пријателска|Пријателски]] || {{WDL|11|4|1|6}} || 15 || 17 || -2 |- ! colspan="4" | Вкупно Гана {{WDLtot|32|13|8|11}} || 50 || 38 || +12 |} ==Титули== ; Борусија Дортмунд *'''{{Трофеј-Бундеслига}} [[Бундеслига]]''' : 1 : 2001-2002 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Гана |image3=Flag of Ghana.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/addo-otto/UVAR4Plq/ Ото Адо на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/otto-addo/profil/spieler/102 Ото Адо на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/bio/_/id/13983/otto-addo Ото Адо на espn] *[https://fbref.com/en/players/5a90e8df/Otto-Addo Ото Адо на fbref] {{Состав на Гана на СП фудбал 2006}} {{Состав на Гана на СП фудбал 2022}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Адо, Ото}} [[Категорија:Германски фудбалери]] [[Категорија:Гански фудбалери]] [[Категорија:Германски фудбалски тренери]] [[Категорија:Гански фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Хановер 96]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мајнц 05]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Хамбургер]] [[Категорија:Луѓе од Хамбург]] [[Категорија:Живи луѓе]] ht5qw61y7cmzwiumlju7ddu5zb0q4jx Convolvulus betonicifolius 0 1389291 5590956 5526162 2026-07-12T14:24:44Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5590956 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Taxobox | name = Convolvulus betonicifolius | status = | image = Convolvulus betonicifolius.jpg | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Magnoliophyta | classis_sv = [ | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = | familia_sv = | familia = Convolvulaceae | genus_sv = | genus = Convolvulus | species_sv = | species = '''Convolvulus betonicifolius''' | taxon = Convolvulus betonicifolius | taxon_authority = [[Mill.]] | range_map = | range_map_caption = Utbredningsområde | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Convolvulus betonicifolius''''' е растение опишано од [[Филип Милер]], дел од [[Род (биологија)|родот]] [[Convolvulus]] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Повивки]].<ref name="dyn">[http://www.dyntaxa.se/taxon/info/223421?changeRoot=True Dyntaxa Convolvulus betonicifolius]</ref> Видот расте во Европа.<ref name="dyn" /> == Опис == Повеќегодишно влакнесто тревесто растение. Стеблото тенко, до 1 метар долго, увивно или ползечко со стрчести влакна. Листовите триаголно-јајцевидни или триаголно-ланцетни, 15–50 мм долги, 15–35 мм широки, во основата копјевидни или срцевидни, препокриени со ретки или густи влакна, со 8–30 мм долга лисна дршка. Цветовите поединечни или по 2–3 во пазувите на листовите. Цветните дршки со куси и долги стрчести влакна, со 2 линејни брактеоли. Дршката на соцветието најчесто подолга, поретко еднаква или покуса од пазувниот лист. Чашкините ливчиња нееднакви, препокриени со густи куси влакна, а надворешните чашкини ливчиња издолжено-елиптични со кусо шилче во врвниот дел. Внатрешните чашкини ливчиња широко елиптични или јајцевидни, во врвниот дел заострени или зашилени, по рабовите со тесен ципест раб. Венчето 28–40 мм во должина, широко инковидно, до 4 пати подолго од чашката, обично бледорозово до жолтеникаво, од надворешната страна со 5 надолжни влакнести пруги. Прашниците со нееднаква должина. Плодот јајцевидна кутијка околу 8–10 мм долга, со густи влакна и со 3–4 семки. Семките се кафеави, голи со брадавичести израстоци.<ref name="Флора на РМ">Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 74, издавач: МАНУ, Скопје, 2010</ref> == Во Македонија == Расте покрај патишта, ниви, како плевелно или рудерално растение. Познато за [[Скопската Котлина]] – [[Гази Баба (парк-шума)|Гази Баба]], [[Петровец]], [[Идризово]], [[Кондово]], [[Љубин]].<ref name="Флора на РМ" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Convolvulus betonicifolius|Convolvulus betonicifolius}} * {{Викивидови|Convolvulus betonicifolius|Convolvulus betonicifolius}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Повивки]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 800erq5rrunmj4ukqx02ixn5s1rclx1 5590958 5590956 2026-07-12T14:25:48Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590958 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Taxobox | name = Convolvulus betonicifolius | status = | image = Convolvulus betonicifolius.jpg | image_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Magnoliophyta | classis_sv = [ | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = | familia_sv = | familia = Convolvulaceae | genus_sv = | genus = Convolvulus | species_sv = | species = '''Convolvulus betonicifolius''' | taxon = Convolvulus betonicifolius | taxon_authority = [[Mill.]] | range_map = | range_map_caption = Utbredningsområde | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Convolvulus betonicifolius''''' е растение опишано од [[Филип Милер]], дел од [[Род (биологија)|родот]] [[Convolvulus]] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Повивки]].<ref name="dyn">[http://www.dyntaxa.se/taxon/info/223421?changeRoot=True Dyntaxa Convolvulus betonicifolius]</ref> Видот расте во Европа.<ref name="dyn" /> == Опис == Повеќегодишно влакнесто тревесто растение. Стеблото тенко, до 1 метар долго, увивно или ползечко со стрчести влакна. Листовите триаголно-јајцевидни или триаголно-ланцетни, 15–50 мм долги, 15–35 мм широки, во основата копјевидни или срцевидни, препокриени со ретки или густи влакна, со [[лисна петелка]] долга од 8 до 30 мм. Цветовите поединечни или по 2–3 во пазувите на листовите. Цветните дршки со куси и долги стрчести влакна, со 2 линејни брактеоли. Дршката на соцветието најчесто подолга, поретко еднаква или покуса од пазувниот лист. Чашкините ливчиња нееднакви, препокриени со густи куси влакна, а надворешните чашкини ливчиња издолжено-елиптични со кусо шилче во врвниот дел. Внатрешните чашкини ливчиња широко елиптични или јајцевидни, во врвниот дел заострени или зашилени, по рабовите со тесен ципест раб. Венчето 28–40 мм во должина, широко инковидно, до 4 пати подолго од чашката, обично бледорозово до жолтеникаво, од надворешната страна со 5 надолжни влакнести пруги. Прашниците со нееднаква должина. Плодот јајцевидна кутијка околу 8–10 мм долга, со густи влакна и со 3–4 семки. Семките се кафеави, голи со брадавичести израстоци.<ref name="Флора на РМ">Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 74, издавач: МАНУ, Скопје, 2010</ref> == Во Македонија == Расте покрај патишта, ниви, како плевелно или рудерално растение. Познато за [[Скопската Котлина]] – [[Гази Баба (парк-шума)|Гази Баба]], [[Петровец]], [[Идризово]], [[Кондово]], [[Љубин]].<ref name="Флора на РМ" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Convolvulus betonicifolius|Convolvulus betonicifolius}} * {{Викивидови|Convolvulus betonicifolius|Convolvulus betonicifolius}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Повивки]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 3qi1je9xeod2r1mqgb7lz6i4zenil4e Коливан, Алтајски крај 0 1390104 5591342 5531751 2026-07-13T09:31:56Z Тиверополник 1815 #WPWPMK 5591342 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Село Колывань 4.jpg|мини|Поглед кон селото]] {{Coord|51.313889|N|82.570278|E|source:ruwiki_region:RU_type:city}} '''Коливан''' ({{Langx|ru|Колыва́нь}}) е рурална населба, село во Куринскиот округ сместен во [[Алтајски Крај|Алтајскиот крај]], [[Русија]], на падините на [[Kolyvan Range|Коливанскиот планински масив]]. Коливан е основан во првата половина на 18 век, поради изградба на фабрика за топење [[бакар]] и [[сребро]] која работела до 1799 година, а почнувајќи од 1786 година, таканаречената „полирачка мелница“ (фабрика за полирање и лапидарство од 1802 година) произведувала декоративни предмети за кралскиот двор, како што се [[Вазна|вазни]], [[Камин|камини]], [[Столб|столбови]] итн, а честопати ги користеле цртежите на сликарите Џакомо Кваренги, Андреј Воронихин, Карло Роси и други личности за да ги создадат своите луксузни предмети. Најдобрите дела на коливанските мајстори моментално се изложени во [[Ермитаж|музејот Ермитаж]] во [[Санкт Петербург]]. За време на [[Советски Сојуз|советските]] години, наследникот на оваа фабрика, имено ''Фабриката за сечење камен Ползунов'' ( {{Јаз|ru|Камнерезный завод имени И.&nbsp;И.&nbsp;Ползунова}}) каде се обработувал [[јаспис]], порфир, [[кварцит]] и [[мермер]] од научна и уметничка цел.{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Населени места основани во 1727 година]] [[Категорија:Поранешни градови]] [[Категорија:Поранешни градови во Русија]] riex61vewt0ox3uhmc1ammsyzz75631 Светско првенство во фудбал 2026 0 1390385 5591228 5590542 2026-07-12T21:09:07Z Carshalton 30527 /* Четвртфинале */ 5591228 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|RSA}} |3||1||1||1||2||3||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|KOR|}} |3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CZE|}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Јужна Африка|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Михал Садилек|Садилек]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|83|пен.}} [[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Мокоена]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67.442 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Луис Ромо|Ромо]] {{goal|50}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.522 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Мексико|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|55}} [[Матео Чавес|М. Чавес]] *{{goal|61}} [[Хулијан Кињонес|Кињонес]] *{{goal|90+4}} [[Алваро Фидалго|Фидалго]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Африка - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Тапело Масеко|Масеко]] {{goal|63}} |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|SUI|}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CAN}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|BIH|}} |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|QAT|}} |3||0||1||2||2||10||-8||'''1''' |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|74}}, {{goal|90}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|84}} *[[Гранит Џака|Џака]] {{goal|90+7|пен.}} |голови2 = *{{goal|90+3}} [[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.026 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Катар|6–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|16}} *[[Џонатан Дејвид|Џ. Дејвид]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}} *[[Нејтн Салиба|Салиба]] {{goal|64}} *[[Мохамед Манај|Манај]] {{goal|75|авт.}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|CHL}} [[Кристијан Гарај]] }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Канада|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|46}} *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|57}} |голови2 = *{{goal|76}} [[Промис Дејвид|П. Дејвид]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Босна и Херцеговина - Катар|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Керим Алајбеговиќ|Алајбеговиќ]] {{goal|29}} *[[Махмуд Абунада|Абунада]] {{goal|34|авт.}} *[[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хасан Ал-Хајдос|Ал-Хајдос]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |3||2||1||0||7||1||+3||'''7''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|SCO}} |3||1||0||2||1||4||-3||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|HAI}} |3||0||0||3||2||8||-6||'''0''' |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Мароко|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Хаити|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Матеуш Куња|Куња]] {{goal|23}}, {{goal|36}} *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|45+3}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Бразил|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|45+3}} [[Винисиус Жуниор|Винисиус]] *{{goal|60}} [[Матеуш Куња|Куња]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос]] }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Мароко - Хаити|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Ашраф Хакими|Хакими]] {{goal|39}} *[[Исмаел Саибари|Саибари]] {{goal|45+1}} *[[Суфијан Рахими|Рахими]] {{goal|78}} *[[Џесим Јасин|Јасин]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|10|авт.}} [[Јасин Буну|Буну]] *{{goal|43}} [[Вилсон Изидор|Изидор]] |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68,239 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUS}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|PAR}} |3||1||1||1||2||4||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |3||1||0||2||3||5||-2||'''3''' |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = *[[Камерон Брџис|Брџис]] {{goal|11|авт.}} *[[Алекс Фриман|Фриман]] {{goal|43}} |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - Парагвај|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Матијас Галарса|Галарса]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - САД|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = *[[Арда Ѓулер|Ѓулер]] {{goal|10}} *[[Бариш Алпер Јилмаз|Јилмаз]] {{goal|31}} *[[Каан Ајха|Ајхан]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3}} [[Остон Трасти|Трасти]] *{{goal|49}} [[Себастијан Берхалтер|Берхалтер]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Парагвај - Австралија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CIV}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ECU}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CUW}} |3||0||1||2||1||9||-8||'''1''' |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Брег на Слоновата Коска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|30}} [[Франк Кесие|Кесие]] |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.598 |судија = {{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг]] }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Курасао - Брег на Слоновата Коска|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|64}} [[Никола Пепе|Пепе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = *[[Нилсон Ангуло|Ангуло]] {{goal|{{0}}9}} *[[Гонсало Плата|Плата]] {{goal|77}} |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Лерој Сане|Сане]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |3||1||2||0||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |3||1||1||1||7||7||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |3||0||0||3||2||12||-10||'''0''' |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Шведска|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Брајан Броби|Броби]] {{goal|{{0}}5}}, {{goal|17}} *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}}, {{goal|54}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Јапонија|0–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = * {{goal|{{0}}4}} [[Даичи Камада|Камада]] * {{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ајасе Уеда|Уеда]] * {{goal|69}} [[Џунја Ито|Џ. Ито]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|HUN}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Јапонија - Шведска|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Даизен Маеда|Маеда]] {{goal|56}} |голови2 = *{{goal|62}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.137 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Холандија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = *[[Хазем Мастури|Мастури]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3|авт.}} [[Елјес Схири|Схири]] *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Броби|Броби]] *{{goal|62}} [[Јан Пол ван Хеке|Ван Хеке]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.391 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |3||0||3||0||3||3||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||'''1''' |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Иран|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.317 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Египет|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Фин Срман|Срман]] {{goal|15}} |голови2 = *{{goal|58}} [[Мостафа Зико|Зико]] *{{goal|67}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{goal|82}} [[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Египет - Иран|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = *[[Махмуд Сабер|Сабер]] {{goal|{{0}}5}} |голови2 = *{{goal|14}} [[Рамин Резаејан|Резаејан]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Белгија|1–5]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Елајџа Џаст|Џаст]] {{goal|84}} |голови2 = *{{goal|28}}, {{goal|50}} [[Леандро Тросар|Тросар]] *{{goal|66}} [[Кевин Де Бројне|Де Бројне]] *{{goal|86}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] *{{goal|90+4}} [[Алексис Салемакерс|Салемакерс]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадем]] }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |3||0||3||0||2||2||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|URU}} |3||0||2||1||3||4||-1||'''2''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SAU}} |3||0||2||1||1||5||-4||'''2''' |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Саудиска Арабија|4–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|10}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|21}}, {{goal|24}} *[[Хасан Ал-Тамбакти|Ал-Тамбакти]] {{goal|49|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Зелен ’Рт|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] {{goal|44}} *[[Агустин Канобио|Канобио]] {{goal|45+6}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Кевин Пина (фудбалер)|К. Пина]] *{{goal|61}} [[Елио Варела|Варела]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.003 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Зелен ’Рт - Саудиска Арабија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.278 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|42}} [[Алекс Баена|Баена]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.065 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаел Елфат]] }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|NOR}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SEN}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|IRQ}} |3||0||0||3||1||12||-11||'''0''' |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|14}}, {{goal|54}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Маркус Холмгрен Педерсен|Педерсен]] {{goal|43}} *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |голови2 = *{{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Франција|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = *[[Тело Осгор|Осгор]] {{goal|21}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|20}}, {{goal|32}} [[Усман Дембеле|Дембеле]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Сенегал - Ирак|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Хабиб Диара|Диара]] {{goal|{{0}}4}} *[[Исмаила Сар|И. Сар]] {{goal|56}} *[[Папе Геј|П. Геј]] {{goal|59}}, {{goal|71}} *[[Илиман Ндиај|Ндиај]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |3||3||0||0||8||1||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUT}} |3||1||1||1||6||6||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ALG}} |3||1||1||1||5||7||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |3||0||0||3||3||8||-5||'''0''' |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Австрија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Алжир|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Низар Ал-Рашан|Ал-Рашдан]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|69}} [[Надир Бенбуали|Бенбуали]] *{{goal|86}} [[Амин Гуири|Гуири]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.371 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Алжир - Австрија|3–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Рафик Белгали|Белгали]] {{goal|45}} *[[Ријад Марез|Марез]] {{goal|60}}, {{goal|90+3}} |голови2 = *{{goal|28}} [[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] *{{goal|55}} [[Марсел Забицер|Забицер]] *{{goal|90+6}} [[Саша Калајџиќ|Калајџиќ]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Аргентина|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = *[[Муса Ал-Тамари|Ал-Тамари]] {{goal|55}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Џовани Ло Селсо|Ло Селсо]] *{{goal|31|пен.}} [[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] *{{goal|80}} [[Лионел Меси|Песи]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ROU}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|COL}} |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|POR}} |3||1||2||0||6||1||+5||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|COD}} |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|UZB}} |3||0||0||3||2||11||-9||'''0''' |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - Узбекистан|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|{{0}}6}}, {{goal|39}} * [[Нуно Мендеш|Мендеш]] {{goal|17}} * [[Абдувохид Нематов|Нематов]] {{goal|60|авт.}} * [[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|87}} |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Жајед]] }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - ДР Конго|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = * [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.358 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Јоан Виса|Виса]] {{goal|68|пен.}}, {{goal|90+1}} * [[Фистон Мајеле|Мејеле]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|10}} [[Елдор Шомуродов|Шомуродов]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |3||2||0||1||5||5||0||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |3||0||0||3||0||4||-4||'''0''' |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Гана|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.983 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Хрватска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|54}} [[Анте Будимир|Будимир]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Англија|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|62}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|67}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Хрватска - Гана|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Петар Сучиќ|П. Сучиќ]] {{goal|31}} *[[Никола Влашиќ|Влашиќ]] {{goal|83}} |голови2 = *{{goal|75}} [[Дерик Лукасен|Лукасен]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=25%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|COD}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|SWE}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|GHA}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ECU}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|BIH}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || -1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ALG}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|PAR}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SEN}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 || '''3''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|IRN}} | 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || '''3''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|KOR}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || '''3''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SCO}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || '''3''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|URU}} | 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || '''2''' |} ==Нокаут фаза== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза}} ===Резултати=== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}|1 (3)|{{fb|PAR}} {{pso}}|1 (4) |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}|3|{{fb|SWE}}|0 |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}|1 (2)|{{fb|MAR}} {{pso}}|1 (3) |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}|2|{{fb|CRO}}|1 |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}|3|{{fb|AUT}}|0 |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}|2|{{fb|BIH}}|0 |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}} {{aet}}|3|{{fb|SEN}}|2 |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}|2|{{fb|JPN}}|1 |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}|1|{{fb|NOR}}|2 |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ECU}}|0 |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}|2|{{fb|COD}}|1 |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}} {{aet}}|3|{{fb|CPV}}|2 |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}|1 (2)|{{fb|EGY}} {{pso}}|1 (4) |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}|2|{{fb|ALG}}|0 |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}|1|{{fb|GHA}}|0 <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|{{fb|PAR}}|0|{{fb|FRA}}|1 |4. јули – [[Хјустон]]|{{fb|CAN}}|0|{{fb|MAR}}|3 |6. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|POR}}|0|{{fb|ESP}}|1 |6. јули – [[Сиетл]]|{{fb|USA}}|1|{{fb|BEL}}|4 |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|BRA}}|1|{{fb|NOR}}|2 |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ENG}}|3 |7. јули – [[Атланта]]|{{fb|ARG}}|3|{{fb|EGY}}|2 |7. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}} {{pso}}|0 (4)|{{fb|COL}}|0 (3) <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|{{fb|FRA}}||{{fb|MAR}}| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|BEL}}| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|NOR}}||{{fb|ENG}}| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|ARG}}||{{fb|SUI}}| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ===Шеснаесттинафинале=== <section begin=R32-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Јужна Африка - Канада|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> ---- <section begin=R32-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Јапонија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> ---- <section begin=R32-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Германија - Парагвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> ---- <section begin=R32-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Холандија - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> ---- <section begin=R32-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Брег на Слоновата Коска - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> ---- <section begin=R32-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Шведска|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> ---- <section begin=R32-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Еквадор|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> ---- <section begin=R32-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Англија - ДР Конго|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> ---- <section begin=R32-9 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Белгија - Сенегал|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> ---- <section begin=R32-10 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> ---- <section begin=R32-11 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Австрија|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> ---- <section begin=R32-12 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Хрватска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамош|Рамош]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> ---- <section begin=R32-13 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Алжир|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> ---- <section begin=R32-14 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Австралија - Египет|1–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> ---- <section begin=R32-15 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Зелен ’Рт|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> ---- <section begin=R32-16 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Колумбија - Гана|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> ---- ===Осминафинале=== <section begin=R16-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Канада - Мароко|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> ---- <section begin=R16-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Парагвај - Франција|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> ---- <section begin=R16-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> ---- <section begin=R16-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Англија|2–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> ---- <section begin=R16-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> ---- <section begin=R16-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Белгија|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> ---- <section begin=R16-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Египет|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ---- <section begin=R16-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Колумбија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ---- ===Четвртфинале=== <section begin=QF-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Мароко|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> ---- <section begin=QF-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Белгија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> ---- <section begin=QF-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Норвешка - Англија|1–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> ---- <section begin=QF-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Швајцарија|3–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> ---- == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{Светско првенство во фудбал 2026}} {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] acla337meylr7b839yh6zn34j1pv7yp 5591237 5591228 2026-07-12T21:38:16Z Carshalton 30527 /* Четвртфинале */ 5591237 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство | tourney_name = Светско првенство во фудбал 2026 | year = | other_titles = {{ubl|2026 FIFA World Cup|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.webp | size = 150px | country = {{flagsport|CAN}} [[Канада]] | country2 = {{flagsport|MEX}} [[Мексико]] | country3 = {{flagsport|USA}} [[САД]] | dates = 11 јуни – 19 јули | confederations = 6 | num_teams = 48 | venues = 16 | cities = 16 | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] | nextseason = [[Светско првенство во фудбал 2030|''2030'']] }} '''Светско првенство во фудбал 2026''' — 23. [[Светско првенство во фудбал|Светско првенство во фудбал]], меѓународен фудбалски турнир кој се одржува на секој четири години и на кој право на учество имаат сите членки на ФИФА кој ги минале квалификациите. Турнирот ќе се одржи од 11 јуни до 19 јули 2026 година,<ref name="Schedule">{{Наведена мрежна страница|url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule|date=February 4, 2024|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf|archive-date=February 5, 2024|accessdate=February 4, 2024}}</ref> и ќе биде игран во шеснаесет градови домаќини, единаесет во [[Соединети Американски Држави|САД]], три во [[Мексико]] и два во [[Канада]]. Ова, исто така, ќе биде првото издание на Светско првенство во фудбал кое ќе биде одржано во три држави и првото на кое ќе настапуваат 48 репрезентации, по проширувањето од досегашните 32.<ref>{{cite news |date=13. 6. 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |url-status=live |access-date=13. 6. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |archive-date=14. 1. 2021}}</ref><ref name="ESPN 2017">{{Cite web |last=Carlise |first=Jeff |date=April 10, 2017 |title=U.S., neighbors launch 2026 World Cup bid |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |archive-date=11. 4. 2017 |publisher=ESPN}}</ref><ref name="48teams">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017}}</ref> Овие три држави ја победиле конкурентската кандидатура на [[Мароко]] за време на гласањето на 68-миот Конгрес на ФИФА во [[Москва]]. Ова ќе биде првото првенство по она во [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] година, одржано во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]] кое ќе има повеќе од еден домаќин. Со претходните домаќинства на турнирите во [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]] и [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], Мексико станала првата земја што три пати била домаќин или ко-домаќин на Светското првенство. САД претходно биле организатори на првенството во [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]. Спротивно на тоа, ова ќе биде прв пат Канада да биде домаќин или ко-домаќин. Настанот се вратил во својот традиционален летен распоред на [[Северна полутопка|Северната хемисфера]], откако [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]] се одржало во ноември и декември. Како земји домаќини, Канада, [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]] и [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] автоматски се квалификувале. [[Фудбалска репрезентација на Зелен ’Рт|Зелен ’Рт]], [[Фудбалска репрезентација на Курасао|Курасао]], [[Фудбалска репрезентација на Јордан|Јордан]] и [[Фудбалска репрезентација на Узбекистан|Узбекистан]] ќе го имаат своето деби на Светското првенство. [[Фудбалска репрезентација на Аргентина|Аргентина]] е [[Финале на Светското првенство во фудбал 2022|бранител на титулата]], откако ја освоила својата трета титула на Светското првенство 2022. ==Формат и проширување== Идејата за проширување на турнирот се споменувала уште во 2013 година, кога била презентирана од тогашниот претседател на [[УЕФА]], [[Мишел Платини]],<ref>{{Cite news |date=28. 10. 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=24. 1. 2015 |archive-date=15. 9. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=29. 10. 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=24. 1. 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=21. 4. 2014}}</ref> а во 2016 година, ја подржал и претседателот на [[ФИФА]], [[Џани Инфантино]].<ref>{{Cite news |date=30. 3. 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=Južna Afrika |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=30. 12. 2016}}</ref> Противниците на предлогот тврделе дека бројот на натпревари веќе достигнал неприфатливо ниво,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=15. 12. 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=24. 12. 2016 |publisher=CNN}}</ref> дека проширувањето ќе го ослабне квалитетот на натпреварите<ref name="auto">{{Cite news |date=2. 10. 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=5. 10. 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=10. 1. 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=12. 1. 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> и дека одлуката е првенствено политичка, а не спортска. Инфантино бил обвинет дека го искористил ветувањето за поголем број на учесници на Светското првенство како средство за победа на [[Вонреден конгрес на ФИФА во 2016 година|претседателските избори на ФИФА]].<ref>{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=11. 1. 2017}}</ref> Од ова издание, [[Светско првенство во фудбал|Светското првенство]] е проширено на 48 екипи, 16 повеќе отколку на претходните седум турнири.<ref name="48teams4">{{Cite news |date=10. 1. 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Екипите ќе бидат поделени во 12 групи од по четири екипи. Првите две екипи од секоја група и осумте најдобри третопласирани екипи ќе се пласираат во осминафиналето, во согласност со одлуката одобрена од [[Совет на ФИФА|Советот на ФИФА]] ​​на 14 март 2023 година.<ref name="IMC">{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|date=14. 3. 2023|publisher=[[FIFA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|archive-date=14. 3. 2023|url-status=live|access-date=14. 3. 2023}}</ref> Тоа е првото проширување и првата промена во форматот на Светското првенство од [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]].<ref>{{Cite web |date=16. 3. 2024 |title=Success stories from the FIFA World Cup's last expansion |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/celebrating-history-of-32-team-world-cup-1998-2022 |access-date=20. 5. 2026 |website=FIFA}}</ref> Вкупниот број на натпревари се зголемува од 64 на 104, а екипите што ќе стигнат до последните четири натпревари ќе играат по осум натпревари наместо досегашните седум. Турнирот ќе трае 39 дена, седум повеќе од изданијата во [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] и [[Светско првенство во фудбал 2018|2018]].<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=14. 3. 2023 |access-date=11. 4. 2023 |archive-date=11. 4. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> Секој репрезентација и понатаму ќе игра по три натпревари во групната фаза.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=14. 3. 2023 |access-date=14. 3. 2023 |archive-date=14. 3. 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> Последниот ден од клупските обврски за играчите вклучени во конечните списоци на националните тимови е 24 мај 2026 година; клубовите мора да ги ослободат најдоцна до 25 мај, со исклучок на играчите кои учествуваат во финалето на континенталните клупски натпреварувања до 30 мај. Комбинираниот период за одмор, задолжителниот период за ослободување и времетраењето на турнирот е 56 дена, исто како и во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]], 2014 и 2018 година.<ref name="IMC"/> ===Разгледувани формати на проширување=== Проширувањето на 48 екипи било одобрено на 10 јануари 2017 година, кога првично било одлучено турнирот да има 16 групи од по три екипи и вкупно 80 натпревари. Според тогашниот формат, првите две екипи од секоја група би се пласирале во шеснаесттинафиналето.<ref name="48teams4"/><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=10. 1. 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=10. 1. 2017 |access-date=10. 1. 2017 |website=The Guardian}}</ref> Во подоцна напуштеното решение, максималниот број на натпревари по тим би останал седум, но секој тим во групата би играл еден натпревар помалку од претходно. Турнирот, сепак би бил завршен во рок од 32 дена.<ref>{{Cite web |date=10. 1. 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=31. 3. 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Овој формат бил избран во однос на три други предлози, кои предвидувале 40 до 48 национални тимови, 76 до 88 натпревари и еден до четири загарантирани натпревари по учесник.<ref name="heraldlive">{{Cite news |date=7. 10. 2016 |title=New Fifa chief backs 48-team World Cup |publisher=HeraldLIVE |url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |archive-date=10. 10. 2016 |quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news |last=Dunbar |first=Graham |date=23. 12. 2016 |title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams |url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |archive-date=10. 1. 2017 |publisher=[[Yahoo! Sports]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19. 12. 2016 |title=FIFA World Cup format proposals |url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf |archive-date=15. 9. 2018 |access-date=10. 1. 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Критичарите предупредиле дека групите од три екипи, во кои две продолжуваат понатаму, значително го зголемуваат ризикот од местење на натпревари.<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=30. 4. 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |access-date=2026-06-07 |archive-date=2024-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> Затоа, ФИФА ја разгледала можноста за одлучување на нерешените натпревари во групната фаза преку [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]],<ref>{{cite news |date=18. 1. 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=12. 11. 2020 |archive-date=28. 10. 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> но дури и тогаш сè уште би постоел одреден ризик, вклучително и можноста екипата намерно да загуби по изведување на пенали со цел да го елиминира противникот.<ref name="guyon"/> Поради овие приговори, ФИФА продолжила да разгледува други модели на натпреварување, <ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=1. 4. 2022 |access-date=5. 11. 2022 |archive-date=13. 11. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> за процесот да заврши со објавата во 2023 година, кога било потврдено дека турнирот ќе има 12 групи од по четири репрезентации. ==Стадиони== За време на процесот на кандидатура, 41 град со вкупно 42 постоечки и целосно функционални стадиони со редовни корисници, со исклучок на Монтреал, и два стадиони во изградба, во Лас Вегас и Лос Анџелес, се пријавиле како дел од заедничката кандидатура. Меѓу нив биле три стадиони во три мексикански градови, шест стадиони во шест канадски градови и 35 стадиони во 32 градови во САД.<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=8. 9. 2017 |access-date=7. 9. 2017}}</ref> Во првиот круг испаднале девет стадиони во девет градови. Вториот круг го стеснил изборот за уште девет стадиони во шест градови, додека три града, Чикаго, Минеаполис и Ванкувер, се откажале бидејќи ФИФА не била подготвена да разговара за финансиските детали на организацијата.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=25. 11. 2021 |publisher=ESPN |date=16. 3. 2018 |archive-date=25. 11. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Откако [[Монтреал]] се повлекол во јули 2021 година поради недостаток на провинциско финансирање и поддршка за реновирање на [[Олимписки стадион (Монтреал)|Олимпискиот стадион]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=6. 7. 2021 |work=Sportsnet |date=6. 7. 2021 |archive-date=16. 8. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> Ванкувер повторно се приклучил на процесот како кандидат-домаќин во април 2022 година.<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=14. 4. 2022 |access-date=14. 4. 2022 |archive-date=12. 7. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |url-status=live}}</ref> Ова го донело конечниот број на кандидати на 24 стадиони, секој во посебен град или метрополитенска област.<ref>{{Cite web |date=26. 1. 2021 |title=FIFA eyes late 2021 to pick 2026 World Cup host cities |url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-sets-late-2021-target-to-pic-2026-world-cup-cities-1.5888162 |access-date=20. 5. 2026 |website=CBC}}</ref> На 16 јуни 2022 година, ФИФА ги објавила 16-те градови домаќини: два во Канада, три во Мексико и 11 во САД.<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=30. 4. 2018 |publisher=united2026.com}}</ref> Избрани биле [[Атланта]], [[Бостон]], [[Далас]], [[Гвадалахара]], [[Хјустон]], [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]], [[Лос Анџелес]], [[Сиудад де Мексико]], [[Мајами]], [[Монтереј]], [[Филаделфија]], [[Њујорк]]/[[Њу Џерзи]], [[Сан Франциско]], [[Сиетл]], [[Торонто]] и [[Ванкувер]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=16. 6. 2022 |access-date=16. 6. 2022 |archive-date=16. 6. 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |url-status=live}}</ref> Осум од 16-те избрани стадиони имаат трајна вештачка трева, која се заменува со трева за турнирот под надзор на ФИФА и истражувачки тим од Универзитетот во Тенеси и Државниот универзитет во Мичиген. Во зависност од климата на поединечниот стадион, за постудени услови ќе се користи или мешавина од 84% ливадска власецка и 16% повеќегодишна 'ржана трева, или бермудска трева за потопли услови.<ref name="utk-fifa">{{cite web |title=Bringing UT's Turfgrass Expertise to FIFA World Cup 26 |url=https://www.utk.edu/turfgrass/ |publisher=UT Knoxville |access-date=25. 4. 2026}}</ref><ref name="tsn-henry-26">{{cite web |last1=Henry |first1=Genevieve |title=MSU Turf Management Program provides grass for World Cup |url=https://statenews.com/article/2026/04/msu-turf-management-program-provides-grass-for-world-cup?ct=content_open&cv=cbox_featured |publisher=The State News |access-date=25. 4. 2026 |date=22. 4. 2026}}</ref><ref name="conv-tr-g-s-b-26">{{cite web |last1=Trey Rogers |first1=John N. |last2=Guevara |first2=Jackie Lyn A. |last3=Sorochan |first3=John |last4=Bearss |first4=Ryan |title=We designed the turf for soccer's biggest World Cup ever – here's how we created the same playing experience across 3 countries |url=https://theconversation.com/we-designed-the-turf-for-soccers-biggest-world-cup-ever-heres-how-we-created-the-same-playing-experience-across-3-countries-279536 |publisher=The Conversation |access-date=25. 4. 2026 |date=20. 4. 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !{{flagsport|MEX}} [[Мексико (град)|Мексико Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Њујорк]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Далас]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Хјустон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ацтека]] | [[Стадион Метлајф]]<br /><small>([[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]])</small> | [[Стадион AT&T]]<br /><small>([[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]])</small> | [[Стадион Ароухед]] | [[Стадион НРГ]] |- | Капацитет: '''87.523''' | Капацитет: '''82.500''' | Капацитет: '''80.000''' | Капацитет: '''76.416''' | Капацитет: '''72.220''' |- | [[File:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|250px]] | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]] | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]] | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]] | [[File:Reliantstadium.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Атланта]]<ref name="bid_cities" /> |colspan=3 rowspan=12| {{location map+|North America|float=center|width=800|caption=Градови домаќини|places= {{location map~|North America|lat=33.755|long=-84.39|label='''[[Атланта]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=42.065278|long= -71.248333|label='''[[Бостон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=32.775833|long=-96.796667|label='''[[Далас]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=29.762778|long=-95.383056|label='''[[Хјустон]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.099722|long=-94.578333|label='''[[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=34.05|long=-118.25|label='''[[Лос Анџелес]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=25.775278|long=-80.208889|label='''[[Мајами]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=40.817097|long=-74.085024|label='''[[Њујорк]]'''|position=right}} {{location map~|North America|lat=39.9500|long=-75.1667|label='''[[Филаделфија]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=37.4032|long=-121.9698|label='''[[Сан Франциско]]'''}} {{location map~|North America|lat=47.5952|long=-122.3316|label='''[[Сиетл]]'''}} {{location map~|North America|lat=43.7|long=-79.4|label='''[[Торонто]]'''|position=left}} {{location map~|North America|lat=49.28|long=-123.12|label='''[[Ванкувер]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=19.302911 |long=-99.150442 |label='''[[Мексико (град)|Мексико Сити]]'''|position=right}} {{location map~ |North America |lat=25.722806 |long=-100.312056 |label='''[[Монтереј]]''' |position=left}} {{location map~ |North America |lat=20.681667 |long=-103.462778 |label= '''[[Гвадалахара]]''' |position=left}} }} !{{flagsport|USA}} [[Лос Анџелес]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=05. 07. 2022|archive-date=29. 06. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=}}</ref> |- | [[Стадион Мерцедес Бенц]] | [[Стадион Соу-Фај]]<br /><small>([[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]])</small> |- | Капацитет: '''71.000''' | Капацитет: '''70.240''' |- | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]] |[[File:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Филаделфија]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Сиетл]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Линколн Фајненшел Филд]] | [[Лумен Филд]] |- |Капацитет: '''69.796''' |Капацитет: '''69.000''' |- |[[File:Philly (45).JPG|250px]] | [[File:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Сан Франциско]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|USA}} [[Бостон]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Стадион Ливајс]] <br /><small>([[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]])</small> | [[Стадион Жилет]]<br /><small>([[Фоксборо]])</small> |- | Капацитет: '''68.500'''<br /> | Капацитет: '''65.878'''<br /> |- | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]] | [[File:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]] |- !{{flagsport|USA}} [[Мајами]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Ванкувер]]<ref name="vancouver_candidatecity" /> !{{flagsport|MEX}} [[Монтереј]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|MEX}} [[Гвадалахара]]<ref name="bid_cities" /> !{{flagsport|CAN}} [[Торонто]]<ref name="bid_cities"/> |- | [[Стадион Хард Рок]]<br /><small>([[Мајами Гарденс|Мајами]])</small> | [[БиСи Плејс]] | [[Стадион ББВА]]<br /><small>([[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]])</small> | [[Стадион Акрон]]<br /><small>([[Сапопан]])</small> | [[БМО Филд]] |- | Капацитет: '''64.767''' | Капацитет: '''54.500''' | Капацитет: '''53.500''' | Капацитет: '''49.850''' | Капацитет: '''30.000''' |- | [[File:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]] | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]] | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]] | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]] | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|250px]] |} ==Групна фаза== Првите две екипи од секоја група, како и осумте најдоброрангирани третопласирани екипи се пласираат во шеснаесттинафиналето. {{легенда|#ccffcc|Екипи кои ја поминале групната фаза}} {{легенда|#ffcccc|Испаднати}} ===Група А=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група A}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата А !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|MEX|}} |3||3||0||0||6||0||+6||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|RSA}} |3||1||1||1||2||3||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|KOR|}} |3||1||0||2||2||3||–1||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CZE|}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |} <section begin=A1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 13:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Африка|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|{{0}}9}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|67}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=A1 /> ---- <section begin=A2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|KOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Кореја - Чешка|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 |екипа2 = {{fb|CZE}} |голови1 = *[[Хванг Ин Бом]] {{goal|67}} *[[О Хјун Гју]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Ладислав Крејчи (фудбалер 1999)|Крејчи]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 44.985 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар|Амин Мохамед Омар]] }}<section end=A2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Јужна Африка|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 |екипа2 = {{fb|RSA}} |голови1 = *[[Михал Садилек|Садилек]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|83|пен.}} [[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Мокоена]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67.442 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=A3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Мексико - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Луис Ромо|Ромо]] {{goal|50}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.522 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=A4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|CZE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Чешка - Мексико|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 |екипа2 = {{fb|MEX}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|55}} [[Матео Чавес|М. Чавес]] *{{goal|61}} [[Хулијан Кињонес|Кињонес]] *{{goal|90+4}} [[Алваро Фидалго|Фидалго]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=A5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A#Јужна Африка - Јужна Кореја|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 |екипа2 = {{fb|KOR}} |голови1 = *[[Тапело Масеко|Масеко]] {{goal|63}} |голови2 = |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=A6 /> ---- ===Група Б=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Б}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Б !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|SUI|}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CAN}} |3||1||1||1||8||3||+5||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|BIH|}} |3||1||1||1||5||6||-1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|QAT|}} |3||0||1||2||2||10||-8||'''1''' |} <section begin=B1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Босна и Херцеговина|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Јово Лукиќ|Лукиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.002 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=B1 /> ---- <section begin=B2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|QAT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Катар - Швајцарија|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Миро Мухајм|Мухајм]] {{goal|90+4|авт.}} |голови2 = *{{goal|17|пен.}} [[Брил Ембоо|Емболо]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 67.966 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=B2 /> ---- <section begin=A3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Босна и Херцеговина|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|74}}, {{goal|90}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|84}} *[[Гранит Џака|Џака]] {{goal|90+7|пен.}} |голови2 = *{{goal|90+3}} [[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.026 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=B3 /> ---- <section begin=A4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 18 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Канада - Катар|6–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Кајл Ларин|Ларин]] {{goal|16}} *[[Џонатан Дејвид|Џ. Дејвид]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}} *[[Нејтн Салиба|Салиба]] {{goal|64}} *[[Мохамед Манај|Манај]] {{goal|75|авт.}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|CHL}} [[Кристијан Гарај]] }}<section end=B4 /> ---- <section begin=A5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Швајцарија - Канада|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{goal|46}} *[[Јохан Манзамби|Манзамби]] {{goal|57}} |голови2 = *{{goal|76}} [[Промис Дејвид|П. Дејвид]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=B5 /> ---- <section begin=A6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BIH}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б#Босна и Херцеговина - Катар|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 |екипа2 = {{fb|QAT}} |голови1 = *[[Керим Алајбеговиќ|Алајбеговиќ]] {{goal|29}} *[[Махмуд Абунада|Абунада]] {{goal|34|авт.}} *[[Ермин Махмиќ|Махмиќ]] {{goal|80}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хасан Ал-Хајдос|Ал-Хајдос]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=B6 /> ---- ===Група Ц=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Ц !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BRA|}} |3||2||1||0||7||1||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|MAR}} |3||2||1||0||7||1||+3||'''7''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|SCO}} |3||1||0||2||1||4||-3||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|HAI}} |3||0||0||3||2||8||-6||'''0''' |} <section begin=C1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|32}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=C1 /> ---- <section begin=C2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|HAI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Хаити - Шкотска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 |екипа2 = {{fb|SCO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|28}} [[Џон МакГин|МакГин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=C2 /> ---- <section begin=C3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Мароко|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=C3 /> ---- <section begin=C4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Бразил - Хаити|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Матеуш Куња|Куња]] {{goal|23}}, {{goal|36}} *[[Винисиус Жуниор|Винисиус]] {{goal|45+3}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] }}<section end=C4 /> ---- <section begin=C5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SCO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Шкотска - Бразил|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 |екипа2 = {{fb|BRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|45+3}} [[Винисиус Жуниор|Винисиус]] *{{goal|60}} [[Матеуш Куња|Куња]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос]] }}<section end=C5 /> ---- <section begin=C6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 24 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|MAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц#Мароко - Хаити|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 |екипа2 = {{fb|HAI}} |голови1 = *[[Ашраф Хакими|Хакими]] {{goal|39}} *[[Исмаел Саибари|Саибари]] {{goal|45+1}} *[[Суфијан Рахими|Рахими]] {{goal|78}} *[[Џесим Јасин|Јасин]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|10|авт.}} [[Јасин Буну|Буну]] *{{goal|43}} [[Вилсон Изидор|Изидор]] |стадион = [[Стадион Мерцедес-Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68,239 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=C6 /> ---- ===Група Д=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Д}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=175 | Табела на групата Д !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|USA}} |3||2||0||1||8||4||+4||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUS}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|PAR}} |3||1||1||1||2||4||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUR}} |3||1||0||2||3||5||-2||'''3''' |} <section begin=D1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 12 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|4–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Дамиан Бобадиља|Бобадиља]] {{goal|{{0}}7|авт.}} *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}} *[[Џовани Рејна|Рејна]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|73}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=D1 /> ---- <section begin=D2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 13 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Австралија - Турција|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 |екипа2 = {{fb|TUR}} |голови1 = *[[Нестори Иранкунда|Иранкунда]] {{goal|27}} *[[Конор Меткалф|Меткалф]] {{goal|75}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=D2 /> ---- <section begin=D3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = *[[Камерон Брџис|Брџис]] {{goal|11|авт.}} *[[Алекс Фриман|Фриман]] {{goal|43}} |голови2 = |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=D3 /> ---- <section begin=D4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - Парагвај|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Матијас Галарса|Галарса]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=D4 /> ---- <section begin=D5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|TUR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Турција - САД|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 |екипа2 = {{fb|USA}} |голови1 = *[[Арда Ѓулер|Ѓулер]] {{goal|10}} *[[Бариш Алпер Јилмаз|Јилмаз]] {{goal|31}} *[[Каан Ајха|Ајхан]] {{goal|90+8}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3}} [[Остон Трасти|Трасти]] *{{goal|49}} [[Себастијан Берхалтер|Берхалтер]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] }}<section end=D5 /> ---- <section begin=D6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#Парагвај - Австралија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 |екипа2 = {{fb|AUS}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=D6 /> ---- ===Група Е=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Е}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|GER}} |3||2||0||1||10||4||+6||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CIV}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ECU}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|CUW}} |3||0||1||2||1||9||-8||'''1''' |} <section begin=E1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Курасао|7–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/40002146 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = *[[Феликс Нмеча|Нмеча]] {{goal|{{0}}6}} *[[Нико Шлотербек|Шлотербек]] {{goal|38}} *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|45+5|пен.}}, {{goal|88}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{goal|47}} *[[Натаниел Браун (фудбалер)|Браун]] {{goal|68}} *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Ливано Комененсија|Комененсија]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.021 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=E1 /> ---- <section begin=E2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Брег на Слоновата Коска - Еквадор|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|90}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.274 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=E2 /> ---- <section begin=E3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 19 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Германија - Брег на Слоновата Коска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = *[[Дениз Ундав|Ундав]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|30}} [[Франк Кесие|Кесие]] |стадион = [[БМО филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] }}<section end=E3 /> ---- <section begin=E4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 |екипа2 = {{fb|CUW}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.598 |судија = {{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг]] }}<section end=E4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|CUW}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Курасао - Брег на Слоновата Коска|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 |екипа2 = {{fb|CIV}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|64}} [[Никола Пепе|Пепе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=E6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 16:00 |екипа1 = {{fb-rt|ECU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е#Еквадор - Курасао|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 |екипа2 = {{fb|GER}} |голови1 = *[[Нилсон Ангуло|Ангуло]] {{goal|{{0}}9}} *[[Гонсало Плата|Плата]] {{goal|77}} |голови2 = *{{goal|{{0}}2}} [[Лерој Сане|Сане]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] }}<section end=E6 /> ---- ===Група Ф=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата E !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|NED}} |3||2||1||0||10||4||+6||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|JPN}} |3||1||2||0||7||3||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SWE}} |3||1||1||1||7||7||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|TUN}} |3||0||0||3||2||12||-10||'''0''' |} <section begin=F1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Јапонија|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Вирџил ван Дајк|Ван Дајк]] {{goal|50}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|57}} [[Кеито Накамура|Накамура]] *{{goal|88}} [[Даичи Камада|Камада]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69,285 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=F1 /> ---- <section begin=F2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 14 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|SWE}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Шведска - Тунис|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 |екипа2 = {{fb|TUN}} |голови1 = * [[Јасин Ајари|Ајари]] {{goal|{{0}}7}}, {{goal|90+6}} * [[Александер Исак|Исак]] {{goal|30}} * [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] {{goal|59}} * [[Матијас Сванберг|Сванберг]] {{goal|84}} |голови2 = * {{goal|43}} [[Омар Рекик|Рекик]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 50.987 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Жаел Фалкон]] }}<section end=F2 /> ---- <section begin=F3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Холандија - Шведска|5–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Брајан Броби|Броби]] {{goal|{{0}}5}}, {{goal|17}} *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|47}}, {{goal|54}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{goal|89}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=F3 /> ---- <section begin=F4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 20 јуни 2026 |време = 22:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Јапонија|0–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = |голови2 = * {{goal|{{0}}4}} [[Даичи Камада|Камада]] * {{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ајасе Уеда|Уеда]] * {{goal|69}} [[Џунја Ито|Џ. Ито]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|HUN}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=F4 /> ---- <section begin=E5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|JPN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Јапонија - Шведска|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Даизен Маеда|Маеда]] {{goal|56}} |голови2 = *{{goal|62}} [[Антони Еланга|Еланга]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.137 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=E5 /> ---- <section begin=F6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|TUN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф#Тунис - Холандија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 |екипа2 = {{fb|NED}} |голови1 = *[[Хазем Мастури|Мастури]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|{{0}}3|авт.}} [[Елјес Схири|Схири]] *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Броби|Броби]] *{{goal|62}} [[Јан Пол ван Хеке|Ван Хеке]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 68.391 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија]] }}<section end=F6 /> ---- ===Група Г=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Г}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Г !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|BEL}} |3||1||2||0||6||2||+4||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|EGY}} |3||1||2||0||5||3||+2||'''5''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|IRN}} |3||0||3||0||3||3||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|NZL}} |0||0||0||0||0||0||0||'''1''' |} <section begin=G1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Египет|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|66|авт.}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Емам Ашур|Ашур]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.775 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] }}<section end=G1 /> ---- <section begin=G2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|IRN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Иран - Нов Зеланд|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 |екипа2 = {{fb|NZL}} |голови1 = *[[Рамин Резаејан|Резаејан]] {{goal|32}} *[[Мохамад Мохеби|Мохеби]] {{goal|64}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|54}} [[Елајџа Џаст|Џаст]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.108 |судија = {{flagsport|MEX}} [[Сесар Артуро Рамос|Сесар Артуро]] }}<section end=G2 /> ---- <section begin=G3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Белгија - Иран|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.317 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] }}<section end=G3 /> ---- <section begin=G4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Египет|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Фин Срман|Срман]] {{goal|15}} |голови2 = *{{goal|58}} [[Мостафа Зико|Зико]] *{{goal|67}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{goal|82}} [[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] }}<section end=G4 /> ---- <section begin=G5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|EGY}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Египет - Иран|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 |екипа2 = {{fb|IRN}} |голови1 = *[[Махмуд Сабер|Сабер]] {{goal|{{0}}5}} |голови2 = *{{goal|14}} [[Рамин Резаејан|Резаејан]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=G5 /> ---- <section begin=G6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 25 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|NZL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г#Нов Зеланд - Белгија|1–5]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Елајџа Џаст|Џаст]] {{goal|84}} |голови2 = *{{goal|28}}, {{goal|50}} [[Леандро Тросар|Тросар]] *{{goal|66}} [[Кевин Де Бројне|Де Бројне]] *{{goal|86}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] *{{goal|90+4}} [[Алексис Салемакерс|Салемакерс]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадем]] }}<section end=G6 /> ---- ===Група Х=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Х}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Х !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ESP}} |3||2||1||0||5||0||+5||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CPV}} |3||0||3||0||2||2||0||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 3. |align=left|{{fb|URU}} |3||0||2||1||3||4||-1||'''2''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|SAU}} |3||0||2||1||1||5||-4||'''2''' |} <section begin=H1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Зелен ’Рт|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 67,640 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=H1 /> ---- <section begin=H2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 15 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|SAU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Саудиска Арабија - Уругвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 |екипа2 = {{fb|URU}} |голови1 = *[[Абдулелах Ал-Амри|Ал-Амри]] {{goal|41}} |голови2 = *{{goal|80}} [[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 62.764 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=H2 /> ---- <section begin=H3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Шпанија - Саудиска Арабија|4–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = *[[Ламин Јамал|Јамал]] {{goal|10}} *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|21}}, {{goal|24}} *[[Хасан Ал-Тамбакти|Ал-Тамбакти]] {{goal|49|авт.}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=H3 /> ---- <section begin=H4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 21 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Зелен ’Рт|2–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Максимилијано Араухо|М. Араухо]] {{goal|44}} *[[Агустин Канобио|Канобио]] {{goal|45+6}} |голови2 = *{{goal|21}} [[Кевин Пина (фудбалер)|К. Пина]] *{{goal|61}} [[Елио Варела|Варела]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.003 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=H4 /> ---- <section begin=H5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CPV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Зелен ’Рт - Саудиска Арабија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 |екипа2 = {{fb|SAU}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.278 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=H5 /> ---- <section begin=H6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|URU}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х#Уругвај - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|42}} [[Алекс Баена|Баена]] |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.065 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаел Елфат]] }}<section end=H6 /> ---- ===Група И=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група И}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата И !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|FRA}} |3||3||0||0||10||2||+8||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|NOR}} |3||2||0||1||8||7||+1||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|SEN}} |3||1||0||2||8||6||+2||'''3''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|IRQ}} |3||0||0||3||1||12||-11||'''0''' |} <section begin=I1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|82}} |голови2 = *{{goal|90+5}} [[Ибрахим Мбаје|Мбаје]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.545 |судија = {{flagsport|IRN}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=I1 /> ---- <section begin=I2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|IRQ}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Ајмен Хусеин|Хусеин]] {{goal|39}} |голови2 = *{{goal|29}}, {{goal|43}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] *{{goal|76}} [[Лео Естигор|Естигор]] *{{goal|90+5|авт.}} [[Ајмен Хусеин|Хусеин]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.106 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=I2 /> ---- <section begin=I3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 17:00 |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Франција - Сенегал|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|14}}, {{goal|54}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=I3 /> ---- <section begin=I4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Маркус Холмгрен Педерсен|Педерсен]] {{goal|43}} *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |голови2 = *{{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=I4 /> ---- <section begin=I5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Франција|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = *[[Тело Осгор|Осгор]] {{goal|21}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}}, {{goal|20}}, {{goal|32}} [[Усман Дембеле|Дембеле]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 64.146 |судија = [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=I5 /> ---- <section begin=I6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 26 јуни 2026 |време = 15:00 |екипа1 = {{fb-rt|SEN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Сенегал - Ирак|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 |екипа2 = {{fb|IRQ}} |голови1 = *[[Хабиб Диара|Диара]] {{goal|{{0}}4}} *[[Исмаила Сар|И. Сар]] {{goal|56}} *[[Папе Геј|П. Геј]] {{goal|59}}, {{goal|71}} *[[Илиман Ндиај|Ндиај]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=I6 /> ---- ===Група Ј=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Ј !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ARG}} |3||3||0||0||8||1||+7||'''9''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|AUT}} |3||1||1||1||6||6||0||'''4''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|ALG}} |3||1||1||1||5||7||-2||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|JOR}} |3||0||0||3||3||8||-5||'''0''' |} <section begin=J1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Алжир|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POL}} [[Шимон Марцињак]] }}<section end=J1 /> ---- <section begin=J2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 16 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|AUT}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Австрија - Јордан|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 |екипа2 = {{fb|JOR}} |голови1 = *[[Романо Шмид|Шмид]] {{goal|20}} *[[Јазан Ал-Араб|Ал-Араб]] {{goal|76|авт.}} *[[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] {{goal|90+12}} |голови2 = *{{goal|50}} [[Али Олван|Олван]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.527 |судија = {{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] }}<section end=J2 /> ---- <section begin=J3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 12:00 |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Аргентина - Австрија|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|EGY}} [[Амин Омар]] }}<section end=J3 /> ---- <section begin=J4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 22 јуни 2026 |време = 20:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Алжир|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Низар Ал-Рашан|Ал-Рашдан]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|69}} [[Надир Бенбуали|Бенбуали]] *{{goal|86}} [[Амин Гуири|Гуири]] |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.371 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=J4 /> ---- <section begin=J5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|ALG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Алжир - Австрија|3–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Рафик Белгали|Белгали]] {{goal|45}} *[[Ријад Марез|Марез]] {{goal|60}}, {{goal|90+3}} |голови2 = *{{goal|28}} [[Марко Арнаутовиќ|Арнаутовиќ]] *{{goal|55}} [[Марсел Забицер|Забицер]] *{{goal|90+6}} [[Саша Калајџиќ|Калајџиќ]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=J5 /> ---- <section begin=J6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 21:00 |екипа1 = {{fb-rt|JOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј#Јордан - Аргентина|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 |екипа2 = {{fb|ARG}} |голови1 = *[[Муса Ал-Тамари|Ал-Тамари]] {{goal|55}} |голови2 = *{{goal|19}} [[Џовани Ло Селсо|Ло Селсо]] *{{goal|31|пен.}} [[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] *{{goal|80}} [[Лионел Меси|Песи]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ROU}} [[Иштван Ковач (фудбалски судија)|Иштван Ковач]] }}<section end=J6 /> ---- ===Група К=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група К}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата К !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|COL}} |3||2||1||0||4||1||+3||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|POR}} |3||1||2||0||6||1||+5||'''5''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|COD}} |3||1||1||1||4||3||+1||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|UZB}} |3||0||0||3||2||11||-9||'''0''' |} <section begin=K1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - ДР Конго|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Жоао Невеш|Ж. Невеш]] {{goal|{{0}}6}} |голови2 = *{{goal|45+5}} [[Јоан Виса|Виса]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=K1 /> ---- <section begin=K2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 21:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|UZB}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Узбекистан - Колумбија|1–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = *[[Абосбек Фајзулаев|Фајзулаев]] {{goal|60}} |голови2 = *{{goal|40}} [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] *{{goal|65}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] *{{goal|90+9}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=K2 /> ---- <section begin=K3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Португалија - Узбекистан|5–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|{{0}}6}}, {{goal|39}} * [[Нуно Мендеш|Мендеш]] {{goal|17}} * [[Абдувохид Нематов|Нематов]] {{goal|60|авт.}} * [[Рафаел Леао|Леао]] {{goal|87}} |голови2 = |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Жајед]] }}<section end=K3 /> ---- <section begin=K4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 20:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - ДР Конго|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = * [[Даниел Муњос (фудбалер)|Муњос]] {{goal|76}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Акрон|Акрон]] |локација = [[Сапопан]] |гледачи = 45.358 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=K4 /> ---- <section begin=K5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 |екипа2 = {{fb|POR}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=K5 /> ---- <section begin=K6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 19:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|COD}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К#Колумбија - Португалија|3–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 |екипа2 = {{fb|UZB}} |голови1 = * [[Јоан Виса|Виса]] {{goal|68|пен.}}, {{goal|90+1}} * [[Фистон Мајеле|Мејеле]] {{goal|78}} |голови2 = *{{goal|10}} [[Елдор Шомуродов|Шомуродов]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] }}<section end=K6 /> ---- ===Група Л=== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - група Л}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=15 | !width=210 | Табела на групата Л !width=20 abbr="Одиграни" |Нат. !width=20 abbr="Победи" |Поб. !width=20 abbr="Нерешено" |Нер. !width=20 abbr="Пораз" |Пор. !width=20 abbr="Дадени голови" |ДГ !width=20 abbr="Примени голови" |ПГ !width=20 abbr="Гол разлика" |ГР !width=20 abbr=„Бодови“ |Бод. |- style="background:#cfc;" | 1. |align=left|{{fb|ENG}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |- style="background:#cfc;" | 2. |align=left|{{fb|CRO}} |3||2||0||1||5||5||0||'''6''' |- style="background:#cfc;" | 3. |align=left|{{fb|GHA}} |3||1||1||1||2||2||0||'''4''' |- style="background:#fcc;" | 4. |align=left|{{fb|PAN}} |3||0||0||3||0||4||-4||'''0''' |} <section begin=L1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 15:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Хрватска|4–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|42}} *[[Џуд Белингам|Белингам]] {{goal|47}} *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] {{goal|85}} |голови2 = *{{goal|36}} [[Мартин Батурина|Батурина]] *{{goal|45+5}} [[Петар Муса|Муса]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.389 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=L1 /> ---- <section begin=L2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 17 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GHA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Гана - Панама|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 |екипа2 = {{fb|PAN}} |голови1 = *[[Кејлеб Јиренки|Јиренки]] {{goal|90+5}} |голови2 = |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 42.942 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=L2 /> ---- <section begin=L3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Англија - Гана|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.983 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=L3 /> ---- <section begin=L4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 23 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Хрватска|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|54}} [[Анте Будимир|Будимир]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] }}<section end=L4 /> ---- <section begin=L5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Панама - Англија|0–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|62}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|67}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] }}<section end=L5 /> ---- <section begin=L6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 27 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|CRO}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л#Хрватска - Гана|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Петар Сучиќ|П. Сучиќ]] {{goal|31}} *[[Никола Влашиќ|Влашиќ]] {{goal|83}} |голови2 = *{{goal|75}} [[Дерик Лукасен|Лукасен]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=L6 /> ---- === Поредок на третопласираните === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=7%|{{Tooltip|Поз.|Позиции}} !width=7%|{{Tooltip|Група|Група}} !width=25%|Репрезентација !width=7%|{{Tooltip|Нат|Одиграни натпревари}} !width=7%|{{Tooltip|Поб|Победи}} !width=7%|{{Tooltip|Нер|Нерешени}} !width=7%|{{Tooltip|Пор|Порази}} !width=7%|{{Tooltip|ДГ|Постигнати голови}} !width=7%|{{Tooltip|ПГ|Примени голови}} !width=7%|{{Tooltip|ГР|Гол-разлика}} !width=10%|{{Tooltip|Бод|Бодови}} |- style="background:#ccffcc;" |1.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|COD}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |2.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]]''' || style="text-align:left;"| {{fb|SWE}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |3.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|GHA}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |4.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ECU}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |5.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|BIH}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || -1 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |6.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|ALG}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |7.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|PAR}} | 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || -2 || '''4''' |- style="background:#ccffcc;" |8.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SEN}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 || '''3''' |- |9.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|IRN}} | 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || '''3''' |- |10.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|KOR}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || '''3''' |- |11.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|SCO}} | 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || '''3''' |- |12.|| '''[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]]''' ||style="text-align:left;"| {{fb|URU}} | 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || '''2''' |} ==Нокаут фаза== {{Главна|Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза}} ===Резултати=== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}|1 (3)|{{fb|PAR}} {{pso}}|1 (4) |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}|3|{{fb|SWE}}|0 |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}|1 (2)|{{fb|MAR}} {{pso}}|1 (3) |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}|2|{{fb|CRO}}|1 |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}|3|{{fb|AUT}}|0 |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}|2|{{fb|BIH}}|0 |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}} {{aet}}|3|{{fb|SEN}}|2 |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}|2|{{fb|JPN}}|1 |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}|1|{{fb|NOR}}|2 |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ECU}}|0 |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}|2|{{fb|COD}}|1 |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}} {{aet}}|3|{{fb|CPV}}|2 |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}|1 (2)|{{fb|EGY}} {{pso}}|1 (4) |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}|2|{{fb|ALG}}|0 |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}|1|{{fb|GHA}}|0 <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|{{fb|PAR}}|0|{{fb|FRA}}|1 |4. јули – [[Хјустон]]|{{fb|CAN}}|0|{{fb|MAR}}|3 |6. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|POR}}|0|{{fb|ESP}}|1 |6. јули – [[Сиетл]]|{{fb|USA}}|1|{{fb|BEL}}|4 |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|BRA}}|1|{{fb|NOR}}|2 |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}|2|{{fb|ENG}}|3 |7. јули – [[Атланта]]|{{fb|ARG}}|3|{{fb|EGY}}|2 |7. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}} {{pso}}|0 (4)|{{fb|COL}}|0 (3) <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|{{fb|FRA}}||{{fb|MAR}}| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|BEL}}| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|NOR}}||{{fb|ENG}}| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|ARG}}||{{fb|SUI}}| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ===Шеснаесттинафинале=== <section begin=R32-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Јужна Африка - Канада|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> ---- <section begin=R32-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Јапонија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> ---- <section begin=R32-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Германија - Парагвај|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> ---- <section begin=R32-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Холандија - Мароко|1–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> ---- <section begin=R32-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Брег на Слоновата Коска - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> ---- <section begin=R32-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Шведска|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> ---- <section begin=R32-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Еквадор|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> ---- <section begin=R32-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Англија - ДР Конго|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> ---- <section begin=R32-9 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Белгија - Сенегал|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> ---- <section begin=R32-10 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> ---- <section begin=R32-11 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Австрија|3–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> ---- <section begin=R32-12 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Хрватска|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамош|Рамош]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> ---- <section begin=R32-13 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Алжир|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> ---- <section begin=R32-14 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Австралија - Египет|1–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> ---- <section begin=R32-15 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Зелен ’Рт|3–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> ---- <section begin=R32-16 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Колумбија - Гана|1–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> ---- ===Осминафинале=== <section begin=R16-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Канада - Мароко|0–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> ---- <section begin=R16-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Парагвај - Франција|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> ---- <section begin=R16-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Норвешка|1–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> ---- <section begin=R16-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Мексико - Англија|2–3]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> ---- <section begin=R16-5 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Португалија - Шпанија|0–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> ---- <section begin=R16-6 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Белгија|1–4]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> ---- <section begin=R16-7 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Египет|3–2]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ---- <section begin=R16-8 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Швајцарија - Колумбија|0–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ---- ===Четвртфинале=== <section begin=QF-1 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Франција - Мароко|2–0]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> ---- <section begin=QF-2 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Шпанија - Белгија|2–1]] |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> ---- <section begin=QF-3 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Норвешка - Англија|1–2]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> ---- <section begin=QF-4 />{{Football box collapsible no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Аргентина - Швајцарија|3–1]] |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> ---- == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], FIFA.com {{Светско првенство во фудбал 2026}} {{ФИФА Светско Првенство}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал|2026]] g27jvukmpkuv10br7pujo3a6a8a8h08 Договор Тито-Шубашиќ 0 1390540 5591083 5574624 2026-07-12T17:27:42Z نوفاك اتشمان 11549 додадена [[Категорија:Јосип Броз Тито]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591083 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Договор|name=Договор Тито-Шубашиќ|long_name=Договор од Вис|image=Pregovori Tito — Šubašić na Visu.jpg|image_size=250px|type=|date_drafted=|date_signed={{Start date|1944|6|16|df=y}}|location_signed=[[Вис (остров)|Вис]], [[Југославија]]|signatories=* {{flagicon|Democratic Federal Yugoslavia}} [[Јосип Броз-Тито]]<br />([[Национален комитет за ослободување на Југославија]]) * {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}} [[Иван Шубашиќ]]<br />([[Југословенска влада во егзил]])}}  {{Infobox treaty | name = {{void}} | long_name = Белградски договор | type = | date_drafted = | date_signed = {{Start date|1944|11|1|df=y}} | location_signed = [[Белград]], Југославија | signatories = * {{flagicon|Democratic Federal Yugoslavia}} Јосип Броз-Тито<br />(Национален комитет за ослободување на Југославија) * {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}} Иван Шубашиќ<br />(Југословенска влада во егзил) }} '''Договорот Тито-Шубашиќ''' ({{Langx|sh|sporazumi Tito-Šubašić}}) — резултат на серија преговори спроведени од водачот на [[Југословенски партизани|југословенските партизани]], [[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]], и премиерот на [[Југословенска влада во егзил|југословенската влада во егзил]], [[Иван Шубашиќ]], во втората половина на 1944 година и почетокот на 1945 година. Договорите биле наменети за создавање коалициска влада во [[Југославија]] по [[Втората светска војна]], која требало да биде составена од претставници на [[Национален комитет за ослободување на Југославија|Националниот комитет за ослободување на Југославија]] и владата во егзил. Преговорите и договорите произлегле од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], со подршка на Сојузниците, особено [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Британците го гледале процесот како можност да влијаат врз формирањето на повоениот режим во Југославија, кој инаку би му бил целосно оставен на Тито и, веројатно, на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], која го предводела партизанскиот отпор кон [[Југославија во Втората светска војна|окупацијата на земјата]] од страна на [[Силите на Оската]]. Тито го гледал процесот како можност да добие меѓународно дипломатско признание за неговата моќ. '''Договорот од Вис''' ({{Langx|sh|Viški sporazum}}) претставува почетниот документ во процесот кој бил склучен на островот [[Вис (остров)|Вис]] во јуни 1944 година. Централниот договор во серијата бил парафиран на 1 ноември 1944 година во [[Белград]], но неговото применување било одложено поради потребата да се реши спорот - меѓу Тито, Шубашиќ и кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] - во врска со назначувањата во [[регент]]скиот совет. Процесот бил завршен на 7 март 1945 година со воспоставување на [[Привремена влада на Демократска Федеративна Југославија|Привремената влада на Демократска Федеративна Југославија]]. Така, Тито станал [[премиер на Југославија]]. == Позадина == [[Податотека:Josip_Vidmar_govori_na_II._zasedanju_AVNOJ_v_Jajcu.jpg|лево|мини|Одлуките на [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија|Антифашистичкто собрание за народно ослободување на Југославија]], одржано во [[Јајце (град)|Јајце]] во 1943 година (на сликата), биле потврдени преку договорите Тито-Шубашиќ.]] Во април 1941 година, силите на Оската ја [[Априлска војна|нападнале и наскоро ја окупирале Југославија]]. Кога поразот на Југославија се чинел неизбежен, [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] им наложила на своите 8.000 членови да складираат оружје во очекување на вооружен отпор. {{Sfn|Vukšić|2003}} До крајот на 1941 година, вооружениот отпор се проширил во сите области на земјата освен во [[Вардарска Македонија|Македонија]]. {{Sfn|Tomasevich|2001}} Надоградувајќи се на своето искуство со тајни операции низ целата земја, КПЈ продолжила да ги организира [[Југословенски партизани|југословенските партизани]], {{Sfn|Vukšić|2003}} како борци на отпорот, предводени од [[Јосип Броз-Тито]]. {{Sfn|Ramet|2006}} КПЈ проценила дека [[Операција Барбароса|германската инвазија на Советскиот Сојуз]] создала поволни услови за востание. На 27 јуни 1941 година, како одговор, политбирото на КПЈ го основал [[Врховен штаб на НОВ и ПОЈ|Врховниот штаб]] на Народноослободителната армија на Југославија, со Тито како врховен командант. {{Sfn|Vukšić|2003}} На 26-27 ноември, {{Sfn|Tomasevich|2001}} по иницијатива на Тито и КПЈ било основано панјугословенско собрание – [[АВНОЈ|Антифашистичко собрание за народно ослободување на Југославија]] (''Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije'', АВНОЈ). {{Sfn|Lukic|Lynch|1996}} АВНОЈ се прогласил за иден парламент на [[Демократска Федеративна Југославија|новата југословенска држава]], ја потврдил својата посветеност на формирање демократска федерација, го негирал вторитетот на [[Југословенска влада во егзил|југословенската влада во егзил]] и му забранил на кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] да се врати во земјата. {{Sfn|Hoare|2013}} Дополнително, Националниот комитет за ослободување на Југославија (''Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije'', НКОЈ) бил основан и потврден од АВНОЈ како целосно југословенско извршно тело. {{Sfn|Hoare|2013}} На 3 јуни, Тито бил евакуиран во [[Бари]], откако неговиот штаб во [[Дрвар]] бил нападнат како последица на [[Десант на Дрвар|германскиот воздушен десант]] кон крајот на мај 1944 година. Кратко потоа, тој бил пренесен со разурнувачот ХМС <nowiki><i id="mwcg">Блекмор</i></nowiki> на островот [[Вис (остров)|Вис]]. До 9 јуни биле воспоставени [[Обединето Кралство|британските]] и [[Советски Сојуз|советските]] мисии на островот. {{Sfn|Roberts|1973}} == Договор од Вис == [[Податотека:HMS_Blackmore_(L43).jpg|лево|мини|ХМС ''Блекмор'' го пренесел Тито до [[Вис (остров)|Вис]] за да се сретне со Шубашиќ.]] На 12 април 1944 година, британскиот премиер [[Винстон Черчил]] започнал да врши притисок врз Петар II да го назначи поранешниот гувернер на [[Бановина Хрватска]], [[Иван Шубашиќ]], на место премиер на владата во егзил. Петар II се согласил на 1 јуни, а Шубашиќ го прифатил местото, враќајќи се од [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] каде што живеел од 1941 година. Шубашиќ се сретнал со Тито на островот Вис две недели подоцна. {{Sfn|Ramet|2006}} Слично на тоа, Черчил му испратил писмо на Тито пред состанокот, наведувајќи ја важноста што британската влада ја придава на идниот договор меѓу него и владата во егзил. {{Sfn|Roberts|1973}} Од состанокот произлегол договор во кој било наведено дека волја на потписниците е да формираат коалициска влада, но дека системот на владеење во Југославија ќе се одлучи дури откако ќе заврши војната. Понатаму, Шубашиќ ги прифатил одлуките донесени од АВНОЈ во ноември 1943 година и ја признал законитоста на телата основани од АВНОЈ. {{Sfn|Ramet|2006}} Прашањето за задржување или укинување на југословенската монархија било оставено за по војната. {{Sfn|Roberts|1973}} Договорот бил потпишан на 16 јуни. Во тоа време, Тито изјавил дека првенствено е загрижен за ослободувањето на земјата - и тврдел дека воспоставувањето комунистички режим не е главна цел. {{Sfn|Calic|2019}} == Конференција во Неапол и лет до Москва == [[Податотека:Tito-Churchill.jpg|десно|мини|[[Винстон Черчил]] се сретнал со [[Јосип Броз-Тито|Тито]] во [[Неапол]] во 1944 година.]] Черчил сметал дека Тито не прави доволно во замена за британската поддршка, особено наведувајќи ја британската заштита на југословенскиот остров Вис. Неговото незадоволство го повторило и британското Министерство за надворешни работи. Ситуацијата довела до состанок меѓу Черчил и Тито во [[Неапол]] на 12 август. Таму, Черчил му го претставил на Тито британското барање Тито јавно да се откаже од каква било можност за прибегнување кон вооружена сила за да се влијае врз усвојувањето на политички систем во повоена Југославија. Черчил, исто така, посакувал Тито да изјави дека не се стреми кон воспоставување комунистички режим по војната. Тито ги избегнал овие прашања на состанокот. {{Sfn|Murray|2019}} Еден месец подоцна, на 12 септември, [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] објавил проглас во кој повикал на национално единство и верност кон Тито. {{Sfn|Ramet|2006}} На 18 септември, Тито се сретнал со советскиот лидер [[Јосиф Сталин]] во [[Москва]] и го обезбедил ветувањето за помош од [[Црвена армија|Црвената армија]] во претстојната [[Белградска офанзива]], како и нејзиното заминување кратко потоа. Најзначајно е што состанокот означил советско признавање на авторитетот на Тито во Југославија. Британците сфатиле дека советските сили ќе влезат во Југославија, што ќе го ограничи британското влијание. За време на [[Четврта московска конференција|Четвртата московска конференција]], во обид за ублажување, Черчил се обидел да го ограничи советското влијание во Југославија преку [[Процентен договор|Процентниот договор]]. {{Sfn|Murray|2019}} == Белградски договор == [[Податотека:Josip_Broz_Tito_Bihać_1942.jpg|мини|[[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]] добил признание за неговото владеење во [[Демократска Федеративна Југославија|Југославија]] преку договорите со Иван Шубашиќ .]] Кратко потоа, Иван Шубашиќ се вратил во [[Југославија]], и заминал во седиштето на Тито во [[Вршац]] на 23 октомври 1944 година. Бидејќи двајцата требало да ги продолжат разговорите за повоената влада, двајцата добиле заедничка порака од британскиот и советскиот министер за надворешни работи - [[Ентони Еден]] и [[Вјачеслав Молотов]] - во која се изразило надеж дека разговорите ќе резултираат со воспоставување коалициска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} Тито и Шубашиќ ги продолжиле разговорите на 28 октомври. На 1 ноември, шефовите на британските и советските мисии биле замолени да присуствуваат на одобрувањето на нацрт-договорот како сведоци. {{Sfn|Roberts|1973}} Во новиот договор, партиите изготвиле детален план за коалициска влада како што било предвидено на Вис претходно истата година. Договорот првично наведувал дека новата влада ќе има 18 членови - 12 од редовите на НКОЈ и 6 од владата во егзил. Тито требало да биде премиер, додека Шубашиќ требало да биде негов заменик и министер за надворешни работи. {{Sfn|Ramet|2006}} Новата влада требало да распише избори за да се одлучи за системот на управување на земјата. Во меѓувреме, Југославија теоретски требало да остане монархија. Петар II требало да биде титуларен шеф на земјата, но да остане во странство. Наместо тоа, договорот предвидувал совет од тројца [[регент]]и кои ќе го претставуваат кралот во Југославија, иако било одлучено дека договорот ќе биде потпишан единствено со одобрение на кралот. {{Sfn|Roberts|1973}} Бидејќи ставот на Тито бил поддржан од значителна партизанска сила во земјата, а Шубашиќ немал таква моќ да инсистира на поинаква агенда, регентството се толкува како отстапка од Тито кон владата во егзил, со цел да се промовира добра волја меѓу западните сојузници. {{Sfn|Ramet|2006}} Договорот, исто така, утврдил дека, откако ќе заврши војната, новата влада треба да издаде декларација преку која треба да ги поддржи демократските слободи и личните слободи, вклучувајќи го слободното практикување на религијата и слободниот печат. Сепак, Тито почнал јавно да ја менува својата позиција до јануари 1945 година. {{Sfn|Ramet|2006}} Британските дипломати истакнале дека предложената влада всушност требало да има 28 членови со право на глас (со дополнителни 10 од НКОЈ) и дека половина од страната на Шубашиќ во новата влада го поддржува Тито - давајќи му предност од 25 спрема 3 на Тито. Понатаму, Шубашиќ заминал во [[Москва]] на 20 ноември за да побара поддршка од Сталин за договорот пред да се врати во [[Лондон]]. Овој тек на дејствување го навел Петар II да размисли за отпуштање на Шубашиќ, но интервенцијата на Черчил го одвратила од тој потег. {{Sfn|Roberts|1973}} На 7 декември, Тито и Шубашиќ потпишале два дополнителни договори кои се однесувале на изборот на уставотворно собрание, располагањето со имотот на Петар II и регентскиот совет. На состанокот кој нил одржан истиот ден, шефот на британската мисија во Југославија, Фицрој Меклин, му кажал на Тито дека Британците ќе разгледаат дипломатско признавање на неговата власт единствено доколку тој и Шубашиќ успешно формираат коалициска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} == Спор за Регентството == [[Податотека:PedroIIDeYugoslaviaEIvanSubasic21061944.jpg|лево|мини|[[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] (лево) и премиерот на југословенската влада во егзил [[Иван Шубашиќ]] се судриле околу составот на регентскиот совет предвиден со договорите Тито-Шубашиќ.]] На состанокот со Черчил и Еден на 21 декември {{Sfn|Roberts|1973}} и во своите писма до британскиот премиер од 29 декември 1944 година и 4 јануари 1945 година, Петар II го отфрлил предложеното регентство и изјавил дека е незаконско. Сепак, Черчил извршил притисок врз кралот да ги прифати сите одлуки на идната југословенска влада во врска со регентството. Без оглед на тоа, на 11 јануари кралот формално се спротивставил на тоа регентството и на тоа АВНОЈ да имаат законодавни овластувања и го отфрлил договорот Тито-Шубашиќ. На 22 јануари, кралот го разрешил Шубашиќ затоа што го склучил договорот без да се консултира со него за ова прашање. {{Sfn|Roberts|1973}} Како одговор на тоа, Британците побарале и добиле поддршка од [[Соединетите Американски Држави]] за Шубашиќ да продолжи, и покрај приговорите на кралот, преку спроведување на договорот со Тито, кој бил информиран за таквата постапка и ја прифатил. Британците можеби биле мотивирани од стравот дека [[Советски Сојуз|СССР]] може еднострано да го признае НКОЈ како југословенска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} Во периодот од 25 до 29 јануари, Петар II го повлекол разрешувањето на Шубашиќ откако преговарал со него и се согласил дека владата во егзил ќе поднесе оставка, а Шубашиќ ќе биде повторно назначен со задача да ги унапреди ставовите на кралот за неговото право да го назначи регентството. {{Sfn|Roberts|1973}} Бидејќи владата предводена од Шубашиќ требала да се врати во [[Белград]] на 7 февруари, кралот предложил регентство составено од армискиот генерал и поранешен премиер [[Душан Симовиќ]], [[Јурај Шутеј]] ([[Хрвати|Хрват]] во владата на Шубашиќ) и [[Душан Сернец]] ([[Словенци|словенечки]] член на НКОЈ). На 5 февруари, Тито одбил да го прифати Шутеј и наместо тоа го предложил [[Анте Мандиќ]] (хрватски член на АВНОЈ). Следниот ден, Шубашиќ се спротивставил на назначувањето на Симовиќ, наведувајќи ја неговата одлука да се предаде на силите на Оската во 1941 година без консултација со другите владини министри. Наместо тоа, тој предложил да се назначи [[Сретен Вукосављевиќ]], кој бил член на неговата влада во периодот по договорот од Вис. Спорот доввел до одложување на преместувањето на владата. {{Sfn|Roberts|1973}} Договорот Тито-Шубашиќ тема на разговор и поддржан на [[Кримска конференција|Кримската конференција]], која издала комунике со кое се повикува на спроведување на договорот, проширување на АВНОЈ за да ги вклучи членовите на стариот југословенски парламент кои не соработувале со [[Сили на Оската|силите на Оската]] и поднесување на актите на АВНОЈ за ратификација од страна на избрано уставотворно собрание. {{Sfn|Roberts|1973}} Комуникето од [[Јалта]] му било пренесено на Тито од страна на Меклин, а Тито го прифатил во целост. Петар II и Шубашиќ го прифатиле комуникето на 12 февруари. Кралот ја заменил номинацијата на Симовиќ за регентство на Вукосављевиќ со онаа на [[Милан Грол]], додека инсистирал на номинирање на Шутеј во советот. Тито ги отфрлил двете назначувања. {{Sfn|Roberts|1973}} На 26 февруари, Тито и Шубашиќ склучиле дополнителен договор со кој Срнец и Мандиќ биле наведени како словенечки и хрватски членови на регентскиот совет и бил обезбеден список од четири потенцијални [[Срби|српски]] членови на регентството од кои кралот можел да избере. Кралот бил информиран дека има рок до крајот на неделата да се согласи, во спротивно ќе се претпостави неговата согласност. Петар II се согласил и го избра [[Срѓан Будисављевиќ]] (поранешен министер во владата во егзил). Кралот ја претставил својата одлука на претседателот на АВНОЈ, [[Иван Рибар]], во Лондон на 3 март. Владата на Шубашиќ поднела оставка три дена подоцна. Регентскиот совет, во својот единствен официјален акт, потоа назначил привремена влада на Југославија од 28 членови на 7 март, во согласност со Договорот Тито-Шубашиќ {{Sfn|Roberts|1973}} == Последици == [[Податотека:III_Zasedanje_AVNOJ-a,_Beograd_1945.jpg|лево|мини|На третото заседание на АВНОЈ во 1945 година учествувале некои предвоени членови на Југословенскиот парламент .]] Во знак на признание за новата југословенска влада, британските, советските и американските амбасадори биле испратени во Белград во втората половина на март. {{Sfn|Roberts|1973}} Првично, новата влада одлучила да го прогласи својот [[антифашизам]], „[[Братство и единство|братството и единството]]“ на народите што живеат во Југославија и општите хуманистички вредности. Меѓутоа, како што се приближувале изборите закажани за есента 1945 година, комунистите постепено биле назначувани на клучни места, а граѓанските права и слободи биле сè повеќе ограничени. Исто така, било воведено законодавство за гонење на вистинските и наводните непријатели на народот и државата. {{Sfn|Calic|2019}} Од една страна, владата во егзил и Шубашиќ имале намера да ја ограничат комунистичката контрола врз владата на повоена Југославија преку договорите со Тито, веројатно преку британска помош. Од друга страна, Тито направил обид да ги искористи договорите за да ја зголеми законитоста на своето барање за власт со тоа што се поврзал со владата во егзил и формирал широка владина коалиција. Привремената влада формирана во март 1945 година го вклучувала Тито како премиер и Шубашиќ како министер за надворешни работи, а вториот како еден од единаесетте некомунистички владини министри. {{Sfn|Calic|2019}} Сепак, само шест од единаесетте претходно биле членови на владата во егзил. Од тие шест, само тројца не биле поддржувачи на партизаните, или не биле на друг начин поврзани со нив - Шубашиќ, Шутеј и Грол, сите од кои поднеле оставка од своите места во рок од неколку месеци - Грол во август, а другите во октомври. {{Sfn|Roberts|1973}} == Наводи == {{наводи}} ==Извори== *{{cite book |first = Marie-Janine |last = Calic |title = A History of Yugoslavia |url = https://books.google.com/books?id=KqOWDwAAQBAJ |publisher = [[Purdue University Press]] |location = West Lafayette, Indiana |isbn = 978-1-55753-838-3 |year = 2019 }} *{{cite book |last = Hoare |first = Marko Attila |title = The Bosnian Muslims in the Second World War |publisher = Oxford University Press |location = Oxford, UK |year = 2013 |url = https://books.google.com/books?id=M4poAgAAQBAJ |isbn = 978-0-231-70394-9 }} *{{cite book |url = https://books.google.com/books?id=WPhhLfp8huIC |title = Europe from the Balkans to the Urals: The Disintegration of Yugoslavia and the Soviet Union |first1 = Renéo |last1 = Lukic |first2 = Allen |last2 = Lynch |publisher = [[Stockholm International Peace Research Institute]] |location = Stockholm, Sweden |year = 1996 |isbn = 9780198292005 }} *{{cite book |last = Murray |first = Chris |chapter = From resistance to revolution: occupied Yugoslavia |pages = 139–170 |editor-last = Murray |editor-first = Chris |title = Unknown Conflicts of the Second World War: Forgotten Fronts |url = https://books.google.com/books?id=VTiDDwAAQBAJ |year = 2019 |isbn = 978-1-138-61294-5 |publisher = [[Routledge]] |location = Abingdon, UK }} *{{cite book |last = Ramet |first = Sabrina P. |author-link = Sabrina P. Ramet |title = The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005 |year = 2006 |publisher = [[Indiana University Press]] |location = Bloomington, Indiana |url = https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC |isbn = 9780253346568 }} *{{cite book |last = Roberts |first = Walter R. |author-link = Walter Roberts (writer) |title = Tito, Mihailović, and the Allies, 1941-1945 |url = https://books.google.com/books?id=fNBmAAAAMAAJ |year = 1973 |publisher = Rutgers University Press |location = New Brunswick, New Jersey |isbn = 978-0-8135-0740-8 }} *{{cite book |last = Tomasevich |first = Jozo |author-link = Jozo Tomasevich |title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration |year = 2001 |publisher = Stanford University Press |isbn = 978-0-8047-0857-9 |location = Stanford, California |url = https://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC }} *{{cite book |first = Velimir |last = Vukšić |title = Tito's Partisans 1941–45 |url = https://books.google.com/books?id=5rgMvgAACAAJ |publisher = [[Osprey Publishing]] |location = Oxford, UK |isbn = 1-84176-675-5 |year = 2003 }} [[Категорија:Југославија во Втората светска војна]] [[Категорија:Договори од Втората светска војна]] [[Категорија:Историја на Белград]] [[Категорија:Договори на Кралство Југославија]] [[Категорија:Вис (остров)]] [[Категорија:Јосип Броз Тито]] qrud4ux4fms0a201mq83kjisotjdcmr 5591084 5591083 2026-07-12T17:29:53Z نوفاك اتشمان 11549 додадена [[Категорија:Историја на Далмација]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591084 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Договор|name=Договор Тито-Шубашиќ|long_name=Договор од Вис|image=Pregovori Tito — Šubašić na Visu.jpg|image_size=250px|type=|date_drafted=|date_signed={{Start date|1944|6|16|df=y}}|location_signed=[[Вис (остров)|Вис]], [[Југославија]]|signatories=* {{flagicon|Democratic Federal Yugoslavia}} [[Јосип Броз-Тито]]<br />([[Национален комитет за ослободување на Југославија]]) * {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}} [[Иван Шубашиќ]]<br />([[Југословенска влада во егзил]])}}  {{Infobox treaty | name = {{void}} | long_name = Белградски договор | type = | date_drafted = | date_signed = {{Start date|1944|11|1|df=y}} | location_signed = [[Белград]], Југославија | signatories = * {{flagicon|Democratic Federal Yugoslavia}} Јосип Броз-Тито<br />(Национален комитет за ослободување на Југославија) * {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}} Иван Шубашиќ<br />(Југословенска влада во егзил) }} '''Договорот Тито-Шубашиќ''' ({{Langx|sh|sporazumi Tito-Šubašić}}) — резултат на серија преговори спроведени од водачот на [[Југословенски партизани|југословенските партизани]], [[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]], и премиерот на [[Југословенска влада во егзил|југословенската влада во егзил]], [[Иван Шубашиќ]], во втората половина на 1944 година и почетокот на 1945 година. Договорите биле наменети за создавање коалициска влада во [[Југославија]] по [[Втората светска војна]], која требало да биде составена од претставници на [[Национален комитет за ослободување на Југославија|Националниот комитет за ослободување на Југославија]] и владата во егзил. Преговорите и договорите произлегле од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], со подршка на Сојузниците, особено [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Британците го гледале процесот како можност да влијаат врз формирањето на повоениот режим во Југославија, кој инаку би му бил целосно оставен на Тито и, веројатно, на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], која го предводела партизанскиот отпор кон [[Југославија во Втората светска војна|окупацијата на земјата]] од страна на [[Силите на Оската]]. Тито го гледал процесот како можност да добие меѓународно дипломатско признание за неговата моќ. '''Договорот од Вис''' ({{Langx|sh|Viški sporazum}}) претставува почетниот документ во процесот кој бил склучен на островот [[Вис (остров)|Вис]] во јуни 1944 година. Централниот договор во серијата бил парафиран на 1 ноември 1944 година во [[Белград]], но неговото применување било одложено поради потребата да се реши спорот - меѓу Тито, Шубашиќ и кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] - во врска со назначувањата во [[регент]]скиот совет. Процесот бил завршен на 7 март 1945 година со воспоставување на [[Привремена влада на Демократска Федеративна Југославија|Привремената влада на Демократска Федеративна Југославија]]. Така, Тито станал [[премиер на Југославија]]. == Позадина == [[Податотека:Josip_Vidmar_govori_na_II._zasedanju_AVNOJ_v_Jajcu.jpg|лево|мини|Одлуките на [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија|Антифашистичкто собрание за народно ослободување на Југославија]], одржано во [[Јајце (град)|Јајце]] во 1943 година (на сликата), биле потврдени преку договорите Тито-Шубашиќ.]] Во април 1941 година, силите на Оската ја [[Априлска војна|нападнале и наскоро ја окупирале Југославија]]. Кога поразот на Југославија се чинел неизбежен, [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] им наложила на своите 8.000 членови да складираат оружје во очекување на вооружен отпор. {{Sfn|Vukšić|2003}} До крајот на 1941 година, вооружениот отпор се проширил во сите области на земјата освен во [[Вардарска Македонија|Македонија]]. {{Sfn|Tomasevich|2001}} Надоградувајќи се на своето искуство со тајни операции низ целата земја, КПЈ продолжила да ги организира [[Југословенски партизани|југословенските партизани]], {{Sfn|Vukšić|2003}} како борци на отпорот, предводени од [[Јосип Броз-Тито]]. {{Sfn|Ramet|2006}} КПЈ проценила дека [[Операција Барбароса|германската инвазија на Советскиот Сојуз]] создала поволни услови за востание. На 27 јуни 1941 година, како одговор, политбирото на КПЈ го основал [[Врховен штаб на НОВ и ПОЈ|Врховниот штаб]] на Народноослободителната армија на Југославија, со Тито како врховен командант. {{Sfn|Vukšić|2003}} На 26-27 ноември, {{Sfn|Tomasevich|2001}} по иницијатива на Тито и КПЈ било основано панјугословенско собрание – [[АВНОЈ|Антифашистичко собрание за народно ослободување на Југославија]] (''Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije'', АВНОЈ). {{Sfn|Lukic|Lynch|1996}} АВНОЈ се прогласил за иден парламент на [[Демократска Федеративна Југославија|новата југословенска држава]], ја потврдил својата посветеност на формирање демократска федерација, го негирал вторитетот на [[Југословенска влада во егзил|југословенската влада во егзил]] и му забранил на кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] да се врати во земјата. {{Sfn|Hoare|2013}} Дополнително, Националниот комитет за ослободување на Југославија (''Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije'', НКОЈ) бил основан и потврден од АВНОЈ како целосно југословенско извршно тело. {{Sfn|Hoare|2013}} На 3 јуни, Тито бил евакуиран во [[Бари]], откако неговиот штаб во [[Дрвар]] бил нападнат како последица на [[Десант на Дрвар|германскиот воздушен десант]] кон крајот на мај 1944 година. Кратко потоа, тој бил пренесен со разурнувачот ХМС <nowiki><i id="mwcg">Блекмор</i></nowiki> на островот [[Вис (остров)|Вис]]. До 9 јуни биле воспоставени [[Обединето Кралство|британските]] и [[Советски Сојуз|советските]] мисии на островот. {{Sfn|Roberts|1973}} == Договор од Вис == [[Податотека:HMS_Blackmore_(L43).jpg|лево|мини|ХМС ''Блекмор'' го пренесел Тито до [[Вис (остров)|Вис]] за да се сретне со Шубашиќ.]] На 12 април 1944 година, британскиот премиер [[Винстон Черчил]] започнал да врши притисок врз Петар II да го назначи поранешниот гувернер на [[Бановина Хрватска]], [[Иван Шубашиќ]], на место премиер на владата во егзил. Петар II се согласил на 1 јуни, а Шубашиќ го прифатил местото, враќајќи се од [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] каде што живеел од 1941 година. Шубашиќ се сретнал со Тито на островот Вис две недели подоцна. {{Sfn|Ramet|2006}} Слично на тоа, Черчил му испратил писмо на Тито пред состанокот, наведувајќи ја важноста што британската влада ја придава на идниот договор меѓу него и владата во егзил. {{Sfn|Roberts|1973}} Од состанокот произлегол договор во кој било наведено дека волја на потписниците е да формираат коалициска влада, но дека системот на владеење во Југославија ќе се одлучи дури откако ќе заврши војната. Понатаму, Шубашиќ ги прифатил одлуките донесени од АВНОЈ во ноември 1943 година и ја признал законитоста на телата основани од АВНОЈ. {{Sfn|Ramet|2006}} Прашањето за задржување или укинување на југословенската монархија било оставено за по војната. {{Sfn|Roberts|1973}} Договорот бил потпишан на 16 јуни. Во тоа време, Тито изјавил дека првенствено е загрижен за ослободувањето на земјата - и тврдел дека воспоставувањето комунистички режим не е главна цел. {{Sfn|Calic|2019}} == Конференција во Неапол и лет до Москва == [[Податотека:Tito-Churchill.jpg|десно|мини|[[Винстон Черчил]] се сретнал со [[Јосип Броз-Тито|Тито]] во [[Неапол]] во 1944 година.]] Черчил сметал дека Тито не прави доволно во замена за британската поддршка, особено наведувајќи ја британската заштита на југословенскиот остров Вис. Неговото незадоволство го повторило и британското Министерство за надворешни работи. Ситуацијата довела до состанок меѓу Черчил и Тито во [[Неапол]] на 12 август. Таму, Черчил му го претставил на Тито британското барање Тито јавно да се откаже од каква било можност за прибегнување кон вооружена сила за да се влијае врз усвојувањето на политички систем во повоена Југославија. Черчил, исто така, посакувал Тито да изјави дека не се стреми кон воспоставување комунистички режим по војната. Тито ги избегнал овие прашања на состанокот. {{Sfn|Murray|2019}} Еден месец подоцна, на 12 септември, [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] објавил проглас во кој повикал на национално единство и верност кон Тито. {{Sfn|Ramet|2006}} На 18 септември, Тито се сретнал со советскиот лидер [[Јосиф Сталин]] во [[Москва]] и го обезбедил ветувањето за помош од [[Црвена армија|Црвената армија]] во претстојната [[Белградска офанзива]], како и нејзиното заминување кратко потоа. Најзначајно е што состанокот означил советско признавање на авторитетот на Тито во Југославија. Британците сфатиле дека советските сили ќе влезат во Југославија, што ќе го ограничи британското влијание. За време на [[Четврта московска конференција|Четвртата московска конференција]], во обид за ублажување, Черчил се обидел да го ограничи советското влијание во Југославија преку [[Процентен договор|Процентниот договор]]. {{Sfn|Murray|2019}} == Белградски договор == [[Податотека:Josip_Broz_Tito_Bihać_1942.jpg|мини|[[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]] добил признание за неговото владеење во [[Демократска Федеративна Југославија|Југославија]] преку договорите со Иван Шубашиќ .]] Кратко потоа, Иван Шубашиќ се вратил во [[Југославија]], и заминал во седиштето на Тито во [[Вршац]] на 23 октомври 1944 година. Бидејќи двајцата требало да ги продолжат разговорите за повоената влада, двајцата добиле заедничка порака од британскиот и советскиот министер за надворешни работи - [[Ентони Еден]] и [[Вјачеслав Молотов]] - во која се изразило надеж дека разговорите ќе резултираат со воспоставување коалициска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} Тито и Шубашиќ ги продолжиле разговорите на 28 октомври. На 1 ноември, шефовите на британските и советските мисии биле замолени да присуствуваат на одобрувањето на нацрт-договорот како сведоци. {{Sfn|Roberts|1973}} Во новиот договор, партиите изготвиле детален план за коалициска влада како што било предвидено на Вис претходно истата година. Договорот првично наведувал дека новата влада ќе има 18 членови - 12 од редовите на НКОЈ и 6 од владата во егзил. Тито требало да биде премиер, додека Шубашиќ требало да биде негов заменик и министер за надворешни работи. {{Sfn|Ramet|2006}} Новата влада требало да распише избори за да се одлучи за системот на управување на земјата. Во меѓувреме, Југославија теоретски требало да остане монархија. Петар II требало да биде титуларен шеф на земјата, но да остане во странство. Наместо тоа, договорот предвидувал совет од тројца [[регент]]и кои ќе го претставуваат кралот во Југославија, иако било одлучено дека договорот ќе биде потпишан единствено со одобрение на кралот. {{Sfn|Roberts|1973}} Бидејќи ставот на Тито бил поддржан од значителна партизанска сила во земјата, а Шубашиќ немал таква моќ да инсистира на поинаква агенда, регентството се толкува како отстапка од Тито кон владата во егзил, со цел да се промовира добра волја меѓу западните сојузници. {{Sfn|Ramet|2006}} Договорот, исто така, утврдил дека, откако ќе заврши војната, новата влада треба да издаде декларација преку која треба да ги поддржи демократските слободи и личните слободи, вклучувајќи го слободното практикување на религијата и слободниот печат. Сепак, Тито почнал јавно да ја менува својата позиција до јануари 1945 година. {{Sfn|Ramet|2006}} Британските дипломати истакнале дека предложената влада всушност требало да има 28 членови со право на глас (со дополнителни 10 од НКОЈ) и дека половина од страната на Шубашиќ во новата влада го поддржува Тито - давајќи му предност од 25 спрема 3 на Тито. Понатаму, Шубашиќ заминал во [[Москва]] на 20 ноември за да побара поддршка од Сталин за договорот пред да се врати во [[Лондон]]. Овој тек на дејствување го навел Петар II да размисли за отпуштање на Шубашиќ, но интервенцијата на Черчил го одвратила од тој потег. {{Sfn|Roberts|1973}} На 7 декември, Тито и Шубашиќ потпишале два дополнителни договори кои се однесувале на изборот на уставотворно собрание, располагањето со имотот на Петар II и регентскиот совет. На состанокот кој нил одржан истиот ден, шефот на британската мисија во Југославија, Фицрој Меклин, му кажал на Тито дека Британците ќе разгледаат дипломатско признавање на неговата власт единствено доколку тој и Шубашиќ успешно формираат коалициска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} == Спор за Регентството == [[Податотека:PedroIIDeYugoslaviaEIvanSubasic21061944.jpg|лево|мини|[[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] (лево) и премиерот на југословенската влада во егзил [[Иван Шубашиќ]] се судриле околу составот на регентскиот совет предвиден со договорите Тито-Шубашиќ.]] На состанокот со Черчил и Еден на 21 декември {{Sfn|Roberts|1973}} и во своите писма до британскиот премиер од 29 декември 1944 година и 4 јануари 1945 година, Петар II го отфрлил предложеното регентство и изјавил дека е незаконско. Сепак, Черчил извршил притисок врз кралот да ги прифати сите одлуки на идната југословенска влада во врска со регентството. Без оглед на тоа, на 11 јануари кралот формално се спротивставил на тоа регентството и на тоа АВНОЈ да имаат законодавни овластувања и го отфрлил договорот Тито-Шубашиќ. На 22 јануари, кралот го разрешил Шубашиќ затоа што го склучил договорот без да се консултира со него за ова прашање. {{Sfn|Roberts|1973}} Како одговор на тоа, Британците побарале и добиле поддршка од [[Соединетите Американски Држави]] за Шубашиќ да продолжи, и покрај приговорите на кралот, преку спроведување на договорот со Тито, кој бил информиран за таквата постапка и ја прифатил. Британците можеби биле мотивирани од стравот дека [[Советски Сојуз|СССР]] може еднострано да го признае НКОЈ како југословенска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} Во периодот од 25 до 29 јануари, Петар II го повлекол разрешувањето на Шубашиќ откако преговарал со него и се согласил дека владата во егзил ќе поднесе оставка, а Шубашиќ ќе биде повторно назначен со задача да ги унапреди ставовите на кралот за неговото право да го назначи регентството. {{Sfn|Roberts|1973}} Бидејќи владата предводена од Шубашиќ требала да се врати во [[Белград]] на 7 февруари, кралот предложил регентство составено од армискиот генерал и поранешен премиер [[Душан Симовиќ]], [[Јурај Шутеј]] ([[Хрвати|Хрват]] во владата на Шубашиќ) и [[Душан Сернец]] ([[Словенци|словенечки]] член на НКОЈ). На 5 февруари, Тито одбил да го прифати Шутеј и наместо тоа го предложил [[Анте Мандиќ]] (хрватски член на АВНОЈ). Следниот ден, Шубашиќ се спротивставил на назначувањето на Симовиќ, наведувајќи ја неговата одлука да се предаде на силите на Оската во 1941 година без консултација со другите владини министри. Наместо тоа, тој предложил да се назначи [[Сретен Вукосављевиќ]], кој бил член на неговата влада во периодот по договорот од Вис. Спорот доввел до одложување на преместувањето на владата. {{Sfn|Roberts|1973}} Договорот Тито-Шубашиќ тема на разговор и поддржан на [[Кримска конференција|Кримската конференција]], која издала комунике со кое се повикува на спроведување на договорот, проширување на АВНОЈ за да ги вклучи членовите на стариот југословенски парламент кои не соработувале со [[Сили на Оската|силите на Оската]] и поднесување на актите на АВНОЈ за ратификација од страна на избрано уставотворно собрание. {{Sfn|Roberts|1973}} Комуникето од [[Јалта]] му било пренесено на Тито од страна на Меклин, а Тито го прифатил во целост. Петар II и Шубашиќ го прифатиле комуникето на 12 февруари. Кралот ја заменил номинацијата на Симовиќ за регентство на Вукосављевиќ со онаа на [[Милан Грол]], додека инсистирал на номинирање на Шутеј во советот. Тито ги отфрлил двете назначувања. {{Sfn|Roberts|1973}} На 26 февруари, Тито и Шубашиќ склучиле дополнителен договор со кој Срнец и Мандиќ биле наведени како словенечки и хрватски членови на регентскиот совет и бил обезбеден список од четири потенцијални [[Срби|српски]] членови на регентството од кои кралот можел да избере. Кралот бил информиран дека има рок до крајот на неделата да се согласи, во спротивно ќе се претпостави неговата согласност. Петар II се согласил и го избра [[Срѓан Будисављевиќ]] (поранешен министер во владата во егзил). Кралот ја претставил својата одлука на претседателот на АВНОЈ, [[Иван Рибар]], во Лондон на 3 март. Владата на Шубашиќ поднела оставка три дена подоцна. Регентскиот совет, во својот единствен официјален акт, потоа назначил привремена влада на Југославија од 28 членови на 7 март, во согласност со Договорот Тито-Шубашиќ {{Sfn|Roberts|1973}} == Последици == [[Податотека:III_Zasedanje_AVNOJ-a,_Beograd_1945.jpg|лево|мини|На третото заседание на АВНОЈ во 1945 година учествувале некои предвоени членови на Југословенскиот парламент .]] Во знак на признание за новата југословенска влада, британските, советските и американските амбасадори биле испратени во Белград во втората половина на март. {{Sfn|Roberts|1973}} Првично, новата влада одлучила да го прогласи својот [[антифашизам]], „[[Братство и единство|братството и единството]]“ на народите што живеат во Југославија и општите хуманистички вредности. Меѓутоа, како што се приближувале изборите закажани за есента 1945 година, комунистите постепено биле назначувани на клучни места, а граѓанските права и слободи биле сè повеќе ограничени. Исто така, било воведено законодавство за гонење на вистинските и наводните непријатели на народот и државата. {{Sfn|Calic|2019}} Од една страна, владата во егзил и Шубашиќ имале намера да ја ограничат комунистичката контрола врз владата на повоена Југославија преку договорите со Тито, веројатно преку британска помош. Од друга страна, Тито направил обид да ги искористи договорите за да ја зголеми законитоста на своето барање за власт со тоа што се поврзал со владата во егзил и формирал широка владина коалиција. Привремената влада формирана во март 1945 година го вклучувала Тито како премиер и Шубашиќ како министер за надворешни работи, а вториот како еден од единаесетте некомунистички владини министри. {{Sfn|Calic|2019}} Сепак, само шест од единаесетте претходно биле членови на владата во егзил. Од тие шест, само тројца не биле поддржувачи на партизаните, или не биле на друг начин поврзани со нив - Шубашиќ, Шутеј и Грол, сите од кои поднеле оставка од своите места во рок од неколку месеци - Грол во август, а другите во октомври. {{Sfn|Roberts|1973}} == Наводи == {{наводи}} ==Извори== *{{cite book |first = Marie-Janine |last = Calic |title = A History of Yugoslavia |url = https://books.google.com/books?id=KqOWDwAAQBAJ |publisher = [[Purdue University Press]] |location = West Lafayette, Indiana |isbn = 978-1-55753-838-3 |year = 2019 }} *{{cite book |last = Hoare |first = Marko Attila |title = The Bosnian Muslims in the Second World War |publisher = Oxford University Press |location = Oxford, UK |year = 2013 |url = https://books.google.com/books?id=M4poAgAAQBAJ |isbn = 978-0-231-70394-9 }} *{{cite book |url = https://books.google.com/books?id=WPhhLfp8huIC |title = Europe from the Balkans to the Urals: The Disintegration of Yugoslavia and the Soviet Union |first1 = Renéo |last1 = Lukic |first2 = Allen |last2 = Lynch |publisher = [[Stockholm International Peace Research Institute]] |location = Stockholm, Sweden |year = 1996 |isbn = 9780198292005 }} *{{cite book |last = Murray |first = Chris |chapter = From resistance to revolution: occupied Yugoslavia |pages = 139–170 |editor-last = Murray |editor-first = Chris |title = Unknown Conflicts of the Second World War: Forgotten Fronts |url = https://books.google.com/books?id=VTiDDwAAQBAJ |year = 2019 |isbn = 978-1-138-61294-5 |publisher = [[Routledge]] |location = Abingdon, UK }} *{{cite book |last = Ramet |first = Sabrina P. |author-link = Sabrina P. Ramet |title = The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005 |year = 2006 |publisher = [[Indiana University Press]] |location = Bloomington, Indiana |url = https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC |isbn = 9780253346568 }} *{{cite book |last = Roberts |first = Walter R. |author-link = Walter Roberts (writer) |title = Tito, Mihailović, and the Allies, 1941-1945 |url = https://books.google.com/books?id=fNBmAAAAMAAJ |year = 1973 |publisher = Rutgers University Press |location = New Brunswick, New Jersey |isbn = 978-0-8135-0740-8 }} *{{cite book |last = Tomasevich |first = Jozo |author-link = Jozo Tomasevich |title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration |year = 2001 |publisher = Stanford University Press |isbn = 978-0-8047-0857-9 |location = Stanford, California |url = https://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC }} *{{cite book |first = Velimir |last = Vukšić |title = Tito's Partisans 1941–45 |url = https://books.google.com/books?id=5rgMvgAACAAJ |publisher = [[Osprey Publishing]] |location = Oxford, UK |isbn = 1-84176-675-5 |year = 2003 }} [[Категорија:Југославија во Втората светска војна]] [[Категорија:Договори од Втората светска војна]] [[Категорија:Историја на Белград]] [[Категорија:Договори на Кралство Југославија]] [[Категорија:Вис (остров)]] [[Категорија:Јосип Броз Тито]] [[Категорија:Историја на Далмација]] 67w5d0rub70jk2ab9n4g3kqqj4jjtsu 5591097 5591084 2026-07-12T17:34:15Z نوفاك اتشمان 11549 −[[Категорија:Југославија во Втората светска војна]]; +[[Категорија:Хрватска во НОБ]]; +[[Категорија:Србија во НОБ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591097 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Договор|name=Договор Тито-Шубашиќ|long_name=Договор од Вис|image=Pregovori Tito — Šubašić na Visu.jpg|image_size=250px|type=|date_drafted=|date_signed={{Start date|1944|6|16|df=y}}|location_signed=[[Вис (остров)|Вис]], [[Југославија]]|signatories=* {{flagicon|Democratic Federal Yugoslavia}} [[Јосип Броз-Тито]]<br />([[Национален комитет за ослободување на Југославија]]) * {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}} [[Иван Шубашиќ]]<br />([[Југословенска влада во егзил]])}}  {{Infobox treaty | name = {{void}} | long_name = Белградски договор | type = | date_drafted = | date_signed = {{Start date|1944|11|1|df=y}} | location_signed = [[Белград]], Југославија | signatories = * {{flagicon|Democratic Federal Yugoslavia}} Јосип Броз-Тито<br />(Национален комитет за ослободување на Југославија) * {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}} Иван Шубашиќ<br />(Југословенска влада во егзил) }} '''Договорот Тито-Шубашиќ''' ({{Langx|sh|sporazumi Tito-Šubašić}}) — резултат на серија преговори спроведени од водачот на [[Југословенски партизани|југословенските партизани]], [[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]], и премиерот на [[Југословенска влада во егзил|југословенската влада во егзил]], [[Иван Шубашиќ]], во втората половина на 1944 година и почетокот на 1945 година. Договорите биле наменети за создавање коалициска влада во [[Југославија]] по [[Втората светска војна]], која требало да биде составена од претставници на [[Национален комитет за ослободување на Југославија|Националниот комитет за ослободување на Југославија]] и владата во егзил. Преговорите и договорите произлегле од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], со подршка на Сојузниците, особено [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Британците го гледале процесот како можност да влијаат врз формирањето на повоениот режим во Југославија, кој инаку би му бил целосно оставен на Тито и, веројатно, на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], која го предводела партизанскиот отпор кон [[Југославија во Втората светска војна|окупацијата на земјата]] од страна на [[Силите на Оската]]. Тито го гледал процесот како можност да добие меѓународно дипломатско признание за неговата моќ. '''Договорот од Вис''' ({{Langx|sh|Viški sporazum}}) претставува почетниот документ во процесот кој бил склучен на островот [[Вис (остров)|Вис]] во јуни 1944 година. Централниот договор во серијата бил парафиран на 1 ноември 1944 година во [[Белград]], но неговото применување било одложено поради потребата да се реши спорот - меѓу Тито, Шубашиќ и кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] - во врска со назначувањата во [[регент]]скиот совет. Процесот бил завршен на 7 март 1945 година со воспоставување на [[Привремена влада на Демократска Федеративна Југославија|Привремената влада на Демократска Федеративна Југославија]]. Така, Тито станал [[премиер на Југославија]]. == Позадина == [[Податотека:Josip_Vidmar_govori_na_II._zasedanju_AVNOJ_v_Jajcu.jpg|лево|мини|Одлуките на [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија|Антифашистичкто собрание за народно ослободување на Југославија]], одржано во [[Јајце (град)|Јајце]] во 1943 година (на сликата), биле потврдени преку договорите Тито-Шубашиќ.]] Во април 1941 година, силите на Оската ја [[Априлска војна|нападнале и наскоро ја окупирале Југославија]]. Кога поразот на Југославија се чинел неизбежен, [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] им наложила на своите 8.000 членови да складираат оружје во очекување на вооружен отпор. {{Sfn|Vukšić|2003}} До крајот на 1941 година, вооружениот отпор се проширил во сите области на земјата освен во [[Вардарска Македонија|Македонија]]. {{Sfn|Tomasevich|2001}} Надоградувајќи се на своето искуство со тајни операции низ целата земја, КПЈ продолжила да ги организира [[Југословенски партизани|југословенските партизани]], {{Sfn|Vukšić|2003}} како борци на отпорот, предводени од [[Јосип Броз-Тито]]. {{Sfn|Ramet|2006}} КПЈ проценила дека [[Операција Барбароса|германската инвазија на Советскиот Сојуз]] создала поволни услови за востание. На 27 јуни 1941 година, како одговор, политбирото на КПЈ го основал [[Врховен штаб на НОВ и ПОЈ|Врховниот штаб]] на Народноослободителната армија на Југославија, со Тито како врховен командант. {{Sfn|Vukšić|2003}} На 26-27 ноември, {{Sfn|Tomasevich|2001}} по иницијатива на Тито и КПЈ било основано панјугословенско собрание – [[АВНОЈ|Антифашистичко собрание за народно ослободување на Југославија]] (''Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije'', АВНОЈ). {{Sfn|Lukic|Lynch|1996}} АВНОЈ се прогласил за иден парламент на [[Демократска Федеративна Југославија|новата југословенска држава]], ја потврдил својата посветеност на формирање демократска федерација, го негирал вторитетот на [[Југословенска влада во егзил|југословенската влада во егзил]] и му забранил на кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] да се врати во земјата. {{Sfn|Hoare|2013}} Дополнително, Националниот комитет за ослободување на Југославија (''Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije'', НКОЈ) бил основан и потврден од АВНОЈ како целосно југословенско извршно тело. {{Sfn|Hoare|2013}} На 3 јуни, Тито бил евакуиран во [[Бари]], откако неговиот штаб во [[Дрвар]] бил нападнат како последица на [[Десант на Дрвар|германскиот воздушен десант]] кон крајот на мај 1944 година. Кратко потоа, тој бил пренесен со разурнувачот ХМС <nowiki><i id="mwcg">Блекмор</i></nowiki> на островот [[Вис (остров)|Вис]]. До 9 јуни биле воспоставени [[Обединето Кралство|британските]] и [[Советски Сојуз|советските]] мисии на островот. {{Sfn|Roberts|1973}} == Договор од Вис == [[Податотека:HMS_Blackmore_(L43).jpg|лево|мини|ХМС ''Блекмор'' го пренесел Тито до [[Вис (остров)|Вис]] за да се сретне со Шубашиќ.]] На 12 април 1944 година, британскиот премиер [[Винстон Черчил]] започнал да врши притисок врз Петар II да го назначи поранешниот гувернер на [[Бановина Хрватска]], [[Иван Шубашиќ]], на место премиер на владата во егзил. Петар II се согласил на 1 јуни, а Шубашиќ го прифатил местото, враќајќи се од [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] каде што живеел од 1941 година. Шубашиќ се сретнал со Тито на островот Вис две недели подоцна. {{Sfn|Ramet|2006}} Слично на тоа, Черчил му испратил писмо на Тито пред состанокот, наведувајќи ја важноста што британската влада ја придава на идниот договор меѓу него и владата во егзил. {{Sfn|Roberts|1973}} Од состанокот произлегол договор во кој било наведено дека волја на потписниците е да формираат коалициска влада, но дека системот на владеење во Југославија ќе се одлучи дури откако ќе заврши војната. Понатаму, Шубашиќ ги прифатил одлуките донесени од АВНОЈ во ноември 1943 година и ја признал законитоста на телата основани од АВНОЈ. {{Sfn|Ramet|2006}} Прашањето за задржување или укинување на југословенската монархија било оставено за по војната. {{Sfn|Roberts|1973}} Договорот бил потпишан на 16 јуни. Во тоа време, Тито изјавил дека првенствено е загрижен за ослободувањето на земјата - и тврдел дека воспоставувањето комунистички режим не е главна цел. {{Sfn|Calic|2019}} == Конференција во Неапол и лет до Москва == [[Податотека:Tito-Churchill.jpg|десно|мини|[[Винстон Черчил]] се сретнал со [[Јосип Броз-Тито|Тито]] во [[Неапол]] во 1944 година.]] Черчил сметал дека Тито не прави доволно во замена за британската поддршка, особено наведувајќи ја британската заштита на југословенскиот остров Вис. Неговото незадоволство го повторило и британското Министерство за надворешни работи. Ситуацијата довела до состанок меѓу Черчил и Тито во [[Неапол]] на 12 август. Таму, Черчил му го претставил на Тито британското барање Тито јавно да се откаже од каква било можност за прибегнување кон вооружена сила за да се влијае врз усвојувањето на политички систем во повоена Југославија. Черчил, исто така, посакувал Тито да изјави дека не се стреми кон воспоставување комунистички режим по војната. Тито ги избегнал овие прашања на состанокот. {{Sfn|Murray|2019}} Еден месец подоцна, на 12 септември, [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] објавил проглас во кој повикал на национално единство и верност кон Тито. {{Sfn|Ramet|2006}} На 18 септември, Тито се сретнал со советскиот лидер [[Јосиф Сталин]] во [[Москва]] и го обезбедил ветувањето за помош од [[Црвена армија|Црвената армија]] во претстојната [[Белградска офанзива]], како и нејзиното заминување кратко потоа. Најзначајно е што состанокот означил советско признавање на авторитетот на Тито во Југославија. Британците сфатиле дека советските сили ќе влезат во Југославија, што ќе го ограничи британското влијание. За време на [[Четврта московска конференција|Четвртата московска конференција]], во обид за ублажување, Черчил се обидел да го ограничи советското влијание во Југославија преку [[Процентен договор|Процентниот договор]]. {{Sfn|Murray|2019}} == Белградски договор == [[Податотека:Josip_Broz_Tito_Bihać_1942.jpg|мини|[[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]] добил признание за неговото владеење во [[Демократска Федеративна Југославија|Југославија]] преку договорите со Иван Шубашиќ .]] Кратко потоа, Иван Шубашиќ се вратил во [[Југославија]], и заминал во седиштето на Тито во [[Вршац]] на 23 октомври 1944 година. Бидејќи двајцата требало да ги продолжат разговорите за повоената влада, двајцата добиле заедничка порака од британскиот и советскиот министер за надворешни работи - [[Ентони Еден]] и [[Вјачеслав Молотов]] - во која се изразило надеж дека разговорите ќе резултираат со воспоставување коалициска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} Тито и Шубашиќ ги продолжиле разговорите на 28 октомври. На 1 ноември, шефовите на британските и советските мисии биле замолени да присуствуваат на одобрувањето на нацрт-договорот како сведоци. {{Sfn|Roberts|1973}} Во новиот договор, партиите изготвиле детален план за коалициска влада како што било предвидено на Вис претходно истата година. Договорот првично наведувал дека новата влада ќе има 18 членови - 12 од редовите на НКОЈ и 6 од владата во егзил. Тито требало да биде премиер, додека Шубашиќ требало да биде негов заменик и министер за надворешни работи. {{Sfn|Ramet|2006}} Новата влада требало да распише избори за да се одлучи за системот на управување на земјата. Во меѓувреме, Југославија теоретски требало да остане монархија. Петар II требало да биде титуларен шеф на земјата, но да остане во странство. Наместо тоа, договорот предвидувал совет од тројца [[регент]]и кои ќе го претставуваат кралот во Југославија, иако било одлучено дека договорот ќе биде потпишан единствено со одобрение на кралот. {{Sfn|Roberts|1973}} Бидејќи ставот на Тито бил поддржан од значителна партизанска сила во земјата, а Шубашиќ немал таква моќ да инсистира на поинаква агенда, регентството се толкува како отстапка од Тито кон владата во егзил, со цел да се промовира добра волја меѓу западните сојузници. {{Sfn|Ramet|2006}} Договорот, исто така, утврдил дека, откако ќе заврши војната, новата влада треба да издаде декларација преку која треба да ги поддржи демократските слободи и личните слободи, вклучувајќи го слободното практикување на религијата и слободниот печат. Сепак, Тито почнал јавно да ја менува својата позиција до јануари 1945 година. {{Sfn|Ramet|2006}} Британските дипломати истакнале дека предложената влада всушност требало да има 28 членови со право на глас (со дополнителни 10 од НКОЈ) и дека половина од страната на Шубашиќ во новата влада го поддржува Тито - давајќи му предност од 25 спрема 3 на Тито. Понатаму, Шубашиќ заминал во [[Москва]] на 20 ноември за да побара поддршка од Сталин за договорот пред да се врати во [[Лондон]]. Овој тек на дејствување го навел Петар II да размисли за отпуштање на Шубашиќ, но интервенцијата на Черчил го одвратила од тој потег. {{Sfn|Roberts|1973}} На 7 декември, Тито и Шубашиќ потпишале два дополнителни договори кои се однесувале на изборот на уставотворно собрание, располагањето со имотот на Петар II и регентскиот совет. На состанокот кој нил одржан истиот ден, шефот на британската мисија во Југославија, Фицрој Меклин, му кажал на Тито дека Британците ќе разгледаат дипломатско признавање на неговата власт единствено доколку тој и Шубашиќ успешно формираат коалициска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} == Спор за Регентството == [[Податотека:PedroIIDeYugoslaviaEIvanSubasic21061944.jpg|лево|мини|[[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] (лево) и премиерот на југословенската влада во егзил [[Иван Шубашиќ]] се судриле околу составот на регентскиот совет предвиден со договорите Тито-Шубашиќ.]] На состанокот со Черчил и Еден на 21 декември {{Sfn|Roberts|1973}} и во своите писма до британскиот премиер од 29 декември 1944 година и 4 јануари 1945 година, Петар II го отфрлил предложеното регентство и изјавил дека е незаконско. Сепак, Черчил извршил притисок врз кралот да ги прифати сите одлуки на идната југословенска влада во врска со регентството. Без оглед на тоа, на 11 јануари кралот формално се спротивставил на тоа регентството и на тоа АВНОЈ да имаат законодавни овластувања и го отфрлил договорот Тито-Шубашиќ. На 22 јануари, кралот го разрешил Шубашиќ затоа што го склучил договорот без да се консултира со него за ова прашање. {{Sfn|Roberts|1973}} Како одговор на тоа, Британците побарале и добиле поддршка од [[Соединетите Американски Држави]] за Шубашиќ да продолжи, и покрај приговорите на кралот, преку спроведување на договорот со Тито, кој бил информиран за таквата постапка и ја прифатил. Британците можеби биле мотивирани од стравот дека [[Советски Сојуз|СССР]] може еднострано да го признае НКОЈ како југословенска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} Во периодот од 25 до 29 јануари, Петар II го повлекол разрешувањето на Шубашиќ откако преговарал со него и се согласил дека владата во егзил ќе поднесе оставка, а Шубашиќ ќе биде повторно назначен со задача да ги унапреди ставовите на кралот за неговото право да го назначи регентството. {{Sfn|Roberts|1973}} Бидејќи владата предводена од Шубашиќ требала да се врати во [[Белград]] на 7 февруари, кралот предложил регентство составено од армискиот генерал и поранешен премиер [[Душан Симовиќ]], [[Јурај Шутеј]] ([[Хрвати|Хрват]] во владата на Шубашиќ) и [[Душан Сернец]] ([[Словенци|словенечки]] член на НКОЈ). На 5 февруари, Тито одбил да го прифати Шутеј и наместо тоа го предложил [[Анте Мандиќ]] (хрватски член на АВНОЈ). Следниот ден, Шубашиќ се спротивставил на назначувањето на Симовиќ, наведувајќи ја неговата одлука да се предаде на силите на Оската во 1941 година без консултација со другите владини министри. Наместо тоа, тој предложил да се назначи [[Сретен Вукосављевиќ]], кој бил член на неговата влада во периодот по договорот од Вис. Спорот доввел до одложување на преместувањето на владата. {{Sfn|Roberts|1973}} Договорот Тито-Шубашиќ тема на разговор и поддржан на [[Кримска конференција|Кримската конференција]], која издала комунике со кое се повикува на спроведување на договорот, проширување на АВНОЈ за да ги вклучи членовите на стариот југословенски парламент кои не соработувале со [[Сили на Оската|силите на Оската]] и поднесување на актите на АВНОЈ за ратификација од страна на избрано уставотворно собрание. {{Sfn|Roberts|1973}} Комуникето од [[Јалта]] му било пренесено на Тито од страна на Меклин, а Тито го прифатил во целост. Петар II и Шубашиќ го прифатиле комуникето на 12 февруари. Кралот ја заменил номинацијата на Симовиќ за регентство на Вукосављевиќ со онаа на [[Милан Грол]], додека инсистирал на номинирање на Шутеј во советот. Тито ги отфрлил двете назначувања. {{Sfn|Roberts|1973}} На 26 февруари, Тито и Шубашиќ склучиле дополнителен договор со кој Срнец и Мандиќ биле наведени како словенечки и хрватски членови на регентскиот совет и бил обезбеден список од четири потенцијални [[Срби|српски]] членови на регентството од кои кралот можел да избере. Кралот бил информиран дека има рок до крајот на неделата да се согласи, во спротивно ќе се претпостави неговата согласност. Петар II се согласил и го избра [[Срѓан Будисављевиќ]] (поранешен министер во владата во егзил). Кралот ја претставил својата одлука на претседателот на АВНОЈ, [[Иван Рибар]], во Лондон на 3 март. Владата на Шубашиќ поднела оставка три дена подоцна. Регентскиот совет, во својот единствен официјален акт, потоа назначил привремена влада на Југославија од 28 членови на 7 март, во согласност со Договорот Тито-Шубашиќ {{Sfn|Roberts|1973}} == Последици == [[Податотека:III_Zasedanje_AVNOJ-a,_Beograd_1945.jpg|лево|мини|На третото заседание на АВНОЈ во 1945 година учествувале некои предвоени членови на Југословенскиот парламент .]] Во знак на признание за новата југословенска влада, британските, советските и американските амбасадори биле испратени во Белград во втората половина на март. {{Sfn|Roberts|1973}} Првично, новата влада одлучила да го прогласи својот [[антифашизам]], „[[Братство и единство|братството и единството]]“ на народите што живеат во Југославија и општите хуманистички вредности. Меѓутоа, како што се приближувале изборите закажани за есента 1945 година, комунистите постепено биле назначувани на клучни места, а граѓанските права и слободи биле сè повеќе ограничени. Исто така, било воведено законодавство за гонење на вистинските и наводните непријатели на народот и државата. {{Sfn|Calic|2019}} Од една страна, владата во егзил и Шубашиќ имале намера да ја ограничат комунистичката контрола врз владата на повоена Југославија преку договорите со Тито, веројатно преку британска помош. Од друга страна, Тито направил обид да ги искористи договорите за да ја зголеми законитоста на своето барање за власт со тоа што се поврзал со владата во егзил и формирал широка владина коалиција. Привремената влада формирана во март 1945 година го вклучувала Тито како премиер и Шубашиќ како министер за надворешни работи, а вториот како еден од единаесетте некомунистички владини министри. {{Sfn|Calic|2019}} Сепак, само шест од единаесетте претходно биле членови на владата во егзил. Од тие шест, само тројца не биле поддржувачи на партизаните, или не биле на друг начин поврзани со нив - Шубашиќ, Шутеј и Грол, сите од кои поднеле оставка од своите места во рок од неколку месеци - Грол во август, а другите во октомври. {{Sfn|Roberts|1973}} == Наводи == {{наводи}} ==Извори== *{{cite book |first = Marie-Janine |last = Calic |title = A History of Yugoslavia |url = https://books.google.com/books?id=KqOWDwAAQBAJ |publisher = [[Purdue University Press]] |location = West Lafayette, Indiana |isbn = 978-1-55753-838-3 |year = 2019 }} *{{cite book |last = Hoare |first = Marko Attila |title = The Bosnian Muslims in the Second World War |publisher = Oxford University Press |location = Oxford, UK |year = 2013 |url = https://books.google.com/books?id=M4poAgAAQBAJ |isbn = 978-0-231-70394-9 }} *{{cite book |url = https://books.google.com/books?id=WPhhLfp8huIC |title = Europe from the Balkans to the Urals: The Disintegration of Yugoslavia and the Soviet Union |first1 = Renéo |last1 = Lukic |first2 = Allen |last2 = Lynch |publisher = [[Stockholm International Peace Research Institute]] |location = Stockholm, Sweden |year = 1996 |isbn = 9780198292005 }} *{{cite book |last = Murray |first = Chris |chapter = From resistance to revolution: occupied Yugoslavia |pages = 139–170 |editor-last = Murray |editor-first = Chris |title = Unknown Conflicts of the Second World War: Forgotten Fronts |url = https://books.google.com/books?id=VTiDDwAAQBAJ |year = 2019 |isbn = 978-1-138-61294-5 |publisher = [[Routledge]] |location = Abingdon, UK }} *{{cite book |last = Ramet |first = Sabrina P. |author-link = Sabrina P. Ramet |title = The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005 |year = 2006 |publisher = [[Indiana University Press]] |location = Bloomington, Indiana |url = https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC |isbn = 9780253346568 }} *{{cite book |last = Roberts |first = Walter R. |author-link = Walter Roberts (writer) |title = Tito, Mihailović, and the Allies, 1941-1945 |url = https://books.google.com/books?id=fNBmAAAAMAAJ |year = 1973 |publisher = Rutgers University Press |location = New Brunswick, New Jersey |isbn = 978-0-8135-0740-8 }} *{{cite book |last = Tomasevich |first = Jozo |author-link = Jozo Tomasevich |title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration |year = 2001 |publisher = Stanford University Press |isbn = 978-0-8047-0857-9 |location = Stanford, California |url = https://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC }} *{{cite book |first = Velimir |last = Vukšić |title = Tito's Partisans 1941–45 |url = https://books.google.com/books?id=5rgMvgAACAAJ |publisher = [[Osprey Publishing]] |location = Oxford, UK |isbn = 1-84176-675-5 |year = 2003 }} [[Категорија:Договори од Втората светска војна]] [[Категорија:Историја на Белград]] [[Категорија:Договори на Кралство Југославија]] [[Категорија:Вис (остров)]] [[Категорија:Јосип Броз Тито]] [[Категорија:Историја на Далмација]] [[Категорија:Хрватска во НОБ]] [[Категорија:Србија во НОБ]] i6xn273bcsgco72zucycgfc2ejxx8f7 5591162 5591097 2026-07-12T19:24:52Z Gurther 105215 5591162 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Договор|name=Договор Тито-Шубашиќ|long_name=Договор од Вис|image=Pregovori Tito — Šubašić na Visu.jpg|image_size=250px|type=|date_drafted=|date_signed={{Start date|1944|6|16|df=y}}|location_signed=[[Вис (остров)|Вис]], [[Југославија]]|signatories=* {{flagicon|Democratic Federal Yugoslavia}} [[Јосип Броз-Тито]]<br />([[Национален комитет за ослободување на Југославија]]) * {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}} [[Иван Шубашиќ]]<br />([[Југословенска влада во егзил]])}}{{Infobox treaty | name = {{void}} | long_name = Белградски договор | type = | date_drafted = | date_signed = {{Start date|1944|11|1|df=y}} | location_signed = [[Белград]], Југославија | signatories = * {{flagicon|Democratic Federal Yugoslavia}} Јосип Броз-Тито<br />(Национален комитет за ослободување на Југославија) * {{flagicon|Kingdom of Yugoslavia}} Иван Шубашиќ<br />(Југословенска влада во егзил) }} '''Договорот Тито-Шубашиќ''' ({{Langx|sh|sporazumi Tito-Šubašić}}) — резултат на серија преговори спроведени од водачот на [[Југословенски партизани|југословенските партизани]], [[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]], и премиерот на [[Југословенска влада во егзил|југословенската влада во егзил]], [[Иван Шубашиќ]], во втората половина на 1944 година и почетокот на 1945 година. Договорите биле наменети за создавање коалициска влада во [[Југославија]] по [[Втората светска војна]], која требало да биде составена од претставници на [[Национален комитет за ослободување на Југославија|Националниот комитет за ослободување на Југославија]] и владата во егзил. Преговорите и договорите произлегле од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], со подршка на Сојузниците, особено [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Британците го гледале процесот како можност да влијаат врз формирањето на повоениот режим во Југославија, кој инаку би му бил целосно оставен на Тито и, веројатно, на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]], која го предводела партизанскиот отпор кон [[Југославија во Втората светска војна|окупацијата на земјата]] од страна на [[Силите на Оската]]. Тито го гледал процесот како можност да добие меѓународно дипломатско признание за неговата моќ. '''Договорот од Вис''' ({{Langx|sh|Viški sporazum}}) претставува почетниот документ во процесот кој бил склучен на островот [[Вис (остров)|Вис]] во јуни 1944 година. Централниот договор во серијата бил парафиран на 1 ноември 1944 година во [[Белград]], но неговото применување било одложено поради потребата да се реши спорот - меѓу Тито, Шубашиќ и кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] - во врска со назначувањата во [[регент]]скиот совет. Процесот бил завршен на 7 март 1945 година со воспоставување на [[Привремена влада на Демократска Федеративна Југославија|Привремената влада на Демократска Федеративна Југославија]]. Така, Тито станал [[премиер на Југославија]]. == Позадина == [[Податотека:Josip_Vidmar_govori_na_II._zasedanju_AVNOJ_v_Jajcu.jpg|лево|мини|Одлуките на [[Антифашистичко собрание на народното ослободување на Македонија|Антифашистичкто собрание за народно ослободување на Југославија]], одржано во [[Јајце (град)|Јајце]] во 1943 година (на сликата), биле потврдени преку договорите Тито-Шубашиќ.]] Во април 1941 година, силите на Оската ја [[Априлска војна|нападнале и наскоро ја окупирале Југославија]]. Кога поразот на Југославија се чинел неизбежен, [[Сојуз на комунистите на Југославија|Комунистичката партија на Југославија]] им наложила на своите 8.000 членови да складираат оружје во очекување на вооружен отпор. {{Sfn|Vukšić|2003}} До крајот на 1941 година, вооружениот отпор се проширил во сите области на земјата освен во [[Вардарска Македонија|Македонија]]. {{Sfn|Tomasevich|2001}} Надоградувајќи се на своето искуство со тајни операции низ целата земја, КПЈ продолжила да ги организира [[Југословенски партизани|југословенските партизани]], {{Sfn|Vukšić|2003}} како борци на отпорот, предводени од [[Јосип Броз-Тито]]. {{Sfn|Ramet|2006}} КПЈ проценила дека [[Операција Барбароса|германската инвазија на Советскиот Сојуз]] создала поволни услови за востание. На 27 јуни 1941 година, како одговор, политбирото на КПЈ го основал [[Врховен штаб на НОВ и ПОЈ|Врховниот штаб]] на Народноослободителната армија на Југославија, со Тито како врховен командант. {{Sfn|Vukšić|2003}} На 26-27 ноември, {{Sfn|Tomasevich|2001}} по иницијатива на Тито и КПЈ било основано панјугословенско собрание – [[АВНОЈ|Антифашистичко собрание за народно ослободување на Југославија]] (''Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije'', АВНОЈ). {{Sfn|Lukic|Lynch|1996}} АВНОЈ се прогласил за иден парламент на [[Демократска Федеративна Југославија|новата југословенска држава]], ја потврдил својата посветеност на формирање демократска федерација, го негирал вторитетот на [[Југословенска влада во егзил|југословенската влада во егзил]] и му забранил на кралот [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] да се врати во земјата. {{Sfn|Hoare|2013}} Дополнително, Националниот комитет за ослободување на Југославија (''Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije'', НКОЈ) бил основан и потврден од АВНОЈ како целосно југословенско извршно тело. {{Sfn|Hoare|2013}} На 3 јуни, Тито бил евакуиран во [[Бари]], откако неговиот штаб во [[Дрвар]] бил нападнат како последица на [[Десант на Дрвар|германскиот воздушен десант]] кон крајот на мај 1944 година. Кратко потоа, тој бил пренесен со разурнувачот ХМС <nowiki><i id="mwcg">Блекмор</i></nowiki> на островот [[Вис (остров)|Вис]]. До 9 јуни биле воспоставени [[Обединето Кралство|британските]] и [[Советски Сојуз|советските]] мисии на островот. {{Sfn|Roberts|1973}} == Договор од Вис == [[Податотека:HMS_Blackmore_(L43).jpg|лево|мини|ХМС ''Блекмор'' го пренесел Тито до [[Вис (остров)|Вис]] за да се сретне со Шубашиќ.]] На 12 април 1944 година, британскиот премиер [[Винстон Черчил]] започнал да врши притисок врз Петар II да го назначи поранешниот гувернер на [[Бановина Хрватска]], [[Иван Шубашиќ]], на место премиер на владата во егзил. Петар II се согласил на 1 јуни, а Шубашиќ го прифатил местото, враќајќи се од [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] каде што живеел од 1941 година. Шубашиќ се сретнал со Тито на островот Вис две недели подоцна. {{Sfn|Ramet|2006}} Слично на тоа, Черчил му испратил писмо на Тито пред состанокот, наведувајќи ја важноста што британската влада ја придава на идниот договор меѓу него и владата во егзил. {{Sfn|Roberts|1973}} Од состанокот произлегол договор во кој било наведено дека волја на потписниците е да формираат коалициска влада, но дека системот на владеење во Југославија ќе се одлучи дури откако ќе заврши војната. Понатаму, Шубашиќ ги прифатил одлуките донесени од АВНОЈ во ноември 1943 година и ја признал законитоста на телата основани од АВНОЈ. {{Sfn|Ramet|2006}} Прашањето за задржување или укинување на југословенската монархија било оставено за по војната. {{Sfn|Roberts|1973}} Договорот бил потпишан на 16 јуни. Во тоа време, Тито изјавил дека првенствено е загрижен за ослободувањето на земјата - и тврдел дека воспоставувањето комунистички режим не е главна цел. {{Sfn|Calic|2019}} == Конференција во Неапол и лет до Москва == [[Податотека:Tito-Churchill.jpg|десно|мини|[[Винстон Черчил]] се сретнал со [[Јосип Броз-Тито|Тито]] во [[Неапол]] во 1944 година.]] Черчил сметал дека Тито не прави доволно во замена за британската поддршка, особено наведувајќи ја британската заштита на југословенскиот остров Вис. Неговото незадоволство го повторило и британското Министерство за надворешни работи. Ситуацијата довела до состанок меѓу Черчил и Тито во [[Неапол]] на 12 август. Таму, Черчил му го претставил на Тито британското барање Тито јавно да се откаже од каква било можност за прибегнување кон вооружена сила за да се влијае врз усвојувањето на политички систем во повоена Југославија. Черчил, исто така, посакувал Тито да изјави дека не се стреми кон воспоставување комунистички режим по војната. Тито ги избегнал овие прашања на состанокот. {{Sfn|Murray|2019}} Еден месец подоцна, на 12 септември, [[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] објавил проглас во кој повикал на национално единство и верност кон Тито. {{Sfn|Ramet|2006}} На 18 септември, Тито се сретнал со советскиот лидер [[Јосиф Сталин]] во [[Москва]] и го обезбедил ветувањето за помош од [[Црвена армија|Црвената армија]] во претстојната [[Белградска офанзива]], како и нејзиното заминување кратко потоа. Најзначајно е што состанокот означил советско признавање на авторитетот на Тито во Југославија. Британците сфатиле дека советските сили ќе влезат во Југославија, што ќе го ограничи британското влијание. За време на [[Четврта московска конференција|Четвртата московска конференција]], во обид за ублажување, Черчил се обидел да го ограничи советското влијание во Југославија преку [[Процентен договор|Процентниот договор]]. {{Sfn|Murray|2019}} == Белградски договор == [[Податотека:Josip_Broz_Tito_Bihać_1942.jpg|мини|[[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]] добил признание за неговото владеење во [[Демократска Федеративна Југославија|Југославија]] преку договорите со Иван Шубашиќ .]] Кратко потоа, Иван Шубашиќ се вратил во [[Југославија]], и заминал во седиштето на Тито во [[Вршац]] на 23 октомври 1944 година. Бидејќи двајцата требало да ги продолжат разговорите за повоената влада, двајцата добиле заедничка порака од британскиот и советскиот министер за надворешни работи - [[Ентони Еден]] и [[Вјачеслав Молотов]] - во која се изразило надеж дека разговорите ќе резултираат со воспоставување коалициска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} Тито и Шубашиќ ги продолжиле разговорите на 28 октомври. На 1 ноември, шефовите на британските и советските мисии биле замолени да присуствуваат на одобрувањето на нацрт-договорот како сведоци. {{Sfn|Roberts|1973}} Во новиот договор, партиите изготвиле детален план за коалициска влада како што било предвидено на Вис претходно истата година. Договорот првично наведувал дека новата влада ќе има 18 членови - 12 од редовите на НКОЈ и 6 од владата во егзил. Тито требало да биде премиер, додека Шубашиќ требало да биде негов заменик и министер за надворешни работи. {{Sfn|Ramet|2006}} Новата влада требало да распише избори за да се одлучи за системот на управување на земјата. Во меѓувреме, Југославија теоретски требало да остане монархија. Петар II требало да биде титуларен шеф на земјата, но да остане во странство. Наместо тоа, договорот предвидувал совет од тројца [[регент]]и кои ќе го претставуваат кралот во Југославија, иако било одлучено дека договорот ќе биде потпишан единствено со одобрение на кралот. {{Sfn|Roberts|1973}} Бидејќи ставот на Тито бил поддржан од значителна партизанска сила во земјата, а Шубашиќ немал таква моќ да инсистира на поинаква агенда, регентството се толкува како отстапка од Тито кон владата во егзил, со цел да се промовира добра волја меѓу западните сојузници. {{Sfn|Ramet|2006}} Договорот, исто така, утврдил дека, откако ќе заврши војната, новата влада треба да издаде декларација преку која треба да ги поддржи демократските слободи и личните слободи, вклучувајќи го слободното практикување на религијата и слободниот печат. Сепак, Тито почнал јавно да ја менува својата позиција до јануари 1945 година. {{Sfn|Ramet|2006}} Британските дипломати истакнале дека предложената влада всушност требало да има 28 членови со право на глас (со дополнителни 10 од НКОЈ) и дека половина од страната на Шубашиќ во новата влада го поддржува Тито - давајќи му предност од 25 спрема 3 на Тито. Понатаму, Шубашиќ заминал во [[Москва]] на 20 ноември за да побара поддршка од Сталин за договорот пред да се врати во [[Лондон]]. Овој тек на дејствување го навел Петар II да размисли за отпуштање на Шубашиќ, но интервенцијата на Черчил го одвратила од тој потег. {{Sfn|Roberts|1973}} На 7 декември, Тито и Шубашиќ потпишале два дополнителни договори кои се однесувале на изборот на уставотворно собрание, располагањето со имотот на Петар II и регентскиот совет. На состанокот кој нил одржан истиот ден, шефот на британската мисија во Југославија, Фицрој Меклин, му кажал на Тито дека Британците ќе разгледаат дипломатско признавање на неговата власт единствено доколку тој и Шубашиќ успешно формираат коалициска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} == Спор за Регентството == [[Податотека:PedroIIDeYugoslaviaEIvanSubasic21061944.jpg|лево|мини|[[Петар II Караѓорѓевиќ|Петар II]] (лево) и премиерот на југословенската влада во егзил [[Иван Шубашиќ]] се судриле околу составот на регентскиот совет предвиден со договорите Тито-Шубашиќ.]] На состанокот со Черчил и Еден на 21 декември {{Sfn|Roberts|1973}} и во своите писма до британскиот премиер од 29 декември 1944 година и 4 јануари 1945 година, Петар II го отфрлил предложеното регентство и изјавил дека е незаконско. Сепак, Черчил извршил притисок врз кралот да ги прифати сите одлуки на идната југословенска влада во врска со регентството. Без оглед на тоа, на 11 јануари кралот формално се спротивставил на тоа регентството и на тоа АВНОЈ да имаат законодавни овластувања и го отфрлил договорот Тито-Шубашиќ. На 22 јануари, кралот го разрешил Шубашиќ затоа што го склучил договорот без да се консултира со него за ова прашање. {{Sfn|Roberts|1973}} Како одговор на тоа, Британците побарале и добиле поддршка од [[Соединетите Американски Држави]] за Шубашиќ да продолжи, и покрај приговорите на кралот, преку спроведување на договорот со Тито, кој бил информиран за таквата постапка и ја прифатил. Британците можеби биле мотивирани од стравот дека [[Советски Сојуз|СССР]] може еднострано да го признае НКОЈ како југословенска влада. {{Sfn|Roberts|1973}} Во периодот од 25 до 29 јануари, Петар II го повлекол разрешувањето на Шубашиќ откако преговарал со него и се согласил дека владата во егзил ќе поднесе оставка, а Шубашиќ ќе биде повторно назначен со задача да ги унапреди ставовите на кралот за неговото право да го назначи регентството. {{Sfn|Roberts|1973}} Бидејќи владата предводена од Шубашиќ требала да се врати во [[Белград]] на 7 февруари, кралот предложил регентство составено од армискиот генерал и поранешен премиер [[Душан Симовиќ]], [[Јурај Шутеј]] ([[Хрвати|Хрват]] во владата на Шубашиќ) и [[Душан Сернец]] ([[Словенци|словенечки]] член на НКОЈ). На 5 февруари, Тито одбил да го прифати Шутеј и наместо тоа го предложил [[Анте Мандиќ]] (хрватски член на АВНОЈ). Следниот ден, Шубашиќ се спротивставил на назначувањето на Симовиќ, наведувајќи ја неговата одлука да се предаде на силите на Оската во 1941 година без консултација со другите владини министри. Наместо тоа, тој предложил да се назначи [[Сретен Вукосављевиќ]], кој бил член на неговата влада во периодот по договорот од Вис. Спорот доввел до одложување на преместувањето на владата. {{Sfn|Roberts|1973}} Договорот Тито-Шубашиќ тема на разговор и поддржан на [[Кримска конференција|Кримската конференција]], која издала комунике со кое се повикува на спроведување на договорот, проширување на АВНОЈ за да ги вклучи членовите на стариот југословенски парламент кои не соработувале со [[Сили на Оската|силите на Оската]] и поднесување на актите на АВНОЈ за ратификација од страна на избрано уставотворно собрание. {{Sfn|Roberts|1973}} Комуникето од [[Јалта]] му било пренесено на Тито од страна на Меклин, а Тито го прифатил во целост. Петар II и Шубашиќ го прифатиле комуникето на 12 февруари. Кралот ја заменил номинацијата на Симовиќ за регентство на Вукосављевиќ со онаа на [[Милан Грол]], додека инсистирал на номинирање на Шутеј во советот. Тито ги отфрлил двете назначувања. {{Sfn|Roberts|1973}} На 26 февруари, Тито и Шубашиќ склучиле дополнителен договор со кој Срнец и Мандиќ биле наведени како словенечки и хрватски членови на регентскиот совет и бил обезбеден список од четири потенцијални [[Срби|српски]] членови на регентството од кои кралот можел да избере. Кралот бил информиран дека има рок до крајот на неделата да се согласи, во спротивно ќе се претпостави неговата согласност. Петар II се согласил и го избра [[Срѓан Будисављевиќ]] (поранешен министер во владата во егзил). Кралот ја претставил својата одлука на претседателот на АВНОЈ, [[Иван Рибар]], во Лондон на 3 март. Владата на Шубашиќ поднела оставка три дена подоцна. Регентскиот совет, во својот единствен официјален акт, потоа назначил привремена влада на Југославија од 28 членови на 7 март, во согласност со Договорот Тито-Шубашиќ {{Sfn|Roberts|1973}} == Последици == [[Податотека:III_Zasedanje_AVNOJ-a,_Beograd_1945.jpg|лево|мини|На третото заседание на АВНОЈ во 1945 година учествувале некои предвоени членови на Југословенскиот парламент .]] Во знак на признание за новата југословенска влада, британските, советските и американските амбасадори биле испратени во Белград во втората половина на март. {{Sfn|Roberts|1973}} Првично, новата влада одлучила да го прогласи својот [[антифашизам]], „[[Братство и единство|братството и единството]]“ на народите што живеат во Југославија и општите хуманистички вредности. Меѓутоа, како што се приближувале изборите закажани за есента 1945 година, комунистите постепено биле назначувани на клучни места, а граѓанските права и слободи биле сè повеќе ограничени. Исто така, било воведено законодавство за гонење на вистинските и наводните непријатели на народот и државата. {{Sfn|Calic|2019}} Од една страна, владата во егзил и Шубашиќ имале намера да ја ограничат комунистичката контрола врз владата на повоена Југославија преку договорите со Тито, веројатно преку британска помош. Од друга страна, Тито направил обид да ги искористи договорите за да ја зголеми законитоста на своето барање за власт со тоа што се поврзал со владата во егзил и формирал широка владина коалиција. Привремената влада формирана во март 1945 година го вклучувала Тито како премиер и Шубашиќ како министер за надворешни работи, а вториот како еден од единаесетте некомунистички владини министри. {{Sfn|Calic|2019}} Сепак, само шест од единаесетте претходно биле членови на владата во егзил. Од тие шест, само тројца не биле поддржувачи на партизаните, или не биле на друг начин поврзани со нив - Шубашиќ, Шутеј и Грол, сите од кои поднеле оставка од своите места во рок од неколку месеци - Грол во август, а другите во октомври. {{Sfn|Roberts|1973}} == Наводи == {{наводи}} ==Извори== *{{cite book |first = Marie-Janine |last = Calic |title = A History of Yugoslavia |url = https://books.google.com/books?id=KqOWDwAAQBAJ |publisher = [[Purdue University Press]] |location = West Lafayette, Indiana |isbn = 978-1-55753-838-3 |year = 2019 }} *{{cite book |last = Hoare |first = Marko Attila |title = The Bosnian Muslims in the Second World War |publisher = Oxford University Press |location = Oxford, UK |year = 2013 |url = https://books.google.com/books?id=M4poAgAAQBAJ |isbn = 978-0-231-70394-9 }} *{{cite book |url = https://books.google.com/books?id=WPhhLfp8huIC |title = Europe from the Balkans to the Urals: The Disintegration of Yugoslavia and the Soviet Union |first1 = Renéo |last1 = Lukic |first2 = Allen |last2 = Lynch |publisher = [[Stockholm International Peace Research Institute]] |location = Stockholm, Sweden |year = 1996 |isbn = 9780198292005 }} *{{cite book |last = Murray |first = Chris |chapter = From resistance to revolution: occupied Yugoslavia |pages = 139–170 |editor-last = Murray |editor-first = Chris |title = Unknown Conflicts of the Second World War: Forgotten Fronts |url = https://books.google.com/books?id=VTiDDwAAQBAJ |year = 2019 |isbn = 978-1-138-61294-5 |publisher = [[Routledge]] |location = Abingdon, UK }} *{{cite book |last = Ramet |first = Sabrina P. |author-link = Sabrina P. Ramet |title = The Three Yugoslavias: State-building and Legitimation, 1918–2005 |year = 2006 |publisher = [[Indiana University Press]] |location = Bloomington, Indiana |url = https://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC |isbn = 9780253346568 }} *{{cite book |last = Roberts |first = Walter R. |author-link = Walter Roberts (writer) |title = Tito, Mihailović, and the Allies, 1941-1945 |url = https://books.google.com/books?id=fNBmAAAAMAAJ |year = 1973 |publisher = Rutgers University Press |location = New Brunswick, New Jersey |isbn = 978-0-8135-0740-8 }} *{{cite book |last = Tomasevich |first = Jozo |author-link = Jozo Tomasevich |title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration |year = 2001 |publisher = Stanford University Press |isbn = 978-0-8047-0857-9 |location = Stanford, California |url = https://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC }} *{{cite book |first = Velimir |last = Vukšić |title = Tito's Partisans 1941–45 |url = https://books.google.com/books?id=5rgMvgAACAAJ |publisher = [[Osprey Publishing]] |location = Oxford, UK |isbn = 1-84176-675-5 |year = 2003 }} [[Категорија:Договори од Втората светска војна]] [[Категорија:Историја на Белград]] [[Категорија:Договори на Кралство Југославија]] [[Категорија:Вис (остров)]] [[Категорија:Јосип Броз Тито]] [[Категорија:Историја на Далмација]] [[Категорија:Хрватска во НОБ]] [[Категорија:Србија во НОБ]] hi4sgfaq4hle4ygsctvj7abb3j6cj4e Шарен кучешки јазик 0 1391350 5590951 5566868 2026-07-12T14:20:51Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590951 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = 4445-Cynoglossum creticum-5.06.jpg | image_alt = | image_caption = Во [[Монте Гаргано]], Италија | genus = Cynoglossum | species = creticum | authority = [[Филип Милер|Mill.]]<ref name=POWO>{{cite POWO |title=''Cynoglossum creticum'' Mill. |id=115089-1 |access-date=5 March 2025}}</ref> | synonyms = {{Species list | Cynoglossum amplexicaule | Lam. | Cynoglossum atlanticum | Murb. | Cynoglossum henricksonii | L.C.Higgins | Cynoglossum molle | Phil. | Cynoglossum pallidiflorum | Grecescu | Cynoglossum pictum | Aiton | Cynoglossum siculum | Guss }} | synonyms_ref = <ref name=POWO/> }} '''Шарен кучешки јазик''' ({{науч|Cynoglossum creticum}}) — [[вид (биологија)|вид]] растение од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[лисичинки]]те (''Boraginaceae'').<ref>{{нмс |last=Bojnanský |first=Vít |url=https://www.google.com/books/edition/Atlas_of_Seeds_and_Fruits_of_Central_and/QSMe0qHGVaAC?hl=en&gbpv=0 |title=Atlas of Seeds and Fruits of Central and East-European Flora: The Carpathian Mountains Region |last2=Fargašová |first2=Agáta |date=2007-09-17 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-1-4020-5362-7 |pages=559 |language=en}}</ref> ==Опис== Ова е [[двегодишно растение]], високо 25–70 см. [[Стебло]]то му е вертикално, неразгрането или во горниот дел разгрането, со прилегнати или полустрчести, меки прости лакна. Базалните листови се собрани во розета, издолжено-елиптични или лопатовидни, постепено стеснети во долга [[лисна дршка]], заедно со лисната дршка долги 10 до 20 см, широки 1 до 3 см широки, од двете страни препокриени со прилегнати, куси, меки прости влакна. Стеблените листови се ланцетни, долги 4 до 11 см, широки 0,5 до 2,5 см, приседнати, во основата проширени и делумно го опфаќаат стеблото, со слична влакнавост како и базалните листови. [[Цвет]]овите се без [[прицветник|брактеи]] собрани во главичести срповидни [[соцветие|соцветија]] кои подоцна, при образувањето на плодот се издолжуваат и разгрануваат. [[Чашка]]та е долга 4 до 5 мм, при образувањето на плодот малку се издолжува (до 7 мм), до основата разделена на 5 јајцевидно-елиптични сегменти, со прилегнати или полустрчести прости, куси, четинести влакна.[[ Венечно ливче|Венчето]] е долго 7 до 9 мм, светлосино, со потемни сини мрежесто распоредени жили, со широка инковидна трубичка малку покуса или речиси со еднаква должина со проширениот дел од венчето. Во отворот на венечната трубичка се наоѓаат темноцрвено-виолетови проширени главичести грлени лушпи, препокриени со куси брадавичести израстоци, под кои се сместени [[антер]]ите на [[прашник|прашниците]]. Оревчињата се јајцевидни, од надворешната страна испакнати, без задебелен раб, со пречник од 5 до 7 мм, препокриени со густи кукести четинести влакна.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА |last=Матевски |first=Владо |authorlink=Владо Матевски |author= |year=2010 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=978-608-203-052-4 |page=171|pages=190 |url=https://www.researchgate.net/profile/Vlado-Matevski/publication/270242406_FLORA_NA_REPUBLIKA_MAKEDONIJA_II1/links/54a3affb0cf267bdb90436d5/FLORA-NA-REPUBLIKA-MAKEDONIJA-II-1.pdf |accessdate=13 април 2026}}</ref> ==Живеалиште== Покрај [[пат]]ишта, [[железничка пруга|железнички пруги]], по брдските [[пасишта]], камењари, во низински делови.<ref name=FM/> ==Распространетост== ===Македонија=== Скопје, с. Сарај, с. Љубин; Жеденска Клисура – с. Радуша (АТф), с. Рашче (ЗВ), Таорска Клисура – жел. ст. „Рајко Жинзифов“; Гевгелија – Негорски Бањи, Смрдлива Вода; Богданци; Дојран – (†) с. Асанли; клисурата на р. Црн Дрим.<ref name=FM/> ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Cynoglossum creticum}} {{Викивидови-ред|Cynoglossum creticum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Кучешки јазик]] [[Категорија:Флора на Македонија]] bxouv2q8819wwxqbo6aqvyk990poq15 Широколисна грипа 0 1394846 5590950 5559254 2026-07-12T14:19:29Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590950 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Phillyrea latifolia2.jpg |image_caption=''Phillyrea latifolia'' |genus=Phillyrea |species=latifolia |status=LC |status_system=IUCN3.1 |status_ref=<ref name=iucn>{{Cite iucn |last1=Rivers |first1=M.C. |last2=Barstow |first2=M. |year=2017 |title=''Phillyrea latifolia'' |volume=2017 |article-number=e.T79919776A109616420 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T79919776A109616420.en |access-date=23 August 2024}}</ref> |authority=[[Carl Linnaeus|L.]] |synonyms_ref=<ref name="610971-1" >{{cite POWO |id=610971-1 |title=''Phillyrea latifolia'' L. |access-date=14 March 2022 }}</ref> |synonyms={{collapsible list| *''Olea latifolia'' {{small|(L.) Salisb.}} *''Phillyrea aeolica'' {{small|Tineo ex Lojac.}} *''Phillyrea angustifolia'' subsp. ''latifolia'' {{small|(L.) Maire}} *''Phillyrea angustifolia'' subsp. ''rodriguezii'' {{small|(P.Monts.) Rivas Mart.}} *''Phillyrea arbutifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea barceloi'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea barceloi'' subsp. ''flahaultiana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea barceloi'' subsp. ''knochei'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea barceloi'' subsp. ''marcetii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea barceloi'' subsp. ''moraudii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea barrandonis'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea bolivaris'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea bolivaris'' subsp. ''foliosa'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea buxifolia'' {{small|(Aiton) Link}} *''Phillyrea cadevallii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea caroli'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea colmeiroana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''barrerae'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''burnatii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''fernandezii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''gaudiana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''gonzaleziana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''navasii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''oblongifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''parlatorei'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''puigii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''rabassaletana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''sallentii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''sanmiguelis'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''vinyalsii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea cordifolia'' subsp. ''webbiana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea coriacea'' {{small|Link}} *''Phillyrea daveauana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea divaricata'' {{small|Vis.}} *''Phillyrea ellipticifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea ellipticifolia'' subsp. ''bordoyana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea foliosa'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea fontserei'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea grandifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea hybrida'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea ilicifolia'' {{small|Willd.}} *''Phillyrea integrifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea isabelis'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea jahandiezii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea jordani-media'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea laevis'' {{small|Münchh.}} *''Phillyrea laevis'' subsp. ''gastonis'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea latifolia'' subsp. ''daninii'' {{small|Valdés}} *''Phillyrea latifolia'' subsp. ''media'' {{small|(L.) P.Fourn.}} *''Phillyrea latifolia'' var. ''obliqua'' {{small|Aiton}} *''Phillyrea latifolia'' subsp. ''rodriguezii'' {{small|(P.Monts.) Romo}} *''Phillyrea latifolia'' var. ''rodriguezii'' {{small|(P.Monts.) O.Bolòs & Vigo}} *''Phillyrea latifolia'' var. ''spinosa'' {{small|(Mill.) Aiton}} *''Phillyrea latifolia'' subsp. ''stricta'' {{small|(Bertol.) Rouy}} *''Phillyrea levis'' {{small|Ten.}} *''Phillyrea ligustrifolia'' {{small|L.}} *''Phillyrea longifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' {{small|Link}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''andreuana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''briquetii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''closiana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''degenii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''forestieri'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''grandifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''laguardae'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''laurifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''loretii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''maireana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''pardilloana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''pujiulae'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''reynieri'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''salvadoris'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''tournefortii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''unamunoana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea longifolia'' subsp. ''vidalii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea major'' {{small|Zumagl.}} *''Phillyrea martini'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea media'' {{small|L.}} *''Phillyrea media'' var. ''ligustrifolia'' {{small|(L.) Aiton}} *''Phillyrea media'' var. ''oleifolia'' {{small|(Mill.) Aiton}} *''Phillyrea media'' var. ''pendula'' {{small|Aiton}} *''Phillyrea media'' var. ''virgata'' {{small|Aiton}} *''Phillyrea medianifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''aguilaris'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''allorgeana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''bercialis'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''caballeroi'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''castellana'' {{small|Sennen & Elías}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''crenatifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''danielis'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''dionysiana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''fernandii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''flichei'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''frondosa'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''heracliana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''heribaudii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''ilicifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''jordanii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''jorroi'' {{small|Sennen & Mauricio}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''luciae'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''maurorum'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''montserratensis'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''neriifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''paui'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''prunellifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''souliei'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''timbalii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''tortesii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''vayedana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea medianifolia'' subsp. ''verdagueri'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea mucronata'' {{small|Tausch}} *''Phillyrea nerifolia-media'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea obliqua'' {{small|(Aiton) Willd.}} *''Phillyrea oblongifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea obtusata'' {{small|Link}} *''Phillyrea oleifolia'' {{small|Mill.}} *''Phillyrea olleri'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea pachyphylla'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea pachyphylla'' subsp. ''augustinii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea pedunculata'' {{small|Bory & Chaub.}} *''Phillyrea pendula'' {{small|(Aiton) Willd.}} *''Phillyrea prunellifolia-media'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea quercifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea quercifolia'' subsp. ''floribunda'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea quercifolia'' subsp. ''hickelis'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea quercifolia'' subsp. ''xavieri'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea racemosa'' {{small|Link}} *''Phillyrea rubioana'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea spinosa'' {{small|Mill.}} *''Phillyrea stricta'' {{small|Bertol.}} *''Phillyrea subangustifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''alaternifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''cneorifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''fontqueri'' {{small|Sennen & Mauricio}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''martonnei'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''mezerifolia'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''microdonta'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''patxoti'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''rigoi'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''sagarrae'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''stricta'' {{small|(Bertol.) Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''sudrei'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''valdesulcata'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''vallisvidrerae'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea subangustifolia'' subsp. ''virgata (Aiton)'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea trabutii'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea valentina'' {{small|Sennen}} *''Phillyrea variabilis'' {{small|Timb.-Lagr. & Loret}} *''Phillyrea variabilis'' subsp. ''stricta'' {{small|(Bertol.) Arcang.}} *''Phillyrea virgata'' {{small|(Aiton) Willd.}} *''Phillyrea vulgaris'' {{small|Caruel}} }}}} '''Широколисна грипа''' ([[науч.]] ''Phillyrea latifolia'') е вид дрво од семејството маслинки, [[Маслинки|Oleaceae]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Phillyrea&SPECIES_XREF=&TAXON_NAME_XREF=&RANK=|title=Flora Europaea Search Results|work=Flora Europaea|accessdate=28 March 2020}}</ref> Потекнува од Медитеранскиот басен, од [[Мароко]] и [[Португалија]] на запад, до [[Левант]] на исток.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.floraiberica.es/floraiberica/texto/pdfs/11_133_02_Phillyrea.pdf|title=''Phillyrea latifolia''|publisher=[[Flora Iberica]]|pages=3–5|accessdate=9 June 2021}}</ref> Расте во Македонија.<ref name="Флора на РМ2">Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 23 издавач: МАНУ, Скопје, 2010</ref> == Опис == Грмушка или ниско дрво, до 15 м високо со сива кора, во почетокот со нагоре исправени гранки кои подоцна се рашируваат. Пупките мали сивозелени до светлокафеави, препокриени со куси меки влакненца. Младите гранчиња и лисните дршки со куси влакненца. Листовите зимзелени, кожести, диморфни, младите листови јајцевидни или јајцевидно-срцевидни, најшироки во долната третина, поретко ланцетни, повеќе или помалку назабени или напилени, 1,8–3 цм долги, 1–2 цм широки; постарите листови ланцетни или елиптични, најшироки во средината, целокрајни или ситно назабени; листовите од горната страна темнозелени, од долната страна светлозелени, со 7–11 пара странични жили и со 2–3 мм долга [[лисна дршка]]. Цветовите со куси, дебели дршки, собрани во куси, пазувни, гроздовидни соцветија. Чашката жолтеникава, длабоко всечена на 4 триаголни сегменти. Венчето бело, четириделно со куса венечна трубичка и со елиптични венечни сегменти, околу 2 мм долги. Плодот сина обла костелка со дијаметар до 5 мм.<ref name="Флора на РМ2" /> == Во Македонија == Расте на термофилни места, во клисури на реки, на отворени места во појас на дабови шуми, по брдски пасишта, на варовнички камењари, до 1000 метри надморска височина.<ref name="Флора на РМ2" /> Познат за Сува Гора, Галичица, Љубаниште, Таорска Клисура, клисурата на Пчиња, Катланово, Велес, Дервенска Клисура, клисурата на Тополка, Неготино, Кавадарци, Демир Капија, Гевгелија, Кожуф, Богданци, Дојран, Овој подвид (sub P. media = P. latifolia var. media) се наведува за голем број локалитети од територијата на Македонија.<ref name="Флора на РМ2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Малта]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 4fpogh5gfcbxgwb8ebo6vlxaus3k2cs Евровизија 2027 0 1395209 5591352 5586854 2026-07-13T10:04:18Z ~2026-39532-87 134968 /* Список на учесници */ 5591352 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=13 <small>(досега)</small>|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music - Обединети од музика [[Податотека:KonkursPiosenkiEurowizja2027Bulgaria.png|310п]]|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=Секоја држава доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни. Поените се поделени на два дела: 50% телевоутинг и 50% жири|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]|debuting={{знамеикона|Канада}} [[Канада]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после настапот на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Локација == (изабраниот град домаќин ќе биде означен со црвена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Локацијата на бугарските градови кои изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Steel pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Steel pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Steel pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Steel pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови кои изразија интерес за домаќинство на натпреварот ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Белешки !<abbr>Реф.</abbr> |- !Бургас |Арена Бургас |Може да собере до 15.000 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Варна |Конгресна сала |Ноже да собере до 6.000 луѓе за концерти |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Софија |Арена Софија |Беше домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2015. Може да собере до 17.906 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |Може да собере до 7.500 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата во јуни 2026, 12 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Автор(и) ! scope="col" | Ref. |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Велика Британија}} |[[BBC]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/06/18/united-kingdom-eurovision-2027-participation/|title=🇬🇧 United Kingdom: Eurovision 2027 Participation Confirmed|last=Shepherd|first=Em|date=2026-06-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Грција}} |EPT | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://escspot.pl/2026/06/09/grecja-eurowizja-2027-sing-for-greece/|title=EXCLUSIVE: 🇬🇷 Grecja potwierdza udział w 🇧🇬 Eurowizji 2027 i kolejną edycję „Sing for Greece”|last=Ignatiuk|first=Szymon|date=2026-06-09|work=ESCSpot|language=pl-PL|accessdate=2026-06-09}}</ref> |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR ! colspan="4" |13. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Италија}} |RAI ! colspan="4" |19. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.corriere.it/spettacoli/26_luglio_03/stefano-de-martino-il-mio-sanremo-meno-canzoni-piu-internazionalita-una-serata-per-decidere-chi-andra-all-eurovision-27d83dfa-03f8-4920-9fe1-26d06ad4dxlk.shtml|title=Stefano De Martino: «Il mio Sanremo? Meno canzoni, più internazionalità, una serata per decidere chi andrà all’Eurovision»|date=2026-07-03|work=Corriere della Sera|language=it-IT|accessdate=2026-07-03}}</ref> |- |{{Esc|Израел}} |IPBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/1075098/|title=נציג ישראל לאירוויזיון 2027 ייבחר בתוכנית "הכוכב הבא"|last=הררי|first=דורית אסרף מזרחי, עמית|work=www.kan.org.il|language=he|accessdate=2026-07-13}}</ref> |- |{{Esc|Канада}} |CBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Eurovision_Song_Contest_2027#cite_note-canada-15|title=}}</ref> |- |{{Esc|Кипар}} |CyBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionfun.com/en/2026/06/cyprus-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Cyprus Confirms Participation in Eurovision 2027!}}</ref> |- |{{Esc|Луксембург}} |RTL ! colspan="4" |30. јануари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205390/luxembourg-intends-to-participate-at-eurovision-2027/|title=Luxembourg intends to participate at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-05-21|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-05-23}}</ref> |- |{{Esc|Македонија}} |[[Македонска радио-телевизија|МРТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- |{{Esc|Норвешка}} |NRK | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205780/norway-nrk-confirms-participation-at-eurovision-2027/|title=Norway: NRK confirms participation at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-06-18|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle ! colspan="4" |20. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | SRG SSR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.srf.ch/sendungen/eurovision-song-contest/eurovision-song-contest-2027-schweizer-esc-saison-startet-song-einreichung-im-august}}</ref> |} ==== Други земји ==== '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Канада}}– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. На 01 јули 2026 се потврди нивното учество. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Држави кои нема да учествуваат на ова издание: ==== '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година. На 03.07.2026 беше потвдено дека нема да учествува на ова издание на Евровизија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/206051/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2027/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-07-03|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-07-03}}</ref> ==== Останати држави кои учествувале во 2026 кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Австралија}}''' * '''{{Esc|Австрија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Латвија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}'' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Романија}}''' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} '''Држави кои не учестуваа во 2026 кои сеуште не се изјасниле:''' * {{Esc|Андора}} * {{Esc|Монако}} * {{Esc|Словачка}} * {{Esc|Турција}} === '''Придружни членки на ЕБУ''' === {{Esc|Австралија}}– Откако Изборот за песна на Евровизија Азија беше најавен на 31 март 2026 година, SBS не изрази интерес за приклучување на натпреварот. На 11 мај 2026 година, ЕБУ изјави дека „ниту еден радиодифузер што зема учество на Изборот за песна на Евровизија нема да учествува на Изборот за песна на Евровизија Азија“, што значи дека на SBS нема да му биде дозволено да учествува на двете манифестации. Се чека официјална одлука. === '''Земји кои не се членки на ЕБУ''' === {{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]]– РТК активно се стреми кон членство во ЕБУ за да овозможи деби на земјата на натпреварот, потег кој е поддржан од косовското Министерство за култура. Официјални претставници на радиодифузерот присуствуваа на генералното собрание на ЕБУ во Прага на 25 и 26 јуни 2026 година. Дополнително, РТК го оживува фестивалот „Akordet e Kosovës“ за да послужи како национален избор и за Евровизија и за Детска Евровизија. === '''Израелско учество''' === Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. Израел го потврди своето учество на 12.07.2026. Радиодифузерите на следните земји објавија официјални изјави во врска со Израел и натпреварот во 2027 година: {{Esc|Белгија}}– За време на воведната програма пред финалето во 2026 година, Јасмин Ван дер Борхт, портпаролка на фламанскиот радиодифузер VRT (кој треба да учествува во 2027 година како дел од годишната ротација со франкофонскиот RTBF), изјави дека е малку веројатно радиодифузерот да го стори тоа освен ако ЕБУ (EBU) не одржи директно гласање за учеството на Израел. Ван дер Борхт изјави дека шансите VRT да испрати свој претставник во 2027 година се „мали“ и ја повика ЕБУ да „даде јасна изјава против војната и насилството и за почитување на човековите права“. {{Esc|Ирска}}– На 19 мај, генералниот директор на RTÉ, Кевин Бакхерст, изјави дека „во моментов нема причина да ја промениме нашата одлука, но ќе ја преиспитаме во наредните месеци“ {{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во RTVSLO, изготви документ во кој една од точките беше план за враќање кон избор на словенечки претставници за Евровизија преку националното финале ''Evrovizijska Melodija'' од 2025 до 2028 година. И покрај ова, RTVSLO одлучи да не учествува во 2026 година поради учеството на Израел. Радиодифузерот исто така изјави дека доколку Израел победи во 2026 година, тие нема да се вратат во 2027 година. {{Esc|Холандија}}– На 3 мај 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин во интервју за информативната програма ''Nieuwsuur'' на NOS изјави дека се надева оти радиодифузерите кои го бојкотираа натпреварот во 2026 година ќе се вратат во 2027 година, што го вклучува и AVROTROS. По финалето во 2026 година, AVROTROS објави дека очекува евалуација на изданието пред да донесе одлука за учество во 2027 година. На 23 мај 2026 година, Omroep Max изрази интерес да го преземе холандското учество на натпреварот доколку AVROTROS не се врати. {{Esc|Шпанија}}– Како одговор на изјавите на Грин за време на интервјуто за ''Nieuwsuur'', RTVE изјави дека ќе испита „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. == Преглед на натпреварот == === Полуфиналиња === Планирани се две полуфинални вечери, каде што ќе учествуваат следните држави: {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач !Песна !Јазик !Поени !Место |- |{{Esc|Грција}} | | | | | |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} | | | | | |- |{{Esc|Канада}} | | | | | |- |{{Esc|Кипар}} | | | | | |- |{{Esc|Луксембург}} | | | | | |- |{{Esc|Македонија}} | | | | | |- |{{Esc|Норвешка}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | | | | | |} === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. Во финалето ќе учествуваат земјата домаќин, членовите на големата 5-ка, сите тие се автоматски квалификувани и 10 пласирани од првото и 10 пласирани од второто полуфинале. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Поени !Место |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | | | | | |- |{{Esc|Велика Британија}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | | | | | |- |{{Esc|Италија}} | | | | | |} == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Наводи == {{Наводи}}{{Евровизија}} 890qzmncl41hz0hzbyhdewl98d0s2z7 5591353 5591352 2026-07-13T10:04:50Z ~2026-39532-87 134968 5591353 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=14 <small>(досега)</small>|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music - Обединети од музика [[Податотека:KonkursPiosenkiEurowizja2027Bulgaria.png|310п]]|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=Секоја држава доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни. Поените се поделени на два дела: 50% телевоутинг и 50% жири|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]|debuting={{знамеикона|Канада}} [[Канада]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после настапот на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Локација == (изабраниот град домаќин ќе биде означен со црвена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Локацијата на бугарските градови кои изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Steel pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Steel pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Steel pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Steel pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови кои изразија интерес за домаќинство на натпреварот ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Белешки !<abbr>Реф.</abbr> |- !Бургас |Арена Бургас |Може да собере до 15.000 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Варна |Конгресна сала |Ноже да собере до 6.000 луѓе за концерти |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Софија |Арена Софија |Беше домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2015. Може да собере до 17.906 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |Може да собере до 7.500 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата во јуни 2026, 12 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Автор(и) ! scope="col" | Ref. |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Велика Британија}} |[[BBC]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/06/18/united-kingdom-eurovision-2027-participation/|title=🇬🇧 United Kingdom: Eurovision 2027 Participation Confirmed|last=Shepherd|first=Em|date=2026-06-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Грција}} |EPT | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://escspot.pl/2026/06/09/grecja-eurowizja-2027-sing-for-greece/|title=EXCLUSIVE: 🇬🇷 Grecja potwierdza udział w 🇧🇬 Eurowizji 2027 i kolejną edycję „Sing for Greece”|last=Ignatiuk|first=Szymon|date=2026-06-09|work=ESCSpot|language=pl-PL|accessdate=2026-06-09}}</ref> |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR ! colspan="4" |13. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Италија}} |RAI ! colspan="4" |19. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.corriere.it/spettacoli/26_luglio_03/stefano-de-martino-il-mio-sanremo-meno-canzoni-piu-internazionalita-una-serata-per-decidere-chi-andra-all-eurovision-27d83dfa-03f8-4920-9fe1-26d06ad4dxlk.shtml|title=Stefano De Martino: «Il mio Sanremo? Meno canzoni, più internazionalità, una serata per decidere chi andrà all’Eurovision»|date=2026-07-03|work=Corriere della Sera|language=it-IT|accessdate=2026-07-03}}</ref> |- |{{Esc|Израел}} |IPBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/1075098/|title=נציג ישראל לאירוויזיון 2027 ייבחר בתוכנית "הכוכב הבא"|last=הררי|first=דורית אסרף מזרחי, עמית|work=www.kan.org.il|language=he|accessdate=2026-07-13}}</ref> |- |{{Esc|Канада}} |CBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Eurovision_Song_Contest_2027#cite_note-canada-15|title=}}</ref> |- |{{Esc|Кипар}} |CyBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionfun.com/en/2026/06/cyprus-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Cyprus Confirms Participation in Eurovision 2027!}}</ref> |- |{{Esc|Луксембург}} |RTL ! colspan="4" |30. јануари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205390/luxembourg-intends-to-participate-at-eurovision-2027/|title=Luxembourg intends to participate at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-05-21|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-05-23}}</ref> |- |{{Esc|Македонија}} |[[Македонска радио-телевизија|МРТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- |{{Esc|Норвешка}} |NRK | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205780/norway-nrk-confirms-participation-at-eurovision-2027/|title=Norway: NRK confirms participation at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-06-18|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle ! colspan="4" |20. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | SRG SSR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.srf.ch/sendungen/eurovision-song-contest/eurovision-song-contest-2027-schweizer-esc-saison-startet-song-einreichung-im-august}}</ref> |} ==== Други земји ==== '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Канада}}– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. На 01 јули 2026 се потврди нивното учество. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Држави кои нема да учествуваат на ова издание: ==== '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година. На 03.07.2026 беше потвдено дека нема да учествува на ова издание на Евровизија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/206051/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2027/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-07-03|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-07-03}}</ref> ==== Останати држави кои учествувале во 2026 кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Австралија}}''' * '''{{Esc|Австрија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Латвија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}'' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Романија}}''' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} '''Држави кои не учестуваа во 2026 кои сеуште не се изјасниле:''' * {{Esc|Андора}} * {{Esc|Монако}} * {{Esc|Словачка}} * {{Esc|Турција}} === '''Придружни членки на ЕБУ''' === {{Esc|Австралија}}– Откако Изборот за песна на Евровизија Азија беше најавен на 31 март 2026 година, SBS не изрази интерес за приклучување на натпреварот. На 11 мај 2026 година, ЕБУ изјави дека „ниту еден радиодифузер што зема учество на Изборот за песна на Евровизија нема да учествува на Изборот за песна на Евровизија Азија“, што значи дека на SBS нема да му биде дозволено да учествува на двете манифестации. Се чека официјална одлука. === '''Земји кои не се членки на ЕБУ''' === {{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]]– РТК активно се стреми кон членство во ЕБУ за да овозможи деби на земјата на натпреварот, потег кој е поддржан од косовското Министерство за култура. Официјални претставници на радиодифузерот присуствуваа на генералното собрание на ЕБУ во Прага на 25 и 26 јуни 2026 година. Дополнително, РТК го оживува фестивалот „Akordet e Kosovës“ за да послужи како национален избор и за Евровизија и за Детска Евровизија. === '''Израелско учество''' === Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. Израел го потврди своето учество на 12.07.2026. Радиодифузерите на следните земји објавија официјални изјави во врска со Израел и натпреварот во 2027 година: {{Esc|Белгија}}– За време на воведната програма пред финалето во 2026 година, Јасмин Ван дер Борхт, портпаролка на фламанскиот радиодифузер VRT (кој треба да учествува во 2027 година како дел од годишната ротација со франкофонскиот RTBF), изјави дека е малку веројатно радиодифузерот да го стори тоа освен ако ЕБУ (EBU) не одржи директно гласање за учеството на Израел. Ван дер Борхт изјави дека шансите VRT да испрати свој претставник во 2027 година се „мали“ и ја повика ЕБУ да „даде јасна изјава против војната и насилството и за почитување на човековите права“. {{Esc|Ирска}}– На 19 мај, генералниот директор на RTÉ, Кевин Бакхерст, изјави дека „во моментов нема причина да ја промениме нашата одлука, но ќе ја преиспитаме во наредните месеци“ {{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во RTVSLO, изготви документ во кој една од точките беше план за враќање кон избор на словенечки претставници за Евровизија преку националното финале ''Evrovizijska Melodija'' од 2025 до 2028 година. И покрај ова, RTVSLO одлучи да не учествува во 2026 година поради учеството на Израел. Радиодифузерот исто така изјави дека доколку Израел победи во 2026 година, тие нема да се вратат во 2027 година. {{Esc|Холандија}}– На 3 мај 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин во интервју за информативната програма ''Nieuwsuur'' на NOS изјави дека се надева оти радиодифузерите кои го бојкотираа натпреварот во 2026 година ќе се вратат во 2027 година, што го вклучува и AVROTROS. По финалето во 2026 година, AVROTROS објави дека очекува евалуација на изданието пред да донесе одлука за учество во 2027 година. На 23 мај 2026 година, Omroep Max изрази интерес да го преземе холандското учество на натпреварот доколку AVROTROS не се врати. {{Esc|Шпанија}}– Како одговор на изјавите на Грин за време на интервјуто за ''Nieuwsuur'', RTVE изјави дека ќе испита „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. == Преглед на натпреварот == === Полуфиналиња === Планирани се две полуфинални вечери, каде што ќе учествуваат следните држави: {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач !Песна !Јазик !Поени !Место |- |{{Esc|Грција}} | | | | | |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} | | | | | |- |{{Esc|Канада}} | | | | | |- |{{Esc|Кипар}} | | | | | |- |{{Esc|Луксембург}} | | | | | |- |{{Esc|Македонија}} | | | | | |- |{{Esc|Норвешка}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | | | | | |} === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. Во финалето ќе учествуваат земјата домаќин, членовите на големата 5-ка, сите тие се автоматски квалификувани и 10 пласирани од првото и 10 пласирани од второто полуфинале. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Поени !Место |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | | | | | |- |{{Esc|Велика Британија}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | | | | | |- |{{Esc|Италија}} | | | | | |} == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Наводи == {{Наводи}}{{Евровизија}} nrc9q5ypmkiplr3kglv5zz8u80sokfw 5591354 5591353 2026-07-13T10:12:02Z ~2026-39532-87 134968 5591354 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=14 <small>(досега)</small>|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music - Обединети од музика [[Податотека:KonkursPiosenkiEurowizja2027Bulgaria.png|310п]]|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=Секоја држава доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни. Поените се поделени на два дела: 50% телевоутинг и 50% жири|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]|debuting={{знамеикона|Канада}} [[Канада]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после настапот на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Локација == (изабраниот град домаќин ќе биде означен со црвена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Локацијата на бугарските градови кои изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Steel pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Steel pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Steel pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Steel pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови кои изразија интерес за домаќинство на натпреварот ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Белешки !<abbr>Реф.</abbr> |- !Бургас |Арена Бургас |Може да собере до 15.000 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Варна |Конгресна сала |Ноже да собере до 6.000 луѓе за концерти |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Софија |Арена Софија |Беше домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2015. Може да собере до 17.906 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |Може да собере до 7.500 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата во јуни 2026, 12 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Автор(и) ! scope="col" | Ref. |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Велика Британија}} |[[BBC]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/06/18/united-kingdom-eurovision-2027-participation/|title=🇬🇧 United Kingdom: Eurovision 2027 Participation Confirmed|last=Shepherd|first=Em|date=2026-06-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Грција}} |EPT | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://escspot.pl/2026/06/09/grecja-eurowizja-2027-sing-for-greece/|title=EXCLUSIVE: 🇬🇷 Grecja potwierdza udział w 🇧🇬 Eurowizji 2027 i kolejną edycję „Sing for Greece”|last=Ignatiuk|first=Szymon|date=2026-06-09|work=ESCSpot|language=pl-PL|accessdate=2026-06-09}}</ref> |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR ! colspan="4" |13. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- |{{Esc|Италија}} |RAI ! colspan="4" |19. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.corriere.it/spettacoli/26_luglio_03/stefano-de-martino-il-mio-sanremo-meno-canzoni-piu-internazionalita-una-serata-per-decidere-chi-andra-all-eurovision-27d83dfa-03f8-4920-9fe1-26d06ad4dxlk.shtml|title=Stefano De Martino: «Il mio Sanremo? Meno canzoni, più internazionalità, una serata per decidere chi andrà all’Eurovision»|date=2026-07-03|work=Corriere della Sera|language=it-IT|accessdate=2026-07-03}}</ref> |- |{{Esc|Израел}} |IPBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/culture/1075098/|title=נציג ישראל לאירוויזיון 2027 ייבחר בתוכנית "הכוכב הבא"|last=הררי|first=דורית אסרף מזרחי, עמית|work=www.kan.org.il|language=he|accessdate=2026-07-13}}</ref> |- |{{Esc|Канада}} |CBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Eurovision_Song_Contest_2027#cite_note-canada-15|title=}}</ref> |- |{{Esc|Кипар}} |CyBC | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionfun.com/en/2026/06/cyprus-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Cyprus Confirms Participation in Eurovision 2027!}}</ref> |- |{{Esc|Луксембург}} |RTL ! colspan="4" |30. јануари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205390/luxembourg-intends-to-participate-at-eurovision-2027/|title=Luxembourg intends to participate at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-05-21|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-05-23}}</ref> |- |{{Esc|Македонија}} |[[Македонска радио-телевизија|МРТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- |{{Esc|Норвешка}} |NRK | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/205780/norway-nrk-confirms-participation-at-eurovision-2027/|title=Norway: NRK confirms participation at Eurovision 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-06-18|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-06-21}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle ! colspan="4" |20. февруари 2027 |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | SRG SSR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.srf.ch/sendungen/eurovision-song-contest/eurovision-song-contest-2027-schweizer-esc-saison-startet-song-einreichung-im-august}}</ref> |} ==== Други земји ==== '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Канада}}– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. На 01 јули 2026 се потврди нивното учество. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Држави кои нема да учествуваат на ова издание: ==== '''{{Esc|Андора}}потврди дека нема да учествува на Евровизија 2027<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/07/06/andorra-eurovision-2027/|title=🇦🇩 Andorra: RTVA Will Not Participate in Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-07-06|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-07-13}}</ref> '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година. На 03.07.2026 беше потвдено дека нема да учествува на ова издание на Евровизија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://esctoday.com/206051/bosnia-herzegovina-bhrt-will-not-return-to-eurovision-in-2027/|title=Bosnia & Herzegovina: BHRT will not return to Eurovision in 2027|last=Jiandani|first=Sanjay (Sergio)|date=2026-07-03|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|language=en-US|accessdate=2026-07-03}}</ref> ==== Останати држави кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Австралија}}''' * '''{{Esc|Австрија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Латвија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}'' * '''{{Esc|Монако}}'' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Романија}}''' * '''{{Esc|Словачка}}'' * '''{{Esc|Турција}}'' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} === '''Придружни членки на ЕБУ''' === {{Esc|Австралија}}– Откако Изборот за песна на Евровизија Азија беше најавен на 31 март 2026 година, SBS не изрази интерес за приклучување на натпреварот. На 11 мај 2026 година, ЕБУ изјави дека „ниту еден радиодифузер што зема учество на Изборот за песна на Евровизија нема да учествува на Изборот за песна на Евровизија Азија“, што значи дека на SBS нема да му биде дозволено да учествува на двете манифестации. Се чека официјална одлука. === '''Земји кои не се членки на ЕБУ''' === {{знамеикона|Косово}} [[Република Косово|Косово]]– РТК активно се стреми кон членство во ЕБУ за да овозможи деби на земјата на натпреварот, потег кој е поддржан од косовското Министерство за култура. Официјални претставници на радиодифузерот присуствуваа на генералното собрание на ЕБУ во Прага на 25 и 26 јуни 2026 година. Дополнително, РТК го оживува фестивалот „Akordet e Kosovës“ за да послужи како национален избор и за Евровизија и за Детска Евровизија. === '''Израелско учество''' === Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. Израел го потврди своето учество на 12.07.2026. Радиодифузерите на следните земји објавија официјални изјави во врска со Израел и натпреварот во 2027 година: {{Esc|Белгија}}– За време на воведната програма пред финалето во 2026 година, Јасмин Ван дер Борхт, портпаролка на фламанскиот радиодифузер VRT (кој треба да учествува во 2027 година како дел од годишната ротација со франкофонскиот RTBF), изјави дека е малку веројатно радиодифузерот да го стори тоа освен ако ЕБУ (EBU) не одржи директно гласање за учеството на Израел. Ван дер Борхт изјави дека шансите VRT да испрати свој претставник во 2027 година се „мали“ и ја повика ЕБУ да „даде јасна изјава против војната и насилството и за почитување на човековите права“. {{Esc|Ирска}}– На 19 мај, генералниот директор на RTÉ, Кевин Бакхерст, изјави дека „во моментов нема причина да ја промениме нашата одлука, но ќе ја преиспитаме во наредните месеци“ {{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во RTVSLO, изготви документ во кој една од точките беше план за враќање кон избор на словенечки претставници за Евровизија преку националното финале ''Evrovizijska Melodija'' од 2025 до 2028 година. И покрај ова, RTVSLO одлучи да не учествува во 2026 година поради учеството на Израел. Радиодифузерот исто така изјави дека доколку Израел победи во 2026 година, тие нема да се вратат во 2027 година. {{Esc|Холандија}}– На 3 мај 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин во интервју за информативната програма ''Nieuwsuur'' на NOS изјави дека се надева оти радиодифузерите кои го бојкотираа натпреварот во 2026 година ќе се вратат во 2027 година, што го вклучува и AVROTROS. По финалето во 2026 година, AVROTROS објави дека очекува евалуација на изданието пред да донесе одлука за учество во 2027 година. На 23 мај 2026 година, Omroep Max изрази интерес да го преземе холандското учество на натпреварот доколку AVROTROS не се врати. {{Esc|Шпанија}}– Како одговор на изјавите на Грин за време на интервјуто за ''Nieuwsuur'', RTVE изјави дека ќе испита „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. == Преглед на натпреварот == === Полуфиналиња === Планирани се две полуфинални вечери, каде што ќе учествуваат следните држави: {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач !Песна !Јазик !Поени !Место |- |{{Esc|Грција}} | | | | | |- | scope="row" | {{Esc|Данска}} | | | | | |- |{{Esc|Израел}} | | | | | |- |{{Esc|Канада}} | | | | | |- |{{Esc|Кипар}} | | | | | |- |{{Esc|Луксембург}} | | | | | |- |{{Esc|Македонија}} | | | | | |- |{{Esc|Норвешка}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Финска}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Швајцарија}} | | | | | |} === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. Во финалето ќе учествуваат земјата домаќин, членовите на големата 5-ка, сите тие се автоматски квалификувани и 10 пласирани од првото и 10 пласирани од второто полуфинале. {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Поени !Место |- | scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | | | | | |- |{{Esc|Велика Британија}} | | | | | |- | scope="row" |{{Esc|Германија}} | | | | | |- |{{Esc|Италија}} | | | | | |} == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Наводи == {{Наводи}}{{Евровизија}} fp37w17bnwqbnt7ry8om5jgroq1r28y Corylus jacquemontii 0 1395918 5590960 5566499 2026-07-12T14:26:54Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590960 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox|image=Corylus jacquemontii (7788844336).jpg|status=DD|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="IUCN">{{cite web |last1=Shaw |first1=Kirsty |last2=Shyamali |first2=Roy |last3=Wilson |first3=Becky |title=''Corylus jacquemontii'' |url=https://www.iucnredlist.org/species/194646/2355556 |website=IUCN Red List of Threatened Species |access-date=20 May 2021 |date=2014-08-01}}</ref>|genus=Corylus|species=jacquemontii|authority=[[Decne.]]|synonyms={{Species list |Corylus colurna var. lacera |A.DC.<ref name="WFO">{{cite web |title=''Corylus jacquemontii'' Decne. |url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000925335 |website=www.worldfloraonline.org |access-date=18 May 2021}}</ref> |Corylus lacera |Wall. [Invalid] |Corylus tiliacea |Decne.<ref name="POWO">{{cite web |title=''Corylus jacquemontii'' Decne. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A295463-1 |website=Plants of the World Online |access-date=18 May 2021 |language=en}}</ref>}}|color=lightgreen}} '''''Corylus jacquemontii''''' или '''жакмонова леска''' — вид [[Леска|леска]], кој се среќава во Азија, во рамките на [[Хималаи|Хималаите]], од [[Авганистан]] до Западен [[Непал]]. Тоа е мало дрво или грмушка, со сива кора, овални или обовални листови во облик на солза, мали цветови и мали плодови (лешник) што се јадат, групирани во мали гроздови. Се користи на многу начини, не само како извор на гориво, храна (за добиток) и дрва, туку дрвјата даваат и плод кои може да се користи за човечка исхрана или за употреба во народната медицина. == Опис == ''Corylus jacquemontii'' претставува средно големо, исправено растечко,<ref name="Faccciola1990">{{Наведена книга|title=Cornucopia - A Source Book of Edible Plants|last=Facciola|first=S.|date=1990|publisher=Kampong Publications|isbn=0962808709}}</ref> [[Листопадни растенија|листопадно]] дрво<ref name="natural">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.naturalmedicinalherbs.net/herbs/c/corylus-jacquemontii=indian-tree-hazel.php|title=INDIAN TREE HAZEL - ''Corylus jacquemontii''|work=www.naturalmedicinalherbs.net|accessdate=7 July 2020}}</ref> кое расте 15-25 м во височина.<ref name="natural" /> Има бледосива, или темносива [[кора]] со длабоки вертикални пукнатини што можат да помогнат да се одвои на мали плочи слични на плута. Младите [[Гранка|гранчиња]] се жолтеникаво-сиви, прилично ретко влакнести (покриени со кратки, меки влакна) и со подолги, жлездести влакна подоцна во животот. Во Индија цвета напролет, помеѓу март и април, а на други места помеѓу април и мај.<ref name="natural"/> Цветовите се многу мали, машките [[Реса (ботаника)|ресички]] се долги 2-4 см, а женските класови се појавуваат пред лисјата. Листовите се долги од 6-15 см и широки од 5-12 см кои се широко овални, или во облик на солза, листот е заострен покрај долгиот врв. Тие имаат двојни назабени рабови и се голи одозгора (мазни) и влакнести под вените подолу со кратко [[Лисна дршка|петелка]] во должина од 12 до 25 мм и воедно листовите се распоредени наизменично. Произведува [[оревест плод]], помеѓу септември и октомври и се произведуваат во групи од 2–3<ref name="Janick">Jules Janick and Robert E. Paul (Editors) {{Google books|cjHCoMQNkcgC|The Encyclopedia of Fruit and Nuts (2008)}}</ref> и се сферични (заоблени), 12-16 мм широки и со дебела обвивка.<ref name="Janick" /> Јаткастите плодови лесно се одвојуваат од лушпата.<ref name="Janick" /> ''Corylus jacquemontii'' генерално наликува на дивата леска (''[[Corylus colurna]]''),<ref name="Faccciola1990"/> но е помало дрво, со потенка кора, поголеми листови, е помалку жлездесто и има помалку месести лушпи, а исто така има помалку јаткасти плодови по грозд.<ref name="Janick">Jules Janick and Robert E. Paul (Editors) {{Google books|cjHCoMQNkcgC|The Encyclopedia of Fruit and Nuts (2008)}}</ref> == Биохемија == Во 2003 година, Администрацијата за храна и лекови на САД (FDA) ги признала јадливите јаткасти плодови како храна која е „здрава за срцето“,<ref>{{Наведена книга|title=Qualified Health Claims, Letter of Enforcement Discretion – Nuts and Coronary Heart Disease.|last=US Food and Drug Administration.|date=14 July 2003|publisher=US Food & Drug Administration|location=Rockville, MD, USA|pages=1–4}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Brown|first=Damon|date=April 2003|title=FDA considers health claim for nuts|journal=J. Am. Diet. Assoc.|volume=103|issue=4|page=426|doi=10.1053/jada.2003.50094|pmid=12668999}}</ref> а честото внесување јаткасти плодови е поврзано со низок ризик од кардиоваскуларни заболувања и рак (Surh 2003;<ref>{{Наведено списание|last=Surh|first=Y.-J.|date=2003|title=Cancer chemoprevention with dietary phytochemicals.|journal=Nature Reviews Cancer|volume=3|issue=10|pages=768–780|doi=10.1038/nrc1189|pmid=14570043}}</ref> Hertog et al. 1993;<ref>{{Наведено списание|last=Hertog|first=M.G.|last2=Feskens|first2=E. J.|last3=Hollman|first3=P.C.|last4=Katan|first4=M.B.|last5=Kromhout|first5=D.|date=23 October 1993|title=Dietary antioxidant flavonoids and risk of coronary heart disease: the Zutphen Elderly Study|journal=Lancet|volume=342|issue=8878|pages=1007–11|doi=10.1016/0140-6736(93)92876-u|pmid=8105262}}</ref> Ness and Powles 1997).<ref>{{Наведено списание|last=Ness|first=A.R.|last2=Powles|first2=J.W.|last3=Khaw|first3=K.T.|date=1997|title=Vitamin C and cardiovascular disease – a systematic review.|journal=J. Cardiovasc Risk|volume=3|issue=6|pages=513–521|pmid=9100087}}</ref> Преовладувачките [[Фенол (класа)|феноли]] се акумулираат во зрната ''Corylus avellana'', а нивните нуспроизводи се катехин, [[гална киселина]], синапинска киселина, кофеинска киселина, p-кумаринска киселина, ферулинска киселина, нивните [[Естер|естри]] и [[Флавоноид|флавоноиди]]. (Shahidi et al. 2007;<ref>{{Наведено списание|last=Shahidi|first=Fereidoon|last2=Alasalvar|first2=Cesarettin|last3=Liyana-Pathirana|first3=Chandrika M.|date=March 2007|title=Antioxidant Phytochemicals in Hazelnut Kernel (''Corylus avellana'' L.) and Hazelnut Byproducts|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=55|issue=4|pages=1212–20|doi=10.1021/jf062472o|pmid=17249682}}</ref> Del Rio et al. 2011).<ref>{{Наведено списание|last=Del Rio|first=Daniele|last2=Calani|first2=Luca|last3=Dall'Asta|first3=Margherita|last4=Brighenti|first4=Furio|date=28 September 2011|title=Polyphenolic composition of hazelnut skin|journal=J. Agric. Food Chem.|volume=59|issue=18|pages=9935–41|doi=10.1021/jf202449z|pmid=21819158}}</ref> Различни други биоактивни феноли се карактеризирани и во листовите и фолијарните пупки од леската (Oliveira et al. 2007).<ref>{{Наведено списание|last=Oliveira|first=I.|last2=Sousa|first2=A.|last3=Valentão|first3=P.|last4=Andrade|first4=P. B.|last5=Ferreira|first5=I. C. F. R.|last6=Ferreres|first6=F.|last7=Bento|first7=A.|last8=Seabra|first8=R.|last9=Estevinho|first9=L.|date=2007|title=Hazel (''Corylus avellana'' L.) leaves as source of antimicrobial and antioxidative compounds.|journal=Food Chemistry|volume=105|issue=3|pages=1018–1025|doi=10.1016/j.foodchem.2007.04.059|hdl-access=free}}</ref> Седум полифенолни соединенија (галска киселина, катехин, епикатехин, кверцетин, кемпферол, ширагинска киселина и п-кумаринска киселина) биле пронајдени во оревите на ''Corylus jacquemontii''. Сокслетовата екстракција била употребена во 2022 година со цел да се добијат различни екстракти (вклучувајќи [[нафтен етер]] и [[ацетон]]) од плодот. == Таксономија == Латинскиот специфичен епитоет ''jacquemontii'' се однесува на францускиот ботаничар и геолог [[Виктор Жакмон]] (1844–1912) кој патувал на Хималаите во 1830 година и им наложил на локалните уметници да го нацртаат дрвото, а еден од тие цртежи му бил даден на индискиот шумар [[Хју Клегхорн (шумар)|Хју Клегхорн]] во 1860 година. Првпат бил објавен и опишан од [[Жозеф Декенс]] во В. Жакмон, ''Патување во Индија,'' том 4, табела 160 помеѓу 1835 и 1844 година. Тесно поврзан со ''[[Corylus colurna|C. colurna]]'', и некогаш се сметал за само подвид од некои ботаничари<ref name="Faccciola1990"/> или синоним<ref name="Gupta2017">{{Наведено списание|last=Gupta|first=D.|last2=Thakur|first2=M.|last3=Shamet|first3=G.S.|date=2017|title=Phytosociological Attributes of Indian Hazelnut (''Corylus colurna'' L., Syn. ''C. Jacquemontii'' Decne.): A Wild Edible Nut of Western Himalaya.|journal=Eco. Env. & Cons.|volume=23|issue=4|pages=2188–2192}}</ref>, пред подоцна да биде прифатен како посебен вид. Било откриено дека ''Corylus jacquemontii'' се разликувал од ''[[Обична леска|C. avellana]]'' пред околу 4-6 [[Мегагодина|милиони години]]. Тоа било прифатено име од страна на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]], а исто така било потврдено и од [[Министерство за земјоделство на САД|Министерството за земјоделство на Соединетите Американски Држави]] и Службата за земјоделски истражувања на 2 јануари 2003 година.<ref name=grin>{{GRIN |310680| access-date=7 July 2020}}</ref> == Распространетост и живеалиште == ''Corylus jacquemontii'' е домородно од [[Умерена клима|умерените]] и [[Тропски појас|тропските]] области помеѓу [[Европа]] и [[Средна Азија|Централна Азија]]. === Ареал === Се наоѓа во западна Азија во рамките на Авганистан,<ref name="Janick" /> тропска Азија во рамките на Индија (во [[Сојузни држави и територии на Индија|државите]] [[Химачал Прадеш]], Џаму-Кашмир, [[Утараканд]]), Хималаите<ref name="Badwar2011">{{Наведена книга|title=Edible Wild Plants of the Himalayas|last=Badhwar|first=Dr Rattan Lall|last2=Fernandez|first2=Dr Robert R.|date=1 January 2011|publisher=Daya Publishing House|isbn=9789351240112}}</ref> и Непал,<ref name="grin" /> а некои извори го додаваат и Пакистан.<ref name="Molnar2011">{{Наведена книга|title=Wild crop relatives: Genomic and breeding resources forest trees|last=Molnar|first=T. J.|date=2011|publisher=Springer Berlin Heidelberg|editor-last=Kole|editor-first=C.|location=Berlin, Heidelberg|pages=15–48|chapter=Corylus}}</ref> === Живеалипште === Расте во влажни дабови шуми и грмушести предели<ref name="natural"/> и се наоѓа на надморски височини помеѓу 1,800-3000 метри<ref name="natural" /> во горните планински зони. == Употреба == Плодот од растението се користи на многу начини, не само како огрев во домовите, сточна храна (за добиток), туку и за исхрана на луѓето, како и на дивите животни.<ref name="Gupta2017"/> Јадливите плодови од ''C. jacquemontii'' и ''[[Corylus colurna]]'' често ги консумираат локалните жители<ref name="Molnar2011"/> како што се хималајските народи<ref name="Badwar2011"/> Пангвал и Бхот од Химачал Прадеш. Од семето се добива и масло за јадење, а јаткастиот плод се користи и како додаток во разни јадења. Во 60 години на 19 век, индискиот шумар Хју Клегхорн запишал дека плодови од овој вид се продавале на [[Пазар|пазарот]] во Шимла, Химачал Прадеш, Индија. Исто така, дивите животни како што се птиците, инсектите итн., исто така се хранат со плодот на видот и откако ќе паднат на земја, тие можат да бидат изедени и од мали глодари како [[пика]] (како што е ''[[Ochotona macrotis]]''), [[Летачка верверичка|летачки верверички]], стаорци, па дури и од [[Хималајска кафеава мечка|хималајската кафеава мечка]] (''Ursus arctos isabellinus''). Листовите и младите изданоци се потстрижуваат (долу) за употреба како [[Фуражни култури|сточна храна]], и како извор на гориво заедно со јавор и даб ''[[Quercus semecarpifolia]]'' во Западните Хималаи. Се користи во [[Народна медицина|народната медицина]] како [[Тераписка масажа|масло за масажа]] (направено од плодот), кое се користи за ублажување на мускулните болки.<ref name="Samant1996">{{Наведено списание|last=Samant|first=S.S.|last2=Dhar|first2=U.|last3=Rawal|first3=R.S.|date=1996|title=Natural resources use by some natives of Nanda Devi Biosphere Reserve in West Himalaya|journal=Proceeding of IV International Congress of Ethnobiology|volume=8|pages=40–50}}</ref> Кората од јаткасти плодови се користи како боја, а екстракт добиен од пупките, цветовите, листовите, јаткастите плодови и кората (на дрвото) со техника на изолација и прочистување, кој потоа може да се користи за хидратација на кожата и мобилизирање на течноста во ткивото на кожата, а воедно и дренирање на течноста од таквите ткива (што може да ги намали [[Подочник|отечените очи]]) кога се нанесува на кожата. Екстрактите од масло од семе се тестирани и за ин витро антигабична активност против габични патогени како што се ''[[Aspergillus niger]]'', ''[[Aspergillus fumigates]]'' и ''[[Penicillium marneffei]]'', при што се добиле позитивни резултати. == Одгледување == Овој вид се одгледува поради неговото јадлив плод во Азија, а потоа видот се проширил низ целиот свет, но главно во земји како што се [[Турција]], [[Италија]], [[Шпанија]], [[Франција]], [[Грција]], [[Индија]], [[Иран]], [[Азербејџан]] и [[Кина]]. Генерално е лесно одгледувачко растение, бидејќи успева во повеќето почви, но генерално е попродуктивно кога се одгледува на почви со умерена плодност. Бидејќи помалку добро се снаоѓа во богати, тешки или сиромашни почви,<ref>{{Наведена книга|title=Nuts:their production and everyday uses.|last=Howes|first=F. N.|date=1948|publisher=Faber}}</ref> тоа расте добро и во глинеста почва и е многу погодно за алкални почви, но не толерира многу кисели почви ([[Водороден показател|pH]] под 7).<ref>{{Наведена книга|title=Flora of the British Isles|last=Clapham|first=A.R.|last2=Tutin|first2=T.G.|last3=Warburg|first3=E.F.|date=1962|publisher=Cambridge University Press|isbn=0521232902}}</ref> Дрвјата ''Corylus jacquemontii'' се исто така доста отпорни на ветер<ref>{{Наведена книга|title=RHS Dictionary of Gardening: A Practical and Scientific Encyclopaedia of Horticulture (4 Volumes with Supplement)|date=1956|publisher=Oxford University Press|editor-last=Chittendon|editor-first=F.|editor-last2=Synge|editor-first2=P.M.}}</ref> и како и другите членови на овој род, тие можат добро да издржат [[пресадување]] и лесно се преместувани дури и кога се релативно големи дрвја. Тие се отпорни на студ според Зона 5 на отпорност на USDA со издржливост од -28.89°C до -23.33°C. Дрвјата можат да се користат во градините како украсни дрвја за сенка. Компатибилноста помеѓу ''Corylus jacquemontii'', ''[[Corylus fargesii]]'' и ''[[Corylus ferrox]]'' сè уште не била евалуирана во програмите за одгледување лески, но има потенцијал бидејќи се смета дека има подлога што не цица. Можеби е подложно на растителната болест ''[[Anisogramma anomala]]'', но сè уште не е целосно истражено,<ref name="Kole">Chittaranjan Kole (Editor) {{Google books|A_YcVIyRRkUC|Wild Crop Relatives: Genomic and Breeding Resources: Forest Trees (2011)|page=39}}</ref> иако една студија во 2015 година во [[Грузија]] открила дека ''Corylus jacquemontii'' е подложно на болеста.<ref>{{Наведено списание|last=Leadbetter|first=Clayton W.|last2=Capik|first2=John M.|last3=Pisetta|first3=Michele|last4=Molnar|first4=Thomas J.|date=22 September 2015|title=Sources of resistance to eastern filbert blight in hazelnuts from the Republic of Georgia|journal=Scientia Horticulturae|volume=193|pages=269–275|bibcode=2015ScHor.193..269L|doi=10.1016/j.scienta.2015.07.017}}</ref> Примерните дрвја често раѓаат плодови (лешници) во [[Кралски ботанички градини во Кју|градините Кју]], Велика Британија. === Размножување === ''Corylus jacquemontii'' може да се размножува со семе или со слоевито размножување.<ref name="natural"/> Семето (или оревот) зрее во средината до доцна есен и е потребно да се заштити од верверички (доколку ги има во близина), а ако се чува на ладно и суво место, а исто така и не е излупено, семето треба да се чува до 12 месеци. За најдобри резултати, семето треба да се посее веднаш штом ќе се собере (од дрвото) на есен и да се посее во ладна рамка<ref name="Bird">{{Наведена книга|title=Growing from Seed. Volume 4.|last=Bird|first=R.|date=1990|publisher=Thompson and Morgan}}</ref> и треба да 'рти кон крајот на зимата или напролет.<ref name="Bird" /> Доколку се користи складирано семе, тоа треба претходно да се натопи во топла вода до 48 часа, а потоа да се подложи на 2 недели топла вода, проследена со 3-4 месеци ладна стратификација, за да се прекине фазата на ембрионски мирување. Треба да 'ртат помеѓу 1 и 6 месеци на 20°C<ref name="Bird"/>, а кога садниците ќе бидат доволно големи за ракување (кога ќе се појават првите вистински лисја), се забодуваат во индивидуални саксии и потоа се одгледуваат во ладна рамка или на заштитено место на отворено за нивната прва зима и потоа можат да се садат на нивните трајни позиции кон крајот на пролетта или почетокот на летото (следната година). == Зачувување == Неговиот статус на зачуваност е [[Недоволно податоци|со недостаток на податоци]] (DD), според [[Меѓународен сојуз за заштита на природата]] (последна оценка во 2014 година). Видот неодамна бил подложен на притисоци од [[Климатски промени|глобалното затоплување]], [[Климатски промени|климатските промени]] и [[Човечко влијание врз животната средина|антропогениот притисок]] .<ref>{{Наведено списание|last=Gupta|first=D.|last2=Sharma|first2=D.P.|last3=Shamet|first3=G.S.|date=2015|editor-last=Bharti|editor-first=P.K.|editor2-last=Bhandari|editor2-first=G.|editor3-last=Sharma|editor3-first=P.|title=Natural regeneration status of silver fir and spruce forests in Himachal Pradesh.|journal=Biodiversity Biotechnology and Environmental Conservation.|pages=94–129}}</ref> Многу од шумите каде што ''C. jacquemontii'' е [[Домороден вид|автохтон вид]], брзо се деградирале преку прекумерна експлоатација (на ресурси), а воедно и уништување на живеалиштата, поради потрагата по сточна храна, гориво, храна и медицински цели и други намени. Почна да страда од слаба регенерација на семето, бидејќи само неколку семиња растат во садници во близина на мајчините растенија, поради ефектите од газење и пасење од страна на животни, како диви, така и домашни животни како кози, овци, крави итн. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Пакистан]] [[Категорија:Флора на Непал]] [[Категорија:Флора на Индија]] [[Категорија:Флора на Авганистан]] [[Категорија:Леска]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Видови без доволно податоци според МСЗП]] 4swgm6xy89xnls93pdfa4gmczegrg2l Википедија:Статии без илустрација 2026 4 1397620 5591041 5589329 2026-07-12T16:28:32Z Jtasevski123 69538 /* Учесници */ 5591041 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|200п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:WPWP logo 1.png|200п]] |} <Center><span style="background:#000;color:white;padding:20px;"> #WPWP од 1 јули до 31 август. Приклучете се!</span></Center> '''Статии без илустрација''' (анг. ''Wikipedia Pages Wanting Photos'', WPWP) е натпревар за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Илјадници фотографии се поставени на Заедничката ризница преку разни ГЛАМ проекти, како и преку фотографските натпревари низ годиниве. Идејата е да се искористат фотографиите и останатите илустрации во соодветните статии. Ова е огромен јаз кој оваа кампања се обидува да го премости. <gallery> Податотека:Baha'i Temple at Dusk.jpg Податотека:غار ایوب 2.jpg Податотека:Серпантин в Гоначхирском ущелье.jpg Податотека:-تيناكاشاكير- الحضيرة الوطنية لطاسيلي الهقار - تامنراست - الجزائر.jpg Податотека:Sandance OneTime Film.jpg Податотека:Ak55-Busy afternoon.jpg Податотека:Thira festival of andalurkkavu.jpg Податотека:Group dance HSS3.jpg Податотека:Egyptian Grains.jpg Податотека:Kisra maker.jpeg Податотека:Berliner Dom, 170409, ako (2).jpg Податотека:Stopića Pećina2.jpg </gallery> == Како да учествувате? == 1. Мора да имате корисничка сметка на Википедија, создадена пред 1 јули 2025 година.<br> 2. Најдете статија без илустрација<br> 3. Најдете соодветна илустрација на [[:c:Special:Search|Ризницата]]<br> 4. Поставете ја илустрацијата на соодветно место во статијата, и зачувајте ги промените<br> 5. Поставете го записот #WPWPMK во делот „Опис“ на промените што ги правите.<br> ::'''Напомена:''' Доколку не го поставите записот, таа промена нема да влезе во вашиот краен резултат. Алатката поврзана со хатштагот брои еден поен за едно зачувување, без разлика колку илустрации сте поставиле. 6. Поставете илустрација само на статија објавена пред 1 јули 2026 година<br> ::'''Напомена:''' Новосоздадени статии нема да се земаат предвид, и таквите придонеси нема да влезат во вкупниот број на поени. 7. За полесно наоѓање на статии без илустрација може да ја користите алатката [http://petscan.wmflabs.org/ Петскан], а упатството за тоа како се користи алатката е на следната [https://www.ixa.eus/sites/default/files/dokumentuak/13139/NewPossiblearticleswithPetscan.pdf Петскан]. ::'''Накратко:''' ::1. Влезете на страницата: [http://petscan.wmflabs.org http://petscan.wmflabs.org]<br> ::2. Во делот „Јазик“, одберете го јазичниот код (mk за македонски јазик)<br> ::3. Одберете статии според категоријата, односно во делот „Категории“ внесете го името на категоријата, на пример: Градови во Африка<br> ::4. Притиснете на јазичето „Page Property“, потоа во делот „Lead image“ притиснете „Nо“.<br> ::5. Притиснете на „do it“.<br> ::6. Најдолу ќе ви бидат прикажани статиите од таа категорија кои немаат илустрација. ==Правила== {| class="wikitable" style="width:100%; margin:20px auto; border:0; text-align:center; vertical-align:top;" | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-calendar.svg|80п]]<br /><center> Додавањето на фотографии во статии без илустрација треба да се одвива меѓу 1 јули и 31 август 2026 година. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-trophy.svg|80п]]<br /><center> '''Нема ограничување во врска со бројот на илустрации''' што може да ги употребите. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-unlocked.svg|80п]]<br /><center> Фотографијата што ја користите мора да биде поставена '''под слободна лиценца''' или во јавна сопственост. Други лиценци што се прифаќаат се: CC-BY-SA 4.0, CC-BY 4.0, CC0 1.0. |- | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-profle.svg|80п]]<br /><center> Учесниците мора да се регистрирани на било која јазична Википедија и да учествуваат со своето корисничко име, кое треба да е регистрирано пред 1 јули 2025 година. | width=33% | [[Податотека:Circle-icons-compose.svg|80п]]<br /><center> Описот што се додава под сликата мора да биде јасен и соодветен. | width=33% | [[Податотека:Hashtag Icon.png|80п]]<br /><center> Учесниците мора да го вклучуваат записот '''#WPWPMK''' на секое зачувување на промени кога внесуваат илустрација, и на секоја статија на која внесуваат илустрација. |} ==Временска рамка== Кампањата се одржува еднаш годишно. * '''Почеток:''' 1 јули 2026 г., 00:01 (UTC) * '''Крај:''' 31 август 2026 г., 23:59 (UTC) * '''Објавување на резултатите:''' почеток на септември ==Награди== Наградите за овој натпревар се предвидени да бидат вредносни купони за техничка стока и ваучери за книги. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на натпреварот во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Доколку сакате ваучер од специфична продавница или книжарница, ве молам наведете ни, по завршувањето на натпреварот. Одбраните корисници на наградите треба да си ги подигнат наградите во просториите на Викимедија МКД, '''најдоцна 90 дена по објавување на резултатите'''. Доколку наградата / ваучерот не е подигната на време, или се оштети на некој начин по подигнувањето, Викимедија МКД не сноси одговорност. За учесниците се обезбедени награди. Вкупно има на располагање 5 награди поделени на следниов начин: # '''Прва награда''' - ваучер во вредност од 12.000 денари (се доделува 1 ваучер на еден корисник) # '''Втора награда''' - ваучер во вредност од 6.000 денари (се доделуваат 4 ваучери на четири различни корисници) '''Забелешка:''' Наградите ќе бидат доделени на најплодните учесници, кои имаат поставено илустрација на најмалку 100 различни статии на Википедија на македонски јазик. Доколку овој услов не биде постигнат, организаторите го задржуваат правото да не ги доделат наградите. Поените за наградите ќе се пресметуваат по принципот: една статија еден поен за илустрациите, без разлика колку илустрации сте поставиле во таа статија. Доколку имате некои прашања, поставете ги на страницата за разговор на оваа страница. == Учесници == # [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] # [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] # [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] # [[Корисник:Chnitke|Chnitke]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] 8zd60i8hvjsw2z12pflu6oz0s075j9n Википедија:Уредувачки викенди 2026/јули 4 1398071 5590968 5590760 2026-07-12T14:35:25Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5590968 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во јули е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] ==Претстојни викенди== === Фудбалери на Светско првенство 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Фудбалери на Светско првенство 2026“]] Во периодот 4-5 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фудбалери на Светско првенство 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за музеите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:2026 FIFA World Cup players]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дезире Дуе]] (Н)|[[Ману Коне]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови од родот слива === [[Податотека:.00 3019 Japanische Blütenkirsche (Prunus serrulata).jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови од родот слива“]] Во периодот 11-12 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови од родот слива“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите од родот слива може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Слива (род)#Видови|Видови од родот слива]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Prunus webbii]] (Н)|[[Prunus tenella]] (Н)|[[Prunus cerasifera]] (Н) | [[Prunus domestica]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] | {{подреден список|[[Prunus cocomilia]] (Н)|[[Prunus ursina]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Prunus fremontii]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Неоготски архитекти === [[Податотека:Architecture-1298980.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Неоготски архитекти“]] Во периодот 18-19 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Неоготски архитекти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за неоготските архитекти може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gothic Revival architects]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјотреси во 21 век === [[Податотека:Earthquake - The Noun Project.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Земјотреси во 21 век“]] Во периодот 25-26 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Земјотреси во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за земјотресите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century earthquakes]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|6]] 8uykgha5kshlwig902kemt5bu4kbb30 5590990 5590968 2026-07-12T15:26:44Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5590990 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во јули е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] ==Претстојни викенди== === Фудбалери на Светско првенство 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Фудбалери на Светско првенство 2026“]] Во периодот 4-5 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фудбалери на Светско првенство 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за музеите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:2026 FIFA World Cup players]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дезире Дуе]] (Н)|[[Ману Коне]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови од родот слива === [[Податотека:.00 3019 Japanische Blütenkirsche (Prunus serrulata).jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови од родот слива“]] Во периодот 11-12 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови од родот слива“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите од родот слива може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Слива (род)#Видови|Видови од родот слива]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Prunus webbii]] (Н)|[[Prunus tenella]] (Н)|[[Prunus cerasifera]] (Н) | [[Prunus domestica]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] | {{подреден список|[[Prunus cocomilia]] (Н)|[[Prunus ursina]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Prunus fremontii]] (Н)|[[Prunus huantensis]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Неоготски архитекти === [[Податотека:Architecture-1298980.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Неоготски архитекти“]] Во периодот 18-19 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Неоготски архитекти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за неоготските архитекти може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gothic Revival architects]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјотреси во 21 век === [[Податотека:Earthquake - The Noun Project.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Земјотреси во 21 век“]] Во периодот 25-26 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Земјотреси во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за земјотресите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century earthquakes]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|6]] ggbevciw8ovm6yxyoyz3s79x0yce252 5590991 5590990 2026-07-12T15:27:00Z Jtasevski123 69538 /* Претстојни викенди */ 5590991 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во јули е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Фудбалери на Светско првенство 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Фудбалери на Светско првенство 2026“]] Во периодот 4-5 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фудбалери на Светско првенство 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за музеите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:2026 FIFA World Cup players]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дезире Дуе]] (Н)|[[Ману Коне]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ==Претстојни викенди== === Видови од родот слива === [[Податотека:.00 3019 Japanische Blütenkirsche (Prunus serrulata).jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови од родот слива“]] Во периодот 11-12 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови од родот слива“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите од родот слива може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Слива (род)#Видови|Видови од родот слива]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Prunus webbii]] (Н)|[[Prunus tenella]] (Н)|[[Prunus cerasifera]] (Н) | [[Prunus domestica]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] | {{подреден список|[[Prunus cocomilia]] (Н)|[[Prunus ursina]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Prunus fremontii]] (Н)|[[Prunus huantensis]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Неоготски архитекти === [[Податотека:Architecture-1298980.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Неоготски архитекти“]] Во периодот 18-19 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Неоготски архитекти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за неоготските архитекти може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gothic Revival architects]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјотреси во 21 век === [[Податотека:Earthquake - The Noun Project.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Земјотреси во 21 век“]] Во периодот 25-26 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Земјотреси во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за земјотресите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century earthquakes]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|6]] brgd697fyil02sgk4rymro6miwfk3cj 5590998 5590991 2026-07-12T15:31:54Z Виолетова 1975 /* Список на учесници */ 5590998 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во јули е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Фудбалери на Светско првенство 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Фудбалери на Светско првенство 2026“]] Во периодот 4-5 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фудбалери на Светско првенство 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за музеите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:2026 FIFA World Cup players]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дезире Дуе]] (Н)|[[Ману Коне]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ==Претстојни викенди== === Видови од родот слива === [[Податотека:.00 3019 Japanische Blütenkirsche (Prunus serrulata).jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови од родот слива“]] Во периодот 11-12 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови од родот слива“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите од родот слива може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Слива (род)#Видови|Видови од родот слива]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Prunus webbii]] (Н)|[[Prunus tenella]] (Н)|[[Prunus cerasifera]] (Н) | [[Prunus domestica]] (Н)|[[Prunus insititia]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] | {{подреден список|[[Prunus cocomilia]] (Н)|[[Prunus ursina]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Prunus fremontii]] (Н)|[[Prunus huantensis]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Неоготски архитекти === [[Податотека:Architecture-1298980.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Неоготски архитекти“]] Во периодот 18-19 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Неоготски архитекти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за неоготските архитекти може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gothic Revival architects]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјотреси во 21 век === [[Податотека:Earthquake - The Noun Project.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Земјотреси во 21 век“]] Во периодот 25-26 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Земјотреси во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за земјотресите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century earthquakes]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|6]] f1inwk077ymbcojmrq6dkqe3w3kzfyi 5591033 5590998 2026-07-12T16:13:24Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5591033 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во јули е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Фудбалери на Светско првенство 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Фудбалери на Светско првенство 2026“]] Во периодот 4-5 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фудбалери на Светско првенство 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за музеите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:2026 FIFA World Cup players]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дезире Дуе]] (Н)|[[Ману Коне]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ==Претстојни викенди== === Видови од родот слива === [[Податотека:.00 3019 Japanische Blütenkirsche (Prunus serrulata).jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови од родот слива“]] Во периодот 11-12 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови од родот слива“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите од родот слива може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Слива (род)#Видови|Видови од родот слива]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Prunus webbii]] (Н)|[[Prunus tenella]] (Н)|[[Prunus cerasifera]] (Н) | [[Prunus domestica]] (Н)|[[Prunus insititia]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] | {{подреден список|[[Prunus cocomilia]] (Н)|[[Prunus ursina]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Prunus fremontii]] (Н)|[[Prunus huantensis]] (Н)|[[Prunus turneriana]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Неоготски архитекти === [[Податотека:Architecture-1298980.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Неоготски архитекти“]] Во периодот 18-19 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Неоготски архитекти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за неоготските архитекти може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gothic Revival architects]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјотреси во 21 век === [[Податотека:Earthquake - The Noun Project.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Земјотреси во 21 век“]] Во периодот 25-26 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Земјотреси во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за земјотресите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century earthquakes]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|6]] oyd105mthn56qqiohgat1ll4mfzwcfa 5591076 5591033 2026-07-12T17:06:13Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5591076 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во јули е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Фудбалери на Светско првенство 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Фудбалери на Светско првенство 2026“]] Во периодот 4-5 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фудбалери на Светско првенство 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за музеите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:2026 FIFA World Cup players]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дезире Дуе]] (Н)|[[Ману Коне]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ==Претстојни викенди== === Видови од родот слива === [[Податотека:.00 3019 Japanische Blütenkirsche (Prunus serrulata).jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови од родот слива“]] Во периодот 11-12 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови од родот слива“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите од родот слива може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Слива (род)#Видови|Видови од родот слива]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Prunus webbii]] (Н)|[[Prunus tenella]] (Н)|[[Prunus cerasifera]] (Н) | [[Prunus domestica]] (Н)|[[Prunus insititia]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] | {{подреден список|[[Prunus cocomilia]] (Н)|[[Prunus ursina]] (Н)|[[Prunus simonii]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Prunus fremontii]] (Н)|[[Prunus huantensis]] (Н)|[[Prunus turneriana]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Неоготски архитекти === [[Податотека:Architecture-1298980.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Неоготски архитекти“]] Во периодот 18-19 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Неоготски архитекти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за неоготските архитекти може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gothic Revival architects]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјотреси во 21 век === [[Податотека:Earthquake - The Noun Project.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Земјотреси во 21 век“]] Во периодот 25-26 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Земјотреси во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за земјотресите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century earthquakes]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|6]] o1plswft2b0pq0ef600dy955x0w7c14 5591130 5591076 2026-07-12T18:31:15Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5591130 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во јули е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Фудбалери на Светско првенство 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Фудбалери на Светско првенство 2026“]] Во периодот 4-5 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фудбалери на Светско првенство 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за музеите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:2026 FIFA World Cup players]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дезире Дуе]] (Н)|[[Ману Коне]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ==Претстојни викенди== === Видови од родот слива === [[Податотека:.00 3019 Japanische Blütenkirsche (Prunus serrulata).jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови од родот слива“]] Во периодот 11-12 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови од родот слива“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите од родот слива може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Слива (род)#Видови|Видови од родот слива]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Prunus webbii]] (Н)|[[Prunus tenella]] (Н)|[[Prunus cerasifera]] (Н) | [[Prunus domestica]] (Н)|[[Prunus insititia]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] | {{подреден список|[[Prunus cocomilia]] (Н)|[[Prunus ursina]] (Н)|[[Prunus simonii]] (Н)|[[Prunus triloba]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Prunus fremontii]] (Н)|[[Prunus huantensis]] (Н)|[[Prunus turneriana]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Неоготски архитекти === [[Податотека:Architecture-1298980.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Неоготски архитекти“]] Во периодот 18-19 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Неоготски архитекти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за неоготските архитекти може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gothic Revival architects]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјотреси во 21 век === [[Податотека:Earthquake - The Noun Project.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Земјотреси во 21 век“]] Во периодот 25-26 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Земјотреси во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за земјотресите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century earthquakes]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|6]] ggnepo1jm3nwhz93lspwmbw28vw1at8 5591234 5591130 2026-07-12T21:35:19Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5591234 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во јули е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Фудбалери на Светско првенство 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Фудбалери на Светско првенство 2026“]] Во периодот 4-5 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фудбалери на Светско првенство 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за музеите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:2026 FIFA World Cup players]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дезире Дуе]] (Н)|[[Ману Коне]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија ==Претстојни викенди== === Видови од родот слива === [[Податотека:.00 3019 Japanische Blütenkirsche (Prunus serrulata).jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови од родот слива“]] Во периодот 11-12 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови од родот слива“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите од родот слива може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Слива (род)#Видови|Видови од родот слива]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Prunus webbii]] (Н)|[[Prunus tenella]] (Н)|[[Prunus cerasifera]] (Н) | [[Prunus domestica]] (Н)|[[Prunus insititia]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] | {{подреден список|[[Prunus cocomilia]] (Н)|[[Prunus ursina]] (Н)|[[Prunus simonii]] (Н)|[[Prunus triloba]] (Н)|[[Prunus myrtifolia]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Prunus fremontii]] (Н)|[[Prunus huantensis]] (Н)|[[Prunus turneriana]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Неоготски архитекти === [[Податотека:Architecture-1298980.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Неоготски архитекти“]] Во периодот 18-19 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Неоготски архитекти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за неоготските архитекти може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gothic Revival architects]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјотреси во 21 век === [[Податотека:Earthquake - The Noun Project.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Земјотреси во 21 век“]] Во периодот 25-26 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Земјотреси во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за земјотресите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century earthquakes]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|6]] nl2vcvoor5wrx3a08hl36udlhgl4fj0 Прилисник 0 1398260 5590943 5582072 2026-07-12T14:04:26Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590943 wikitext text/x-wiki '''Прилисник''' — израсток што обично се наоѓа од двете страни (понекогаш само од едната страна) на основата на стеблото на листот ([[Лисна петелка|петелката]]). Тие првенствено се наоѓаат кај [[Дикотиледони|дикотиледоните]], а ретки кај [[Монокотиледони|монокотиледоните]]. Прилисниците се сметаат за дел од анатомијата на [[Лист|листот]] на типично [[Скриеносеменици|цветно растение]], иако кај многу видови тие може да бидат незабележливи - или понекогаш целосно отсутни. На другиот крај од скалата се видови како ''Artocarpus elasticus'' каде што прилисниците можат да бидат долги до дваесет сантиметри. (Во некои постари ботанички списи, поимот „прилисник“ се користел поопшто за да се однесува на какви било мали листови или делови од листот, особено [[Прицветник|профили]].) <ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/organographyofpl02goeb|title=Organography of plants, especially of the Archegoniatae and Spermaphyta|last=Goebel, K.E.v.|publisher=Hofner publishing company|year=1969|volume=Part 2 Special organography|location=New York|translator-last=I.B. Balfour|orig-year=1905}}</ref> Поимот го вовел [[Карл Линеј|Линеј]]<ref name="CED">''Concise English Dictionary'' Wordsworth Editions Ltd. 1994, {{ISBN|1-85326-328-1}}</ref> од [[Латински јазик|латинскиот]] ''збор stipula'', слама, стебло. == Видови прилисници == {| |[[Податотека:E_pteroneura_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Жлезден прилисник на ''[[Euphorbia pteroneura]]''</span>]] |[[Податотека:N_Prop_S0162.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки на дрвото мескит ( ''Prosopis pallida'' )</span>]] |[[Податотека:Alchemilla_mollis_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Споени заедно и листовидни прилисници на ''Alchemilla mollis''</span>]] | |} {| |[[Податотека:Rosa_canina_blatt_2005.05.26_11.50.13.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Листовидни стебленца во основата на листот [[Роза|од роза]] ( ''[[Шипка|Rosa canina]]'' )</span>]] |[[Податотека:Jatropha_spicata_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисниците градат жлездени влакна на ''[[Jatropha spicata]]''</span>]] |[[Податотека:Carpinus_betulus_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисници кои ги штитат младите листови од ''Carpinus betulus'' ( европски габер )</span>]] | |} {| |[[Податотека:Monadenium_spectabile_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Прилиснички 'рбетни кластери на ''[[Euphorbia spectabilis]]''</span>]] |[[Податотека:E_didieroides_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки придружени со боцки од ''Euphorbia didiereoides''</span>]] |[[Податотека:菩提樹_Ficus_religiosa_20210421111446_01.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисник на ''Ficus religiosa''.</span> <span style="font-size:100%;">Белио прилисник содржи нов лист и нов прилисник.</span>]] | |} == Општи одлики == Позицијата на прилисниците на растението во голема мера се менува од вид до вид, иако тие често се наоѓаат во близина на основата на листот. Прилисниците се најчести кај дикотиледоните, каде што се појавуваат во парови покрај секој лист. Некои монокотиледонски растенија прикажуваат структури слични на прилисници, но прикажуваат само еден по лист. Постои врска помеѓу анатомијата на стеблото и присуството или отсуството на прилисници: повеќето растенија со ''трилакунарни'' [[Стебло|јазли]] имаат прилисници; видовите со ''унилакунарни'' јазли немаат прилисници.<ref>{{Наведено списание|last=Sinnott, E. W.|last2=I. W. Bailey|year=1914|title=Investigations on the phylogeny of the angiosperms. 3. Nodal anatomy and the morphology of stipules|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/312592|journal=American Journal of Botany|volume=1|issue=9|pages=441–453|doi=10.2307/2435043|jstor=2435043}}</ref> Прилисниците се морфолошки варијабилни и може да се појават како жлезди, лушпи, влакна, боцки или ламинарни (листовидни) структури. Ако еден прилисник се протега низ целото стебло, се нарекува [[охреа]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|title=Plant Form: An Illustrated Guide to Flowering Plant Morphology|last=Bell|first=Adrian D.|date=2008-01-01|publisher=Timber Press|isbn=9780881928501|pages=74–79|language=en|access-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414083947/https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|archive-date=2023-04-14}}</ref> == Видови == === Според времетраењето === Трите вида прилисници според времетраењето се кадуцозни, [[Листопадни растенија|листопадни]] и перзистентни. Кадуцозните прилисници паѓаат пред да се одвие листот, додека листопадните прилисници паѓаат веднаш откако ќе се одвие листот. Перзистентните прилисници остануваат прикачени на растението.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog|title=Botany of the Southern States|last=Darby|first=John|date=1860-01-01|publisher=A.S. Barnes & H.L. Burr|pages=[https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog/page/n64 59]–61|language=en|quote=Caducous, Deciduous and Persistent stipules.}}</ref> === Според обликот, големината и положбата === Прилисниците може да се сметаат за слободни странични, аднатни, интерпетиоларни, интрапетиоларни, окреатни, лиснати, со пупчести лушпи, тендриларни или бодликави. Прилисникот може да се спои со стеблото или со друг прилисник од истиот јазол. Прилисникот е „аднат“ ако е споен на дел од должината на петеолот, но предната страна е сè уште слободна. Прилисникот е „интерпетиоларен“ ако се наоѓа помеѓу петелките, наместо да биде прикаченана петелките, и главно една петелка од секој лист е споена заедно, па се чини дека има само една петелка помеѓу секој лист.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9HOmOElZL6IC&q=stipule&pg=PA33|title=How to Identify Trees in Southern Africa|last=Wyk|first=Braam Van|last2=Wyk|first2=Piet Van|date=2007-01-01|publisher=Struik|isbn=9781770072404|pages=33–36|language=en}}</ref> Прилиснкот е „интрапетиоларен“ ако се наоѓа во аголот помеѓу стеблото и петелката. Во овој случај, двата прилисници главно се образуваат заедно и изгледаат како еден прилисник. Прилисникот е „окреатен“ ако еден прилисник изгледа како цврста цевка што се протега целиот околу стеблото. Прилисникот е „листовиден“ ако е сличен на лист. Тие главно се користат за фотосинтеза. Прилисникот се смета за „лушпа од пупка“ ако е тврд или лушпест и ги штити лисните пупки додека се образуваат. Тие главно паѓаат штом листот се одвитка. Прилисникот се смета за „тендиларен“ ако се работи за долги тенки ластари и главно се користат од страна на качувачки растенија. Прилисниците се сметаат за „боцкави“ ако се долги и зашилени. Тие главно се користат за одвраќање на животните. Прилисникот се смета за „абаксијален“, „спротивен“ или „наспроти листот“ ако се наоѓа на спротивната страна од местото каде што листот се среќава со стеблото.<ref name=":0"/> == Намена на прилисниците == Прилисниците имаат различни функции. Некои прилисници не се добро разбрани или може да бидат трагични. Познато е дека лиснатите прилисници се користат како лисја за производство на енергија за растенијата. Понекогаш прилисниците го штитат следниот лист или пупка додека расте, а потоа паѓаат откако листот ќе се расклопи, како кај тополите-лалиња.<ref name=":0"/> Прилисниците можат да се користат како ластари за качување од страна на ползачите. Бодливите прилисници можат да се користат за да се заштити растението од животни.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/b21931902|title=A Manual of Botany: Anatomical and Physiological for the Use of Students|last=Brown|first=Robert|date=1874-01-01|publisher=Blackwood|pages=[https://archive.org/details/b21931902/page/149 149]–152|language=en|quote=stipule.}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Рвр|Stipules}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] migrai63cesxve24b3enqfjx2sjezbo 5590944 5590943 2026-07-12T14:06:53Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5590944 wikitext text/x-wiki '''Прилисник''' ({{langx|lat|Stipula}}) — израсток што обично се наоѓа од двете страни (понекогаш само од едната страна) на основата на стеблото на листот ([[Лисна петелка|петелката]]). Тие првенствено се наоѓаат кај [[Дикотиледони|дикотиледоните]], а ретки кај [[Монокотиледони|монокотиледоните]]. Прилисниците се сметаат за дел од анатомијата на [[Лист|листот]] на типично [[Скриеносеменици|цветно растение]], иако кај многу видови тие може да бидат незабележливи - или понекогаш целосно отсутни. На другиот крај од скалата се видови како ''Artocarpus elasticus'' каде што прилисниците можат да бидат долги до дваесет сантиметри. (Во некои постари ботанички списи, поимот „прилисник“ се користел поопшто за да се однесува на какви било мали листови или делови од листот, особено [[Прицветник|профили]].) <ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/organographyofpl02goeb|title=Organography of plants, especially of the Archegoniatae and Spermaphyta|last=Goebel, K.E.v.|publisher=Hofner publishing company|year=1969|volume=Part 2 Special organography|location=New York|translator-last=I.B. Balfour|orig-year=1905}}</ref> Поимот го вовел [[Карл Линеј|Линеј]]<ref name="CED">''Concise English Dictionary'' Wordsworth Editions Ltd. 1994, {{ISBN|1-85326-328-1}}</ref> од [[Латински јазик|латинскиот]] ''збор stipula'', слама, стебло. == Видови прилисници == {| |[[Податотека:E_pteroneura_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Жлезден прилисник на ''[[Euphorbia pteroneura]]''</span>]] |[[Податотека:N_Prop_S0162.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки на дрвото мескит ( ''Prosopis pallida'' )</span>]] |[[Податотека:Alchemilla_mollis_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Споени заедно и листовидни прилисници на ''Alchemilla mollis''</span>]] | |} {| |[[Податотека:Rosa_canina_blatt_2005.05.26_11.50.13.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Листовидни стебленца во основата на листот [[Роза|од роза]] ( ''[[Шипка|Rosa canina]]'' )</span>]] |[[Податотека:Jatropha_spicata_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисниците градат жлездени влакна на ''[[Jatropha spicata]]''</span>]] |[[Податотека:Carpinus_betulus_ies.jpg|лево|мини|197x197пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисници кои ги штитат младите листови од ''Carpinus betulus'' ( европски габер )</span>]] | |} {| |[[Податотека:Monadenium_spectabile_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<br /><span style="font-size:100%;">Прилиснички 'рбетни кластери на ''[[Euphorbia spectabilis]]''</span>]] |[[Податотека:E_didieroides_ies.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилиснички боцки придружени со боцки од ''Euphorbia didiereoides''</span>]] |[[Податотека:菩提樹_Ficus_religiosa_20210421111446_01.jpg|лево|мини|210x210пкс|<span style="font-size:100%;">Прилисник на ''Ficus religiosa''.</span> <span style="font-size:100%;">Белио прилисник содржи нов лист и нов прилисник.</span>]] | |} == Општи одлики == Позицијата на прилисниците на растението во голема мера се менува од вид до вид, иако тие често се наоѓаат во близина на основата на листот. Прилисниците се најчести кај дикотиледоните, каде што се појавуваат во парови покрај секој лист. Некои монокотиледонски растенија прикажуваат структури слични на прилисници, но прикажуваат само еден по лист. Постои врска помеѓу анатомијата на стеблото и присуството или отсуството на прилисници: повеќето растенија со ''трилакунарни'' [[Стебло|јазли]] имаат прилисници; видовите со ''унилакунарни'' јазли немаат прилисници.<ref>{{Наведено списание|last=Sinnott, E. W.|last2=I. W. Bailey|year=1914|title=Investigations on the phylogeny of the angiosperms. 3. Nodal anatomy and the morphology of stipules|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/312592|journal=American Journal of Botany|volume=1|issue=9|pages=441–453|doi=10.2307/2435043|jstor=2435043}}</ref> Прилисниците се морфолошки варијабилни и може да се појават како жлезди, лушпи, влакна, боцки или ламинарни (листовидни) структури. Ако еден прилисник се протега низ целото стебло, се нарекува [[охреа]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|title=Plant Form: An Illustrated Guide to Flowering Plant Morphology|last=Bell|first=Adrian D.|date=2008-01-01|publisher=Timber Press|isbn=9780881928501|pages=74–79|language=en|access-date=2020-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414083947/https://books.google.com/books?id=SM3khPHXhKEC&q=stipule&pg=PA76|archive-date=2023-04-14}}</ref> == Видови == === Според времетраењето === Трите вида прилисници според времетраењето се кадуцозни, [[Листопадни растенија|листопадни]] и перзистентни. Кадуцозните прилисници паѓаат пред да се одвие листот, додека листопадните прилисници паѓаат веднаш откако ќе се одвие листот. Перзистентните прилисници остануваат прикачени на растението.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog|title=Botany of the Southern States|last=Darby|first=John|date=1860-01-01|publisher=A.S. Barnes & H.L. Burr|pages=[https://archive.org/details/botanysoutherns00darbgoog/page/n64 59]–61|language=en|quote=Caducous, Deciduous and Persistent stipules.}}</ref> === Според обликот, големината и положбата === Прилисниците може да се сметаат за слободни странични, аднатни, интерпетиоларни, интрапетиоларни, окреатни, лиснати, со пупчести лушпи, тендриларни или бодликави. Прилисникот може да се спои со стеблото или со друг прилисник од истиот јазол. Прилисникот е „аднат“ ако е споен на дел од должината на петеолот, но предната страна е сè уште слободна. Прилисникот е „интерпетиоларен“ ако се наоѓа помеѓу петелките, наместо да биде прикаченана петелките, и главно една петелка од секој лист е споена заедно, па се чини дека има само една петелка помеѓу секој лист.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9HOmOElZL6IC&q=stipule&pg=PA33|title=How to Identify Trees in Southern Africa|last=Wyk|first=Braam Van|last2=Wyk|first2=Piet Van|date=2007-01-01|publisher=Struik|isbn=9781770072404|pages=33–36|language=en}}</ref> Прилиснкот е „интрапетиоларен“ ако се наоѓа во аголот помеѓу стеблото и петелката. Во овој случај, двата прилисници главно се образуваат заедно и изгледаат како еден прилисник. Прилисникот е „окреатен“ ако еден прилисник изгледа како цврста цевка што се протега целиот околу стеблото. Прилисникот е „листовиден“ ако е сличен на лист. Тие главно се користат за фотосинтеза. Прилисникот се смета за „лушпа од пупка“ ако е тврд или лушпест и ги штити лисните пупки додека се образуваат. Тие главно паѓаат штом листот се одвитка. Прилисникот се смета за „тендиларен“ ако се работи за долги тенки ластари и главно се користат од страна на качувачки растенија. Прилисниците се сметаат за „боцкави“ ако се долги и зашилени. Тие главно се користат за одвраќање на животните. Прилисникот се смета за „абаксијален“, „спротивен“ или „наспроти листот“ ако се наоѓа на спротивната страна од местото каде што листот се среќава со стеблото.<ref name=":0"/> == Намена на прилисниците == Прилисниците имаат различни функции. Некои прилисници не се добро разбрани или може да бидат трагични. Познато е дека лиснатите прилисници се користат како лисја за производство на енергија за растенијата. Понекогаш прилисниците го штитат следниот лист или пупка додека расте, а потоа паѓаат откако листот ќе се расклопи, како кај тополите-лалиња.<ref name=":0"/> Прилисниците можат да се користат како ластари за качување од страна на ползачите. Бодливите прилисници можат да се користат за да се заштити растението од животни.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/b21931902|title=A Manual of Botany: Anatomical and Physiological for the Use of Students|last=Brown|first=Robert|date=1874-01-01|publisher=Blackwood|pages=[https://archive.org/details/b21931902/page/149 149]–152|language=en|quote=stipule.}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Рвр|Stipules}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителна морфологија]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] rv08u5jqo0wdnk6ogsvvyh8lakouznl Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза 0 1398520 5591225 5590579 2026-07-12T20:57:33Z Carshalton 30527 /* Шпанија - Белгија */ 5591225 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Шпанија - Белгија=== <section begin=QF-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шпанија<ref name="ESP-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 10, 2026 |access-date=July 10, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="ESP-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] || {{yel|43}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|55}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''20'''||[[Педри]] || || {{subon|55}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-BEL 2026-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] || || {{suboff|71}} |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Брујне]] {{Капитен}} || {{yel|85}} || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{yel|90+5}} || {{subon|60}} |- |DF ||'''18'''||[[Јоакин Сејс]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|60}} |- |GK ||'''12'''||[[Сене Ламенс]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнворинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] 5mqzcpsw41zrylrgvsfcm9lbir8pfu4 5591226 5591225 2026-07-12T21:01:48Z Carshalton 30527 5591226 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Шпанија - Белгија=== <section begin=QF-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шпанија<ref name="ESP-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 10, 2026 |access-date=July 10, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="ESP-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] || {{yel|43}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|55}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''20'''||[[Педри]] || || {{subon|55}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-BEL 2026-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] || || {{suboff|71}} |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Брујне]] {{Капитен}} || {{yel|85}} || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{yel|90+5}} || {{subon|60}} |- |DF ||'''18'''||[[Јоакин Сејс]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|60}} |- |GK ||'''12'''||[[Сене Ламенс]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнворинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Норвешка - Англија=== ===Аргентина - Швајцарија=== == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] 5sy5v7hf2wzpmo8a5e0p8m68iu23scu 5591229 5591226 2026-07-12T21:20:43Z Carshalton 30527 5591229 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Шпанија - Белгија=== <section begin=QF-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шпанија<ref name="ESP-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 10, 2026 |access-date=July 10, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="ESP-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] || {{yel|43}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|55}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''20'''||[[Педри]] || || {{subon|55}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-BEL 2026-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] || || {{suboff|71}} |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Брујне]] {{Капитен}} || {{yel|85}} || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{yel|90+5}} || {{subon|60}} |- |DF ||'''18'''||[[Јоакин Сејс]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|60}} |- |GK ||'''12'''||[[Сене Ламенс]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнворинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Норвешка - Англија=== <section begin=QF-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="NOR-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12548/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="NOR-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || || {{suboff|60}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] || {{yel|117}} |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] || || {{suboff|91}} |- |LB ||'''5''' ||[[Фабид Мелер Волфе]] || || {{suboff|90}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] || || {{suboff|106}} |- |LF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{subon|67}} |- |DF ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{subon|90}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Јерген Странд Ларсен]] || || {{subon|106}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |valign="top"|[[File:NOR-ENG 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] || || {{suboff|89}} |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || || {{suboff|86}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|46}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || || {{suboff|111}} |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''24'''||[[Рис Џејмс]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|89}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|111}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NOR-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Аргентина - Швајцарија=== == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] lhqfarcxnvnzpx3dx1pru0pnz1010td 5591230 5591229 2026-07-12T21:22:50Z Carshalton 30527 /* Аргентина - Швајцарија */ 5591230 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Шпанија - Белгија=== <section begin=QF-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шпанија<ref name="ESP-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 10, 2026 |access-date=July 10, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="ESP-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] || {{yel|43}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|55}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''20'''||[[Педри]] || || {{subon|55}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-BEL 2026-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] || || {{suboff|71}} |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Брујне]] {{Капитен}} || {{yel|85}} || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{yel|90+5}} || {{subon|60}} |- |DF ||'''18'''||[[Јоакин Сејс]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|60}} |- |GK ||'''12'''||[[Сене Ламенс]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнворинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Норвешка - Англија=== <section begin=QF-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="NOR-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12548/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="NOR-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || || {{suboff|60}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] || {{yel|117}} |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] || || {{suboff|91}} |- |LB ||'''5''' ||[[Фабид Мелер Волфе]] || || {{suboff|90}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] || || {{suboff|106}} |- |LF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{subon|67}} |- |DF ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{subon|90}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Јерген Странд Ларсен]] || || {{subon|106}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |valign="top"|[[File:NOR-ENG 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] || || {{suboff|89}} |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || || {{suboff|86}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|46}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || || {{suboff|111}} |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''24'''||[[Рис Џејмс]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|89}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|111}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NOR-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Аргентина - Швајцарија=== <section begin=QF-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-SUI line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12546/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Argentina v. Switzerland |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="ARG-SUI line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Emiliano Martínez]] |- |RB ||'''26'''||[[Nahuel Molina]] || || {{suboff|85}} |- |CB ||'''13'''||[[Cristian Romero]] || || {{suboff|106}} |- |CB ||'''6''' ||[[Lisandro Martínez]] |- |LB ||'''3''' ||[[Nicolás Tagliafico]] || || {{suboff|78}} |- |DM ||'''5''' ||[[Leandro Paredes]] || || {{suboff|110}} |- |CM ||'''7''' ||[[Rodrigo De Paul]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''24'''||[[Enzo Fernández]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''20'''||[[Alexis Mac Allister]] |- |CF ||'''10'''||[[Lionel Messi]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CF ||'''9''' ||[[Julián Alvarez]] |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''15'''||[[Nicolás González (footballer, born 1998)|Nicolás González]] || || {{subon|78}} |- |DF ||'''4''' ||[[Gonzalo Montiel]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''22'''||[[Lautaro Martínez]] || {{yel|98}} || {{subon|85}} |- |FW ||'''16'''||[[Thiago Almada]] || {{yel|97}} || {{subon|91}} |- |DF ||'''19'''||[[Nicolás Otamendi]] || || {{subon|106}} |- |FW ||'''21'''||[[José Manuel López (footballer)|José Manuel López]] || {{yel|114}} || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Lionel Scaloni]] |} |valign="top"|[[File:ARG-SUI 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Gregor Kobel]] |- |RB ||'''6''' ||[[Denis Zakaria]] || || {{suboff|96}} |- |CB ||'''4''' ||[[Nico Elvedi]] |- |CB ||'''5''' ||[[Manuel Akanji]] |- |LB ||'''13'''||[[Ricardo Rodriguez (footballer)|Ricardo Rodriguez]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''8''' ||[[Remo Freuler]] || || {{suboff|115}} |- |CM ||'''10'''||[[Granit Xhaka]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |RW ||'''15'''||[[Djibril Sow]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''22'''||[[Fabian Rieder]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Dan Ndoye]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''7''' ||[[Breel Embolo]] || {{sent off|2|44|72}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Silvan Widmer]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''23'''||[[Zeki Amdouni]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''2''' ||[[Miro Muheim]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''18'''||[[Eray Cömert]] || || {{subon|90+5}} |- |MF ||'''14'''||[[Ardon Jashari]] || || {{subon|96}} |- |FW ||'''17'''||[[Rubén Vargas]] || || {{subon|115}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Murat Yakin]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Man of the Match:''' <br />[[Julián Alvarez]] (Argentina)<ref name="MOTM" /> '''[[Assistant referee (association football)|Assistant referees]]:'''<ref name="ARG-SUI line-ups"/> <br />Bruno Jesus ([[Portuguese Football Federation|Portugal]]) <br />Luciano Maia ([[Portuguese Football Federation|Portugal]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Fourth official|Fourth official]]:''' <br />[[Drew Fischer]] ([[Canadian Soccer Association|Canada]]) <br />'''[[Assistant referee (association football)#Reserve assistant referee|Reserve assistant referee]]:''' <br />Micheal Barwegen ([[Canadian Soccer Association|Canada]]) <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />Guillermo Pacheco ([[Mexican Football Federation|Mexico]]) <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{ill|Juan Lara (referee)|de|Juan Lara (Schiedsrichter)|lt=Juan Lara}} ([[Football Federation of Chile|Chile]]) <br />'''[[Video assistant referee#Support video assistant referee|Support video assistant referee]]:''' <br />[[Marco Di Bello]] ([[Italian Football Federation|Italy]]) |} == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] i5kggd166pvoht9yd15h93bel0q0rnv 5591235 5591230 2026-07-12T21:36:55Z Carshalton 30527 /* Аргентина - Швајцарија */ 5591235 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Шпанија - Белгија=== <section begin=QF-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шпанија<ref name="ESP-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 10, 2026 |access-date=July 10, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="ESP-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] || {{yel|43}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|55}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''20'''||[[Педри]] || || {{subon|55}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-BEL 2026-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] || || {{suboff|71}} |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Брујне]] {{Капитен}} || {{yel|85}} || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{yel|90+5}} || {{subon|60}} |- |DF ||'''18'''||[[Јоакин Сејс]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|60}} |- |GK ||'''12'''||[[Сене Ламенс]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнворинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Норвешка - Англија=== <section begin=QF-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="NOR-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12548/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="NOR-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || || {{suboff|60}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] || {{yel|117}} |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] || || {{suboff|91}} |- |LB ||'''5''' ||[[Фабид Мелер Волфе]] || || {{suboff|90}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] || || {{suboff|106}} |- |LF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{subon|67}} |- |DF ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{subon|90}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Јерген Странд Ларсен]] || || {{subon|106}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |valign="top"|[[File:NOR-ENG 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] || || {{suboff|89}} |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || || {{suboff|86}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|46}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || || {{suboff|111}} |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''24'''||[[Рис Џејмс]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|89}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|111}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NOR-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Аргентина - Швајцарија=== <section begin=QF-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-SUI line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12546/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Argentina v. Switzerland |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="ARG-SUI line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|85}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|106}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{suboff|78}} |- |DM ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{suboff|110}} |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|78}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || {{yel|98}} || {{subon|85}} |- |FW ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || {{yel|97}} || {{subon|91}} |- |DF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|106}} |- |FW ||'''21'''||[[Хосе Мануел Лопес]] || {{yel|114}} || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-SUI 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || || {{suboff|96}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] || || {{suboff|115}} |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{sent off|2|44|72}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''18'''||[[Ерај Комерт]] || || {{subon|90+5}} |- |MF ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{subon|96}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|115}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Алварес]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-SUI line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} {{ill|Juan Lara (referee)|de|Juan Lara (Schiedsrichter)|lt=Juan Lara}} <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] 45zuhur7ymkugj59ps8cap8w0n6cm0m 5591236 5591235 2026-07-12T21:37:51Z Carshalton 30527 /* Аргентина - Швајцарија */ 5591236 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Шпанија - Белгија=== <section begin=QF-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 10 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Фабијан Руис|Руис]] {{goal|30}} *[[Микел Мерино|Мерино]] {{goal|88}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=QF-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шпанија<ref name="ESP-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 10, 2026 |access-date=July 10, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="ESP-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] || {{yel|43}} |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |CM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{suboff|55}} |- |RW ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |AM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|79}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''20'''||[[Педри]] || || {{subon|55}} |- |FW ||'''17'''||[[Нико Вилијамс]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-BEL 2026-07-10.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] || || {{suboff|71}} |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || || {{suboff|60}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Брујне]] {{Капитен}} || {{yel|85}} || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{yel|90+5}} || {{subon|60}} |- |DF ||'''18'''||[[Јоакин Сејс]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|60}} |- |GK ||'''12'''||[[Сене Ламенс]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнворинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Рамон Абати]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Норвешка - Англија=== <section begin=QF-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|NOR}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Андреас Шелдеруп|Шелдеруп]] {{goal|36}} |голови2 = *{{goal|45+2}}, {{goal|93}} [[Џуд Белингам|Белингам]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=QF-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="NOR-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12548/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="NOR-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || || {{suboff|60}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] || {{yel|117}} |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] || || {{suboff|91}} |- |LB ||'''5''' ||[[Фабид Мелер Волфе]] || || {{suboff|90}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] || || {{suboff|106}} |- |LF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{subon|67}} |- |DF ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{subon|90}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естигор]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Јерген Странд Ларсен]] || || {{subon|106}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |valign="top"|[[File:NOR-ENG 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] || || {{suboff|89}} |- |CB ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || || {{suboff|86}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|46}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || || {{suboff|111}} |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''24'''||[[Рис Џејмс]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|89}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|111}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NOR-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Assistant video assistant referee|Assistant video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Аргентина - Швајцарија=== <section begin=QF-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 11 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 |екипа2 = {{fb|SUI}} |голови1 = *[[Алексис Макалистер|Макалистер]] {{goal|10}} *[[Хулијан Алварес|Алварес]] {{goal|112}} *[[Лаутаро Мартинес|Ла. Мартинес]] {{goal|120+1}} |голови2 = *{{goal|41}} [[Дан Ндоје|Ндоје]] |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро (фудбалски судија)|Жоао Пињеиро]] }}<section end=QF-4 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-SUI line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12546/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Argentina v. Switzerland |publisher=[[FIFA]] |date=July 11, 2026 |access-date=July 11, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="ARG-SUI line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|85}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] || || {{suboff|106}} |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{suboff|78}} |- |DM ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{suboff|110}} |- |CM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес]] || || {{subon|78}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || {{yel|98}} || {{subon|85}} |- |FW ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || {{yel|97}} || {{subon|91}} |- |DF ||'''19'''||[[Николас Отаменди]] || || {{subon|106}} |- |FW ||'''21'''||[[Хосе Мануел Лопес]] || {{yel|114}} || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-SUI 2026-07-11.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || || {{suboff|96}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] || || {{suboff|115}} |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''15'''||[[Џибрил Со]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{sent off|2|44|72}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''2''' ||[[Миро Мухајм]] || || {{subon|86}} |- |DF ||'''18'''||[[Ерај Комерт]] || || {{subon|90+5}} |- |MF ||'''14'''||[[Ардон Јашари]] || || {{subon|96}} |- |FW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{subon|115}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Алварес]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-SUI line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] tuf6emdr8a1vd4p59lralmpsrla5jeq Лиска (лист) 0 1398542 5590954 5583885 2026-07-12T14:22:36Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5590954 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Leaf diagram.svg|мини|1. Врв 2. Средишна жила (примарна) 3. Секундарна жила. 4. [[Лиска (лист)|Лиска]] 5. Раб на лиската 6. [[Лисна дршка]] 7. [[Пупка]]]] '''Лиска''',<ref>{{ДРМЈ|лиска}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|лиска}}</ref> '''лисна плоча''' или '''лисна ламина''' — делот од [[Лист|листот]] што ги извршува сите функции [[Лист|на листот]] и најчесто е сплескан. Без оглед на изгледот, секој лист има лиска. Лиската има лице и опачина, лицето е свртено кон [[Сонце|Сонцето.]] Листот е целосен ако листот има лисна дршка, во спротивно листот е нецелосен или седечки. Во случај на целосни листови, според бројот на листови на една лисна дршка, се разликуваат прости и сложени листови. Простиот лист на една лисна дршка има само една ливче: [[липа]], [[бука]], топола, [[даб]]... Сложениот лист на една лисна дршка има неколку ливчиња: [[детелина]], [[багрем]]... На лиските може да се видат линии што јасно се издвојуваат, тие се нарекуваат лисни жили. Лисната нерватура се спроводливи садови на листот низ кои минуваат вода и други корисни материи. Лисната нерватура може да биде: мрежеста, напоредна и лачни. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Растителна морфологија]] rk9mh10m4tn3vl0rie0i6nh4p8ojhgy Антони Робинсон 0 1399330 5591405 5589620 2026-07-13T11:39:58Z Carshalton 30527 /* Клупска кариера */ 5591405 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Антони Робинсон | image = [[Податотека:Antonee Robinson Australia v USA 19 June 2026-24 (cropped).jpg|220п]] | fullname = Антони Робинсон<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=February 2, 2018 |access-date=February 11, 2018}}</ref> | height = {{height|m=1.83}}<ref>{{Cite web |title=Antonee Robinson Fulham Defender, Profile & Stats {{!}} Premier League |url=https://www.premierleague.com/players/14624/Antonee-Robinson/overview |access-date=February 22, 2023 |website=www.premierleague.com |language=en}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1997|8|8}}<ref name="11v11">{{cite web | title = Antonee Robinson | url = https://www.11v11.com/players/antonee-robinson-253799/ | publisher = 11v11 | access-date = September 10, 2017}}</ref> | cityofbirth = [[Милтон Кинс]] | countryofbirth = [[Англија]]<ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/espn/feature/story/_/id/22545160/weston-mckennie-living-dream-schalke-breaking-us-national-team|title=U.S. prospect Weston McKennie is living his dream in Germany|publisher=ESPN FC / Howler Magazine}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2014) | currentclub = {{Fb team Fulham}} | clubnumber = 33 | agent = | position = {{Football/DF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Everton}} | years1 = 2015-2018 | caps1 = 0 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Everton}} | years2 = 2017-2018 | caps2 = 30 | goals2 = 0 | clubs2 = →{{Fb team Bolton}} | years3 = 2018-2020 | caps3 = 64 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Wigan}} | years4 = 2020- | caps4 = 194 | goals4 = 3 | clubs4 = {{Fb team Fulham}} | nationalyears1 = 2014 | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears2 = 2019 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 23 години|САД 23]] | nationalyears3 = 2018- | nationalcaps3 = 58 | nationalgoals3 = 5 | nationalteam3 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Антони Робинсон''' (роден на [[8 август]] [[1997]] година, во [[Милтон Кинс]]) — [[САД|американски]] [[фудбал]]ер со [[Англија|англиско]] потекло, {{Football/DF/player}} на {{Fb team (N) Fulham}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во [[Милтон Кинс]], [[Англија]], на 8 август 1997 година. Неговиот татко Марлон емигрирал во [[САД]], населувајќи се во [[Вајт Плејнс (Њујорк)|Вајт Плејнс]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], а подоцна станал натурализиран [[Државјанство на САД|државјанин на САД]].<ref>{{Cite web |last=Beatrice |first=Stephanie |date=December 10, 2023 |title=Antonee Robinson's parents, siblings, ethnicity, and background |url=https://soka54.com/players/antonee-robinson/ |access-date=September 6, 2025 |website=Soka54 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Antonee Robinson {{!}} USMNT {{!}} U.S. Soccer Official Site |url=https://ussoccer.com/players/r/antonee-robinson |access-date=September 6, 2025 |website=ussoccer.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=July 30, 2017 |title=Get to Know MNT Defender Antonee Robinson |url=https://ussoccer.com/stories/2018/03/get-to-know-mnt-defender-antonee-robinson |access-date=September 6, 2025 |website=ussoccer.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=September 6, 2025 |title=Fulham fullback Antonee Robinson: Why I committed to USA |url=https://onefootball.com/en/news/fulham-fullback-antonee-robinson-why-i-committed-to-usa-32669323 |access-date=September 6, 2025 |website=OneFootball |language=en}}</ref> Антони израснал во [[Лондон]], [[Англија]], каде што ја започнал својата фудбалска кариера.<ref>{{Cite web |date=September 8, 2024 |title=Haaland, Bale, Musiala, Frimpong: Players who could have played for England... |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c4gx1xxg7x1o |access-date=May 15, 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> Неговиот прекар ''„Џедај“'' го добил уште во раното детство поради љубовта кон франшизата ''„[[Војна на ѕвездите]]“''.<ref>{{Cite web |title=Antonee Robinson {{!}} USMNT {{!}} U.S. Soccer Official Site |url=https://ussoccer.com/players/r/antonee-robinson |access-date=June 6, 2026 |website=ussoccer.com |language=en}}</ref> Робинсон е верен со Дарси Мајерс, со која имаат две деца.<ref>{{Cite web |date=December 4, 2022 |title=Antonee Robinson's fiancée's tribute after USMNT's World Cup loss |url=https://nypost.com/2022/12/04/antonee-robinsons-fiancees-tribute-after-usmnts-world-cup-loss/ |access-date=September 14, 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=M |first=Krishna Prasad |date=June 23, 2024 |title=Who Is Antonee Robinson's Girlfriend? Meet USMNT Star's Fiance Darcy Myers and Discover About Their Children |url=https://www.essentiallysports.com/soccer-football-news-who-is-antonee-robinsons-girlfriend-meet-usmnt-stars-fiancee-darcy-myers-and-discover-about-their-children/ |access-date=September 14, 2025 |website=EssentiallySports |language=en}}</ref> ==Технички карактеристики== [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|Лев бек]],<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/serie-a/2018-2019/milan-e-i-giovani-talenti-in-arrivo-l-ala-destra-saelemaekers-e-il-terzino-sinistro-robinson_sto7644091/story.shtml|title=Milan e i giovani talenti: in arrivo l'ala destra Saelemaekers e il terzino sinistro Robinson|date=30 јануари 2020|access-date=31 јануари 2020}}</ref> кој има извонредна издржливост и физичка сила. Освен играта со левата нога,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/30-01-2020/milan-non-si-ferma-preso-anche-robinson-wigan-360537549807.shtml|title=Il Milan non si ferma: preso anche Robinson dal Wigan|access-date=31 јануари 2020}}</ref> меѓу неговите квалитети се издвојуваат неговата брзина,<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/chi-e-antonee-robinson-terzino-sinistro-stelle-strisce-milan/739zfd14eu1m1ejsfns41ut7g|title=Chi è Antonee Robinson: un terzino sinistro a stelle e strisce per il Milan|date=30 јануари 2020|access-date=31 јануари 2020}}</ref> одземањето на топката од противникот, интензитетот,<ref name=":3" /> навремените стартови и чувството за позиционирање. Во Болтон за првпат заиграл како бек, подобрувајќи се и напредувајќи во дефанзивната фаза, и покрај тоа што во почетокот имал потешкотии во одбраната.<ref name=":3" /> Подоцна во Виган, тој играл како лев бек која ја покривал целата страна, демонстрирајќи ја својата способност за трчање покрај противничките средни линии и дејствувајќи како дополнителен играч од средниот ред кога не ја имал топката во посед, што му овозможило да се подобри во нападот. ==Клупска кариера== ===Евертон=== Робинсон дошол во академијата на [[ФК Евертон|Евертон]] на 11-годишна возраст.<ref>{{cite web|url=http://www.evertonfc.com/players/a/ar/antonee-robinson|title=Antonee Robinson|publisher=Everton Official Site|access-date=August 10, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810170424/http://www.evertonfc.com/players/a/ar/antonee-robinson|archive-date=August 10, 2017|url-status=dead}}</ref> И покрај неспорниот талент, во раните години од кариерата тој се соочувал со проблеми со повреди кои го успорувале неговиот развој. Сепак, по завршувањето на сезоната 2014-2015, тој го потпишал својот прв професионален договор со клубот.<ref>{{cite web|url=http://www.evertonfc.com/news/2015/06/10/club-submits-retained-list|title=Club Submits Retained List|publisher=Everton F.C.|date=June 10, 2015|access-date=February 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825210345/http://www.evertonfc.com/news/2015/06/10/club-submits-retained-list|archive-date=August 25, 2017|url-status=dead}}<br>{{cite web|url=http://www.evertonfc.com/news/2015/07/03/grant-pens-new-deal|title=Grant Pens New Deal|publisher=Everton F.C.|date=July 3, 2015|access-date=February 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924040604/http://www.evertonfc.com/news/2015/07/03/grant-pens-new-deal|archive-date=September 24, 2015|url-status=live}}</ref> Во сезоните 2015-2016 и 2016-2017, тој играл редовно за [[ФК Евертон под 21 година|вториот тим на Евертон под 23 години]], освојувајќи ја таканаречената [[Лига за профсионален развој на Англија#Премиер лига 2|Премиер лига 2]] во втората сезона.<ref>{{cite web|url=http://www.evertonfc.com/fixtures/2010-to-2019/2016-2017/football-league-trophy/cheltenham-town|title=Robinson Targets Trophy Progress|publisher=Everton F.C.|date=October 4, 2016|access-date=February 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180214212355/http://www.evertonfc.com/fixtures/2010-to-2019/2016-2017/football-league-trophy/cheltenham-town|archive-date=February 14, 2018|url-status=live}}</ref> Тој никогаш не бил повикан во натпревар на првиот тим, заминувајќи на позајмица во летото 2017 година, без ниту еден настап за Евертон. ===Болтон Вондерерс=== На 4 август 2017 година, Робинсон му се приклучил на [[ФК Болтон Вондерерс|Болтон Вондерерс]] на позајмица до јануари 2018 година.<ref>{{cite web|url=https://www.bwfc.co.uk/news/2017/august/wanderers-sign-premier-league-starlet-on-loan/|title=Wanderers sign Antonee Robinson on loan|publisher=Bolton Wanderers F.C.|date=August 4, 2017|access-date=February 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805060157/https://www.bwfc.co.uk/news/2017/august/wanderers-sign-premier-league-starlet-on-loan/|archive-date=August 5, 2017|url-status=live}}</ref> Пет дена подоцна, откако му се приклучил на клубот, на 9 август 2017 година, тој го имал своето деби во победата од 2–1 во [[Лига куп на Англија|Лига купот]] против [[ФК Кру Александра|Кру Александра]].<ref>{{cite news|title=Crewe Alexandra 1 – 2 Bolton Wanderers|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40798476|publisher=BBC Sport|date=August 9, 2017|access-date=February 14, 2018}}</ref> Две недели подоцна, на 22 август 2017 година, тој му асистирал на [[Џем Караџан]] за да го постигне третиот гол на клубот во победата од 3–2 над [[ФК Шефилд Венздеј|Шефилд Венздеј]] во следната рунда на Лига купот.<ref>{{cite news|title=Bolton Wanderers 3 – 2 Sheffield Wednesday|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40932011|publisher=BBC Sport|date=August 22, 2017|access-date=February 14, 2018}}</ref> Своето деби во првенството го направил на 9 септември 2017 година, во поразот од 3–0 од [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2017-2018|Чемпионшип]], играјќи ги сите 90 минути.<ref>{{cite news|title=Bolton Wanderers 0 – 3 Middlesbrough|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41132802|publisher=BBC Sport|date=September 9, 2017|access-date=February 14, 2018}}</ref> Во текот на сезоната Робинсон се етаблирал на позицијата лев бек, победувајќи ја конкуренцијата од [[Ендрју Тејлор (фудбалер 1986)|Ендрју Тејлор]].<ref>{{cite news|title=Dynamic Everton full-back Antonee Robinson can be out of this world for Bolton Wanderers, says Phil Parkinson|url=http://www.theboltonnews.co.uk/sport/15636276.Dynamic_Everton_loanee_Robinson_can_be_out_of_this_world/|publisher=The Bolton News|date=November 5, 2017|access-date=February 14, 2018}}</ref> Подоцна, на 5 јануари 2018, позајмицата на Робинсон во Болтон била продолжена до крајот на сезоната.<ref>{{cite web|url=http://www.evertonfc.com/news/2018/01/05/robinson-bolton-loan-extended|title=Robinson's Bolton Loan Extended|publisher=Everton F.C.|date=January 5, 2018|access-date=February 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108174846/http://www.evertonfc.com/news/2018/01/05/robinson-bolton-loan-extended|archive-date=January 8, 2018|url-status=dead}}</ref> Својата прва професионална сезона во кариерата ја завршил со 30 настапи во првенството и 4 во куповите, без постигнат гол. ===Виган Атлетик=== На 3 август 2018 година, Робинсон бил испратен на нова позајмица во Чемпионшип, овојпат во [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/45061391|title=Antonee Robinson: Wigan Athletic sign Everton left-back on loan|publisher=BBC Sport|date=3 август 2018|access-date=9 јули 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37559384/us-antonee-robinson-signs-new-everton-deal-joins-wigan-loan|title=U.S.'s Antonee Robinson signs new Everton deal, joins Wigan on loan|publisher=ESPN|date=3 август 2018|access-date=9 јули 2026}}</ref> После 26 настапи во сезоната 2018-2019, на 15 јули 2019 година, тој бил купен од Виган потпишувајќи тригодишен договор со клубот.<ref>{{cite news|title=Return of the Jedi – Wigan Athletic Complete Signing of USMNT International Antonee Robinson from Everton|url=https://www.wiganathletic.com/news/2019/july/return-of-the-jedi--wigan-athletic-complete-signing-of-usmnt-international-antonee-robinson-from-everton/|publisher=Wigan Athletic|date=July 15, 2019|access-date=July 15, 2019}}</ref> На 26 ноември 2019 година, Робинсон го постигнал својот прв гол во кариерата во натпреварот на гостински терен против {{Fb team (N) Millwall}}, што завршил нерешено 2-2.<ref>{{cite news|title=Millwall 2 – 2 Wigan Athletic|url=https://www.bbc.com/sport/football/50469233|work=BBC Sport|date=November 26, 2019|access-date=November 27, 2019}}</ref> Откако импресионирал во првата половина, како еден од најдобрите леви бекови во Чемпионшип лигата, Робинсон бил пред потпис на договор со [[Италија|италијанскиот]] клуб [[ФК Милан|Милан]] во трансфер вреден околу 13 милиони американски долари пред да се затвори трансферниот прозорец на 31 јануари 2020 година.<ref>{{cite magazine|title=Report: AC Milan to Sign USMNT's Antonee Robinson From Wigan|url=https://www.si.com/football/2020/01/30/antonee-robinson-ac-milan-wigan-usmnt-transfer|magazine=Sports Illustrated|date=January 30, 2020|access-date=March 19, 2020}}</ref> Сепак, договорот пропаднал кога на медицинскиот преглед на Робинсон во Милан била откриена неправилност на срцевиот ритам која барала понатамошно тестирање, кое што не можело да се заврши пред крајниот рок предвиден за трансфери. По враќањето во Виган, Робинсон тренирал со тимот додека бил под медицински надзор, а во март бил подложен на медицинска процедура за да се отстрани неправилноста во срцевиот ритам – наречена [[Аблација|аблација]] третман.<ref>{{cite news|title=Statement On Behalf Of Antonee Robinson|url=https://wiganathletic.com/news/2020/march/Statement-On-Behalf-of-Antonee-Robinson/|work=Wigan Athletic|date=March 12, 2020|access-date=March 19, 2020}}</ref> Тој се вратил на терените во јуни кога првенството било продолжено после паузата предизвикана од [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата на КОВИД-19]] и ги одиграл сите девет натпревари на Виган во овој период, но не успеал да го спаси клубот од испаѓање во [[Фудбалска лига на Англија Еден|Лига Еден]]. ===Фулам=== По испаѓањето на Виган од Чемпионшип, Робинсон се преселил во клубот од [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]], [[ФК Фулам|Фулам]], на 20 август 2020 година, за надомест од 2 милиони фунти.<ref name=":0">{{cite news|title=Robinson Signs|url=http://www.fulhamfc.com/news/2020/august/20/antonee-robinson-signs|work=Fulham FC|date=August 20, 2020|access-date=August 20, 2020}}</ref> Тој го имаше своето деби за клубот во натпревар од Лига купот против [[ФК Ипсвич Таун|Ипсвич Таун]] на 16 септември 2020 година, во победата на Фулам. Потоа играл и во следната рунда на 23 септември против [[ФК Шефилд Венздеј|Шефилд Венздеј]] во победата од 2–0. Своето деби во Премиер лигата го имал на 4 октомври 2020 година, против [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]]. Првата сезона ја завршил со 28 првенствени настапи, и испаднал со клубот во Чемпионшип на крајот од сезоната. Тој го постигнал својот прв гол за клубот во натпреварот од Лига купот против [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] на 24 август 2021 година.<ref>{{Cite news|title=Birmingham 0–2 Fulham|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58239544|access-date=August 25, 2021}}</ref> Робинсон бил клучна фигура во освојувањето на [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2021–2022|Чемпионшип 2021–2022]] од страна на Фулам и неговото враќање во Премиер лигата, учествувајќи во 36 првенствени натпревари и постигнувајќи 3 гола. Тој бил вклучен во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2021–2022#Тим на годината|Тимот на сезоната во Чемпионшип]].<ref name="TOTY Championship">{{cite web|url=https://www.efl.com/news/2022/april/football-manager-efl-team-of-the-season-line-ups-announced/|title=Football Manager EFL Team of the Season line-ups announced|website=www.efl.com|date=April 24, 2022|access-date=April 25, 2022}}</ref> ==Репрезентативна кариера== [[File: Antonee Robinson WC2022 (cropped).jpg|thumb|upright|Робинсон играјќи за [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] на [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]]]] Робинсон имал право да игра и за [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и за [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]]. Роден е во [[Милтон Кинс]] и израснат во [[Ливерпул]], Англија. Неговиот татко е роден во Англија, но израснат во [[Вајт Плејнс]] и добил американско државјанство.<ref>{{cite web|url=http://americansoccernow.com/articles/antonee-robinson-making-most-of-loan-to-bolton|title=Antonee Robinson Making Most of Loan to Bolton|publisher=American Soccer Now|access-date=November 26, 2017}}</ref> Робинсон, исто така, има [[Јамајка|јамајканско]] потекло преку неговите баба и дедо по таткова линија.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.si.com/soccer/2020/09/07/antonee-robinson-fulham-wigan-milan-heart-usmnt-berhalter|title=Amid a Tumultuous Year, it All Works Out for Antonee Robinson|first=Brian|last=Straus|magazine=Sports Illustrated|date=September 7, 2020 }}</ref> Робинсон најпрво настапил за репрезентацијата на САД под 18 години,<ref>{{cite web|title=U.S. U-18 MNT Falls To Germany 3–2 In Marbella, Spain|url=http://www.ussoccer.com/stories/2014/12/19/14/22/141219-u18mnt-falls-to-germany-in-spain|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225202324/http://www.ussoccer.com/stories/2014/12/19/14/22/141219-u18mnt-falls-to-germany-in-spain|archive-date=December 25, 2014|access-date=August 10, 2017|publisher=U.S. Soccer}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lionofviennasuite.sbnation.com/2017/8/4/16095540/done-deal-bolton-wanderers-complete-loan-signing-of-everton-defender-usa-efl-epl|title=Done Deal: Bolton Wanderers complete loan signing of Everton defender|date=August 4, 2017 |publisher=SB Nation|access-date=August 10, 2017}}</ref> а подоцна бил повикан и во селекцијата на САД под 20 години, иако за неа никогаш не настапил.<ref>{{cite web|url=http://www.hitc.com/en-gb/2017/03/29/report-everton-take-jurgen-klinsmanns-son-jonathan-on-trial/|title=Report: Everton take Jurgen Klinsmann's son, Jonathan, on trial as Antonee Robinson attracts interest|date=March 29, 2017 |publisher=HITC|access-date=August 10, 2017}}</ref> Во март 2018 година, Робинсон бил поканет во сениорскиот камп на САД како и во кампот на [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|англиската репрезентација под 21 година]]; тој го прифатил повикот на сениорската репрезентација на САД за пријателскиот натпревар против [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]] во кој бил селектиран да започне на клупата.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/england-born-robinson-is-fully-committed-to-usmnt-and-looks-like-/dfinmw1ycr71mp5se7h95zkt|title=England-born Robinson is fully committed to USMNT, and looks like left back of the future|publisher=Goal.com|access-date=January 29, 2020}}</ref> Тој го имал своето деби за сениорската репрезентација на САД на 28 мај 2018 година, играјќи ги сите 90 минути во пријателската победа од 3–0 против {{NazNB|FUrep|BOL}} запишувајќи притоа една асистенција.<ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/soccer/club/united-states/660/blog/post/3511977/antonee-robinson-excels-in-us-debut-as-americans-breeze-past-bolivia|title=Antonee Robinson excels in U.S. debut as Americans breeze past Bolivia|date=May 29, 2018 |work=ESPN|access-date=May 29, 2018}}</ref> Откако бил стандарден за време на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|квалификациите]] постигнувајќи притоа и два гола, во ноември 2022 година, Робинсон бил повикан од селекторот [[Грег Берхалтер]] во списокот со играчи кој го претставувале САД на [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во Катар. На 21 ноември, тој го направил своето деби на турнирот во натпреварот против {{NazNB|FUrep|WAL}} (1-1) од [[Светско првенство во фудбал 2022 - група Б|групната фаза]] и ги одиграл сите четири натпревари на репрезентацијата на турнирот, на кој американците го завршиле своето учество после поразот во [[Светско првенство во фудбал 2022 - нокаут фаза#Осминафинале|осминафиналето]] од {{NazNB|FUrep|NED}}. На 26 мај 2026, Робинсон бил избран од новиот селектор [[Маурисио Почетино]] составот на САД од 26 играчи за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], играно на домашно тло (со [[Канада]] и [[Мексико]] како ко-домаќини).<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|title=Pulisic, McKennie spearhead USA squad |date=26 May 2026|access-date=12 June 2026|language=en}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|USA}} {{Cronopar|28-5-2018|Честер|USA|3|0|BOL|-|Пријателска|14=Честер (Пенсилванија)}} {{Cronopar|9-6-2018|Лион|FRA|1|1|USA|-|Пријателска|13={{suboff|82}}}} {{Cronopar|8-9-2018|Ист Ратерфорд|USA|0|2|BRA|-|Пријателска}} {{Cronopar|12-9-2018|Нешвил|USA|1|0|MEX|-|Пријателска|13={{subon|56}}}} {{Cronopar|12-10-2018|Тампа|USA|2|4|COL|-|Пријателска|13={{yel|35}} {{suboff|76}}}} {{Cronopar|17-10-2018|Ист Хартфорд|USA|1|1|PER|-|Пријателска|13={{subon|90+2}}}} {{Cronopar|6-6-2019|Вашингтон|USA|0|1|JAM|-|Пријателска|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|12-11-2020|Кардиф|WAL|0|0|USA|-|Пријателска}} {{Cronopar|25-3-2021|Винер Нојштат|USA|4|1|JAM|-|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|28-3-2021|Белфаст|NIR|1|2|USA|-|Пријателска}} {{Cronopar|4-6-2021|Денвер|USA|1|0|HON (1949-2022)|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2019-2020|Полуфинале|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|9-6-2021|Санди|USA|4|0|CRI|-|Пријателска|13={{suboff|82}}|14=Санди (Јута)}} {{Cronopar|2-9-2021|Сан Салвадор|SLV|0|0|USA|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|5-9-2021|Нешвил|USA|1|1|CAN|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|8-9-2021|Сан Педро Сула|HON (1949-2022)|1|4|USA|1|Квал. за СП|2022|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|7-10-2021|Остин|USA|2|0|JAM|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|13-10-2021|Колумбус|USA|2|1|CRI|-|Квал. за СП|2022|14=Колумбус (Охајо)}} {{Cronopar|12-11-2021|Синсинати|USA|2|0|MEX|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|16-11-2021|Кингстон|JAM|1|1|USA|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|27-1-2022|Колумбус|USA|1|0|SLV|1|Квал. за СП|2022|14=Колумбус (Охајо)}} {{Cronopar|30-1-2022|Хамилтон|CAN|2|0|USA|-|Квал. за СП|2022|14=Хамилтон (Канада)}} {{Cronopar|2-2-2022|Сент Пол|USA|3|0|HON (1949-2022)|-|Квал. за СП|2022}} {{Cronopar|24-3-2022|Мексико Сити|MEX|0|0|USA|-|Квал. за СП|2022|14=Мексико (град)}} {{Cronopar|27-3-2022|Орландо|USA|5|1|PAN|-|Квал. за СП|2022|14=Орландо (Флорида)}} {{Cronopar|30-3-2022|Сан Хосе|CRI|2|0|USA|-|Квал. за СП|2022|14=Сан Хосе (Костарика)}} {{Cronopar|2-6-2022|Синсинати|USA|3|0|MAR|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|5-6-2022|Канзас Сити|USA|0|0|URU|-|Пријателска|13={{subon|62}}|14=Канзас Сити (Канзас)}} {{Cronopar|11-6-2022|Остин|USA|5|0|GRN|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{suboff|60}}}} {{Cronopar|14-6-2022|Сан Салвадор|SLV|1|1|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|21-11-2022|Ал Рајан|USA|1|1|WAL|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - група Б#САД - Велс|детали]]}} {{Cronopar|25-11-2022|Ал Хор|ENG|0|0|USA|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - група Б#Англија - САД|детали]]}} {{Cronopar|29-11-2022|Доха|IRN|0|1|USA|-|Светско првенство|2022|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - група Б#Иран - САД|детали]]}} {{Cronopar|3-12-2022|Ал Рајан|NLD|3|1|USA|-|Светско првенство|2022|Осминафинале|13={{suboff|90+2}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2022 - нокаут фаза#Холандија - САД|детали]]}} {{Cronopar|27-3-2023|Орландо|USA|1|0|SLV|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|14=Орландо (Флорида)}} {{Cronopar|15-6-2023|Парадајс|USA|3|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Полуфинале|13={{yel|60}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|18-6-2023|Парадајс (Невада)|CAN|0|2|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Финале}} {{Cronopar|9-9-2023|Сент Луис|USA|3|0|UZB|-|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|16-11-2023|Остин|USA|3|0|TTO|1|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале}} {{Cronopar|21-11-2023|Порт оф Спејн|TTO|2|1|USA|1|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале}} {{Cronopar|21-3-2024|Арлингтон|USA|3|1|JAM|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Полуфинале|dts|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|25-3-2024|Арлингтон|USA|2|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Финале|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|8-6-2024|Ландовер|USA|1|5|COL|-|Пријателска|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|12-6-2024|Орландо|USA|1|1|BRA|-|Пријателска|14=Орландо (Флорида)}} {{Cronopar|23-6-2024|Арлингтон|USA|2|0|BOL|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|27-6-2024|Атланта|PAN|2|1|USA|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{yel|33}}}} {{Cronopar|1-7-2024|Канзас Сити|USA|0|1|URU|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|14=Канзас Сити (Мисури)}} {{Cronopar|12-10-2024|Остин|USA|2|0|PAN|-|Пријателска|13={{suboff|67}}}} {{Cronopar|15-10-2024|Гвадалахара|MEX|2|0|USA|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|14-11-2024|Кингстон|JAM|0|1|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2024-2025|Четвртфинале|13={{yel|69}}}} {{Cronopar|18-11-2024|Сент Луис|USA|4|2|JAM|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2024-2025|Четвртфинале}} {{Cronopar|28-3-2026|Атланта|USA|2|5|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|64}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Атланта|USA|0|2|PRT|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Шарлот|USA|3|2|SEN|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|6-6-2026|Чикаго|USA|1|2|GER|1|Пријателска|13={{suboff|63}}}} {{Cronopar|12-6-2026|Инглвуд|USA|4|1|PAR|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|14=Инглвуд (Калифорнија)|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|детали]]}} {{Cronopar|19-6-2026|Сиетл|USA|2|0|AUS|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{yel|56}} {{suboff|80}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|детали]]}} {{Cronopar|1-7-2026|Санта Клара (Калифорнија)|USA|2|0|BIH|-|Светско првенство|2026|Шеснаесттинафинале|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|детали]]}} {{Cronopar|6-7-2026|Сиетл|USA|1|4|BEL|-|Светско првенство|2026|Осминафинале|13={{suboff|90+2}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Белгија|детали]]}} {{Cronofin|58|5}} == Статистика == === Клупска статистика === ''Статистиката е ажурирана на 9 јули 2026.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2017-2018 || {{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Bolton}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2017-2018|ФЛЧ]] || 30 || 0 || [[ФА куп 2017-2018|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2017-2018|ЛК]] || 1+3 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 34 || 0 |- || [[ФК Виган Атлетик сезона 2018-2019|2018-2019]] || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Wigan}} || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|ФЛЧ]] || 26 || 0 || [[ФА куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 0+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 26 || 0 |- || [[ФК Виган Атлетик сезона 2019-2020|2019-2020]] || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2019-2020|ФЛЧ]] || 38 || 1 || [[ФА куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 39 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Виган Атлетик || 64 || 1 || || 1 || 0 || || - || - || || - || - || 65 || 1 |- || [[ФК Фулам сезона 2020-2021|2020-2021]] || rowspan=6|{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Fulham}} || [[Премиер лига на Англија 2020-2021|ПЛ]] || 28 || 0 || [[ФА куп 2020-2021|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2020-2021|ЛК]] || 1+3 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 32 || 0 |- || [[ФК Фулам сезона 2021-2022|2021-2022]] || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2021-2022|ФЛЧ]] || 36 || 2 || [[ФА куп 2021-2022|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2021-2022|ЛК]] || 0+1 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 37 || 3 |- || [[ФК Фулам сезона 2022-2023|2022-2023]] || [[Премиер лига на Англија 2022-2023|ПЛ]] || 35 || 0 || [[ФА куп 2022-2023|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2022-2023|ЛК]] || 3+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 38 || 0 |- || [[ФК Фулам сезона 2023-2024|2023-2024]] || [[Премиер лига на Англија 2023-2024|ПЛ]] || 37 || 0 || [[ФА куп 2023-2024|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2023-2024|ЛК]] || 2+5 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 44 || 0 |- || [[ФК Фулам сезона 2024-2025|2024-2025]] || [[Премиер лига на Англија 2024-2025|ПЛ]] || 36 || 0 || [[ФА куп 2024-2025|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2024-2025|ЛК]] || 2+0 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 38 || 0 |- || [[ФК Фулам сезона 2025-2026|2025-2026]] || [[Премиер лига на Англија 2025-2026|ПЛ]] || 22 || 1 || [[ФА куп 2025-2026|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2025-2026|ЛК]] || 2+2 || 0+0 || - || - || - || - || - || - || 26 || 1 |- ! colspan="3" |Вкупно Фулам || 194 || 3 || || 21 || 1 || || - || - || || - || - || 215 || 4 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 288 || 4 || || 26 || 1 || || - || - || || - || - || 314 || 5 |} ==Титули== ===Клупски=== ; {{flagsport|ENG}} Фулам *'''[[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип]]''' : 1 : [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2021-2022|2021-2022]] ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 3 : 2019-2020, 2022-2023, 2023-2024 ===Индивидуални=== *[[ПФА Тим на годината (Чемпионшип)|ПФА Тим на годината]]: [[ПФА Тим на годината (Чемпионшип)#Чемпионшип 2021-2022|2021–2022]]<ref name=":1"/> *Играч на сезоната на [[ФК Фулам]]: 2024<ref name=":2">{{Cite news |last=Rutzler |first=Peter |title=Fulham's player of the season – Antonee Robinson |url=https://www.nytimes.com/athletic/5507552/2024/05/23/robinson-fulham-usmnt-poty/ |access-date=May 24, 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> *[[Американски фудбалер на годината]]: 2024<ref name=":8">{{Cite web |date=January 5, 2025 |title=Antonee Robinson surprised with U.S. Soccer Male Player of the Year award by Tim Howard (video) |url=https://www.nbcsports.com/soccer/news/antonee-robinson-surprised-with-u-s-soccer-male-player-of-the-year-award-by-tim-howard-video |access-date=January 5, 2025 |website=NBC Sports |language=en-US}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/robinson-antonee/ppHdaUtm/ Антони Робинсон на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/antonee-robinson/profil/spieler/349701 Антони Робинсон на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/222396/antonee-robinson Антони Робинсон на espn] *[https://www.whoscored.com/players/306581/show/antonee-robinson Антони Робинсон на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2022}} {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Робинсон, Антони}} [[Категорија:Луѓе од Милтон Кинс]] [[Категорија:Родени во 1997 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Евертон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Болтон Вондерерс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Виган Атлетик]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фулам]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] gdfdpqc1rxeyqkizksqbbgovkl2o7mx Фоларин Балогун 0 1399377 5591123 5590090 2026-07-12T18:27:30Z Carshalton 30527 /* Репрезентативна кариера */ 5591123 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> <!--[[File:Jacob Italiano Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-167.jpg|thumb|left|Балогун (десно) играјќи за САД, во дуел со [[Џејкоб Италијано]] од {{NazNB|FUrep|AUS}}]]--> Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 12 јуни, во првиот натпревар од [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|групната фаза]] против [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], добиен со 4-1, тој постигнал два гола први за него на Мундијалите.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2026/show-degli-stati-uniti-4-1-al-paraguay-pulisic-scatenato-ma-infortunato-doppietta-di-balogun.-come-andata_sto23309112/story.shtml|title=Show degli Stati Uniti: 4-1 al Paraguay, doppietta di Balogun, Pulisic si ferma|sito=Eurosport|data=2026-06-13|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/mondiali-2026-usa-paraguay-risultato-cronaca-gol_113142038-202602k.shtml|title=Mondiali 2026, esordio da sogno per gli Usa: travolto il Paraguay 4-1 a Los Angeles|website=www.sportmediaset.mediaset.it|access-date=2026-06-13}}</ref> На 1 јули, тој го постигнал првиот гол во натпреварот од [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|шеснаесттинафиналето]], добиен со 2-0 против {{NazNB|FUrep|BIH}};<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/balogun-etillman-spingono-gli-usa-bosnia-eliminata-ora-ottavi-con-il-belgio_113889501-202602k.shtml|title=Balogun e Tillman spingono gli Usa: Bosnia eliminata, ora ottavi con il Belgio|accesso=2026-07-02}}</ref> сепак, во истиот натпревар, тој бил исклучен во 64-тата минута откако добил директен црвен картон по еден опасен старт врз глуждот на босанскиот дефанзивец [[Тарик Мухаремовиќ]].<ref name=":2" /> Четири дена подоцна, неговата суспензија била укината од [[ФИФА]], со што Балогун добил можност да му биде на располагање на селекторот Почетино пред осминафиналниот натпревар на турнирот,<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-belgio-folarin-balogun-mondiali|title=Balogun ci sarà per USA-Belgio|access-date=2026-07-06}}</ref> иако таквата одлука наишла на силни критики, меѓудругото и затоа што во истата бил вмешан и [[Претседател на САД|Претседателот на САД]], [[Доналд Трамп]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilpost.it/2026/07/06/critiche-fifa-annullamento-squalifica-balogun-mondiali/|title=Le critiche alla FIFA per l'annullamento della squalifica di Balogun ai Mondiali|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/mondiali/2026/07/06/malago-balogun-squalifica-mondiali-italia-ct-dt|title=Malagò: 'Caso Balogun ha evidente sapore politico'|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/07/06/mondiali-paradosso-balogun-trump-lo-vuole-in-campo-ma-con-la-sua-legge-non-sarebbe-mai-stato-americano-ius-soli/8440686/|title=Il paradosso Balogun, il centravanti graziato dalla Fifa: Trump lo vuole in campo, ma con la sua legge non sarebbe mai stato americano|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/mondo/mondiali-folarin-balogun-squalifica-commissione-ue_114078959-202602k.shtml|title=Caso Balogun, interviene la Commissione Ue: "Scelta che mina l'autonomia dello sport" {{!}} Trump: "Ho parlato con Infantino, non era fallo"|access-date=2026-07-06}}</ref> Сепак, САД и со Балогун на теренот го загубиле следниот натпревар од [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] со 4-1.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/07-07-2026/usa-belgio-live-risultato-e-marcatori-mondiali.shtml|title=Balogun stecca, CdK e Lukaku asfaltano gli Usa. E Romelu balla la Trump dance. Ai quarti Belgio-Spagna|website=La Gazzetta dello Sport|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|author=Agenzia ANSA|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/speciali/mondiale-calcio-2026/2026/07/07/mondiali-flop-balogun.-gli-usa-di-trump-perdono-faccia-e-partita-con_45ee3df1-7a4c-4a14-8568-0364db27112d.html|titolo=Mondiali: Flop Balogun. Gli Usa di Trump perdono faccia e partita con il Belgio - Mondiali 2026 - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilpost.it/flashes/belgio-stati-uniti-overturn-this-balletto-donald-trump-lukaku-le-soir-caso-balogun-infantino/|title=Il Belgio ci tiene a far sapere a Trump di aver battuto gli Stati Uniti ai Mondiali di calcio|sito=Il Post|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref> ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] so1ix4mjckepf9fw1jpgy3hb4p8nuxc 5591124 5591123 2026-07-12T18:28:00Z Carshalton 30527 /* Репрезентативна кариера */ 5591124 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> [[File:Jacob Italiano Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-167.jpg|thumb|left|Балогун (десно) играјќи за САД, во дуел со [[Џејкоб Италијано]] од {{NazNB|FUrep|AUS}}]] Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 12 јуни, во првиот натпревар од [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|групната фаза]] против [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], добиен со 4-1, тој постигнал два гола први за него на Мундијалите.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2026/show-degli-stati-uniti-4-1-al-paraguay-pulisic-scatenato-ma-infortunato-doppietta-di-balogun.-come-andata_sto23309112/story.shtml|title=Show degli Stati Uniti: 4-1 al Paraguay, doppietta di Balogun, Pulisic si ferma|sito=Eurosport|data=2026-06-13|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/mondiali-2026-usa-paraguay-risultato-cronaca-gol_113142038-202602k.shtml|title=Mondiali 2026, esordio da sogno per gli Usa: travolto il Paraguay 4-1 a Los Angeles|website=www.sportmediaset.mediaset.it|access-date=2026-06-13}}</ref> На 1 јули, тој го постигнал првиот гол во натпреварот од [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|шеснаесттинафиналето]], добиен со 2-0 против {{NazNB|FUrep|BIH}};<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/balogun-etillman-spingono-gli-usa-bosnia-eliminata-ora-ottavi-con-il-belgio_113889501-202602k.shtml|title=Balogun e Tillman spingono gli Usa: Bosnia eliminata, ora ottavi con il Belgio|accesso=2026-07-02}}</ref> сепак, во истиот натпревар, тој бил исклучен во 64-тата минута откако добил директен црвен картон по еден опасен старт врз глуждот на босанскиот дефанзивец [[Тарик Мухаремовиќ]].<ref name=":2" /> Четири дена подоцна, неговата суспензија била укината од [[ФИФА]], со што Балогун добил можност да му биде на располагање на селекторот Почетино пред осминафиналниот натпревар на турнирот,<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-belgio-folarin-balogun-mondiali|title=Balogun ci sarà per USA-Belgio|access-date=2026-07-06}}</ref> иако таквата одлука наишла на силни критики, меѓудругото и затоа што во истата бил вмешан и [[Претседател на САД|Претседателот на САД]], [[Доналд Трамп]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilpost.it/2026/07/06/critiche-fifa-annullamento-squalifica-balogun-mondiali/|title=Le critiche alla FIFA per l'annullamento della squalifica di Balogun ai Mondiali|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/mondiali/2026/07/06/malago-balogun-squalifica-mondiali-italia-ct-dt|title=Malagò: 'Caso Balogun ha evidente sapore politico'|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/07/06/mondiali-paradosso-balogun-trump-lo-vuole-in-campo-ma-con-la-sua-legge-non-sarebbe-mai-stato-americano-ius-soli/8440686/|title=Il paradosso Balogun, il centravanti graziato dalla Fifa: Trump lo vuole in campo, ma con la sua legge non sarebbe mai stato americano|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/mondo/mondiali-folarin-balogun-squalifica-commissione-ue_114078959-202602k.shtml|title=Caso Balogun, interviene la Commissione Ue: "Scelta che mina l'autonomia dello sport" {{!}} Trump: "Ho parlato con Infantino, non era fallo"|access-date=2026-07-06}}</ref> Сепак, САД и со Балогун на теренот го загубиле следниот натпревар од [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] со 4-1.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/07-07-2026/usa-belgio-live-risultato-e-marcatori-mondiali.shtml|title=Balogun stecca, CdK e Lukaku asfaltano gli Usa. E Romelu balla la Trump dance. Ai quarti Belgio-Spagna|website=La Gazzetta dello Sport|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|author=Agenzia ANSA|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/speciali/mondiale-calcio-2026/2026/07/07/mondiali-flop-balogun.-gli-usa-di-trump-perdono-faccia-e-partita-con_45ee3df1-7a4c-4a14-8568-0364db27112d.html|titolo=Mondiali: Flop Balogun. Gli Usa di Trump perdono faccia e partita con il Belgio - Mondiali 2026 - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilpost.it/flashes/belgio-stati-uniti-overturn-this-balletto-donald-trump-lukaku-le-soir-caso-balogun-infantino/|title=Il Belgio ci tiene a far sapere a Trump di aver battuto gli Stati Uniti ai Mondiali di calcio|sito=Il Post|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref> ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] f31uewfqxl23qzbs1nta7ukbnbyh4zw 5591127 5591124 2026-07-12T18:28:46Z Carshalton 30527 /* Репрезентативна кариера */ 5591127 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> <!--[[File:Jacob Italiano Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-167.jpg|thumb|left|Балогун (десно) играјќи за САД, во дуел со [[Џејкоб Италијано]] од {{NazNB|FUrep|AUS}}]]--> Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 12 јуни, во првиот натпревар од [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|групната фаза]] против [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], добиен со 4-1, тој постигнал два гола први за него на Мундијалите.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2026/show-degli-stati-uniti-4-1-al-paraguay-pulisic-scatenato-ma-infortunato-doppietta-di-balogun.-come-andata_sto23309112/story.shtml|title=Show degli Stati Uniti: 4-1 al Paraguay, doppietta di Balogun, Pulisic si ferma|sito=Eurosport|data=2026-06-13|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/mondiali-2026-usa-paraguay-risultato-cronaca-gol_113142038-202602k.shtml|title=Mondiali 2026, esordio da sogno per gli Usa: travolto il Paraguay 4-1 a Los Angeles|website=www.sportmediaset.mediaset.it|access-date=2026-06-13}}</ref> На 1 јули, тој го постигнал првиот гол во натпреварот од [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|шеснаесттинафиналето]], добиен со 2-0 против {{NazNB|FUrep|BIH}};<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/balogun-etillman-spingono-gli-usa-bosnia-eliminata-ora-ottavi-con-il-belgio_113889501-202602k.shtml|title=Balogun e Tillman spingono gli Usa: Bosnia eliminata, ora ottavi con il Belgio|accesso=2026-07-02}}</ref> сепак, во истиот натпревар, тој бил исклучен во 64-тата минута откако добил директен црвен картон по еден опасен старт врз глуждот на босанскиот дефанзивец [[Тарик Мухаремовиќ]].<ref name=":2" /> Четири дена подоцна, неговата суспензија била укината од [[ФИФА]], со што Балогун добил можност да му биде на располагање на селекторот Почетино пред осминафиналниот натпревар на турнирот,<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-belgio-folarin-balogun-mondiali|title=Balogun ci sarà per USA-Belgio|access-date=2026-07-06}}</ref> иако таквата одлука наишла на силни критики, меѓудругото и затоа што во истата бил вмешан и [[Претседател на САД|Претседателот на САД]], [[Доналд Трамп]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilpost.it/2026/07/06/critiche-fifa-annullamento-squalifica-balogun-mondiali/|title=Le critiche alla FIFA per l'annullamento della squalifica di Balogun ai Mondiali|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/mondiali/2026/07/06/malago-balogun-squalifica-mondiali-italia-ct-dt|title=Malagò: 'Caso Balogun ha evidente sapore politico'|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/07/06/mondiali-paradosso-balogun-trump-lo-vuole-in-campo-ma-con-la-sua-legge-non-sarebbe-mai-stato-americano-ius-soli/8440686/|title=Il paradosso Balogun, il centravanti graziato dalla Fifa: Trump lo vuole in campo, ma con la sua legge non sarebbe mai stato americano|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/mondo/mondiali-folarin-balogun-squalifica-commissione-ue_114078959-202602k.shtml|title=Caso Balogun, interviene la Commissione Ue: "Scelta che mina l'autonomia dello sport" {{!}} Trump: "Ho parlato con Infantino, non era fallo"|access-date=2026-07-06}}</ref> Сепак, САД и со Балогун на теренот го загубиле следниот натпревар од [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] со 4-1.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/07-07-2026/usa-belgio-live-risultato-e-marcatori-mondiali.shtml|title=Balogun stecca, CdK e Lukaku asfaltano gli Usa. E Romelu balla la Trump dance. Ai quarti Belgio-Spagna|website=La Gazzetta dello Sport|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|author=Agenzia ANSA|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/speciali/mondiale-calcio-2026/2026/07/07/mondiali-flop-balogun.-gli-usa-di-trump-perdono-faccia-e-partita-con_45ee3df1-7a4c-4a14-8568-0364db27112d.html|titolo=Mondiali: Flop Balogun. Gli Usa di Trump perdono faccia e partita con il Belgio - Mondiali 2026 - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilpost.it/flashes/belgio-stati-uniti-overturn-this-balletto-donald-trump-lukaku-le-soir-caso-balogun-infantino/|title=Il Belgio ci tiene a far sapere a Trump di aver battuto gli Stati Uniti ai Mondiali di calcio|sito=Il Post|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref> ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] so1ix4mjckepf9fw1jpgy3hb4p8nuxc 5591128 5591127 2026-07-12T18:29:46Z Carshalton 30527 /* Репрезентативна кариера */ 5591128 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> <!--[[File:Jacob Italiano Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-167.jpg|thumb|left|Балогун (десно) играјќи за САД, во дуел со [[Џејкоб Италијано]] од {{NazNB|FUrep|AUS}}]]--> Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 12 јуни, во првиот натпревар од [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|групната фаза]] против [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], добиен со 4-1, тој постигнал два гола први за него на Мундијалите.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2026/show-degli-stati-uniti-4-1-al-paraguay-pulisic-scatenato-ma-infortunato-doppietta-di-balogun.-come-andata_sto23309112/story.shtml|title=Show degli Stati Uniti: 4-1 al Paraguay, doppietta di Balogun, Pulisic si ferma|sito=Eurosport|data=2026-06-13|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/mondiali-2026-usa-paraguay-risultato-cronaca-gol_113142038-202602k.shtml|title=Mondiali 2026, esordio da sogno per gli Usa: travolto il Paraguay 4-1 a Los Angeles|website=www.sportmediaset.mediaset.it|access-date=2026-06-13}}</ref> На 1 јули, тој го постигнал првиот гол во натпреварот од [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|шеснаесттинафиналето]], добиен со 2-0 против {{NazNB|FUrep|BIH}};<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/balogun-etillman-spingono-gli-usa-bosnia-eliminata-ora-ottavi-con-il-belgio_113889501-202602k.shtml|title=Balogun e Tillman spingono gli Usa: Bosnia eliminata, ora ottavi con il Belgio|accesso=2026-07-02}}</ref> сепак, во истиот натпревар, тој бил исклучен во 64-тата минута откако добил директен црвен картон по еден опасен старт врз глуждот на босанскиот дефанзивец [[Тарик Мухаремовиќ]].<ref name=":7" /> Четири дена подоцна, неговата суспензија била укината од [[ФИФА]], со што Балогун добил можност да му биде на располагање на селекторот Почетино пред осминафиналниот натпревар на турнирот,<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-belgio-folarin-balogun-mondiali|title=Balogun ci sarà per USA-Belgio|access-date=2026-07-06}}</ref> иако таквата одлука наишла на силни критики, меѓудругото и затоа што во истата бил вмешан и [[Претседател на САД|Претседателот на САД]], [[Доналд Трамп]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilpost.it/2026/07/06/critiche-fifa-annullamento-squalifica-balogun-mondiali/|title=Le critiche alla FIFA per l'annullamento della squalifica di Balogun ai Mondiali|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/mondiali/2026/07/06/malago-balogun-squalifica-mondiali-italia-ct-dt|title=Malagò: 'Caso Balogun ha evidente sapore politico'|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/07/06/mondiali-paradosso-balogun-trump-lo-vuole-in-campo-ma-con-la-sua-legge-non-sarebbe-mai-stato-americano-ius-soli/8440686/|title=Il paradosso Balogun, il centravanti graziato dalla Fifa: Trump lo vuole in campo, ma con la sua legge non sarebbe mai stato americano|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/mondo/mondiali-folarin-balogun-squalifica-commissione-ue_114078959-202602k.shtml|title=Caso Balogun, interviene la Commissione Ue: "Scelta che mina l'autonomia dello sport" {{!}} Trump: "Ho parlato con Infantino, non era fallo"|access-date=2026-07-06}}</ref> Сепак, САД и со Балогун на теренот го загубиле следниот натпревар од [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] со 4-1.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/07-07-2026/usa-belgio-live-risultato-e-marcatori-mondiali.shtml|title=Balogun stecca, CdK e Lukaku asfaltano gli Usa. E Romelu balla la Trump dance. Ai quarti Belgio-Spagna|website=La Gazzetta dello Sport|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|author=Agenzia ANSA|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/speciali/mondiale-calcio-2026/2026/07/07/mondiali-flop-balogun.-gli-usa-di-trump-perdono-faccia-e-partita-con_45ee3df1-7a4c-4a14-8568-0364db27112d.html|titolo=Mondiali: Flop Balogun. Gli Usa di Trump perdono faccia e partita con il Belgio - Mondiali 2026 - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilpost.it/flashes/belgio-stati-uniti-overturn-this-balletto-donald-trump-lukaku-le-soir-caso-balogun-infantino/|title=Il Belgio ci tiene a far sapere a Trump di aver battuto gli Stati Uniti ai Mondiali di calcio|sito=Il Post|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref> ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] av1z5rjj4171iesspncip7j4h5qghwc 5591164 5591128 2026-07-12T19:42:19Z Carshalton 30527 5591164 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> <!--[[File:Jacob Italiano Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-167.jpg|thumb|left|Балогун (десно) играјќи за САД, во дуел со [[Џејкоб Италијано]] од {{NazNB|FUrep|AUS}}]]--> Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 12 јуни, во првиот натпревар од [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|групната фаза]] против [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], добиен со 4-1, тој постигнал два гола први за него на Мундијалите.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2026/show-degli-stati-uniti-4-1-al-paraguay-pulisic-scatenato-ma-infortunato-doppietta-di-balogun.-come-andata_sto23309112/story.shtml|title=Show degli Stati Uniti: 4-1 al Paraguay, doppietta di Balogun, Pulisic si ferma|sito=Eurosport|data=2026-06-13|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/mondiali-2026-usa-paraguay-risultato-cronaca-gol_113142038-202602k.shtml|title=Mondiali 2026, esordio da sogno per gli Usa: travolto il Paraguay 4-1 a Los Angeles|website=www.sportmediaset.mediaset.it|access-date=2026-06-13}}</ref> На 1 јули, тој го постигнал првиот гол во натпреварот од [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|шеснаесттинафиналето]], добиен со 2-0 против {{NazNB|FUrep|BIH}};<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/balogun-etillman-spingono-gli-usa-bosnia-eliminata-ora-ottavi-con-il-belgio_113889501-202602k.shtml|title=Balogun e Tillman spingono gli Usa: Bosnia eliminata, ora ottavi con il Belgio|accesso=2026-07-02}}</ref> сепак, во истиот натпревар, тој бил исклучен во 64-тата минута откако добил директен црвен картон по еден опасен старт врз глуждот на босанскиот дефанзивец [[Тарик Мухаремовиќ]].<ref name=":7" /> Четири дена подоцна, неговата суспензија била укината од [[ФИФА]], со што Балогун добил можност да му биде на располагање на селекторот Почетино пред осминафиналниот натпревар на турнирот,<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-belgio-folarin-balogun-mondiali|title=Balogun ci sarà per USA-Belgio|access-date=2026-07-06}}</ref> иако таквата одлука наишла на силни критики, меѓудругото и затоа што во истата бил вмешан и [[Претседател на САД|Претседателот на САД]], [[Доналд Трамп]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilpost.it/2026/07/06/critiche-fifa-annullamento-squalifica-balogun-mondiali/|title=Le critiche alla FIFA per l'annullamento della squalifica di Balogun ai Mondiali|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/mondiali/2026/07/06/malago-balogun-squalifica-mondiali-italia-ct-dt|title=Malagò: 'Caso Balogun ha evidente sapore politico'|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/07/06/mondiali-paradosso-balogun-trump-lo-vuole-in-campo-ma-con-la-sua-legge-non-sarebbe-mai-stato-americano-ius-soli/8440686/|title=Il paradosso Balogun, il centravanti graziato dalla Fifa: Trump lo vuole in campo, ma con la sua legge non sarebbe mai stato americano|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/mondo/mondiali-folarin-balogun-squalifica-commissione-ue_114078959-202602k.shtml|title=Caso Balogun, interviene la Commissione Ue: "Scelta che mina l'autonomia dello sport" {{!}} Trump: "Ho parlato con Infantino, non era fallo"|access-date=2026-07-06}}</ref> Сепак, САД и со Балогун на теренот го загубиле следниот натпревар од [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] со 4-1.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/07-07-2026/usa-belgio-live-risultato-e-marcatori-mondiali.shtml|title=Balogun stecca, CdK e Lukaku asfaltano gli Usa. E Romelu balla la Trump dance. Ai quarti Belgio-Spagna|website=La Gazzetta dello Sport|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|author=Agenzia ANSA|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/speciali/mondiale-calcio-2026/2026/07/07/mondiali-flop-balogun.-gli-usa-di-trump-perdono-faccia-e-partita-con_45ee3df1-7a4c-4a14-8568-0364db27112d.html|titolo=Mondiali: Flop Balogun. Gli Usa di Trump perdono faccia e partita con il Belgio - Mondiali 2026 - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilpost.it/flashes/belgio-stati-uniti-overturn-this-balletto-donald-trump-lukaku-le-soir-caso-balogun-infantino/|title=Il Belgio ci tiene a far sapere a Trump di aver battuto gli Stati Uniti ai Mondiali di calcio|sito=Il Post|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref> ==== Хронологија на репрезентативните настапи ==== {{Репрезентативни настапи|USA}} {{Cronopar|15-6-2023|Парадајс|USA|3|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Semifinale|13={{suboff|74}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|18-6-2023|Парадајс|CAN|0|2|USA|1|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Finale|13={{suboff|76}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|9-9-2023|Сент Луис|USA|3|0|UZB||Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Сент Пол|USA|4|0|OMA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Ист Хартфорд|USA|1|3|DEU|-|Пријателска|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Нешвил|USA|4|0|GHA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|16-11-2023|Остин|USA|3|0|TTO|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале}} {{Cronopar|21-11-2023|Порт оф Спејн|TTO|2|1|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале|13={{yel|83}}}} {{Cronopar|21-3-2024|Арлингтон|USA|3|1|JAM|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Полуфинале|dts|13={{suboff|63}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|24-3-2024|Арлингтон|USA|2|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Финале|13={{subon|66}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|8-6-2024|Ландовер|USA|1|5|COL|-|Пријателска|13={{subon|72}}|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|12-6-2024|Орландо|USA|1|1|BRA|-|Пријателска|13={{subon|64}}|14=Орландо (Флорида)}} {{Cronopar|23-6-2024|Арлингтон|USA|2|0|BOL|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|65}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|27-6-2024|Атланта|PAN|2|1|USA|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|1-7-2024|Канзас Сити|USA|0|1|URU|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|41}}|14=Канзас Сити (Мисури)}} {{Cronopar|7-9-2024|Канзас Сити|USA|1|2|CAN|-|Пријателска|13={{yel|53}} {{suboff|82}}|14=Канзас Сити (Канзас)}} {{Cronopar|10-9-2024|Синсинати|USA|1|1|NZL|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2025|Харисон|USA|0|2|KOR|-|Пријателска|13={{subon|62}}|14=Харисон (Њу Џерзи)}} {{Cronopar|9-9-2025|Колумбус|USA|2|0|JPN|1|Пријателска|13={{suboff|79}}|14=Колумбус (Охајо)}} {{Cronopar|10-10-2025|Остин|USA|1|1|ECU|1|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|14-10-2025|Комерс Сити|USA|2|1|AUS|-|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Честер|USA|2|1|PAR|1|Пријателска|13={{suboff|75}}|14=Честер (Пенсилванија)}} {{Cronopar|18-11-2025|Тампа|USA|5|1|URU|-|Пријателска|13={{subon|60}} {{yel|76}}}} {{Cronopar|28-3-2026|Атланта|USA|2|5|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Атланта|USA|0|2|PRT|-|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Шарлот|USA|3|2|SEN|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|6-6-2026|Чикаго|USA|1|2|GER|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|12-6-2026|Инглвуд|USA|4|1|PAR|2|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{suboff|72}}|14=Инглвуд (Калифорнија)}} {{Cronopar|19-6-2026|Сиетл|USA|2|0|AUS|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{yel|89}} {{suboff|90+6}}}} {{Cronopar|1-7-2026|Санта Клара (Калифорнија)|USA|2|0|BIH|1|Светско првенство|2026|Шеснаесттинафинале|13={{sent off|0|64}}}} {{Cronopar|6-7-2026|Сиетл|USA|1|4|BEL|-|Светско првенство|2026|Осминафинале|13={{suboff|90+2}}}} {{Cronofin|31|12}} ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] g7xs234l04wdtegtwzrakimy0z5p1t7 5591165 5591164 2026-07-12T19:42:50Z Carshalton 30527 /* Репрезентативна кариера */ 5591165 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> [[File:Jacob Italiano Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-167.jpg|thumb|left|Балогун (десно) играјќи за САД, во дуел со [[Џејкоб Италијано]] од {{NazNB|FUrep|AUS}}]] Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 12 јуни, во првиот натпревар од [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|групната фаза]] против [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], добиен со 4-1, тој постигнал два гола први за него на Мундијалите.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2026/show-degli-stati-uniti-4-1-al-paraguay-pulisic-scatenato-ma-infortunato-doppietta-di-balogun.-come-andata_sto23309112/story.shtml|title=Show degli Stati Uniti: 4-1 al Paraguay, doppietta di Balogun, Pulisic si ferma|sito=Eurosport|data=2026-06-13|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/mondiali-2026-usa-paraguay-risultato-cronaca-gol_113142038-202602k.shtml|title=Mondiali 2026, esordio da sogno per gli Usa: travolto il Paraguay 4-1 a Los Angeles|website=www.sportmediaset.mediaset.it|access-date=2026-06-13}}</ref> На 1 јули, тој го постигнал првиот гол во натпреварот од [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|шеснаесттинафиналето]], добиен со 2-0 против {{NazNB|FUrep|BIH}};<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/balogun-etillman-spingono-gli-usa-bosnia-eliminata-ora-ottavi-con-il-belgio_113889501-202602k.shtml|title=Balogun e Tillman spingono gli Usa: Bosnia eliminata, ora ottavi con il Belgio|accesso=2026-07-02}}</ref> сепак, во истиот натпревар, тој бил исклучен во 64-тата минута откако добил директен црвен картон по еден опасен старт врз глуждот на босанскиот дефанзивец [[Тарик Мухаремовиќ]].<ref name=":7" /> Четири дена подоцна, неговата суспензија била укината од [[ФИФА]], со што Балогун добил можност да му биде на располагање на селекторот Почетино пред осминафиналниот натпревар на турнирот,<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-belgio-folarin-balogun-mondiali|title=Balogun ci sarà per USA-Belgio|access-date=2026-07-06}}</ref> иако таквата одлука наишла на силни критики, меѓудругото и затоа што во истата бил вмешан и [[Претседател на САД|Претседателот на САД]], [[Доналд Трамп]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilpost.it/2026/07/06/critiche-fifa-annullamento-squalifica-balogun-mondiali/|title=Le critiche alla FIFA per l'annullamento della squalifica di Balogun ai Mondiali|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/mondiali/2026/07/06/malago-balogun-squalifica-mondiali-italia-ct-dt|title=Malagò: 'Caso Balogun ha evidente sapore politico'|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/07/06/mondiali-paradosso-balogun-trump-lo-vuole-in-campo-ma-con-la-sua-legge-non-sarebbe-mai-stato-americano-ius-soli/8440686/|title=Il paradosso Balogun, il centravanti graziato dalla Fifa: Trump lo vuole in campo, ma con la sua legge non sarebbe mai stato americano|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/mondo/mondiali-folarin-balogun-squalifica-commissione-ue_114078959-202602k.shtml|title=Caso Balogun, interviene la Commissione Ue: "Scelta che mina l'autonomia dello sport" {{!}} Trump: "Ho parlato con Infantino, non era fallo"|access-date=2026-07-06}}</ref> Сепак, САД и со Балогун на теренот го загубиле следниот натпревар од [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] со 4-1.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/07-07-2026/usa-belgio-live-risultato-e-marcatori-mondiali.shtml|title=Balogun stecca, CdK e Lukaku asfaltano gli Usa. E Romelu balla la Trump dance. Ai quarti Belgio-Spagna|website=La Gazzetta dello Sport|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|author=Agenzia ANSA|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/speciali/mondiale-calcio-2026/2026/07/07/mondiali-flop-balogun.-gli-usa-di-trump-perdono-faccia-e-partita-con_45ee3df1-7a4c-4a14-8568-0364db27112d.html|titolo=Mondiali: Flop Balogun. Gli Usa di Trump perdono faccia e partita con il Belgio - Mondiali 2026 - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilpost.it/flashes/belgio-stati-uniti-overturn-this-balletto-donald-trump-lukaku-le-soir-caso-balogun-infantino/|title=Il Belgio ci tiene a far sapere a Trump di aver battuto gli Stati Uniti ai Mondiali di calcio|sito=Il Post|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref> ==== Хронологија на репрезентативните настапи ==== {{Репрезентативни настапи|USA}} {{Cronopar|15-6-2023|Парадајс|USA|3|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Semifinale|13={{suboff|74}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|18-6-2023|Парадајс|CAN|0|2|USA|1|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Finale|13={{suboff|76}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|9-9-2023|Сент Луис|USA|3|0|UZB||Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Сент Пол|USA|4|0|OMA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Ист Хартфорд|USA|1|3|DEU|-|Пријателска|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Нешвил|USA|4|0|GHA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|16-11-2023|Остин|USA|3|0|TTO|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале}} {{Cronopar|21-11-2023|Порт оф Спејн|TTO|2|1|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале|13={{yel|83}}}} {{Cronopar|21-3-2024|Арлингтон|USA|3|1|JAM|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Полуфинале|dts|13={{suboff|63}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|24-3-2024|Арлингтон|USA|2|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Финале|13={{subon|66}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|8-6-2024|Ландовер|USA|1|5|COL|-|Пријателска|13={{subon|72}}|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|12-6-2024|Орландо|USA|1|1|BRA|-|Пријателска|13={{subon|64}}|14=Орландо (Флорида)}} {{Cronopar|23-6-2024|Арлингтон|USA|2|0|BOL|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|65}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|27-6-2024|Атланта|PAN|2|1|USA|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|1-7-2024|Канзас Сити|USA|0|1|URU|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|41}}|14=Канзас Сити (Мисури)}} {{Cronopar|7-9-2024|Канзас Сити|USA|1|2|CAN|-|Пријателска|13={{yel|53}} {{suboff|82}}|14=Канзас Сити (Канзас)}} {{Cronopar|10-9-2024|Синсинати|USA|1|1|NZL|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2025|Харисон|USA|0|2|KOR|-|Пријателска|13={{subon|62}}|14=Харисон (Њу Џерзи)}} {{Cronopar|9-9-2025|Колумбус|USA|2|0|JPN|1|Пријателска|13={{suboff|79}}|14=Колумбус (Охајо)}} {{Cronopar|10-10-2025|Остин|USA|1|1|ECU|1|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|14-10-2025|Комерс Сити|USA|2|1|AUS|-|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Честер|USA|2|1|PAR|1|Пријателска|13={{suboff|75}}|14=Честер (Пенсилванија)}} {{Cronopar|18-11-2025|Тампа|USA|5|1|URU|-|Пријателска|13={{subon|60}} {{yel|76}}}} {{Cronopar|28-3-2026|Атланта|USA|2|5|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Атланта|USA|0|2|PRT|-|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Шарлот|USA|3|2|SEN|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|6-6-2026|Чикаго|USA|1|2|GER|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|12-6-2026|Инглвуд|USA|4|1|PAR|2|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{suboff|72}}|14=Инглвуд (Калифорнија)}} {{Cronopar|19-6-2026|Сиетл|USA|2|0|AUS|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{yel|89}} {{suboff|90+6}}}} {{Cronopar|1-7-2026|Санта Клара (Калифорнија)|USA|2|0|BIH|1|Светско првенство|2026|Шеснаесттинафинале|13={{sent off|0|64}}}} {{Cronopar|6-7-2026|Сиетл|USA|1|4|BEL|-|Светско првенство|2026|Осминафинале|13={{suboff|90+2}}}} {{Cronofin|31|12}} ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 9jkt0r0l02st0jnpxf8ukmdn0z80e4m 5591166 5591165 2026-07-12T19:43:59Z Carshalton 30527 /* Арсенал */ 5591166 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21">{{soccerbase season|116944|2020|access-date=November 26, 2020}}</ref> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> [[File:Jacob Italiano Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-167.jpg|thumb|left|Балогун (десно) играјќи за САД, во дуел со [[Џејкоб Италијано]] од {{NazNB|FUrep|AUS}}]] Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 12 јуни, во првиот натпревар од [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|групната фаза]] против [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], добиен со 4-1, тој постигнал два гола први за него на Мундијалите.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2026/show-degli-stati-uniti-4-1-al-paraguay-pulisic-scatenato-ma-infortunato-doppietta-di-balogun.-come-andata_sto23309112/story.shtml|title=Show degli Stati Uniti: 4-1 al Paraguay, doppietta di Balogun, Pulisic si ferma|sito=Eurosport|data=2026-06-13|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/mondiali-2026-usa-paraguay-risultato-cronaca-gol_113142038-202602k.shtml|title=Mondiali 2026, esordio da sogno per gli Usa: travolto il Paraguay 4-1 a Los Angeles|website=www.sportmediaset.mediaset.it|access-date=2026-06-13}}</ref> На 1 јули, тој го постигнал првиот гол во натпреварот од [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|шеснаесттинафиналето]], добиен со 2-0 против {{NazNB|FUrep|BIH}};<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/balogun-etillman-spingono-gli-usa-bosnia-eliminata-ora-ottavi-con-il-belgio_113889501-202602k.shtml|title=Balogun e Tillman spingono gli Usa: Bosnia eliminata, ora ottavi con il Belgio|accesso=2026-07-02}}</ref> сепак, во истиот натпревар, тој бил исклучен во 64-тата минута откако добил директен црвен картон по еден опасен старт врз глуждот на босанскиот дефанзивец [[Тарик Мухаремовиќ]].<ref name=":7" /> Четири дена подоцна, неговата суспензија била укината од [[ФИФА]], со што Балогун добил можност да му биде на располагање на селекторот Почетино пред осминафиналниот натпревар на турнирот,<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-belgio-folarin-balogun-mondiali|title=Balogun ci sarà per USA-Belgio|access-date=2026-07-06}}</ref> иако таквата одлука наишла на силни критики, меѓудругото и затоа што во истата бил вмешан и [[Претседател на САД|Претседателот на САД]], [[Доналд Трамп]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilpost.it/2026/07/06/critiche-fifa-annullamento-squalifica-balogun-mondiali/|title=Le critiche alla FIFA per l'annullamento della squalifica di Balogun ai Mondiali|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/mondiali/2026/07/06/malago-balogun-squalifica-mondiali-italia-ct-dt|title=Malagò: 'Caso Balogun ha evidente sapore politico'|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/07/06/mondiali-paradosso-balogun-trump-lo-vuole-in-campo-ma-con-la-sua-legge-non-sarebbe-mai-stato-americano-ius-soli/8440686/|title=Il paradosso Balogun, il centravanti graziato dalla Fifa: Trump lo vuole in campo, ma con la sua legge non sarebbe mai stato americano|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/mondo/mondiali-folarin-balogun-squalifica-commissione-ue_114078959-202602k.shtml|title=Caso Balogun, interviene la Commissione Ue: "Scelta che mina l'autonomia dello sport" {{!}} Trump: "Ho parlato con Infantino, non era fallo"|access-date=2026-07-06}}</ref> Сепак, САД и со Балогун на теренот го загубиле следниот натпревар од [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] со 4-1.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/07-07-2026/usa-belgio-live-risultato-e-marcatori-mondiali.shtml|title=Balogun stecca, CdK e Lukaku asfaltano gli Usa. E Romelu balla la Trump dance. Ai quarti Belgio-Spagna|website=La Gazzetta dello Sport|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|author=Agenzia ANSA|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/speciali/mondiale-calcio-2026/2026/07/07/mondiali-flop-balogun.-gli-usa-di-trump-perdono-faccia-e-partita-con_45ee3df1-7a4c-4a14-8568-0364db27112d.html|titolo=Mondiali: Flop Balogun. Gli Usa di Trump perdono faccia e partita con il Belgio - Mondiali 2026 - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilpost.it/flashes/belgio-stati-uniti-overturn-this-balletto-donald-trump-lukaku-le-soir-caso-balogun-infantino/|title=Il Belgio ci tiene a far sapere a Trump di aver battuto gli Stati Uniti ai Mondiali di calcio|sito=Il Post|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref> ==== Хронологија на репрезентативните настапи ==== {{Репрезентативни настапи|USA}} {{Cronopar|15-6-2023|Парадајс|USA|3|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Semifinale|13={{suboff|74}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|18-6-2023|Парадајс|CAN|0|2|USA|1|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Finale|13={{suboff|76}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|9-9-2023|Сент Луис|USA|3|0|UZB||Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Сент Пол|USA|4|0|OMA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Ист Хартфорд|USA|1|3|DEU|-|Пријателска|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Нешвил|USA|4|0|GHA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|16-11-2023|Остин|USA|3|0|TTO|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале}} {{Cronopar|21-11-2023|Порт оф Спејн|TTO|2|1|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале|13={{yel|83}}}} {{Cronopar|21-3-2024|Арлингтон|USA|3|1|JAM|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Полуфинале|dts|13={{suboff|63}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|24-3-2024|Арлингтон|USA|2|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Финале|13={{subon|66}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|8-6-2024|Ландовер|USA|1|5|COL|-|Пријателска|13={{subon|72}}|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|12-6-2024|Орландо|USA|1|1|BRA|-|Пријателска|13={{subon|64}}|14=Орландо (Флорида)}} {{Cronopar|23-6-2024|Арлингтон|USA|2|0|BOL|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|65}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|27-6-2024|Атланта|PAN|2|1|USA|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|1-7-2024|Канзас Сити|USA|0|1|URU|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|41}}|14=Канзас Сити (Мисури)}} {{Cronopar|7-9-2024|Канзас Сити|USA|1|2|CAN|-|Пријателска|13={{yel|53}} {{suboff|82}}|14=Канзас Сити (Канзас)}} {{Cronopar|10-9-2024|Синсинати|USA|1|1|NZL|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2025|Харисон|USA|0|2|KOR|-|Пријателска|13={{subon|62}}|14=Харисон (Њу Џерзи)}} {{Cronopar|9-9-2025|Колумбус|USA|2|0|JPN|1|Пријателска|13={{suboff|79}}|14=Колумбус (Охајо)}} {{Cronopar|10-10-2025|Остин|USA|1|1|ECU|1|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|14-10-2025|Комерс Сити|USA|2|1|AUS|-|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Честер|USA|2|1|PAR|1|Пријателска|13={{suboff|75}}|14=Честер (Пенсилванија)}} {{Cronopar|18-11-2025|Тампа|USA|5|1|URU|-|Пријателска|13={{subon|60}} {{yel|76}}}} {{Cronopar|28-3-2026|Атланта|USA|2|5|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Атланта|USA|0|2|PRT|-|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Шарлот|USA|3|2|SEN|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|6-6-2026|Чикаго|USA|1|2|GER|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|12-6-2026|Инглвуд|USA|4|1|PAR|2|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{suboff|72}}|14=Инглвуд (Калифорнија)}} {{Cronopar|19-6-2026|Сиетл|USA|2|0|AUS|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{yel|89}} {{suboff|90+6}}}} {{Cronopar|1-7-2026|Санта Клара (Калифорнија)|USA|2|0|BIH|1|Светско првенство|2026|Шеснаесттинафинале|13={{sent off|0|64}}}} {{Cronopar|6-7-2026|Сиетл|USA|1|4|BEL|-|Светско првенство|2026|Осминафинале|13={{suboff|90+2}}}} {{Cronofin|31|12}} ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] j3jbtrknc4pvzw62n7mix4dbs7yjwir 5591169 5591166 2026-07-12T19:45:50Z Carshalton 30527 /* Хронологија на репрезентативните настапи */ 5591169 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21">{{soccerbase season|116944|2020|access-date=November 26, 2020}}</ref> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> [[File:Jacob Italiano Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-167.jpg|thumb|left|Балогун (десно) играјќи за САД, во дуел со [[Џејкоб Италијано]] од {{NazNB|FUrep|AUS}}]] Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 12 јуни, во првиот натпревар од [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|групната фаза]] против [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], добиен со 4-1, тој постигнал два гола први за него на Мундијалите.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2026/show-degli-stati-uniti-4-1-al-paraguay-pulisic-scatenato-ma-infortunato-doppietta-di-balogun.-come-andata_sto23309112/story.shtml|title=Show degli Stati Uniti: 4-1 al Paraguay, doppietta di Balogun, Pulisic si ferma|sito=Eurosport|data=2026-06-13|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/mondiali-2026-usa-paraguay-risultato-cronaca-gol_113142038-202602k.shtml|title=Mondiali 2026, esordio da sogno per gli Usa: travolto il Paraguay 4-1 a Los Angeles|website=www.sportmediaset.mediaset.it|access-date=2026-06-13}}</ref> На 1 јули, тој го постигнал првиот гол во натпреварот од [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|шеснаесттинафиналето]], добиен со 2-0 против {{NazNB|FUrep|BIH}};<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/balogun-etillman-spingono-gli-usa-bosnia-eliminata-ora-ottavi-con-il-belgio_113889501-202602k.shtml|title=Balogun e Tillman spingono gli Usa: Bosnia eliminata, ora ottavi con il Belgio|accesso=2026-07-02}}</ref> сепак, во истиот натпревар, тој бил исклучен во 64-тата минута откако добил директен црвен картон по еден опасен старт врз глуждот на босанскиот дефанзивец [[Тарик Мухаремовиќ]].<ref name=":7" /> Четири дена подоцна, неговата суспензија била укината од [[ФИФА]], со што Балогун добил можност да му биде на располагање на селекторот Почетино пред осминафиналниот натпревар на турнирот,<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-belgio-folarin-balogun-mondiali|title=Balogun ci sarà per USA-Belgio|access-date=2026-07-06}}</ref> иако таквата одлука наишла на силни критики, меѓудругото и затоа што во истата бил вмешан и [[Претседател на САД|Претседателот на САД]], [[Доналд Трамп]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilpost.it/2026/07/06/critiche-fifa-annullamento-squalifica-balogun-mondiali/|title=Le critiche alla FIFA per l'annullamento della squalifica di Balogun ai Mondiali|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/mondiali/2026/07/06/malago-balogun-squalifica-mondiali-italia-ct-dt|title=Malagò: 'Caso Balogun ha evidente sapore politico'|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/07/06/mondiali-paradosso-balogun-trump-lo-vuole-in-campo-ma-con-la-sua-legge-non-sarebbe-mai-stato-americano-ius-soli/8440686/|title=Il paradosso Balogun, il centravanti graziato dalla Fifa: Trump lo vuole in campo, ma con la sua legge non sarebbe mai stato americano|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/mondo/mondiali-folarin-balogun-squalifica-commissione-ue_114078959-202602k.shtml|title=Caso Balogun, interviene la Commissione Ue: "Scelta che mina l'autonomia dello sport" {{!}} Trump: "Ho parlato con Infantino, non era fallo"|access-date=2026-07-06}}</ref> Сепак, САД и со Балогун на теренот го загубиле следниот натпревар од [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] со 4-1.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/07-07-2026/usa-belgio-live-risultato-e-marcatori-mondiali.shtml|title=Balogun stecca, CdK e Lukaku asfaltano gli Usa. E Romelu balla la Trump dance. Ai quarti Belgio-Spagna|website=La Gazzetta dello Sport|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|author=Agenzia ANSA|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/speciali/mondiale-calcio-2026/2026/07/07/mondiali-flop-balogun.-gli-usa-di-trump-perdono-faccia-e-partita-con_45ee3df1-7a4c-4a14-8568-0364db27112d.html|titolo=Mondiali: Flop Balogun. Gli Usa di Trump perdono faccia e partita con il Belgio - Mondiali 2026 - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilpost.it/flashes/belgio-stati-uniti-overturn-this-balletto-donald-trump-lukaku-le-soir-caso-balogun-infantino/|title=Il Belgio ci tiene a far sapere a Trump di aver battuto gli Stati Uniti ai Mondiali di calcio|sito=Il Post|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|USA}} {{Cronopar|15-6-2023|Парадајс|USA|3|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Semifinale|13={{suboff|74}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|18-6-2023|Парадајс|CAN|0|2|USA|1|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Finale|13={{suboff|76}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|9-9-2023|Сент Луис|USA|3|0|UZB||Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Сент Пол|USA|4|0|OMA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Ист Хартфорд|USA|1|3|DEU|-|Пријателска|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Нешвил|USA|4|0|GHA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|16-11-2023|Остин|USA|3|0|TTO|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале}} {{Cronopar|21-11-2023|Порт оф Спејн|TTO|2|1|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале|13={{yel|83}}}} {{Cronopar|21-3-2024|Арлингтон|USA|3|1|JAM|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Полуфинале|dts|13={{suboff|63}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|24-3-2024|Арлингтон|USA|2|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Финале|13={{subon|66}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|8-6-2024|Ландовер|USA|1|5|COL|-|Пријателска|13={{subon|72}}|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|12-6-2024|Орландо|USA|1|1|BRA|-|Пријателска|13={{subon|64}}|14=Орландо (Флорида)}} {{Cronopar|23-6-2024|Арлингтон|USA|2|0|BOL|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|65}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|27-6-2024|Атланта|PAN|2|1|USA|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|1-7-2024|Канзас Сити|USA|0|1|URU|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|41}}|14=Канзас Сити (Мисури)}} {{Cronopar|7-9-2024|Канзас Сити|USA|1|2|CAN|-|Пријателска|13={{yel|53}} {{suboff|82}}|14=Канзас Сити (Канзас)}} {{Cronopar|10-9-2024|Синсинати|USA|1|1|NZL|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2025|Харисон|USA|0|2|KOR|-|Пријателска|13={{subon|62}}|14=Харисон (Њу Џерзи)}} {{Cronopar|9-9-2025|Колумбус|USA|2|0|JPN|1|Пријателска|13={{suboff|79}}|14=Колумбус (Охајо)}} {{Cronopar|10-10-2025|Остин|USA|1|1|ECU|1|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|14-10-2025|Комерс Сити|USA|2|1|AUS|-|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Честер|USA|2|1|PAR|1|Пријателска|13={{suboff|75}}|14=Честер (Пенсилванија)}} {{Cronopar|18-11-2025|Тампа|USA|5|1|URU|-|Пријателска|13={{subon|60}} {{yel|76}}}} {{Cronopar|28-3-2026|Атланта|USA|2|5|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Атланта|USA|0|2|PRT|-|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Шарлот|USA|3|2|SEN|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|6-6-2026|Чикаго|USA|1|2|GER|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|12-6-2026|Инглвуд|USA|4|1|PAR|2|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{suboff|72}}|14=Инглвуд (Калифорнија)|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|детали]]}} {{Cronopar|19-6-2026|Сиетл|USA|2|0|AUS|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{yel|89}} {{suboff|90+6}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|детали]]}} {{Cronopar|1-7-2026|Санта Клара (Калифорнија)|USA|2|0|BIH|1|Светско првенство|2026|Шеснаесттинафинале|13={{sent off|0|64}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|детали]]}} {{Cronopar|6-7-2026|Сиетл|USA|1|4|BEL|-|Светско првенство|2026|Осминафинале|13={{suboff|90+2}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Белгија|детали]]}} {{Cronofin|31|12}} ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] skkxic0lmdnac4811cdo0fy7arszq01 5591172 5591169 2026-07-12T19:56:25Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5591172 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21">{{soccerbase season|116944|2020|access-date=November 26, 2020}}</ref> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> [[File:Jacob Italiano Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-167.jpg|thumb|left|Балогун (десно) играјќи за САД, во дуел со [[Џејкоб Италијано]] од {{NazNB|FUrep|AUS}}]] Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 12 јуни, во првиот натпревар од [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|групната фаза]] против [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], добиен со 4-1, тој постигнал два гола први за него на Мундијалите.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.eurosport.it/calcio/mondiali/2026/show-degli-stati-uniti-4-1-al-paraguay-pulisic-scatenato-ma-infortunato-doppietta-di-balogun.-come-andata_sto23309112/story.shtml|title=Show degli Stati Uniti: 4-1 al Paraguay, doppietta di Balogun, Pulisic si ferma|sito=Eurosport|data=2026-06-13|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/mondiali-2026-usa-paraguay-risultato-cronaca-gol_113142038-202602k.shtml|title=Mondiali 2026, esordio da sogno per gli Usa: travolto il Paraguay 4-1 a Los Angeles|website=www.sportmediaset.mediaset.it|access-date=2026-06-13}}</ref> На 1 јули, тој го постигнал првиот гол во натпреварот од [[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|шеснаесттинафиналето]], добиен со 2-0 против {{NazNB|FUrep|BIH}};<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/speciale/mondiali-2026/balogun-etillman-spingono-gli-usa-bosnia-eliminata-ora-ottavi-con-il-belgio_113889501-202602k.shtml|title=Balogun e Tillman spingono gli Usa: Bosnia eliminata, ora ottavi con il Belgio|accesso=2026-07-02}}</ref> сепак, во истиот натпревар, тој бил исклучен во 64-тата минута откако добил директен црвен картон по еден опасен старт врз глуждот на босанскиот дефанзивец [[Тарик Мухаремовиќ]].<ref name=":7" /> Четири дена подоцна, неговата суспензија била укината од [[ФИФА]], со што Балогун добил можност да му биде на располагање на селекторот Почетино пред осминафиналниот натпревар на турнирот,<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/it/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-belgio-folarin-balogun-mondiali|title=Balogun ci sarà per USA-Belgio|access-date=2026-07-06}}</ref> иако таквата одлука наишла на силни критики, меѓудругото и затоа што во истата бил вмешан и [[Претседател на САД|Претседателот на САД]], [[Доналд Трамп]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ilpost.it/2026/07/06/critiche-fifa-annullamento-squalifica-balogun-mondiali/|title=Le critiche alla FIFA per l'annullamento della squalifica di Balogun ai Mondiali|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/mondiali/2026/07/06/malago-balogun-squalifica-mondiali-italia-ct-dt|title=Malagò: 'Caso Balogun ha evidente sapore politico'|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/07/06/mondiali-paradosso-balogun-trump-lo-vuole-in-campo-ma-con-la-sua-legge-non-sarebbe-mai-stato-americano-ius-soli/8440686/|title=Il paradosso Balogun, il centravanti graziato dalla Fifa: Trump lo vuole in campo, ma con la sua legge non sarebbe mai stato americano|date=2026-07-06|access-date=2026-07-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/mondo/mondiali-folarin-balogun-squalifica-commissione-ue_114078959-202602k.shtml|title=Caso Balogun, interviene la Commissione Ue: "Scelta che mina l'autonomia dello sport" {{!}} Trump: "Ho parlato con Infantino, non era fallo"|access-date=2026-07-06}}</ref> Сепак, САД и со Балогун на теренот го загубиле следниот натпревар од [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] со 4-1.<ref>{{Cite web|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/07-07-2026/usa-belgio-live-risultato-e-marcatori-mondiali.shtml|title=Balogun stecca, CdK e Lukaku asfaltano gli Usa. E Romelu balla la Trump dance. Ai quarti Belgio-Spagna|website=La Gazzetta dello Sport|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|author=Agenzia ANSA|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/speciali/mondiale-calcio-2026/2026/07/07/mondiali-flop-balogun.-gli-usa-di-trump-perdono-faccia-e-partita-con_45ee3df1-7a4c-4a14-8568-0364db27112d.html|titolo=Mondiali: Flop Balogun. Gli Usa di Trump perdono faccia e partita con il Belgio - Mondiali 2026 - Ansa.it|website=Agenzia ANSA|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.ilpost.it/flashes/belgio-stati-uniti-overturn-this-balletto-donald-trump-lukaku-le-soir-caso-balogun-infantino/|title=Il Belgio ci tiene a far sapere a Trump di aver battuto gli Stati Uniti ai Mondiali di calcio|sito=Il Post|date=2026-07-07|access-date=2026-07-07}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|USA}} {{Cronopar|15-6-2023|Парадајс|USA|3|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Semifinale|13={{suboff|74}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|18-6-2023|Парадајс|CAN|0|2|USA|1|КОНКАКАФ Лига на нации|2022-2023|Finale|13={{suboff|76}}|14=Парадајс (Невада)}} {{Cronopar|9-9-2023|Сент Луис|USA|3|0|UZB||Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Сент Пол|USA|4|0|OMA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|14-10-2023|Ист Хартфорд|USA|1|3|DEU|-|Пријателска|13={{suboff|66}}}} {{Cronopar|17-10-2023|Нешвил|USA|4|0|GHA|1|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|16-11-2023|Остин|USA|3|0|TTO|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале}} {{Cronopar|21-11-2023|Порт оф Спејн|TTO|2|1|USA|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Четвртфинале|13={{yel|83}}}} {{Cronopar|21-3-2024|Арлингтон|USA|3|1|JAM|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Полуфинале|dts|13={{suboff|63}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|24-3-2024|Арлингтон|USA|2|0|MEX|-|КОНКАКАФ Лига на нации|2023-2024|Финале|13={{subon|66}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|8-6-2024|Ландовер|USA|1|5|COL|-|Пријателска|13={{subon|72}}|14=Ландовер (Мериленд)}} {{Cronopar|12-6-2024|Орландо|USA|1|1|BRA|-|Пријателска|13={{subon|64}}|14=Орландо (Флорида)}} {{Cronopar|23-6-2024|Арлингтон|USA|2|0|BOL|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|65}}|14=Арлингтон (Тексас)}} {{Cronopar|27-6-2024|Атланта|PAN|2|1|USA|1|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|1-7-2024|Канзас Сити|USA|0|1|URU|-|Копа Америка|2024|Прва фаза|13={{suboff|41}}|14=Канзас Сити (Мисури)}} {{Cronopar|7-9-2024|Канзас Сити|USA|1|2|CAN|-|Пријателска|13={{yel|53}} {{suboff|82}}|14=Канзас Сити (Канзас)}} {{Cronopar|10-9-2024|Синсинати|USA|1|1|NZL|-|Пријателска}} {{Cronopar|6-9-2025|Харисон|USA|0|2|KOR|-|Пријателска|13={{subon|62}}|14=Харисон (Њу Џерзи)}} {{Cronopar|9-9-2025|Колумбус|USA|2|0|JPN|1|Пријателска|13={{suboff|79}}|14=Колумбус (Охајо)}} {{Cronopar|10-10-2025|Остин|USA|1|1|ECU|1|Пријателска|13={{suboff|81}}}} {{Cronopar|14-10-2025|Комерс Сити|USA|2|1|AUS|-|Пријателска|13={{subon|64}}}} {{Cronopar|15-11-2025|Честер|USA|2|1|PAR|1|Пријателска|13={{suboff|75}}|14=Честер (Пенсилванија)}} {{Cronopar|18-11-2025|Тампа|USA|5|1|URU|-|Пријателска|13={{subon|60}} {{yel|76}}}} {{Cronopar|28-3-2026|Атланта|USA|2|5|BEL|-|Пријателска|13={{suboff|71}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Атланта|USA|0|2|PRT|-|Пријателска|13={{subon|67}}}} {{Cronopar|31-5-2026|Шарлот|USA|3|2|SEN|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|6-6-2026|Чикаго|USA|1|2|GER|-|Пријателска|13={{suboff|72}}}} {{Cronopar|12-6-2026|Инглвуд|USA|4|1|PAR|2|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{suboff|72}}|14=Инглвуд (Калифорнија)|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Парагвај|детали]]}} {{Cronopar|19-6-2026|Сиетл|USA|2|0|AUS|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|13={{yel|89}} {{suboff|90+6}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д#САД - Австралија|детали]]}} {{Cronopar|1-7-2026|Санта Клара (Калифорнија)|USA|2|0|BIH|1|Светско првенство|2026|Шеснаесттинафинале|13={{sent off|0|64}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Босна и Херцеговина|детали]]}} {{Cronopar|6-7-2026|Сиетл|USA|1|4|BEL|-|Светско првенство|2026|Осминафинале|13={{suboff|90+2}}|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#САД - Белгија|детали]]}} {{Cronofin|31|12}} ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{Navboxes |bg = gold |fg = black |bordercolor = solid 1px #000; |title = Награди |list1 = {{Играч на сезоната на ФК Монако}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] lmkr7gevsnhbnmya49jep0ojcz2lljn Домашна слива 0 1399443 5590993 5590125 2026-07-12T15:28:31Z Виолетова 1975 5590993 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Fruits Prunus domestica.jpg | image_caption = | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author1=Barstow, M. |author2=Harvey-Brown, Y. |name-list-style=amp |title=''Prunus domestica'' |article-number=e.T50135950A50135957 |year=2017 |access-date=1 May 2024}}</ref> | genus = Prunus | display_parents = 2 | parent = Prunus sect. Prunus | species = domestica | authority = [[L.]] | synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Druparia insititia'' <small>Clairv.</small> * ''Druparia prunus'' <small>Clairv.</small> * ''Prunus ambigua'' <small>Salisb.</small> * ''Prunus communis'' <small>Huds.</small> * ''Prunus dumetorum'' <small>Callay</small> * ''Prunus exigua'' <small>Bechst.</small> * ''Prunus insititia'' <small>L.</small> * ''Prunus italica'' <small>Borkh.</small> * ''Prunus lutea'' <small>Bechst.</small> * ''Prunus oeconomica'' <small>Borkh.</small> * ''Prunus sativa'' <small>Rouy & Camus</small> * ''Prunus subrotunda'' <small>Bechst.</small> * ''Prunus vinaria'' <small>Bechst.</small> }} }} | synonyms_ref = <ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Prunus+domestica|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=January 27, 2014}}</ref> }} {{stack end}} '''Домашна слива''', од народот наречена '''модра слива''' ([[науч.]] ''Prunus domestica'') е вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството рози [[Рози|Rosaceae]]. Како [[Листопадни растенија|листопадно]] дрво, вклучува многу видови овошни дрвја познати како сливи, иако не сите сливи припаѓаат на овој вид. Зелените сливи и дамсоновите исто така припаѓаат на подвидовите на ''Prunus domestica''. == Опис == Типично формира голема [[грмушка]] или мало дрво. Може да биде малку трнлива, со бел цвет, кој се раѓа во рана пролет. Овалниот или сферичниот плод варира по големина, но може да биде до 8 см во пречник. Пулпата е обично слатка,<ref name="GYOF">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/growyourownfruit0000klei_w4b3/page/96/|title=Grow Your Own Fruit|last=Klein|first=Carol|publisher=[[Mitchell Beazley]]|year=2009|isbn=978-1-84533-4345|location=United Kingdom|pages=96–97}}</ref> но некои сорти се кисели. Како и сите плодови ''од Prunus'', содржи едно големо семе, обично наречено семка, кое се фрла при јадење. {{Галерија|Prunus domestica, Agde 01.jpg|Цветање|Prunus domestica s. lat. sl11.jpg|Млади листови|Fior di Prugno (bis).jpg|Цветови на пролет|Prunus domestica 44077334.jpg|Незрели плодови|Pflaumen SJ Eda 20210820 165821.jpg|Зрели плодови|}} == Таксономија == Се верувало дека хибридното потекло на видот е ''[[Трнинка|Prunus spinosa]]'' и ''[[Prunus cerasifera|Prunus&nbsp;cerasifera]].''<ref>{{Наведена книга|url=http://krishikosh.egranth.ac.in/bitstream/1/2045588/1/16908.pdf|title=The Genetics of Garden Plants|last=Crane|first=M.B.|last2=Lawrence|first2=W.J.C.|publisher=MacMillan & Co. LTD|year=1947|page=233|access-date=2017-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215084723/http://krishikosh.egranth.ac.in/bitstream/1/2045588/1/16908.pdf|archive-date=2017-12-15}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Our Plums/Les Pruniers de chez nous|last=Khanizadeh, S.|last2=Cousineau, J.|publisher=Agriculture and Agri-Food Canada/Agriculteur et Agroalimentaire Canada|year=2000|isbn=978-0-660-61568-4}}</ref> === Подвидови === Кален ''и др.'' (1995) препознаваат три подвида, преку научни студии фаворизираат пофино раздвојување: Подвидовите лесно се вкрстуваат, така што можат да се најдат бројни средни форми. == Употреба == Пулпата се јаде<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Trees: Eastern Region|last=Little|first=Elbert L.|publisher=Knopf|year=1980|isbn=0-394-50760-6|location=New York|page=498}}</ref> и обично слатка, иако некои сорти се кисели и бараат готвење со шеќер за да бидат вкусни. Сливите се одгледуваат комерцијално во овоштарници, но современите подлоги, заедно со самоплодните сорти, методите на дресура и кастрење, овозможуваат одгледување на поединечни сливи на релативно мали простори. Нивното рано цветање и плодоносење значи дека им е потребно заштитено место подалеку од мразови и студени ветрови.<ref name="GYOF">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/growyourownfruit0000klei_w4b3/page/96/|title=Grow Your Own Fruit|last=Klein|first=Carol|publisher=[[Mitchell Beazley]]|year=2009|isbn=978-1-84533-4345|location=United Kingdom|pages=96–97}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKlein2009">Klein, Carol (2009). </cite></ref> Повеќето сушени сливи се прават од плодови од овој вид. == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * {{Викивидови-ред}} * {{PFAF|Prunus domestica}} * {{PFAF|Prunus insititia}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Видови без доволно податоци според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qy3ve9t5k0lj5o8ohflcnjrsoz2rxi1 Prunus insititia 0 1399445 5590987 5590122 2026-07-12T15:25:52Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1353750158|Damson]]“ 5590987 wikitext text/x-wiki ''[[Домашна слива|Prunus domestica]]'' subsp. ''insititia'', или само ''Prunus insititia'' ― јадливо овошје, подвид на сливата, чии плодови се мали, [[Овал (геометрија)|јајцевидни]], и се широко користени за кулинарски цели, особено за џемови. Точното потекло на ''Prunus domestica'' subsp. ''insititia'' не е познато со сигурност. Често се смета дека овој вид настанал преку диви вкрстувања, веројатно во [[Мала Азија]], помеѓу трнинка, ''[[Prunus spinosa]]'', и сливата џанка, ''[[Prunus cerasifera]]''.<ref name="woldring535">{{Harvp|Woldring|1998}}</ref> Овој вид бил донесен во [[Тринаесет колонии|американските колонии]] од [[Англија|англиските]] доселеници пред [[Американска револуција|Американската револуција]]. Се сметало дека подобро напредува во континенталниот дел на [[Соединети Американски Држави|САД]] отколку другите европски сорти сливи; многу од најраните споменувања на европските сливи во американските градини се однесуваат на овој вид. Ова било омилено дрво на раните колонисти, а денес може да се најде како расте диво во држави како што е [[Ајдахо]]. == Бела слива == Иако поголемиот дел од сортите на овој вид се сино-црни или виолетови по боја, постојат барем две сега ретки форми на „бела слива“, обете имаат зелена или жолто-зелена кора. Националната колекција на овошје има додатоци на бела слива од овој вид<ref name="nfc1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalfruitcollection.org.uk/full2.php?id=8364&&fruit=plum|title=White Damson (Sergeant)|work=National Fruit Collection UK|accessdate=9 May 2012}}</ref><ref name="nfc2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalfruitcollection.org.uk/full2.php?id=8365&&fruit=plum|title=White Damson (Taylor)|work=National Fruit Collection UK|accessdate=9 May 2012}}</ref> кои можеби првпат се споменати во 1620-ти години. == Употреба == [[Податотека:Various_Bottles_of_Slivovitz.jpg|десно|мини|[[Сливовица]] е дестилиран пијалак направен од овие сливи.]] == Наводи == {{Наводи|24em}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Prunus domestica subsp. insititia|''Prunus domestica'' subsp. ''insititia''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Ирска]] [[Категорија:Флора на Велс]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Англија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 72kxjz1d9jz6yibs7ytwp1qcp8q67bz 5590989 5590987 2026-07-12T15:26:41Z Виолетова 1975 5590989 wikitext text/x-wiki '''''[[Домашна слива|Prunus domestica]]'' subsp. ''insititia''''', или само '''''Prunus insititia''''' ― јадливо овошје, подвид на сливата, чии плодови се мали, [[Овал (геометрија)|јајцевидни]], и се широко користени за кулинарски цели, особено за џемови. Точното потекло на ''Prunus domestica'' subsp. ''insititia'' не е познато со сигурност. Често се смета дека овој вид настанал преку диви вкрстувања, веројатно во [[Мала Азија]], помеѓу трнинка, ''[[Prunus spinosa]]'', и сливата џанка, ''[[Prunus cerasifera]]''.<ref name="woldring535">{{Harvp|Woldring|1998}}</ref> Овој вид бил донесен во [[Тринаесет колонии|американските колонии]] од [[Англија|англиските]] доселеници пред [[Американска револуција|Американската револуција]]. Се сметало дека подобро напредува во континенталниот дел на [[Соединети Американски Држави|САД]] отколку другите европски сорти сливи; многу од најраните споменувања на европските сливи во американските градини се однесуваат на овој вид. Ова било омилено дрво на раните колонисти, а денес може да се најде како расте диво во држави како што е [[Ајдахо]]. == Бела слива == Иако поголемиот дел од сортите на овој вид се сино-црни или виолетови по боја, постојат барем две сега ретки форми на „бела слива“, обете имаат зелена или жолто-зелена кора. Националната колекција на овошје има додатоци на бела слива од овој вид<ref name="nfc1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalfruitcollection.org.uk/full2.php?id=8364&&fruit=plum|title=White Damson (Sergeant)|work=National Fruit Collection UK|accessdate=9 May 2012}}</ref><ref name="nfc2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalfruitcollection.org.uk/full2.php?id=8365&&fruit=plum|title=White Damson (Taylor)|work=National Fruit Collection UK|accessdate=9 May 2012}}</ref> кои можеби првпат се споменати во 1620-ти години. == Употреба == [[Податотека:Various_Bottles_of_Slivovitz.jpg|десно|мини|[[Сливовица]] е дестилиран пијалак направен од овие сливи.]] == Наводи == {{Наводи|24em}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Prunus domestica subsp. insititia|''Prunus domestica'' subsp. ''insititia''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Ирска]] [[Категорија:Флора на Велс]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Англија]] [[Категорија:Флора на Европа]] qzhknd7owqrpzn72o1t07s3xy9rp3yd 5590995 5590989 2026-07-12T15:30:31Z Виолетова 1975 5590995 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Prunus insititia | image = Damson plum fruit.jpg | image_caption = Зрели плодови | genus = Prunus | display_parents = 2 | parent = Prunus sect. Prunus | species = domestica | subspecies = insititia | authority = ([[L.]]) [[C.K.Schneid.]] }} '''Prunus insititia''', наречена и '''магарешка слива''' ― јадливо овошје, подвид на домашната слива (''[[Prunus domestica]]'' subsp. ''insititia''), чии плодови се мали, [[Овал (геометрија)|јајцевидни]], и се широко користени за кулинарски цели, особено за џемови. Точното потекло на ''Prunus domestica'' subsp. ''insititia'' не е познато со сигурност. Често се смета дека овој вид настанал преку диви вкрстувања, веројатно во [[Мала Азија]], помеѓу трнинка, ''[[Prunus spinosa]]'', и сливата џанка, ''[[Prunus cerasifera]]''.<ref name="woldring535">{{Harvp|Woldring|1998}}</ref> Овој вид бил донесен во [[Тринаесет колонии|американските колонии]] од [[Англија|англиските]] доселеници пред [[Американска револуција|Американската револуција]]. Се сметало дека подобро напредува во континенталниот дел на [[Соединети Американски Држави|САД]] отколку другите европски сорти сливи; многу од најраните споменувања на европските сливи во американските градини се однесуваат на овој вид. Ова било омилено дрво на раните колонисти, а денес може да се најде како расте диво во држави како што е [[Ајдахо]]. == Бела слива == Иако поголемиот дел од сортите на овој вид се сино-црни или виолетови по боја, постојат барем две сега ретки форми на „бела слива“, обете имаат зелена или жолто-зелена кора. Националната колекција на овошје има додатоци на бела слива од овој вид<ref name="nfc1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalfruitcollection.org.uk/full2.php?id=8364&&fruit=plum|title=White Damson (Sergeant)|work=National Fruit Collection UK|accessdate=9 May 2012}}</ref><ref name="nfc2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationalfruitcollection.org.uk/full2.php?id=8365&&fruit=plum|title=White Damson (Taylor)|work=National Fruit Collection UK|accessdate=9 May 2012}}</ref> кои можеби првпат се споменати во 1620-ти години. == Употреба == [[Податотека:Various_Bottles_of_Slivovitz.jpg|десно|мини|[[Сливовица]] е дестилиран пијалак направен од овие сливи.]] == Наводи == {{Наводи|24em}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Prunus domestica subsp. insititia|''Prunus domestica'' subsp. ''insititia''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Ирска]] [[Категорија:Флора на Велс]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Англија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 4zpsmza7nua02tprcgv1sz7gsqdxb20 Банскобистрички Крај 0 1399479 5591153 5590432 2026-07-12T19:16:56Z Gurther 105215 5591153 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=Банскобистрички Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=607581|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-BC|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=2046|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1=|blank1_name_sec1=|blank1_info_sec1=|blank2_name_sec1=|blank2_info_sec1=<!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 -->|elevation_min_m=135|elevation_m=|native_name=Banskobystrický kraj|mapsize=|native_name_lang=словачки<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->|settlement_type=[[Краеви во Словачка|Крај]]|image_flag=Banskobystricky vlajka.svg|flag_size=|image_shield=Coat of Arms of Banská Bystrica Region.svg|shield_size=|image_map=Banskobystricky kraj in Slovakia.svg|map_alt=|area_total_km2=9453.96|map_caption=Банскобистрички Крај|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Словачка]]|seat_type=Главен град|seat=[[Банска Бистрица]]|leader_title=Управник|leader_name=Ондреј Лунтер|area_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|website={{URL|https://www.bbsk.sk/}}}} '''Банскобистрички Крај''' ({{Langx|sk|Banskobystrický kraj}}) ― еден од осумте [[Краеви во Словачка|краеви]] во [[Словачка]]. Тој е најголем од осумте краеви по површина и има помала густина на население од кој било друг крај. Банскобистричкиот Крај е основан во 1923 година, а сегашните граници биле воспоставени во 1996 година. Се состои од 13 окрузи и 514 општини, од кои 24 имаат градски статус. Неговото седиште е истоимениот град [[Банска Бистрица]], кој е воедно и најголемиот град во крајот. Други важни градови се [[Зволен]] и [[Лученец]]. == Демографија == {{SK|pop}} == Административна поделба == Банскобистричкиот Крај се состои од 13 окрузи ({{langx|sk|okresy}}): * Округ Банска Бистрица (''Banská Bystrica'') * Округ Банска Штјавница (''Banská Štiavnica'') * Округ Брезно (''Brezno'') * Округ Велки Кртиш (''Veľký Krtíš'') * Округ Детва (''Detva'') * Округ Зволен (''Zvolen'') * Округ Жарновица (''Žarnovica'') * Округ Жар над Хроном (''Žiar nad Hronom'') * Округ Крупина (''Krupina'') * Округ Лученец (''Lučenec'') * Округ Полтар (''Poltár'') * Округ Ревуца (''Revúca'') * Округ Римавска Собота (''Rimavská Sobota'') == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|title=The Encyclopaedia of Slovakia and the Slovaks|last=Kopa|first=Ľudovít|publisher=[http://www.encyclopaedia.sk/english.htm Encyclopaedic Institute of the Slovak Academy of Sciences]|year=2006|isbn=80-224-0925-1|edition=|location=Bratislava, Slovakia|display-authors=etal}} == Надворешни врски == * [https://www.bbsk.sk/ Banskobystrický samosprávny kraj] Службена мрежна страница {{Словачка-гео-никулец}} {{Краеви во Словачка}} [[Категорија:Банскобистрички Крај| ]] [[Категорија:Краеви во Словачка]] lub22g04qjb320rjr14g8bhmxqvr3vl Лисна дршка 0 1399524 5590922 5590921 2026-07-12T12:03:27Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5590922 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pyrus_calleryana_leaf_1.jpg|десно|мини|303x303пкс|Лист од ''Pyrus calleryana'' со лисна петелка]] '''Лисна петелка'''<ref>{{ДРМЈ|петелка}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|петелка}}</ref> или '''лисна дршка''' ({{langx|lat|petiola}}) — дршка што го прицврстува [[Лист|листот]] за гранчињата, гранките или стеблата на растението. Поимите петиолатни и апетиолатни се применуваат, соодветно, на лисја со и без петелки. == Опис == [[Податотека:Crimson_Red_Rhubarb.JPG|мини|Собрани лисни петелки од рабарбара заедно со листовите]] [[Податотека:Acacia_koa_with_phyllode_between_the_branch_and_the_compound_leaves.JPG|десно|мини|220x220пкс|''<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Acacia_koa" rel="mw:ExtLink" title="Acacia koa" class="cx-link" data-linkid="14">Acacia koa</a>'' со филод помеѓу гранката и [[Лист|сложените листови]]]] [[Податотека:繁花薯豆_Elaeocarpus_multiflorus_20220911103816_01.jpg|мини|200x200пкс|Пулвини на двата краја на петелките на ''[[Elaeocarpus multiflorus]]'']] Дршка или петелка е делот што го прицврстува листот за остатокот од растението.<ref name="Beentje-2010">{{Наведена книга|title=The Kew plant glossary|last=Beentje|first=H.|publisher=Kew Publishing|year=2010|isbn=9781842464229|location=London}}</ref> {{Rp|87}}<ref name="Mauseth-2003">{{Наведена книга|title=Botany: An Introduction to Plant Biology|last=Mauseth|first=James D|publisher=Jones & Bartlett Learning|year=2003|isbn=0-7637-2134-4}}</ref> {{Rp|171}} Кај некои видови, петелката може да го врти листот за да биде свртен кон сонцето, со што се оптимизира изложеноста на сончева светлина.<ref name="Capon-2022">{{Наведена книга|url=https://www.hachettebookgroup.com/titles/brian-capon/botany-for-gardeners-fourth-edition/9781643261430/?lens=timber-press|title=Botany for Gardeners: An Introduction to the Science of Plants|last=Capon|first=Brian|date=July 2022|publisher=Timber Press|isbn=978-1643261430|edition=4|location=Portland|access-date=2023-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230927235634/https://www.hachettebookgroup.com/titles/brian-capon/botany-for-gardeners-fourth-edition/9781643261430/?lens=timber-press|archive-date=2023-09-27}}</ref> <ref name="TAFE NSW">{{Наведена мрежна страница|url=https://sielearning.tafensw.edu.au/floristry/References/Parts%20of%20a%20leaf.htm|title=Parts of a leaf|work=TAFE NSW|publisher=New South Wales Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20200623084019/https://sielearning.tafensw.edu.au/floristry/References/Parts%20of%20a%20leaf.htm|archive-date=2020-06-23|accessdate=2020-06-22}}</ref> Кај листовите со петелки, дршката на листот може да биде долга (како кај листовите од целер и рабарбара) или кратка (на пр. босилек). Кога е целосно отсутна, [[Лиска (лист)|лиската]] се прицврстува непосредно на стеблото и листот се нарекува [[Сесилност|седечки]] или апетиолатен. Потпетелните листови имаат многу кратки петелки и може да изгледаат неподвижно.<ref name="Mauseth-2003"/> {{Rp|157}}Семејството на метли, [[Orobanchaceae]], е пример за [[таксон]] во кој листовите се секогаш неподвижни.<ref name="Stace-2010">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9780521707725|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|author-link=}}</ref> {{Rp|639}} Кај некои други растителни групи, како што е родот ''[[Veronica (растение))]]'', кај различни видови може да се појават листови со петелки и седечки листови.<ref name="Stace-2010" /> {{Rp|584}} Кај тревите ([[Треви|Poaceae]]), листовите се апетиолни (без дршки), но [[Лиска (лист)|лиската]] на листот може да се стесни на спојот со обвивката на листот за да се образува [[псевдопетелка]], како кај ''Pseudosasa japonica''.<ref name="Heywood-2007">{{Наведена книга|title=Flowering plant families of the world|last=Heywood|first=V.H.|last2=Brummitt|first2=R.K.|last3=Culham|first3=A.|last4=Seberg|first4=O.|publisher=Firefly Books|year=2007|isbn=9781554072064|location=New York}}</ref> {{Rp|391}} Кај растенијата со [[Лист|сложени листови]], ливчињата се прикачени во продолжение на петелката наречена [[рахис]].<ref name="Beentje-2010"/>{{Rp|98}} Секое ливче може да биде прикачено на рахисот со кратко стебло наречено петелкиче (мала петелка).<ref name="Beentje-2010" /> {{Rp|87}}Може да има надуени делови на двата краја од петелката познати како пулвина (еднина = pulvinus)<ref name="Beentje-2010" /> {{Rp|97}}кои се составени од флексибилно ткиво кое овозможува движење на листот. Пулвините се чести кај [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Бобови|Fabaceae]] и семејството Marantaceae. Кај некои растенија, петелките се сплескани и проширени и стануваат филоиди (исто така познати како филодии или кладофили), а вистинските листови може да бидат намалени или отсутни. Така, филоидите почнуваат да ги извршуваат функциите на листот. Филоидите се чести во [[Род (биологија)|родот]] ''[[Акација|Acacia]]'', особено во австралискиот вид, кој некогаш се наоѓал во подродот ''Acacia'' ''Phyllodineae'' . Кај ''Acacia koa'', филодите се кожести и дебели, што му овозможува на дрвото да преживее стресни средини. Петелката им овозможува на делумно потопените [[Водно растение|хидрофити]] да имаат лисја што лебдат на различни длабочини, при што петелката е помеѓу јазолот и стеблото. == Употреба == Кај растенија како што се [[рабарбара]] (''Rheum rhabarbarum''), [[целер]] (''[[Целер|Apium graveolens]]''), [[Артичока|артичоки]] и кардуни (''Cynara cardunculus''), дршките се одгледуваат како јадливи култури. Дршките на рабарбарата растат непосредно од [[Ризом|ризомот]] и го даваат листот на својот крај. Ботанички, се категоризира како зеленчук, но кулинарски, почесто се користи како овошје.<ref>{{Наведена книга|title=Rhubarb: The Wondrous Drug|last=Foust|first=Clifford M.|publisher=Princeton University Press|year=1992|isbn=0-691-08747-4|location=Princeton}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://highaltituderhubarb.com/|title=High Altitude Rhubarb|work=Highaltituderhubarb.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220530212249/https://highaltituderhubarb.com/|archive-date=30 May 2022|accessdate=9 June 2022}}</ref> == Поврзано == * [[Цветна дршка]] * [[Прилисник]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Cite Collier's|wstitle=Petiole}} [[Категорија:Растителна морфологија]] ayaxvr2t79v0dt4rfh8b33ifz59id1f Разговор:Лисна дршка 1 1399525 5590923 2026-07-12T12:03:40Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590923 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Лисна петелка 0 1399526 5590924 2026-07-12T12:04:44Z P.Nedelkovski 47736 Пренасочување кон [[Лисна дршка]] 5590924 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Лисна дршка]] bhoh4ldhi2rjcywsacea8mv5hfljuh7 Николица 0 1399527 5590929 2026-07-12T12:14:51Z SpectralWiz 106165 Создадена страница со: {{Инфокутија Место во Албанија |type = v |official_name = Николица | native_name = Nikolicë |image_flag = |image_shield = |image_skyline = |image_caption = |image_location = |county = [[Горица (област)|Горичка]] |municipality = [[Девол (општина)|Девол]] |municunit = Божиград |leader_name... 5590929 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Албанија |type = v |official_name = Николица | native_name = Nikolicë |image_flag = |image_shield = |image_skyline = |image_caption = |image_location = |county = [[Горица (област)|Горичка]] |municipality = [[Девол (општина)|Девол]] |municunit = Божиград |leader_name = |leader_party = |coordinates = {{coord|40|28|29|N|20|48|35|E|type:adm1st_region:AL_dim:100000|display=inline,title}} |latd=40|latm=28|lats=29|latNS=N |longd=20|longm=48|longs=35|longEW=E |elevation = 1230 |elevation_min = |elevation_max = |area_total = |population_as_of = |population_total = |population_unit = |postal_code = |area_code = |car_plates = DV |website = }} '''Николица''' или '''Никулица<ref name=":1">{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Vlasite_na_Balkanot/l7keAAAAMAAJ|title=Власите на Балканот|last=Трпковски-Трпку|first=Вангел Ј.|publisher=Здружение пријатели на Власите од родниот крај „Питу Гули“|year=1986|location=Скопје|pages=56}}</ref>''' ({{Langx|sq|Nikolicë}} или ''Nikolica'') — село во општината [[Девол]] на [[Горица (област)|Горичката област]], југоисточна [[Албанија]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во извориштето на реката [[Девол (река)|Девол]], околу 15 км јужно од [[Горица (Албанија)|Горица]], во подножјето на Лофка (1.877 м), северно продолжение на [[Грамошта]], на надморска височина од 1.230 м.<ref>{{Генштаб}}</ref><ref>[https://www.geonames.org/782185/nikolice.html Николица (782185)] — GeoNames</ref> Низ селото тече истоимена река.<ref name=":1" /> == Историја == Селото во пишаните извори за првпат се споменува во опширен пописен [[дефтер]] од 1530 г. под името ''Николиче'', [[Спахија|спахиски]] [[тимар]], со 19 христијански домаќинства.<ref>{{Дефтер 1530|116}}</ref> Помеѓу XVI и XVII век, Николица била еден од важните [[Власите во Албанија|влашки]] трговски градови на Грамошта.<ref name=":2">Даскалов, Георги, Армъните в Гърция, Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, София, 2005, стр.30</ref> Претставувал [[Металургија|металуршки]] центар, од кој произлегле надарени [[Кујунџија|кујунџии]] и [[Златарски занает|златари]].<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Според Вангел Трпковски-Трпку, градот броел дури 5.000 куќи, но овој број е најверојатно преувеличен.<ref name=":1" /> Кон крајот на XVIII век, за време на судирот на [[Али-паша Јанински]] и други албански феудалци со централната власт, градот бил наполно опустошен, а мештаните се раселиле по целиот [[Балкан]]. Уништувањето на Николица и [[Линотопи]] е опеано во влашките народни песни.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vlahoi.net/politismos/to-linotopi-kai-oi-zografoi-tou.html|title=Το Λινοτόπι και οι ζωγράφοι του|last=Σιώκης|first=Νικόλαος|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707235202/http://www.vlahoi.net/politismos/to-linotopi-kai-oi-zografoi-tou.html|archive-date=7 јули 2015|accessdate=12 јули 2026}}</ref> Епирскиот хроничар [[Панајотис Араванитос]] („Етнографска карта на Епир“) го посочува населението на ''Николица'' (Nikolitsa) како Албанци.<ref>{{cite book|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ethnographic_map_of_Epirus,_based_on_P._Aravandinos,_1878.jpg|title=Etnographische karte von Epirus|last=Aravandinos|first=P|publisher=D. Reimer|year=1878|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=Berlin|pages=|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=de}}</ref> Во XIX век Николица било албанско село во Горичката Каза на [[Горички Санџак|Горичкиот Санџак]]. При неговата обиколка на областа во 1889 година, [[Густав Вајганд]] забележал дека селата Николица и Линотопи биле населени со неколку семејства на албански овчари.<ref name=":0" /> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, ''Николица'' е претставена како чисто албанско село во [[Горичка Каза|Горичката Каза]] на [[Горички Санџак|Горичкиот Санџак]] со 25 куќи.<ref>{{Битолски вилает|86}}</ref> Сè до 2015 г. селото било во состав на [[Божиград|Општина Божиград]]. == Наводи == {{Наводи}} {{Девол}} [[Категорија:Девол]] ihlcqztn4m51sej6zwpfrf26jfrsmry 5590933 5590929 2026-07-12T12:21:50Z SpectralWiz 106165 5590933 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Албанија |type = v |official_name = Николица | native_name = Nikolicë |image_flag = |image_shield = |image_skyline = |image_caption = |image_location = |county = [[Горица (област)|Горичка]] |municipality = [[Девол (општина)|Девол]] |municunit = Божиград |leader_name = |leader_party = |coordinates = {{coord|40|28|29|N|20|48|35|E|type:adm1st_region:AL_dim:100000|display=inline,title}} |latd=40|latm=28|lats=29|latNS=N |longd=20|longm=48|longs=35|longEW=E |elevation = 1230 |elevation_min = |elevation_max = |area_total = |population_as_of = |population_total = |population_unit = |postal_code = |area_code = |car_plates = DV |website = }} '''Николица''' или '''Никулица<ref name=":1">{{Наведена книга|url=https://www.google.mk/books/edition/Vlasite_na_Balkanot/l7keAAAAMAAJ|title=Власите на Балканот|last=Трпковски-Трпку|first=Вангел Ј.|publisher=Здружение пријатели на Власите од родниот крај „Питу Гули“|year=1986|location=Скопје|pages=56}}</ref>''' ({{Langx|sq|Nikolicë}} или ''Nikolica'') — село во општината [[Девол]] на [[Горица (област)|Горичката област]], југоисточна [[Албанија]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во извориштето на реката [[Девол (река)|Девол]], околу 15 км јужно од [[Горица (Албанија)|Горица]], во подножјето на Лофка (1.877 м), северно продолжение на [[Грамошта]], на надморска височина од 1.230 м.<ref>{{Генштаб}}</ref><ref>[https://www.geonames.org/782185/nikolice.html Николица (782185)] — GeoNames</ref> Низ селото тече истоимена река.<ref name=":1" /> == Историја == Селото во пишаните извори за првпат се споменува во опширен пописен [[дефтер]] од 1530 г. под името ''Николиче'', [[Спахија|спахиски]] [[тимар]], со 19 христијански домаќинства.<ref>{{Дефтер 1530|116}}</ref> Помеѓу XVI и XVII век, Николица била еден од важните [[Власите во Албанија|влашки]] трговски градови на Грамошта.<ref name=":2">Даскалов, Георги, Армъните в Гърция, Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, София, 2005, стр.30</ref> Претставувал [[Металургија|металуршки]] центар, од кој произлегле надарени [[Кујунџија|кујунџии]] и [[Златарски занает|златари]].<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Според Вангел Трпковски-Трпку, градот броел дури 5.000 куќи, но овој број е најверојатно преувеличен.<ref name=":1" /> Кон крајот на XVIII век, за време на судирот на [[Али-паша Јанински]] и други албански феудалци со централната власт, градот бил наполно опустошен, а мештаните се раселиле по целиот [[Балкан]]. Уништувањето на Николица и [[Линотопи]] е опеано во влашките народни песни.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vlahoi.net/politismos/to-linotopi-kai-oi-zografoi-tou.html|title=Το Λινοτόπι και οι ζωγράφοι του|last=Σιώκης|first=Νικόλαος|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707235202/http://www.vlahoi.net/politismos/to-linotopi-kai-oi-zografoi-tou.html|archive-date=7 јули 2015|accessdate=12 јули 2026}}</ref> Епирскиот хроничар [[Панајотис Араванитос]] („Етнографска карта на Епир“) го посочува населението на ''Николица'' (Nikolitsa) како албанско.<ref>{{cite book|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ethnographic_map_of_Epirus,_based_on_P._Aravandinos,_1878.jpg|title=Etnographische karte von Epirus|last=Aravandinos|first=P|publisher=D. Reimer|year=1878|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=Berlin|pages=|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=de}}</ref> Во XIX век Николица било албанско село во Горичката Каза на [[Горички Санџак|Горичкиот Санџак]]. При неговата обиколка на областа во 1889 година, [[Густав Вајганд]] забележал дека селата Николица и Линотопи биле населени со неколку семејства на албански овчари.<ref name=":0" /> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, ''Николица'' е претставена како чисто албанско село во [[Горичка Каза|Горичката Каза]] на [[Горички Санџак|Горичкиот Санџак]] со 25 куќи.<ref>{{Битолски вилает|86}}</ref> Сè до 2015 г. селото било во состав на [[Божиград|Општина Божиград]]. == Наводи == {{Наводи}} {{Девол}} [[Категорија:Девол]] 538zb07sulueby5rkum39ssbh9th0b1 Aristolochia 0 1399528 5590931 2026-07-12T12:19:33Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354822176|Aristolochia]]“ 5590931 wikitext text/x-wiki '''''Aristolochia''''' ― род со над 500 видови од семејството копитници, [[Aristolochiaceae]]. == Опис == Видовите на ''Aristolochia'' се зимзелени и листопадни лијани (дрвенести лози) и тревни [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]]. Мазното [[стебло]] е исправено или донекаде извиткано. Едноставните [[Лист|листови]] се наизменични и срцевидни, мембранозни, растат на лисните стебла. Нема [[Прилисник|прилисници]]. [[Цвет|Цветовите]] се надуени и сферични во основата, продолжувајќи како долг [[околуцветник]], завршувајќи со јазичест, светло обоен лобус. Нема [[венечно ливче]]. [[Податотека:Aristolochic_acid.png|мини|[[Аристолохична киселина]], главниот токсин на видовите ''Aristolochia'']] == Избрани видови == Базата на податоци за флора ''[[Plants of the World Online|„Plants of the World Online“]]'' прифаќа 554 видови од јули 2025 година. Следново е избор на попознати видови: == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Wiktionarypar}} * Слики од [http://www.chilebosque.cl/herb/archil.html ''Aristolochia chilensis''] и [http://www.chilebosque.cl/herb/arbrid.html ''Aristolochia bridgesii''] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Ползавци]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Копитници]] 3k9bomt21r5ydnghk3d2lfw6kaygm9f 5590934 5590931 2026-07-12T12:23:06Z Виолетова 1975 5590934 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Round-leaved Birthwort (Aristolochia rotunda) (14199253496).jpg | image_caption = ''[[Aristolochia rotunda]]'', the [[type species]] of ''Aristolochia'' | taxon = Aristolochia | authority = [[L.]]<ref name="POWO">{{cite POWO |title=''Aristolochia'' L. |id= 330834-2 |access-date=2025-07-17}}</ref> | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Над 500, види текст | synonyms = ''Hocquartia'' <small>Dum.</small> <br/>''Holostylis'' <small>Duch., Ann. Sci. Nat., Bot. sér. 4, 2: 33, t. 5. 1854.</small> <br/>''Isotrema'' <small>Raf. (disputed)</small> }} '''''Aristolochia''''' ― род со над 500 видови од семејството копитници, [[Aristolochiaceae]]. == Опис == Видовите на ''Aristolochia'' се зимзелени и листопадни лијани (дрвенести лози) и тревни [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]]. Мазното [[стебло]] е исправено или донекаде извиткано. Едноставните [[Лист|листови]] се наизменични и срцевидни, мембранозни, растат на лисните стебла. Нема [[Прилисник|прилисници]]. [[Цвет|Цветовите]] се надуени и сферични во основата, продолжувајќи како долг [[околуцветник]], завршувајќи со јазичест, светло обоен лобус. Нема [[венечно ливче]]. [[Податотека:Aristolochic_acid.png|мини|[[Аристолохична киселина]], главниот токсин на видовите ''Aristolochia'']] == Избрани видови == Базата на податоци за флора ''[[Plants of the World Online]]'' прифаќа 554 видови од јули 2025 година. Следново е избор на попознати видови: * ''[[Aristolochia acuminata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aristolochia arborea]]'' [[Image:Aristolochoia arborea0.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia arborea]]'' ]] * ''[[Aristolochia baetica]]'' * ''[[Aristolochia boosii]]'' * ''[[Aristolochia bracteolata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aristolochia californica]]'' <small>Torr.</small> * ''[[Aristolochia cauliflora]]'' <small>Ule</small> [[File:Aristolochia chilensis (8640786996) (2).jpg|thumb|''[[Aristolochia chilensis]]'']] * ''[[Aristolochia chilensis]]'' <small>Bridges ex Lindl.</small> * ''[[Aristolochia clematitis]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia contorta]]'' * ''[[Aristolochia cucurbitifolia]]'' <small>[[Hayata]]</small> * ''[[Aristolochia cucurbitoides]]'' <small>C.F.Liang</small> * ''[[Aristolochia delavayi]]'' <small>[[Franch.]]</small> * ''[[Aristolochia didyma]]'' * ''[[Aristolochia eriantha]]'' * ''[[Aristolochia esperanzae]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Aristolochia fimbriata]]'' * ''[[Aristolochia gibertii]]'' * ''[[Aristolochia gigantea]]'' <small>Mart.</small> * ''[[Aristolochia grandiflora]]'' <small>Sw.</small> * ''[[Aristolochia hainanensis]]'' <small>[[Merr.]]</small> * ''[[Aristolochia indica]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia labiata]]'' <small>Willd.</small> [[Image:Aristolochia labiata.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia labiata]]'']] * ''[[Aristolochia lindneri]]'' [[Image:Aristolochia lindneri6.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia lindneri]]'']] * ''[[Aristolochia littoralis]]'' <small>D.Parodi</small> * ''[[Aristolochia longa]]'' * ''[[Aristolochia macrophylla]]'' <small>Lam.</small> [[Image:Aristolochia macrophylla on tree.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia macrophylla]]'']] * ''[[Aristolochia macroura]]'' * ''[[Aristolochia nana]]'' [[Image:Aristolochia pontica 2.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia pontica]]'']] [[File:Aristolochia sempervirens Blüte.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia sempervirens]]'']] * ''[[Aristolochia maxima]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Aristolochia obliqua]]'' <small>S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia paecilantha]]'' * ''[[Aristolochia pistolochia]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia pontica]]'' * ''[[Aristolochia quangbinhensis]]'' * ''[[Aristolochia ringens]]'' <small>Vahl</small> * ''[[Aristolochia rotunda]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia scytophylla]]'' <small>S.M.Hwang & D.L.Chen</small> * ''[[Aristolochia sempervirens]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia serpentaria]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia sipho]]'' <small>[[L'Hér.]]</small> * ''[[Aristolochia stevensii ]]'' <small>Barringer</small> * ''[[Aristolochia tagala]]'' &ndash; Indian birthwort * ''[[Aristolochia thwaitesii]]'' <small>Hook</small> * ''[[Aristolochia tomentosa]]'' <small>Sims</small> * ''[[Aristolochia tricaudata]]'' * ''[[Aristolochia trilobata]]'' * ''[[Aristolochia tuberosa]]'' <small>C.F.Liang & S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia utriformis]]'' <small>S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia watsonii]]'' <small>Woot. & Standl.</small> * ''[[Aristolochia westlandii]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Aristolochia yunnanensis]]'' <small>[[Adrien René Franchet|Franch.]]</small><ref name="GRINSpecies">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?970 |title=GRIN Species Records of ''Aristolochia'' |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2011-01-08}}</ref> <gallery> Image:Aristolochia eriantha1.jpg|''[[Aristolochia eriantha]]'' Image:Aristolochia gibertii.jpg|''[[Aristolochia gibertii]]'' File:Gespensterpflanze (Aristolochia grandiflora) (14522217697).jpg|''[[Aristolochia gigantea]]'' File:Starr 010420-0105 Aristolochia littoralis.jpg|''[[Aristolochia littoralis]]'' File:Aristolochiaceae - Aristolochia littoralis.JPG|''[[Aristolochia littoralis]]'' Image:Aristolochia pistolochia flor.jpg|''[[Aristolochia pistolochia]]'' Image:Aristolochia maxima2.jpg|''[[Aristolochia maxima]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Wiktionarypar}} * Слики од [http://www.chilebosque.cl/herb/archil.html ''Aristolochia chilensis''] и [http://www.chilebosque.cl/herb/arbrid.html ''Aristolochia bridgesii''] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Ползавци]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Копитници]] gy8ilt4u56o6gjmy0epvvcefmwjd5t1 5590935 5590934 2026-07-12T12:23:41Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски */ 5590935 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Round-leaved Birthwort (Aristolochia rotunda) (14199253496).jpg | image_caption = ''[[Aristolochia rotunda]]'', the [[type species]] of ''Aristolochia'' | taxon = Aristolochia | authority = [[L.]]<ref name="POWO">{{cite POWO |title=''Aristolochia'' L. |id= 330834-2 |access-date=2025-07-17}}</ref> | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Над 500, види текст | synonyms = ''Hocquartia'' <small>Dum.</small> <br/>''Holostylis'' <small>Duch., Ann. Sci. Nat., Bot. sér. 4, 2: 33, t. 5. 1854.</small> <br/>''Isotrema'' <small>Raf. (disputed)</small> }} '''''Aristolochia''''' ― род со над 500 видови од семејството копитници, [[Aristolochiaceae]]. == Опис == Видовите на ''Aristolochia'' се зимзелени и листопадни лијани (дрвенести лози) и тревни [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]]. Мазното [[стебло]] е исправено или донекаде извиткано. Едноставните [[Лист|листови]] се наизменични и срцевидни, мембранозни, растат на лисните стебла. Нема [[Прилисник|прилисници]]. [[Цвет|Цветовите]] се надуени и сферични во основата, продолжувајќи како долг [[околуцветник]], завршувајќи со јазичест, светло обоен лобус. Нема [[венечно ливче]]. [[Податотека:Aristolochic_acid.png|мини|[[Аристолохична киселина]], главниот токсин на видовите ''Aristolochia'']] == Избрани видови == Базата на податоци за флора ''[[Plants of the World Online]]'' прифаќа 554 видови од јули 2025 година. Следново е избор на попознати видови: * ''[[Aristolochia acuminata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aristolochia arborea]]'' [[Image:Aristolochoia arborea0.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia arborea]]'' ]] * ''[[Aristolochia baetica]]'' * ''[[Aristolochia boosii]]'' * ''[[Aristolochia bracteolata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aristolochia californica]]'' <small>Torr.</small> * ''[[Aristolochia cauliflora]]'' <small>Ule</small> [[File:Aristolochia chilensis (8640786996) (2).jpg|thumb|''[[Aristolochia chilensis]]'']] * ''[[Aristolochia chilensis]]'' <small>Bridges ex Lindl.</small> * ''[[Aristolochia clematitis]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia contorta]]'' * ''[[Aristolochia cucurbitifolia]]'' <small>[[Hayata]]</small> * ''[[Aristolochia cucurbitoides]]'' <small>C.F.Liang</small> * ''[[Aristolochia delavayi]]'' <small>[[Franch.]]</small> * ''[[Aristolochia didyma]]'' * ''[[Aristolochia eriantha]]'' * ''[[Aristolochia esperanzae]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Aristolochia fimbriata]]'' * ''[[Aristolochia gibertii]]'' * ''[[Aristolochia gigantea]]'' <small>Mart.</small> * ''[[Aristolochia grandiflora]]'' <small>Sw.</small> * ''[[Aristolochia hainanensis]]'' <small>[[Merr.]]</small> * ''[[Aristolochia indica]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia labiata]]'' <small>Willd.</small> [[Image:Aristolochia labiata.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia labiata]]'']] * ''[[Aristolochia lindneri]]'' [[Image:Aristolochia lindneri6.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia lindneri]]'']] * ''[[Aristolochia littoralis]]'' <small>D.Parodi</small> * ''[[Aristolochia longa]]'' * ''[[Aristolochia macrophylla]]'' <small>Lam.</small> [[Image:Aristolochia macrophylla on tree.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia macrophylla]]'']] * ''[[Aristolochia macroura]]'' * ''[[Aristolochia nana]]'' [[Image:Aristolochia pontica 2.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia pontica]]'']] [[File:Aristolochia sempervirens Blüte.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia sempervirens]]'']] * ''[[Aristolochia maxima]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Aristolochia obliqua]]'' <small>S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia paecilantha]]'' * ''[[Aristolochia pistolochia]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia pontica]]'' * ''[[Aristolochia quangbinhensis]]'' * ''[[Aristolochia ringens]]'' <small>Vahl</small> * ''[[Aristolochia rotunda]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia scytophylla]]'' <small>S.M.Hwang & D.L.Chen</small> * ''[[Aristolochia sempervirens]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia serpentaria]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia sipho]]'' <small>[[L'Hér.]]</small> * ''[[Aristolochia stevensii ]]'' <small>Barringer</small> * ''[[Aristolochia tagala]]'' &ndash; Indian birthwort * ''[[Aristolochia thwaitesii]]'' <small>Hook</small> * ''[[Aristolochia tomentosa]]'' <small>Sims</small> * ''[[Aristolochia tricaudata]]'' * ''[[Aristolochia trilobata]]'' * ''[[Aristolochia tuberosa]]'' <small>C.F.Liang & S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia utriformis]]'' <small>S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia watsonii]]'' <small>Woot. & Standl.</small> * ''[[Aristolochia westlandii]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Aristolochia yunnanensis]]'' <small>[[Adrien René Franchet|Franch.]]</small><ref name="GRINSpecies">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?970 |title=GRIN Species Records of ''Aristolochia'' |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2011-01-08}}</ref> <gallery> Image:Aristolochia eriantha1.jpg|''[[Aristolochia eriantha]]'' Image:Aristolochia gibertii.jpg|''[[Aristolochia gibertii]]'' File:Gespensterpflanze (Aristolochia grandiflora) (14522217697).jpg|''[[Aristolochia gigantea]]'' File:Starr 010420-0105 Aristolochia littoralis.jpg|''[[Aristolochia littoralis]]'' File:Aristolochiaceae - Aristolochia littoralis.JPG|''[[Aristolochia littoralis]]'' Image:Aristolochia pistolochia flor.jpg|''[[Aristolochia pistolochia]]'' Image:Aristolochia maxima2.jpg|''[[Aristolochia maxima]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{commons}} * Слики од [http://www.chilebosque.cl/herb/archil.html ''Aristolochia chilensis''] и [http://www.chilebosque.cl/herb/arbrid.html ''Aristolochia bridgesii''] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Ползавци]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Копитници]] 9279eerxnv7sebcx7w9o76yvjgeei98 5590937 5590935 2026-07-12T12:28:01Z Виолетова 1975 5590937 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Round-leaved Birthwort (Aristolochia rotunda) (14199253496).jpg | image_caption = ''[[Aristolochia rotunda]]'' | taxon = Aristolochia | authority = [[L.]]<ref name="POWO">{{cite POWO |title=''Aristolochia'' L. |id= 330834-2 |access-date=2025-07-17}}</ref> | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Над 500, види текст | synonyms = ''Hocquartia'' <small>Dum.</small> <br/>''Holostylis'' <small>Duch., Ann. Sci. Nat., Bot. sér. 4, 2: 33, t. 5. 1854.</small> <br/>''Isotrema'' <small>Raf. (disputed)</small> }} '''''Aristolochia''''' ― род со над 500 видови од семејството копитници, [[Aristolochiaceae]]. Во Македонија растат само три вида од овој род: ''[[Aristolochia clematitis]], [[Aristolochia rotunda]]'' и ''[[Aristolochia pallida]]''.<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 88, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Опис == Видовите на ''Aristolochia'' се зимзелени и листопадни лијани (дрвенести лози) и тревни [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]]. Мазното [[стебло]] е исправено или донекаде извиткано. Едноставните [[Лист|листови]] се наизменични и срцевидни, мембранозни, растат на лисните стебла. Нема [[Прилисник|прилисници]]. [[Цвет|Цветовите]] се надуени и сферични во основата, продолжувајќи како долг [[околуцветник]], завршувајќи со јазичест, светло обоен лобус. Нема [[венечно ливче]]. [[Податотека:Aristolochic_acid.png|мини|[[Аристолохична киселина]], главниот токсин на видовите ''Aristolochia''|146x146пкс]] == Избрани видови == Базата на податоци за флора ''[[Plants of the World Online]]'' прифаќа 554 видови од јули 2025 година. Следново е избор на попознати видови: * ''[[Aristolochia acuminata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aristolochia arborea]]'' [[Image:Aristolochoia arborea0.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia arborea]]'' |130x130пкс]] * ''[[Aristolochia baetica]]'' * ''[[Aristolochia boosii]]'' * ''[[Aristolochia bracteolata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aristolochia californica]]'' <small>Torr.</small> * ''[[Aristolochia cauliflora]]'' <small>Ule</small> [[File:Aristolochia chilensis (8640786996) (2).jpg|thumb|''[[Aristolochia chilensis]]''|130x130пкс]] * ''[[Aristolochia chilensis]]'' <small>Bridges ex Lindl.</small> * ''[[Aristolochia clematitis]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia contorta]]'' * ''[[Aristolochia cucurbitifolia]]'' <small>[[Hayata]]</small> * ''[[Aristolochia cucurbitoides]]'' <small>C.F.Liang</small> * ''[[Aristolochia delavayi]]'' <small>[[Franch.]]</small> * ''[[Aristolochia didyma]]'' * ''[[Aristolochia eriantha]]'' * ''[[Aristolochia esperanzae]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Aristolochia fimbriata]]'' * ''[[Aristolochia gibertii]]'' * ''[[Aristolochia gigantea]]'' <small>Mart.</small> * ''[[Aristolochia grandiflora]]'' <small>Sw.</small> * ''[[Aristolochia hainanensis]]'' <small>[[Merr.]]</small> * ''[[Aristolochia indica]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia labiata]]'' <small>Willd.</small> [[Image:Aristolochia labiata.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia labiata]]''|127x127пкс]] * ''[[Aristolochia lindneri]]'' [[Image:Aristolochia lindneri6.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia lindneri]]''|128x128пкс]] * ''[[Aristolochia littoralis]]'' <small>D.Parodi</small> * ''[[Aristolochia longa]]'' * ''[[Aristolochia macrophylla]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aristolochia macroura]]'' * ''[[Aristolochia nana]]'' [[Image:Aristolochia pontica 2.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia pontica]]''|188x188пкс]] [[File:Aristolochia sempervirens Blüte.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia sempervirens]]''|121x121пкс]] * ''[[Aristolochia maxima]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Aristolochia obliqua]]'' <small>S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia paecilantha]]'' * ''[[Aristolochia pistolochia]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia pontica]]'' * ''[[Aristolochia quangbinhensis]]'' * ''[[Aristolochia ringens]]'' <small>Vahl</small> * ''[[Aristolochia rotunda]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia scytophylla]]'' <small>S.M.Hwang & D.L.Chen</small> * ''[[Aristolochia sempervirens]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia serpentaria]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia sipho]]'' <small>[[L'Hér.]]</small> * ''[[Aristolochia stevensii ]]'' <small>Barringer</small> * ''[[Aristolochia tagala]]'' &ndash; Indian birthwort * ''[[Aristolochia thwaitesii]]'' <small>Hook</small> * ''[[Aristolochia tomentosa]]'' <small>Sims</small> * ''[[Aristolochia tricaudata]]'' * ''[[Aristolochia trilobata]]'' * ''[[Aristolochia tuberosa]]'' <small>C.F.Liang & S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia utriformis]]'' <small>S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia watsonii]]'' <small>Woot. & Standl.</small> * ''[[Aristolochia westlandii]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Aristolochia yunnanensis]]'' <small>[[Adrien René Franchet|Franch.]]</small><ref name="GRINSpecies">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?970 |title=GRIN Species Records of ''Aristolochia'' |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2011-01-08}}</ref> <gallery> Image:Aristolochia eriantha1.jpg|''[[Aristolochia eriantha]]'' Image:Aristolochia gibertii.jpg|''[[Aristolochia gibertii]]'' File:Gespensterpflanze (Aristolochia grandiflora) (14522217697).jpg|''[[Aristolochia gigantea]]'' File:Starr 010420-0105 Aristolochia littoralis.jpg|''[[Aristolochia littoralis]]'' File:Aristolochiaceae - Aristolochia littoralis.JPG|''[[Aristolochia littoralis]]'' Image:Aristolochia pistolochia flor.jpg|''[[Aristolochia pistolochia]]'' Image:Aristolochia maxima2.jpg|''[[Aristolochia maxima]]'' </gallery>[[Image:Aristolochia macrophylla on tree.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia macrophylla]]''|159x159пкс]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{commons}} * Слики од [http://www.chilebosque.cl/herb/archil.html ''Aristolochia chilensis''] и [http://www.chilebosque.cl/herb/arbrid.html ''Aristolochia bridgesii''] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Ползавци]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Копитници]] ttyfjpqzc0ldkhu7finritiescetzud 5590938 5590937 2026-07-12T12:30:35Z Виолетова 1975 5590938 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Round-leaved Birthwort (Aristolochia rotunda) (14199253496).jpg | image_caption = ''[[Aristolochia rotunda]]'' | taxon = Aristolochia | authority = [[L.]]<ref name="POWO">{{cite POWO |title=''Aristolochia'' L. |id= 330834-2 |access-date=2025-07-17}}</ref> | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Над 500, види текст | synonyms = ''Hocquartia'' <small>Dum.</small> <br/>''Holostylis'' <small>Duch., Ann. Sci. Nat., Bot. sér. 4, 2: 33, t. 5. 1854.</small> <br/>''Isotrema'' <small>Raf. (disputed)</small> }} '''''Aristolochia''''' ― род со над 500 видови од семејството копитници, [[Aristolochiaceae]]. Во Македонија растат само три вида од овој род: ''[[Aristolochia clematitis]], [[Aristolochia rotunda]]'' и ''[[Aristolochia pallida]]''.<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 88, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Опис == Видовите на ''Aristolochia'' се зимзелени и листопадни лијани (дрвенести лози) и тревни [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]]. Мазното [[стебло]] е исправено или донекаде извиткано. Едноставните [[Лист|листови]] се наизменични и срцевидни, мембранозни, растат на лисните стебла. Нема [[Прилисник|прилисници]]. [[Цвет|Цветовите]] се надуени и сферични во основата, продолжувајќи како долг [[околуцветник]], завршувајќи со јазичест, светло обоен лобус. Нема [[венечно ливче]]. [[Податотека:Aristolochic_acid.png|мини|[[Аристолохична киселина]], главниот токсин на видовите ''Aristolochia''|146x146пкс]] [[Image:Aristolochia labiata.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia labiata]]''|127x127пкс]] [[Image:Aristolochia lindneri6.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia lindneri]]''|128x128пкс]] [[File:Aristolochia chilensis (8640786996) (2).jpg|thumb|''[[Aristolochia chilensis]]''|130x130пкс]] [[Image:Aristolochoia arborea0.jpg|right|thumb|''[[Aristolochia arborea]]'' |130x130пкс]] == Избрани видови == Базата на податоци за флора ''[[Plants of the World Online]]'' прифаќа 554 видови од јули 2025 година. Следново е избор на попознати видови: * ''[[Aristolochia acuminata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aristolochia arborea]]'' * ''[[Aristolochia baetica]]'' * ''[[Aristolochia boosii]]'' * ''[[Aristolochia bracteolata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aristolochia californica]]'' <small>Torr.</small> * ''[[Aristolochia cauliflora]]'' <small>Ule</small> * ''[[Aristolochia chilensis]]'' <small>Bridges ex Lindl.</small> * ''[[Aristolochia clematitis]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia contorta]]'' * ''[[Aristolochia cucurbitifolia]]'' <small>[[Hayata]]</small> * ''[[Aristolochia cucurbitoides]]'' <small>C.F.Liang</small> * ''[[Aristolochia delavayi]]'' <small>[[Franch.]]</small> * ''[[Aristolochia didyma]]'' * ''[[Aristolochia eriantha]]'' * ''[[Aristolochia esperanzae]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Aristolochia fimbriata]]'' * ''[[Aristolochia gibertii]]'' * ''[[Aristolochia gigantea]]'' <small>Mart.</small> * ''[[Aristolochia grandiflora]]'' <small>Sw.</small> * ''[[Aristolochia hainanensis]]'' <small>[[Merr.]]</small> * ''[[Aristolochia indica]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia labiata]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Aristolochia lindneri]]'' * ''[[Aristolochia littoralis]]'' <small>D.Parodi</small> * ''[[Aristolochia longa]]'' * ''[[Aristolochia macrophylla]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aristolochia macroura]]'' * ''[[Aristolochia nana]]'' * ''[[Aristolochia maxima]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Aristolochia obliqua]]'' <small>S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia paecilantha]]'' * ''[[Aristolochia pistolochia]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia pontica]]'' * ''[[Aristolochia quangbinhensis]]'' * ''[[Aristolochia ringens]]'' <small>Vahl</small> * ''[[Aristolochia rotunda]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia scytophylla]]'' <small>S.M.Hwang & D.L.Chen</small> * ''[[Aristolochia sempervirens]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia serpentaria]]'' <small>L.</small> * ''[[Aristolochia sipho]]'' <small>[[L'Hér.]]</small> * ''[[Aristolochia stevensii ]]'' <small>Barringer</small> * ''[[Aristolochia tagala]]'' &ndash; Indian birthwort * ''[[Aristolochia thwaitesii]]'' <small>Hook</small> * ''[[Aristolochia tomentosa]]'' <small>Sims</small> * ''[[Aristolochia tricaudata]]'' * ''[[Aristolochia trilobata]]'' * ''[[Aristolochia tuberosa]]'' <small>C.F.Liang & S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia utriformis]]'' <small>S.M.Hwang</small> * ''[[Aristolochia watsonii]]'' <small>Woot. & Standl.</small> * ''[[Aristolochia westlandii]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Aristolochia yunnanensis]]'' <small>[[Adrien René Franchet|Franch.]]</small><ref name="GRINSpecies">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?970 |title=GRIN Species Records of ''Aristolochia'' |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |access-date=2011-01-08}}</ref> <gallery> Image:Aristolochia eriantha1.jpg|''[[Aristolochia eriantha]]'' Image:Aristolochia gibertii.jpg|''[[Aristolochia gibertii]]'' File:Gespensterpflanze (Aristolochia grandiflora) (14522217697).jpg|''[[Aristolochia gigantea]]'' File:Starr 010420-0105 Aristolochia littoralis.jpg|''[[Aristolochia littoralis]]'' File:Aristolochiaceae - Aristolochia littoralis.JPG|''[[Aristolochia littoralis]]'' Image:Aristolochia pistolochia flor.jpg|''[[Aristolochia pistolochia]]'' Image:Aristolochia maxima2.jpg|''[[Aristolochia maxima]]'' Aristolochia macrophylla on tree.jpg|''[[Aristolochia macrophylla]]'' Image:Aristolochia pontica 2.jpg|''[[Aristolochia pontica]]'' File:Aristolochia sempervirens Blüte.jpg|''[[Aristolochia sempervirens]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{commons}} * Слики од [http://www.chilebosque.cl/herb/archil.html ''Aristolochia chilensis''] и [http://www.chilebosque.cl/herb/arbrid.html ''Aristolochia bridgesii''] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Ползавци]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Копитници]] r1cfaq1omymz745lci1m71333l75rdd Разговор:Aristolochia 1 1399529 5590932 2026-07-12T12:19:49Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590932 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Синица (село) 0 1399530 5590940 2026-07-12T12:36:42Z SpectralWiz 106165 Создадена страница со: {{Инфокутија Место во Албанија |type = v |official_name = Синица | native_name = Sinicë |image_flag = |image_shield = |image_skyline = |image_caption = |image_location = |county = [[Горица (област)|Горичка]] |municipality = [[Девол (општина)|Девол]] |municunit = Божиград |leader_name... 5590940 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Албанија |type = v |official_name = Синица | native_name = Sinicë |image_flag = |image_shield = |image_skyline = |image_caption = |image_location = |county = [[Горица (област)|Горичка]] |municipality = [[Девол (општина)|Девол]] |municunit = Божиград |leader_name = |leader_party = |coordinates = {{coord|40|30|53|N|20|52|7|E|type:adm1st_region:AL_dim:100000|display=inline,title}} |latd=40|latm=30|lats=53|latNS=N |longd=20|longm=52|longs=7|longEW=E |elevation = 1070 |elevation_min = |elevation_max = |area_total = |population_as_of = |population_total = |population_unit = |postal_code = |area_code = |car_plates = DV |website = }} '''Синица''' или '''Ситница''' ({{Langx|sq|Sinicë}} или ''Sinica'') — село во општината [[Девол]] на [[Горица (област)|Горичката област]], југоисточна [[Албанија]]. == Географија и местоположба == Селото се наоѓа околу 20 км јужно од [[Горица (Албанија)|Горица]] и 10 км западно од [[Божиград]], во источните падини на планината [[Морава (планина)|Морава]], на двете страни на реката [[Синица (река)|Синица]], лева притока на [[Девол (река)|Девол]], на надморска височина од 1.070 м.<ref>{{Генштаб}}</ref><ref>[https://www.geonames.org/781590/sinice.html Синица (781590)] — GeoNames</ref> == Историја == Според преданијата на старите [[Слимница|слимничани]] Вангел Пржинков, Пандо Главиновски, Чомо Терзицки и Вангел Синатковски, запишани по Граѓанската војна, повеќето семејства на селото водат потекло од [[Епир]] и од селата [[Чета (село)|Чета]], Ситница, [[Видово (Албанија)|Видово]] и други места кои денес во Албанија.<ref>{{cite book|url=|title=Фолклорот на Јановенските села во Костурско|last=Раптис|first=Михалис|publisher=Институт за фолклор|year=1977|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=Скопје|pages=12|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=mk}}</ref> Епирскиот хроничар [[Панајотис Араванитос]] („Етнографска карта на Епир“) го посочува населението на ''Синица'' (Sinitsa) како албанско.<ref>{{cite book|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ethnographic_map_of_Epirus,_based_on_P._Aravandinos,_1878.jpg|title=Etnographische karte von Epirus|last=Aravandinos|first=P|publisher=D. Reimer|year=1878|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=Berlin|pages=|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=de}}</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Сеница'' е претставена како чисто македонско село во [[Горичка Каза|Горичката Каза]] на [[Горички Санџак|Горичкиот Санџак]] со 95 куќи.<ref name=":1">{{БИМ}}</ref><ref>{{Битолски вилает|83}}</ref> Кон крајот на XIX век целото население на Синица било под врховенството на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. Во статистиката на грчкиот академик [[Атанасиос Халкиопулос]] („Македонија: Етнографска статистика на Солунскиот и Битолскиот Вилает“), ''Синица'' (Σινίτσα) се води со 500 жители „православни Грци“.<ref>{{Наведена книга|url=http://mountain.bajhui.org/pictures/books/%ce%97%20%ce%9c%ce%b1%ce%ba%ce%b5%ce%b4%ce%bf%ce%bd%ce%af%ce%b1%20%ce%b5%ce%b8%ce%bd%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%b9%ce%ba%ce%ae%20%cf%83%cf%84%ce%b1%cf%84%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae%20%cf%84%cf%89%ce%bd%20%ce%b2%ce%b9%ce%bb%ce%b1%ce%b5%cf%84%ce%af%cf%89%ce%bd%20%ce%98%ce%b5%cf%83%cf%83%ce%b1%ce%bb%ce%bf%ce%bd%ce%af%ce%ba%ce%b7%cf%82%20%ce%ba%ce%b1%ce%b9%20%ce%9c%ce%bf%ce%bd%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%b7%cf%81%ce%af%ce%bf%cf%85.pdf?fbclid=IwAR2M85mpu5WEQrGjGT1W6EC0yyE1nam5YiJIO2-aWU3WajFaZ67NJZpUhsM|title=Η Μακεδονία: εθνολογική στατιστική των βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου|last=Χαλκιόπουλος|first=Αθανάσιος|publisher=τυπογραφείου "Νομικής"|year=1910|location=Αθήναι|pages=96}}</ref> Во егзархиската статистика за 1908/09 г. [[Атанас Шопов]] го води ''Сеница'' во списокот на македонските патријаршистички, полупогрчени села во Горичката Каза.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Георгиев Трифонов 12|247}}</ref> Според [[Георги Константинов Бистрицки]] ''Ситница'' (Синица) пред [[Балкански војни|Балканските војни]] се состоела од 80 полуалбанчени македонски куќи.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Бистрицки|14}}</ref> Сè до 2015 г. селото било во состав на [[Божиград|Општина Божиград]]. == Наводи == {{Наводи}} {{Девол}} [[Категорија:Девол]] kpxtbtrjd026bdcv27ierys0za27t23 Разговор:Шарен кучешки јазик 1 1399531 5590952 2026-07-12T14:21:09Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590952 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Prunus fremontii 0 1399532 5590965 2026-07-12T14:34:01Z Jtasevski123 69538 нс 5590965 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox | image = Prunus fremontii closeup.jpg | image_caption = Цвеќиња во [[Палм Спрингс (Калифорнија|Палм Спрингс]], [[Калифорнија]] | taxon = Prunus fremontii |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name="iucn status 18 November 2021">{{cite iucn |author=Potter, D. |date=2021 |title=''Prunus fremontii'' |volume=2021 |article-number=e.T61615642A61615669 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-1.RLTS.T61615642A61615669.en |access-date=18 November 2021}}</ref> | authority = [[S.Watson]] | range_map = Prunus fremontii range map 3.png | range_map_caption = Природен ареал на <i>Prunus fremontii</i> |synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-5895 The Plant List, ''Prunus fremontii'' S.Watson ]</ref> |synonyms=*''Prunus fremonti'' <small>[[S.Watson]]</small> * ''Prunus eriogyna'' <small>[[S.C. Mason]]</small> * ''Amygdalus fremontii'' <small>(S.Watson) [[Abrams]]</small> * ''Emplectocladus fremontii'' <small>(S.Watson) [[Dayton]]</small> }} '''''Prunus fremontii —''''' северноамерикански вид на слива од семејството рози опишан од [[Серено Вотсон]]. Своето [[Биномна номенклатура|научно име]] го добила од [[Џон Чарлс Фримонт]].<ref name="mlc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calflora.net/botanicalnames/pageF.html|title=Botanical Names: F|last=Michael L. Charters|work=California Plant Names: Latin and Greek Meanings and Derivations|location=[[Sierra Madre, California|Sierra Madre, CA]]|accessdate=September 24, 2009}}</ref> Се среќава во северна и западна [[Долна Калифорнија]], исто така во северна [[Јужна Долна Калифорнија]].<ref>[http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=6893 Calflora taxon report, University of California, ''Prunus fremontii'' S. Watson desert apricot ]</ref><ref>[http://swbiodiversity.org/seinet/taxa/index.php?taxon=28157&taxauthid=1 SEINet, Southwestern Biodiversity, Arizona chapter] photos and distribution map</ref><ref>[http://www.tropicos.org/Name/27801096?tab=specimens Tropicos, ''Prunus fremontii'' S. Watson ]</ref> == Опис == ''Prunus fremontii'' е [[Листопадни растенија|листопадна]] грмушка или мало дрво што достигнува висина до 5 метри. Цветовите се бели или розови, цветаат напролет, приближно во исто време кога [[Лист|листовите]] се развиваат. [[Плод|Плодовите]] се жолти и јајцевидни.<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=250100390 Flora of North America, ''Prunus fremontii'' S. Watson 1880.]</ref> {{gallery|Prunus fremontii.jpg|<i>P. fremontii</i> во пyстински предел|mode=packed}} == Подвидови == * ''P. f. fremontii'' * ''P. f. pilulata'' == Употреба == Плодовите на растението се важна храна за американските староседелци, како што се [[Кахуиљи|Кахуиљите]].<ref>[http://herb.umd.umich.edu/herb/search.pl?searchstring=Prunus+fremontii University of Michigan, Ethnobotany]</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{wikispecies|Prunus fremontii|''Prunus fremontii''}} * {{commons category-inline|position=left}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Сушоотпорни растенија]] 1opgb1ii9m3r5nsds2cj3irfq0zo7q1 5590967 5590965 2026-07-12T14:34:54Z Jtasevski123 69538 5590967 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox | image = Prunus fremontii closeup.jpg | image_caption = Цвеќиња во [[Палм Спрингс (Калифорнија|Палм Спрингс]], [[Калифорнија]] | taxon = Prunus fremontii |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name="iucn status 18 November 2021">{{cite iucn |author=Potter, D. |date=2021 |title=''Prunus fremontii'' |volume=2021 |article-number=e.T61615642A61615669 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-1.RLTS.T61615642A61615669.en |access-date=18 November 2021}}</ref> | authority = [[S.Watson]] | range_map = Prunus fremontii range map 3.png | range_map_caption = Природен ареал на <i>Prunus fremontii</i> |synonyms_ref=<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-5895 The Plant List, ''Prunus fremontii'' S.Watson ]</ref> |synonyms=*''Prunus fremonti'' <small>[[S.Watson]]</small> * ''Prunus eriogyna'' <small>[[S.C. Mason]]</small> * ''Amygdalus fremontii'' <small>(S.Watson) [[Abrams]]</small> * ''Emplectocladus fremontii'' <small>(S.Watson) [[Dayton]]</small> }} '''''Prunus fremontii —''''' северноамерикански [[Вид (биологија)|вид]] на [[Слива (род)|слива]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[рози]] опишан од [[Серено Вотсон]]. Своето [[Биномна номенклатура|научно име]] го добила од [[Џон Чарлс Фримонт]].<ref name="mlc">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calflora.net/botanicalnames/pageF.html|title=Botanical Names: F|last=Michael L. Charters|work=California Plant Names: Latin and Greek Meanings and Derivations|location=[[Sierra Madre, California|Sierra Madre, CA]]|accessdate=September 24, 2009}}</ref> Се среќава во северна и западна [[Долна Калифорнија]], исто така во северна [[Јужна Долна Калифорнија]].<ref>[http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=6893 Calflora taxon report, University of California, ''Prunus fremontii'' S. Watson desert apricot ]</ref><ref>[http://swbiodiversity.org/seinet/taxa/index.php?taxon=28157&taxauthid=1 SEINet, Southwestern Biodiversity, Arizona chapter] photos and distribution map</ref><ref>[http://www.tropicos.org/Name/27801096?tab=specimens Tropicos, ''Prunus fremontii'' S. Watson ]</ref> == Опис == ''Prunus fremontii'' е [[Листопадни растенија|листопадна]] грмушка или мало дрво што достигнува висина до 5 метри. Цветовите се бели или розови, цветаат напролет, приближно во исто време кога [[Лист|листовите]] се развиваат. [[Плод|Плодовите]] се жолти и јајцевидни.<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=250100390 Flora of North America, ''Prunus fremontii'' S. Watson 1880.]</ref> {{gallery|Prunus fremontii.jpg|<i>P. fremontii</i> во пyстински предел|mode=packed}} == Подвидови == * ''P. f. fremontii'' * ''P. f. pilulata'' == Употреба == Плодовите на растението се важна храна за американските староседелци, како што се [[Кахуиљи|Кахуиљите]].<ref>[http://herb.umd.umich.edu/herb/search.pl?searchstring=Prunus+fremontii University of Michigan, Ethnobotany]</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{wikispecies|Prunus fremontii|''Prunus fremontii''}} * {{commons category-inline|position=left}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Сушоотпорни растенија]] 13jgvy71lb6x56gvc3spjfoyv16paa2 Разговор:Prunus fremontii 1 1399533 5590966 2026-07-12T14:34:29Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5590966 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc Стежер 0 1399534 5590977 2026-07-12T15:05:35Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/30468487|Лужњак]]“ 5590977 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Лужњак|image_caption=грана са листовима и жировима|genus=Quercus|display_parents=2|species=robur|synonyms={{collapsible list|bullets = true |''[[Quercus abbreviata]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus accessiva]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus accomodata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus acutiloba]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus aesculus]]'' <small>Boiss.</small> |''[[Quercus aestivalis]]'' <small>Steven</small> |''[[Quercus afghanistanensis]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus alligata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus altissima]]'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''[[Quercus amoenifolia]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus appenina]]'' var. ''cylindracea'' <small>(Guss. ex Parl.) Nyman</small> |''[[Quercus appenina]]'' var. ''rumelica'' <small>(Griseb. & Schenk) Nyman</small> |''[[Quercus apula]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus arenaria]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus argentea]]'' <small>Morogues</small> |''[[Quercus assimilis]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus asterotricha]]'' <small>Borbás & Csató</small> |''[[Quercus asturica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus atropurpurea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus atrosanguinea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus atrovirens]]'' <small>Sm.</small> |''[[Quercus aurea]]'' <small>K.Koch 1873 not Raf. 1838</small> |''[[Quercus australis]]'' <small>A.Kern. 1876 not Link 1829</small> |''[[Quercus auzin]]'' <small>Secondat ex Bosc.</small> |''[[Quercus avellanoides]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus axillaris]]'' <small>Schur</small> |''[[Quercus banatica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus batavica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bavarica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bedoi]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus belgica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bellogradensis]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus borealis var. pilosa|Quercus borealis'' var. ''pilosa'']] <small>(Schur) Simonk.</small> |''[[Quercus brachycarpa]]'' <small>Guss. ex Parl.</small> |''[[Quercus brevipes]]'' <small>A.Kern.</small> |''[[Quercus brevipes]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus brutia]]'' <small>Ten.</small> |''[[Quercus bruttia]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus castanoides]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus commiserata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus comptoniifolia]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus concordia]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus condensata]]'' <small>Schur</small> |''[[Quercus coriifolia]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus crispa]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus croatica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus cunisecta]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus cuprea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus cupressoides]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus cupulatus]]'' <small>Gilib. not validly published</small> |''[[Quercus cylindracea]]'' <small>Guss. ex Parl.</small> |''[[Quercus dacica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus danubialis]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus dilatata'' <small>A.Kern. 1876 not Raf. 1838</small> |''Quercus discredens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus dissecta'' <small>K.Koch</small> |''Quercus emarginulata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus erucifolia'' <small>Steven</small> |''Quercus esthonica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus estremadurensis'' <small>O.Schwarz</small> |''Quercus ettingeri'' <small>Vuk.</small> |''Quercus extensa'' <small>(Schur) Schur</small> |''Quercus falkenbergensis'' <small>Booth ex Loudon</small> |''Quercus farinosa'' <small>Vuk.</small> |''Quercus fastigiata'' <small>Lam.</small> |''Quercus femina'' <small>Mill.</small> |''Quercus fennessii'' <small>A.DC.</small> |''Quercus filicifolia'' <small>A.DC.</small> |''Quercus filipendula'' <small>Schloss. & Vuk.</small> |''Quercus foemida'' <small>Mill.</small> |''Quercus fructipendula'' <small>Schrank</small> |''Quercus frutetorum'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus geltowiensis'' <small>K.Koch</small> |''Quercus germanica'' <small>Lasch</small> |''Quercus grecescui'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus haas'' <small>Kotschy</small> |''Quercus haerens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus hentzei'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus hispanica'' <small>Willk. 1852 not Lam. 1785</small> |''Quercus hodginsii'' <small>Lodd. ex Steud. not validly published</small> |''Quercus hohenackeri'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus horizontalis'' <small>Dippel</small> |''Quercus hyemalis'' <small>Steven</small> |''Quercus imeretina'' <small>Steven ex Woronow</small> |''Quercus immodica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus implicata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus kunzei'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus kurdica'' <small>Wenz.</small> |''Quercus laciniata'' <small>Lodd.</small> |''Quercus lanuginosa'' <small>Beck 1890 not Thuill. 1799</small> |''Quercus lasistan'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus lentula'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus longaeva'' <small>Salisb. not validly published</small> |''Quercus longiglans'' <small>Debeaux</small> |''Quercus longipedunculata'' <small>Cariot & St.-Lag.</small> |''Quercus longipes'' <small>Steven</small> |''Quercus louettii'' <small>Dippel</small> |''Quercus lucorum'' <small>Vuk.</small> |''Quercus ludens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus lugdunensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus macroloba'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus madritensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus malacophylla'' <small>(Schur) Schur</small> |''Quercus mestensis'' <small>Bondev & Gancev</small> |''Quercus microcarpa'' <small>Lapeyr.</small> |''Quercus microcarpa'' <small>Morogues</small> |''Quercus monorensis'' <small>Simonk.</small> |''Quercus montivaga'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus natalis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus nescensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus nigricans'' <small>K.Koch</small> |''Quercus ochracea'' <small>Morogues</small> |''Quercus oelandica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus paleacea'' <small>Desf.</small> |''Quercus palmata'' <small>Vuk.</small> |''Quercus parmenteria'' <small>Mutel</small> |''Quercus pectinata'' <small>K.Koch</small> |''Quercus pedemontana'' <small>Colla</small> |''Quercus pedunculata'' <small>Ehrh.</small> |''Quercus pedunculata'' <small>Hoffm.</small> |''Quercus pedunculiflora'' <small>K.Koch</small> |''Quercus pendula'' <small>(Neill) Lodd.</small> |''Quercus pendulina'' <small>Kit.</small> |''Quercus petropolitana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pilosa'' <small>(Schur) Simonk.</small> |''Quercus pilosula'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pinnatipartita'' <small>(Boiss.) O.Schwarz</small> |''Quercus plebeia'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pluriceps'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pseudopedunculata'' Vuk. |''Quercus pseudoschorochensis'' <small>Boiss.</small> |''Quercus pseudosessilis'' <small>Schur</small> |''Quercus pseudotscharakensis'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus pulverulenta'' <small>K.Koch</small> |''Quercus purpurea'' <small>Lodd. ex Loudon</small> |''Quercus pyramidalis'' <small>C.C.Gmel.</small> |''Quercus pyrenaica'' <small>Steven 1813 not Willd. 1805</small> |''Quercus quaerens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus racemosa'' <small>Lam.</small> |''Quercus robur'' <small>(Ten.) A. DC.</small> |''Quercus rossica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus rostanii'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus rubens'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus rubicunda'' <small>Dippel</small> |''Quercus rumelica'' <small>Griseb. & Schenk</small> |''Quercus salicifolia'' <small>Steud. not validly published</small> |''Quercus scandica'' <small>Gand. nom. not validly published</small> |''Quercus schlosseriana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus scolopendrifolia'' <small>K.Koch</small> |''Quercus scotica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus scythica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus semipinnata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''condensata'' (Schur) Nyman |''Quercus sessiliflora'' var. ''microcarpa'' <small>(Lapeyr.) Nyman</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''pedemontana'' <small>(Colla) Nyman</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''tcharachensis'' <small>Albov</small> |''Quercus sieboldii'' <small>Dippel</small> |''Quercus similata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus speciensis'' <small>Dippel</small> |''Quercus stilbophylla'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus subvelutina'' <small>Schur</small> |''Quercus svecica'' <small>Borbás</small> |''Quercus tanaicensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tardiflora'' <small>Czern. ex Stev.</small> |''Quercus tennesi'' <small>Wesm.</small> |''Quercus tephrochlamys'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tetracarpa'' <small>Vuk.</small> |''Quercus tholeyroniana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus thomasii'' <small>Ten.</small> |''Quercus tomentosa'' <small>Ehrh. ex A.DC. not validly published</small> |''Quercus tozzae'' <small>Dippel</small> |''Quercus transiens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tricolor'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus tristis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus turbinata'' <small>Kit.</small> |''Quercus urbica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vallicola'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus verecunda'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus versatilis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vialis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus viminalis'' <small>Bosc</small> |''Quercus virgata'' <small>Martrin-Donos</small> |''Quercus volhynica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vulgaris'' <small>Bubani</small> |''Quercus welandii'' <small>Simonk.</small> |''Quercus wolgensis'' <small>Gand. not validly published</small> }}|range_map=QuercusRobur ZasiegGatunku01.png|image_width=250п|range_map_caption=Ареал распрострањења лужњака}} [[Податотека:Hrast_lužnjak_Kalemegdan_008.JPG|мини|333x333пкс|Даб стежер на [[Калемегдан]]]] [[Податотека:Лес_на_Ворскле_06.JPG|десно|мини|250x250пкс|Шума од стежери]] '''Стежер''' ({{Lang-la|Quercus robur}}) - [[Вид (биологија)|вид]] високо [[Листопадни растенија|листопадно]] [[Дрво (растение)|дрво]] од [[Род (биологија)|родот]] [[даб]]. == Преваленца == Стежерот е широко распространет [[Европа|европски]] вид. Неговиот опсег се протега од [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]] на запад до [[Урал (планина)|Урал]], [[Кавказ (планински венец)|Кавказ]] и [[Касписко Езеро|Каспиското Море]] на исток. Се протега на север до [[Шкотска]] и [[Скандинавија]] (63° СГШ), а на југ до север на [[Пиринејски Полуостров|Иберискиот Полуостров]], [[Апенини|Апенините]] и [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. За разлика од [[Горун|горунот]], се среќава и во области со [[континентална клима]].<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> == Изглед == Стежерот може да достигне висина до 50 метри, со пречник на [[Стебло|стеблото]] од околу 2,5 метри (регистрирани се дрвја со пречник до 6 метри). Тоа е долговечно дрво кое може да живее до 2000 години.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> [[Крошна|Круната]] е широка, неправилна и добро разгранета, со силни, закривени и неправилни гранки во облик на колена. [[Кора (растенија)|Кората]] е мазна кога е млада, а со возраста станува дебела (до над 10 [[Сантиметар|сантиметри]]), сивокафеава по боја и надолжно подлабоко пукнатина (до 3-4&nbsp;см), и попречно со плитки бразди. Младите гранчиња се голи или многу брзо оголуваат. Повеќе или помалку аглести.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> Неговиот [[Корен|коренов]] систем е многу развиен. Кога е млад, развива корен (средиштен корен), кој продира во длабочина од неколку метри. Подоцна, страничните корени се развиваат во ширина.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> Образува [[ектотрофна микориза]], па затоа тартуфите растат најдобро во симбиоза со корените на [[Горун|горуните]] и стежерите.<ref name="automatski generisano1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartufi.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=59&lang=hr|title=Tartufi|accessdate=30. 1. 2016}}</ref> [[Пупка|Пупките]] се јајцевидни, тркалезни, полутапи, по облик претежно петаголни. Тие се покриени со бројни, голи, спирално распоредени лушпи со светлокафеава боја. [[Лист|Листовите]] се едноставни, наизменично распоредени на гранката. Тие се тревести, ретко малку кожести, обратно јајчести, тапи на врвот, заоблени или свиткани, асиметрична основа. Младите листови се малку влакнести, но брзо стануваат голи. Тие се темнозелени и сјајни на лицето, посветли на задната страна. Работ на листот е широко засечен со 4-5 (ретко до 8) асиметрични, тапи и тркалезни лобуси. [[Лисна петелка|Петелката]] е доста дебела, гола, долга 3 до 5 мм (поретко и до 10 мм).<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref><ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] се еднополови; машките гроздови се висечки, долги 2 до 5 см. Женските цветови се групирани до 5 заедно, на долги [[Лисна дршка|дршки]]. Цветаат заедно со пролистувањето, април-мај. [[Плод|Плодот]] е [[желад]], со променлива големина и облик. Обично е издолжен-овален, долг 2 до 4 см, со светлокафеава боја. Потемните надолжни ленти се лесно видливи на свеж желад. [[Купула|Купулата]] („капата“) покрива 1/3 до 1/2 од желадот. Лушпите на купулата се распоредени една од друга, широки и малку влакнести. Ги има помалку отколку кај [[Горун|горунот]]. Желадот виси 3–7&nbsp;см долга [[Цветна дршка|цветна петелка]] . Зрее во септември и октомври.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> [[Размножување|Се размножува]] генеративно со [[семе]]<ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> и вегетативно со [[калемење]] (особено украсни форми).<ref>{{Наведено списание|last=Borzan|first=Želimir|last2=Littvay|first2=Tibor|year=1989|title=Vegetativno razmnožavanje hrasta lužnjaka strojnim cijepljenjem|url=http://www.sumari.hr/sumlist/198911.pdf#page=7|journal=Šumarski list|volume=11-12|issue=Savez društava inženjera i tehničara šumarstva i drvne industrije Hrvatske|pages=557-566|access-date=30. 1. 2016}}</ref><gallery> Податотека:Quercus_robur_(Zomereik)_-_Noordwijk,_Coepelduynen.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_(Zomereik)_-_Noordwijk,_Coepelduynen.jpg|алт=Листови| Лисја Податотека:Обикновен_дъб_-_кора.jpg|врска=Датотека:Обикновен_дъб_-_кора.jpg| Кора Податотека:Quercus_robur_fl_kz1.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_fl_kz1.jpg|алт=Мушке цветне ресе| <small>Реси од машки цвет</small> Податотека:Quercus_robur_acorn_-_Keila.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_acorn_-_Keila.jpg|алт=Плод - жир| <small>Плод - желад</small> </gallery> == Живеалиште == Стежерот не успева на големи надморски височини како горунот, но во некои делови од својот опсег достигнува од 1100 (во [[Апенини|Апенините]] ) до 1200 м надморска височина (во [[Пиринеи|Пиринеите]] ) и дури и повисоко (во [[Алпи|Средишните Алпи]]). Има долга вегетациска сезона. Обично расте во рамнини и долини. Потребни му се длабоки, [[Глина|глинести]] или [[Песок|песокливи]], плодни, свежи и влажни [[Почва|почви]]. Расте и на почви кои не се плодни на површината, но содржат доволно хранливи материи и вода во подлабоките слоеви. Потешко поднесува кисели почви, но може да поднесе одредена концентрација на сол. Затоа се среќава и во мочуришта и во степски области на [[Црница (почва)|црница]]. Поднесува повремени [[Поплава|поплави]] и високи нивоа на [[подземни води]]. Не напредува на плитка и сува почва. Затоа неговите живеалишта се главно на [[Алувијална рамнина|алувијални почви]], низини или малку ридест терен. Чувствителен е на доцни мразови, но поднесува високи температури. Отпорен е на ветер и чад.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> == Употреба == [[Податотека:Quercus_robur_MHNT.BOT.2010.6.75.jpg|мини|250x250пкс|Дрвото на стежерот, поради своите естетски, физички, механички, технолошки и функционални својства, претставува стандард за квалитет на дрво.]] === Дрвна индустрија === Дрвото од стежер е стандард за квалитет на дрво поради неговите естетски, физички, механички, технолошки и функционални својства. Поради исклучителниот квалитет на дрвото, на стежерот му е дадена меѓународната карактеристика ''славонски даб'' : неговото дрво е фино, со подеднакво тесни, правилни прстени, златно жолта боја, убаво, издржливо и лесно за обработка.<ref>{{Наведено списание|last=Klepac|first=Dušan|year=2002|title=Hrast lužnjak (Quercus robur L.) - spoznaje|url=http://www.sumari.hr/sumlist/sadrzaj.asp?gb=B7-8/2002&lng=HR&st=200203590|journal=Šumarski list|volume=7-8|pages=359|access-date=31. 1. 2016}}</ref> Овој поим не означува географско потекло, туку дабово дрво со рамномерно распоредени прстени за раст со ширина од околу 2,0&nbsp;мм, одредена боја, текстура, сјај, густина, цврстина и издржливост на високо квалитативно ниво. Дабовото дрво е познато по тоа што има голема издржливост под вода и во земја.<ref name="upotreba">{{Наведено списание|last=Шошкић|first=Борислав|date=јул-октобар 2006.|title=Својства и употреба храстовог дрвета Србије|journal=Шумарство|volume=3|pages=109-124}}</ref> Се користи за различни намени: како [[Градежен занает|градежен]] материјал, за [[Пруга|железнички]] прагови, греди и столбови. Во внатрешното уредување, дабот се користи за изработка на разни видови подови, скали и [[мебел]]. Висококвалитетна дабовина се користи за изработка на [[фурнир]], а од него се изработуваат и [[Бочва|бочви]].<ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> Дрвото на стежерот било ценето и во минатото, не само поради неговиот квалитет, туку и поради одредена закривеност на дрвото, погодна за изработка на закривени делови од бродови. Познато е дека, покрај [[Бродоградба|бродоградбата]], ова дрво се користело во [[Венецијанска Република|Венецијанската Република]] за изградба на [[Венеција]]. Дебели колци се изработувале од стежерни трупци кои биле забивани во калливата земја и на нив биле подигнати познатите згради на кои денес им се восхитуваме.<ref>{{Наведено списание|last=Lara|first=Černicki|date=jul-avgust 2012.|title=Dragulj sredozemne šumske vegetacije|url=http://casopis.hrsume.hr/pdf/187.pdf|journal=Hrvatske šume|volume=187/188|pages=16|access-date=31. 1. 2016}}</ref> Стежерот има уште една значајна одлика. Неговото дрво кое поминува извесно време во земјата, без разлика дали пристигнало таму како резултат на природни настани или како резултат на намерна модификација од страна на човекот, добива потемна боја, ја хомогенизира својата структура и станува ценето во уметничкиот израз, особено во резбарството.<ref name="upotreba">{{Наведено списание|last=Шошкић|first=Борислав|date=јул-октобар 2006.|title=Својства и употреба храстовог дрвета Србије|journal=Шумарство|volume=3|pages=109-124}}</ref> === Желадот како храна === [[Податотека:Pannage_in_the_New_Forest.JPG|десно|мини|250x250пкс|„Желадње“ свињи.]] Познато е дека за време на владеењето на принцот [[Милош Обреновиќ|Милош Обреновиќ,]] „хранењето на свињите со желади“ било еден од најчестите методи за екстензивно гоење на свињите во Србија, во дабови и букови шуми.<ref name="stocarstvo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|title=Žir kao dopunsko hranivo za životinje|last=Dušanović Pasello|first=Đorđo|publisher=GAUS Agencija|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916025304/http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|archive-date=16. 09. 2020|accessdate=29. 01. 2016}}</ref> Денес, овој вид исхрана е особено популарен во [[Органско земјоделство|органското земјоделство]]. Дабовите желади се користат во човечката исхрана уште од древно време. Утврдено е дека желадите од стежерот и горунот се користеле во исхраната уште во [[Младо камено време|неолитот]]. Желадите на многу видови дабови, вклучувајќи ги и стежерот, се богати со [[скроб]], [[шеќер]], [[Белковина|протеини]], масти, [[смола]] и [[Танин|танини]]. Јадливоста на желадите зависи токму од содржината на танини во нив. Високата содржина на танини резултира со горчлив вкус на плодовите и ја ограничува нивната употреба во човечката исхрана. Горуните припаѓаат на видовите чии желади имаат ниска содржина на танини и многу скроб. Желадите сè уште се користат во исхраната денес од страна на застапниците на природната исхрана и можат да се користат печени како слатки костени, како пире, мелени во брашно како додаток на леб или печени и мелени како замена за кафе. Во Германија, изразот „кафе од желади“ (Eichelkaffe) е сè уште познат денес.<ref name="grlic">{{Наведена книга|title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja|last=Grlić|first=Ljubiša|publisher=August Cesarec|year=1986|location=Zagreb|pages=83-85}}</ref> === Употреба во медицината === Кората од стежерот и горунот (''Cortex Quercus'') се користи во медицината како средство за средство за стегање, средство за плакнење и запирање на крвавењето.<ref name="hrven">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.enciklopedija.hr/clanak/26315|title=Hrast|work=Hrvatska enciklopedija|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|accessdate=31. 1. 2016}}</ref> Може да се користи и како [[противотров]] за труење со тешки метали доколку е потребно. Се собира рано напролет, пред да никнат листовите или наесен, откако ќе паднат листовите, а од млади стебла, изданоци или гранки се собира само целосно мазната кора.<ref name="fitoterapija">{{Наведена книга|title=Лечење биљем : фитотерапија|last=Туцаков|first=Јован|publisher=Рад|year=1984|location=Београд|pages=664-665}}</ref> === Дабови шуми === Дабовите шуми се живеалиштето каде што најдобро напредуваат [[Тартуф|тартуфите]], што често може да биде од големо економско значење. Тартуфите најдобро растат во [[симбиоза]] со корените на горуните и стежерите. <ref name="automatski generisano1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartufi.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=59&lang=hr|title=Tartufi|accessdate=30. 1. 2016}}</ref> == Важност во озеленувањето == Како и повеќето други дабови, и стежерот се користи во уредување на поголеми површини, поединечно или во групи, но исто така и во редови дрвја на широки булевари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://polj.uns.ac.rs/wp-content/uploads/2015/09/Lidija_Suster.pdf|title=Фенологија и биоеколошке карактеристике храста лужњака (''Quercus robur'' L.) у Новом Саду|last=Шустер|first=Лидија|publisher=Пољопривредни факултет Универзитета у новом Саду|accessdate=31. 1. 2016}}</ref> Познати се голем број украсни сорти на овој вид, вклучително:<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> * ''Quercus robur 'Atropurpurea''' - бавнорастечка сорта со мали, темновиолетови лисја, * ''Quercus robur 'Concordia''' - со жолта боја на лисјата, * ''Quercus robur 'Fastigiata''' - валчест облик на круната со странични гранки насочени кон врвот, * ''Quercus robur 'Pectinata''' - листовите се пердувесто поделени, исечени речиси до главната жила, * ''Quercus robur 'Pendula''' - сорта со широка круна и висечки гранки, * ''Quercus robur 'Umbraculifera''' - правилен, кружен облик на круната. <gallery> Податотека:Quercus_robur_'Concordia'.JPG|врска=Датотека:Quercus_robur_'Concordia'.JPG|алт=Quercus robur ’Concordia’| <small>''Quercus robur 'Конкордија'''</small> Податотека:Q-robur-concordia2.jpg|врска=Датотека:Q-robur-concordia2.jpg|алт=Quercus robur ’Concordia’| <small>''Quercus robur 'Конкордија'''</small> Податотека:Bundesarbeitsgericht_(Park)_DSC_3333_b.jpg|врска=Датотека:Bundesarbeitsgericht_(Park)_DSC_3333_b.jpg|алт=Quercus robur ’Fastigiata’| <small>''Quercus robur 'Fastigiata'''</small> Податотека:Quercus_robur_-_Filicifolia.JPG|врска=Датотека:Quercus_robur_-_Filicifolia.JPG|алт=Quercus robur ’Pectinata’| <small>''Quercus robur 'Pectinata'''</small> </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Quercus_robur_(2).jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_(2).jpg| Лист Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_luznjak_(1).jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_-_Hrast_luznjak_(1).jpg| ''Quercus robur'' Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1).jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1).jpg| ''Q. robur'' Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1)adrvf.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1)adrvf.jpg|алт=Храст лужњак, Ниш| Педеновиден даб, Ниш Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(3).jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(3).jpg Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(4).jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(4).jpg Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(5)sdff.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(5)sdff.jpg </gallery> == Поврзано == * [[Даб]] * [[Горун]] * [[Цер]] * [[Сладун]] * [[Дрво (материјал)]] * [[Желад]] * [[Блатен даб (Кривогаштани)]] == Наводи == == Литература == == Надворешни врски == [[Категорија:Хортикултура]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Статии со текст на латински]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 0eogie1jlz0l45i67qtxkefrrw8759h 5591000 5590977 2026-07-12T15:38:05Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5591000 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name=Стежер | image = Illustration Quercus robur0.jpg | image_width = 250п |image_caption=Гранка со листови и желади |genus=Quercus |display_parents=2 |species=robur|synonyms={{collapsible list|bullets = true |''[[Quercus abbreviata]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus accessiva]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus accomodata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus acutiloba]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus aesculus]]'' <small>Boiss.</small> |''[[Quercus aestivalis]]'' <small>Steven</small> |''[[Quercus afghanistanensis]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus alligata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus altissima]]'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''[[Quercus amoenifolia]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus appenina]]'' var. ''cylindracea'' <small>(Guss. ex Parl.) Nyman</small> |''[[Quercus appenina]]'' var. ''rumelica'' <small>(Griseb. & Schenk) Nyman</small> |''[[Quercus apula]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus arenaria]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus argentea]]'' <small>Morogues</small> |''[[Quercus assimilis]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus asterotricha]]'' <small>Borbás & Csató</small> |''[[Quercus asturica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus atropurpurea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus atrosanguinea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus atrovirens]]'' <small>Sm.</small> |''[[Quercus aurea]]'' <small>K.Koch 1873 not Raf. 1838</small> |''[[Quercus australis]]'' <small>A.Kern. 1876 not Link 1829</small> |''[[Quercus auzin]]'' <small>Secondat ex Bosc.</small> |''[[Quercus avellanoides]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus axillaris]]'' <small>Schur</small> |''[[Quercus banatica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus batavica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bavarica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bedoi]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus belgica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bellogradensis]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus borealis var. pilosa|Quercus borealis'' var. ''pilosa'']] <small>(Schur) Simonk.</small> |''[[Quercus brachycarpa]]'' <small>Guss. ex Parl.</small> |''[[Quercus brevipes]]'' <small>A.Kern.</small> |''[[Quercus brevipes]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus brutia]]'' <small>Ten.</small> |''[[Quercus bruttia]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus castanoides]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus commiserata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus comptoniifolia]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus concordia]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus condensata]]'' <small>Schur</small> |''[[Quercus coriifolia]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus crispa]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus croatica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus cunisecta]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus cuprea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus cupressoides]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus cupulatus]]'' <small>Gilib. not validly published</small> |''[[Quercus cylindracea]]'' <small>Guss. ex Parl.</small> |''[[Quercus dacica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus danubialis]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus dilatata'' <small>A.Kern. 1876 not Raf. 1838</small> |''Quercus discredens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus dissecta'' <small>K.Koch</small> |''Quercus emarginulata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus erucifolia'' <small>Steven</small> |''Quercus esthonica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus estremadurensis'' <small>O.Schwarz</small> |''Quercus ettingeri'' <small>Vuk.</small> |''Quercus extensa'' <small>(Schur) Schur</small> |''Quercus falkenbergensis'' <small>Booth ex Loudon</small> |''Quercus farinosa'' <small>Vuk.</small> |''Quercus fastigiata'' <small>Lam.</small> |''Quercus femina'' <small>Mill.</small> |''Quercus fennessii'' <small>A.DC.</small> |''Quercus filicifolia'' <small>A.DC.</small> |''Quercus filipendula'' <small>Schloss. & Vuk.</small> |''Quercus foemida'' <small>Mill.</small> |''Quercus fructipendula'' <small>Schrank</small> |''Quercus frutetorum'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus geltowiensis'' <small>K.Koch</small> |''Quercus germanica'' <small>Lasch</small> |''Quercus grecescui'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus haas'' <small>Kotschy</small> |''Quercus haerens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus hentzei'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus hispanica'' <small>Willk. 1852 not Lam. 1785</small> |''Quercus hodginsii'' <small>Lodd. ex Steud. not validly published</small> |''Quercus hohenackeri'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus horizontalis'' <small>Dippel</small> |''Quercus hyemalis'' <small>Steven</small> |''Quercus imeretina'' <small>Steven ex Woronow</small> |''Quercus immodica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus implicata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus kunzei'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus kurdica'' <small>Wenz.</small> |''Quercus laciniata'' <small>Lodd.</small> |''Quercus lanuginosa'' <small>Beck 1890 not Thuill. 1799</small> |''Quercus lasistan'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus lentula'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus longaeva'' <small>Salisb. not validly published</small> |''Quercus longiglans'' <small>Debeaux</small> |''Quercus longipedunculata'' <small>Cariot & St.-Lag.</small> |''Quercus longipes'' <small>Steven</small> |''Quercus louettii'' <small>Dippel</small> |''Quercus lucorum'' <small>Vuk.</small> |''Quercus ludens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus lugdunensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus macroloba'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus madritensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus malacophylla'' <small>(Schur) Schur</small> |''Quercus mestensis'' <small>Bondev & Gancev</small> |''Quercus microcarpa'' <small>Lapeyr.</small> |''Quercus microcarpa'' <small>Morogues</small> |''Quercus monorensis'' <small>Simonk.</small> |''Quercus montivaga'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus natalis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus nescensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus nigricans'' <small>K.Koch</small> |''Quercus ochracea'' <small>Morogues</small> |''Quercus oelandica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus paleacea'' <small>Desf.</small> |''Quercus palmata'' <small>Vuk.</small> |''Quercus parmenteria'' <small>Mutel</small> |''Quercus pectinata'' <small>K.Koch</small> |''Quercus pedemontana'' <small>Colla</small> |''Quercus pedunculata'' <small>Ehrh.</small> |''Quercus pedunculata'' <small>Hoffm.</small> |''Quercus pedunculiflora'' <small>K.Koch</small> |''Quercus pendula'' <small>(Neill) Lodd.</small> |''Quercus pendulina'' <small>Kit.</small> |''Quercus petropolitana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pilosa'' <small>(Schur) Simonk.</small> |''Quercus pilosula'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pinnatipartita'' <small>(Boiss.) O.Schwarz</small> |''Quercus plebeia'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pluriceps'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pseudopedunculata'' Vuk. |''Quercus pseudoschorochensis'' <small>Boiss.</small> |''Quercus pseudosessilis'' <small>Schur</small> |''Quercus pseudotscharakensis'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus pulverulenta'' <small>K.Koch</small> |''Quercus purpurea'' <small>Lodd. ex Loudon</small> |''Quercus pyramidalis'' <small>C.C.Gmel.</small> |''Quercus pyrenaica'' <small>Steven 1813 not Willd. 1805</small> |''Quercus quaerens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus racemosa'' <small>Lam.</small> |''Quercus robur'' <small>(Ten.) A. DC.</small> |''Quercus rossica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus rostanii'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus rubens'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus rubicunda'' <small>Dippel</small> |''Quercus rumelica'' <small>Griseb. & Schenk</small> |''Quercus salicifolia'' <small>Steud. not validly published</small> |''Quercus scandica'' <small>Gand. nom. not validly published</small> |''Quercus schlosseriana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus scolopendrifolia'' <small>K.Koch</small> |''Quercus scotica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus scythica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus semipinnata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''condensata'' (Schur) Nyman |''Quercus sessiliflora'' var. ''microcarpa'' <small>(Lapeyr.) Nyman</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''pedemontana'' <small>(Colla) Nyman</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''tcharachensis'' <small>Albov</small> |''Quercus sieboldii'' <small>Dippel</small> |''Quercus similata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus speciensis'' <small>Dippel</small> |''Quercus stilbophylla'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus subvelutina'' <small>Schur</small> |''Quercus svecica'' <small>Borbás</small> |''Quercus tanaicensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tardiflora'' <small>Czern. ex Stev.</small> |''Quercus tennesi'' <small>Wesm.</small> |''Quercus tephrochlamys'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tetracarpa'' <small>Vuk.</small> |''Quercus tholeyroniana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus thomasii'' <small>Ten.</small> |''Quercus tomentosa'' <small>Ehrh. ex A.DC. not validly published</small> |''Quercus tozzae'' <small>Dippel</small> |''Quercus transiens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tricolor'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus tristis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus turbinata'' <small>Kit.</small> |''Quercus urbica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vallicola'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus verecunda'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus versatilis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vialis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus viminalis'' <small>Bosc</small> |''Quercus virgata'' <small>Martrin-Donos</small> |''Quercus volhynica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vulgaris'' <small>Bubani</small> |''Quercus welandii'' <small>Simonk.</small> |''Quercus wolgensis'' <small>Gand. not validly published</small> }}|range_map=QuercusRobur ZasiegGatunku01.png|image_width=250п|range_map_caption=Ареал на распространетост на стежерот}} [[Податотека:Hrast_lužnjak_Kalemegdan_008.JPG|мини|333x333пкс|Даб стежер на [[Калемегдан]]]] [[Податотека:Лес_на_Ворскле_06.JPG|десно|мини|250x250пкс|Шума од стежери]] '''Стежер'''<ref>{{нмс| title=Даб горун | url= https://ekosvest.com.mk/wp-content/uploads/2022/05/DAB-Liflet-4-strani.pdf| work= | publisher=Екосвест | date= | accessdate=12 јули 2026}}</ref> ({{Langx|lat|Quercus robur}}) — [[Вид (биологија)|вид]] високо [[Листопадни растенија|листопадно]] [[Дрво (растение)|дрво]] од [[Род (биологија)|родот]] [[даб]]. == Преваленца == Стежерот е широко распространет [[Европа|европски]] вид. Неговиот опсег се протега од [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]] на запад до [[Урал (планина)|Урал]], [[Кавказ (планински венец)|Кавказ]] и [[Касписко Езеро|Каспиското Море]] на исток. Се протега на север до [[Шкотска]] и [[Скандинавија]] (63° СГШ), а на југ до север на [[Пиринејски Полуостров|Иберискиот Полуостров]], [[Апенини|Апенините]] и [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. За разлика од [[Горун|горунот]], се среќава и во области со [[континентална клима]].<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> == Изглед == Стежерот може да достигне висина до 50 метри, со пречник на [[Стебло|стеблото]] од околу 2,5 метри (регистрирани се дрвја со пречник до 6 метри). Тоа е долговечно дрво кое може да живее до 2000 години.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> [[Крошна|Круната]] е широка, неправилна и добро разгранета, со силни, закривени и неправилни гранки во облик на колена. [[Кора (растенија)|Кората]] е мазна кога е млада, а со возраста станува дебела (до над 10 [[Сантиметар|сантиметри]]), сивокафеава по боја и надолжно подлабоко пукнатина (до 3-4&nbsp;см), и попречно со плитки бразди. Младите гранчиња се голи или многу брзо оголуваат. Повеќе или помалку аглести.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> Неговиот [[Корен|коренов]] систем е многу развиен. Кога е млад, развива корен (средиштен корен), кој продира во длабочина од неколку метри. Подоцна, страничните корени се развиваат во ширина.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> Образува [[ектотрофна микориза]], па затоа тартуфите растат најдобро во симбиоза со корените на [[Горун|горуните]] и стежерите.<ref name="automatski generisano1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartufi.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=59&lang=hr|title=Tartufi|accessdate=30. 1. 2016}}</ref> [[Пупка|Пупките]] се јајцевидни, тркалезни, полутапи, по облик претежно петаголни. Тие се покриени со бројни, голи, спирално распоредени лушпи со светлокафеава боја. [[Лист|Листовите]] се едноставни, наизменично распоредени на гранката. Тие се тревести, ретко малку кожести, обратно јајчести, тапи на врвот, заоблени или свиткани, асиметрична основа. Младите листови се малку влакнести, но брзо стануваат голи. Тие се темнозелени и сјајни на лицето, посветли на задната страна. Работ на листот е широко засечен со 4-5 (ретко до 8) асиметрични, тапи и тркалезни лобуси. [[Лисна петелка|Петелката]] е доста дебела, гола, долга 3 до 5 мм (поретко и до 10 мм).<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref><ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] се еднополови; машките гроздови се висечки, долги 2 до 5 см. Женските цветови се групирани до 5 заедно, на долги [[Лисна дршка|дршки]]. Цветаат заедно со пролистувањето, април-мај. [[Плод|Плодот]] е [[желад]], со променлива големина и облик. Обично е издолжен-овален, долг 2 до 4 см, со светлокафеава боја. Потемните надолжни ленти се лесно видливи на свеж желад. [[Купула|Купулата]] („капата“) покрива 1/3 до 1/2 од желадот. Лушпите на купулата се распоредени една од друга, широки и малку влакнести. Ги има помалку отколку кај [[Горун|горунот]]. Желадот виси 3–7&nbsp;см долга [[Цветна дршка|цветна петелка]] . Зрее во септември и октомври.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> [[Размножување|Се размножува]] генеративно со [[семе]]<ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> и вегетативно со [[калемење]] (особено украсни форми).<ref>{{Наведено списание|last=Borzan|first=Želimir|last2=Littvay|first2=Tibor|year=1989|title=Vegetativno razmnožavanje hrasta lužnjaka strojnim cijepljenjem|url=http://www.sumari.hr/sumlist/198911.pdf#page=7|journal=Šumarski list|volume=11-12|issue=Savez društava inženjera i tehničara šumarstva i drvne industrije Hrvatske|pages=557-566|access-date=30. 1. 2016}}</ref><gallery> Податотека:Quercus_robur_(Zomereik)_-_Noordwijk,_Coepelduynen.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_(Zomereik)_-_Noordwijk,_Coepelduynen.jpg|алт=Листови| Лисја Податотека:Обикновен_дъб_-_кора.jpg|врска=Датотека:Обикновен_дъб_-_кора.jpg| Кора Податотека:Quercus_robur_fl_kz1.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_fl_kz1.jpg|алт=Мушке цветне ресе| <small>Реси од машки цвет</small> Податотека:Quercus_robur_acorn_-_Keila.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_acorn_-_Keila.jpg|алт=Плод - жир| <small>Плод - желад</small> </gallery> == Живеалиште == Стежерот не успева на големи надморски височини како горунот, но во некои делови од својот опсег достигнува од 1100 (во [[Апенини|Апенините]] ) до 1200 м надморска височина (во [[Пиринеи|Пиринеите]] ) и дури и повисоко (во [[Алпи|Средишните Алпи]]). Има долга вегетациска сезона. Обично расте во рамнини и долини. Потребни му се длабоки, [[Глина|глинести]] или [[Песок|песокливи]], плодни, свежи и влажни [[Почва|почви]]. Расте и на почви кои не се плодни на површината, но содржат доволно хранливи материи и вода во подлабоките слоеви. Потешко поднесува кисели почви, но може да поднесе одредена концентрација на сол. Затоа се среќава и во мочуришта и во степски области на [[Црница (почва)|црница]]. Поднесува повремени [[Поплава|поплави]] и високи нивоа на [[подземни води]]. Не напредува на плитка и сува почва. Затоа неговите живеалишта се главно на [[Алувијална рамнина|алувијални почви]], низини или малку ридест терен. Чувствителен е на доцни мразови, но поднесува високи температури. Отпорен е на ветер и чад.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> == Употреба == [[Податотека:Quercus_robur_MHNT.BOT.2010.6.75.jpg|мини|250x250пкс|Дрвото на стежерот, поради своите естетски, физички, механички, технолошки и функционални својства, претставува стандард за квалитет на дрво.]] === Дрвна индустрија === Дрвото од стежер е стандард за квалитет на дрво поради неговите естетски, физички, механички, технолошки и функционални својства. Поради исклучителниот квалитет на дрвото, на стежерот му е дадена меѓународната карактеристика ''славонски даб'' : неговото дрво е фино, со подеднакво тесни, правилни прстени, златно жолта боја, убаво, издржливо и лесно за обработка.<ref>{{Наведено списание|last=Klepac|first=Dušan|year=2002|title=Hrast lužnjak (Quercus robur L.) - spoznaje|url=http://www.sumari.hr/sumlist/sadrzaj.asp?gb=B7-8/2002&lng=HR&st=200203590|journal=Šumarski list|volume=7-8|pages=359|access-date=31. 1. 2016}}</ref> Овој поим не означува географско потекло, туку дабово дрво со рамномерно распоредени прстени за раст со ширина од околу 2,0&nbsp;мм, одредена боја, текстура, сјај, густина, цврстина и издржливост на високо квалитативно ниво. Дабовото дрво е познато по тоа што има голема издржливост под вода и во земја.<ref name="upotreba">{{Наведено списание|last=Шошкић|first=Борислав|date=јул-октобар 2006.|title=Својства и употреба храстовог дрвета Србије|journal=Шумарство|volume=3|pages=109-124}}</ref> Се користи за различни намени: како [[Градежен занает|градежен]] материјал, за [[Пруга|железнички]] прагови, греди и столбови. Во внатрешното уредување, дабот се користи за изработка на разни видови подови, скали и [[мебел]]. Висококвалитетна дабовина се користи за изработка на [[фурнир]], а од него се изработуваат и [[Бочва|бочви]].<ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> Дрвото на стежерот било ценето и во минатото, не само поради неговиот квалитет, туку и поради одредена закривеност на дрвото, погодна за изработка на закривени делови од бродови. Познато е дека, покрај [[Бродоградба|бродоградбата]], ова дрво се користело во [[Венецијанска Република|Венецијанската Република]] за изградба на [[Венеција]]. Дебели колци се изработувале од стежерни трупци кои биле забивани во калливата земја и на нив биле подигнати познатите згради на кои денес им се восхитуваме.<ref>{{Наведено списание|last=Lara|first=Černicki|date=jul-avgust 2012.|title=Dragulj sredozemne šumske vegetacije|url=http://casopis.hrsume.hr/pdf/187.pdf|journal=Hrvatske šume|volume=187/188|pages=16|access-date=31. 1. 2016}}</ref> Стежерот има уште една значајна одлика. Неговото дрво кое поминува извесно време во земјата, без разлика дали пристигнало таму како резултат на природни настани или како резултат на намерна модификација од страна на човекот, добива потемна боја, ја хомогенизира својата структура и станува ценето во уметничкиот израз, особено во резбарството.<ref name="upotreba">{{Наведено списание|last=Шошкић|first=Борислав|date=јул-октобар 2006.|title=Својства и употреба храстовог дрвета Србије|journal=Шумарство|volume=3|pages=109-124}}</ref> === Желадот како храна === [[Податотека:Pannage_in_the_New_Forest.JPG|десно|мини|250x250пкс|„Желадње“ свињи.]] Познато е дека за време на владеењето на принцот [[Милош Обреновиќ|Милош Обреновиќ,]] „хранењето на свињите со желади“ било еден од најчестите методи за екстензивно гоење на свињите во Србија, во дабови и букови шуми.<ref name="stocarstvo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|title=Žir kao dopunsko hranivo za životinje|last=Dušanović Pasello|first=Đorđo|publisher=GAUS Agencija|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916025304/http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|archive-date=16. 09. 2020|accessdate=29. 01. 2016}}</ref> Денес, овој вид исхрана е особено популарен во [[Органско земјоделство|органското земјоделство]]. Дабовите желади се користат во човечката исхрана уште од древно време. Утврдено е дека желадите од стежерот и горунот се користеле во исхраната уште во [[Младо камено време|неолитот]]. Желадите на многу видови дабови, вклучувајќи ги и стежерот, се богати со [[скроб]], [[шеќер]], [[Белковина|протеини]], масти, [[смола]] и [[Танин|танини]]. Јадливоста на желадите зависи токму од содржината на танини во нив. Високата содржина на танини резултира со горчлив вкус на плодовите и ја ограничува нивната употреба во човечката исхрана. Горуните припаѓаат на видовите чии желади имаат ниска содржина на танини и многу скроб. Желадите сè уште се користат во исхраната денес од страна на застапниците на природната исхрана и можат да се користат печени како слатки костени, како пире, мелени во брашно како додаток на леб или печени и мелени како замена за кафе. Во Германија, изразот „кафе од желади“ (Eichelkaffe) е сè уште познат денес.<ref name="grlic">{{Наведена книга|title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja|last=Grlić|first=Ljubiša|publisher=August Cesarec|year=1986|location=Zagreb|pages=83-85}}</ref> === Употреба во медицината === Кората од стежерот и горунот (''Cortex Quercus'') се користи во медицината како средство за средство за стегање, средство за плакнење и запирање на крвавењето.<ref name="hrven">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.enciklopedija.hr/clanak/26315|title=Hrast|work=Hrvatska enciklopedija|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|accessdate=31. 1. 2016}}</ref> Може да се користи и како [[противотров]] за труење со тешки метали доколку е потребно. Се собира рано напролет, пред да никнат листовите или наесен, откако ќе паднат листовите, а од млади стебла, изданоци или гранки се собира само целосно мазната кора.<ref name="fitoterapija">{{Наведена книга|title=Лечење биљем : фитотерапија|last=Туцаков|first=Јован|publisher=Рад|year=1984|location=Београд|pages=664-665}}</ref> === Дабови шуми === Дабовите шуми се живеалиштето каде што најдобро напредуваат [[Тартуф|тартуфите]], што често може да биде од големо економско значење. Тартуфите најдобро растат во [[симбиоза]] со корените на горуните и стежерите. <ref name="automatski generisano1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartufi.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=59&lang=hr|title=Tartufi|accessdate=30. 1. 2016}}</ref> == Важност во озеленувањето == Како и повеќето други дабови, и стежерот се користи во уредување на поголеми површини, поединечно или во групи, но исто така и во редови дрвја на широки булевари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://polj.uns.ac.rs/wp-content/uploads/2015/09/Lidija_Suster.pdf|title=Фенологија и биоеколошке карактеристике храста лужњака (''Quercus robur'' L.) у Новом Саду|last=Шустер|first=Лидија|publisher=Пољопривредни факултет Универзитета у новом Саду|accessdate=31. 1. 2016}}</ref> Познати се голем број украсни сорти на овој вид, вклучително:<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> * ''Quercus robur 'Atropurpurea''' - бавнорастечка сорта со мали, темновиолетови лисја, * ''Quercus robur 'Concordia''' - со жолта боја на лисјата, * ''Quercus robur 'Fastigiata''' - валчест облик на круната со странични гранки насочени кон врвот, * ''Quercus robur 'Pectinata''' - листовите се пердувесто поделени, исечени речиси до главната жила, * ''Quercus robur 'Pendula''' - сорта со широка круна и висечки гранки, * ''Quercus robur 'Umbraculifera''' - правилен, кружен облик на круната. <gallery> Податотека:Quercus_robur_'Concordia'.JPG|врска=Датотека:Quercus_robur_'Concordia'.JPG|алт=Quercus robur ’Concordia’| <small>''Quercus robur 'Конкордија'''</small> Податотека:Q-robur-concordia2.jpg|врска=Датотека:Q-robur-concordia2.jpg|алт=Quercus robur ’Concordia’| <small>''Quercus robur 'Конкордија'''</small> Податотека:Bundesarbeitsgericht_(Park)_DSC_3333_b.jpg|врска=Датотека:Bundesarbeitsgericht_(Park)_DSC_3333_b.jpg|алт=Quercus robur ’Fastigiata’| <small>''Quercus robur 'Fastigiata'''</small> Податотека:Quercus_robur_-_Filicifolia.JPG|врска=Датотека:Quercus_robur_-_Filicifolia.JPG|алт=Quercus robur ’Pectinata’| <small>''Quercus robur 'Pectinata'''</small> </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Quercus_robur_(2).jpg| Лист Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_luznjak_(1).jpg|''Quercus robur'' Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1).jpg|''Q. robur'' Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1)adrvf.jpg|алт=Храст лужњак, Ниш| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(3).jpg| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(4).jpg| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(5)sdff.jpg| </gallery> == Поврзано == * [[Даб]] * [[Горун]] * [[Цер]] * [[Сладун]] * [[Дрво (материјал)]] * [[Желад]] * [[Блатен даб (Кривогаштани)]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Quercus robur}} {{Викивидови-ред|Quercus robur}} * [http://www.euforgen.org/species/quercus-robur/ ''Quercus robur''] - information, genetic conservation units and related resources. [[European Forest Genetic Resources Programme]] (EUFORGEN) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Хортикултура]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Статии со текст на латински]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] joadkay9mmoj6ed03u5fibffytk9lnn 5591001 5591000 2026-07-12T15:38:32Z P.Nedelkovski 47736 5591001 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name=Стежер | image = Illustration Quercus robur0.jpg | image_width = 250п |image_caption=Гранка со листови и желади |genus=Quercus |display_parents=2 |species=robur|synonyms={{collapsible list|bullets = true |''[[Quercus abbreviata]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus accessiva]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus accomodata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus acutiloba]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus aesculus]]'' <small>Boiss.</small> |''[[Quercus aestivalis]]'' <small>Steven</small> |''[[Quercus afghanistanensis]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus alligata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus altissima]]'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''[[Quercus amoenifolia]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus appenina]]'' var. ''cylindracea'' <small>(Guss. ex Parl.) Nyman</small> |''[[Quercus appenina]]'' var. ''rumelica'' <small>(Griseb. & Schenk) Nyman</small> |''[[Quercus apula]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus arenaria]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus argentea]]'' <small>Morogues</small> |''[[Quercus assimilis]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus asterotricha]]'' <small>Borbás & Csató</small> |''[[Quercus asturica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus atropurpurea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus atrosanguinea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus atrovirens]]'' <small>Sm.</small> |''[[Quercus aurea]]'' <small>K.Koch 1873 not Raf. 1838</small> |''[[Quercus australis]]'' <small>A.Kern. 1876 not Link 1829</small> |''[[Quercus auzin]]'' <small>Secondat ex Bosc.</small> |''[[Quercus avellanoides]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus axillaris]]'' <small>Schur</small> |''[[Quercus banatica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus batavica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bavarica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bedoi]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus belgica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bellogradensis]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus borealis var. pilosa|Quercus borealis'' var. ''pilosa'']] <small>(Schur) Simonk.</small> |''[[Quercus brachycarpa]]'' <small>Guss. ex Parl.</small> |''[[Quercus brevipes]]'' <small>A.Kern.</small> |''[[Quercus brevipes]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus brutia]]'' <small>Ten.</small> |''[[Quercus bruttia]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus castanoides]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus commiserata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus comptoniifolia]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus concordia]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus condensata]]'' <small>Schur</small> |''[[Quercus coriifolia]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus crispa]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus croatica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus cunisecta]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus cuprea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus cupressoides]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus cupulatus]]'' <small>Gilib. not validly published</small> |''[[Quercus cylindracea]]'' <small>Guss. ex Parl.</small> |''[[Quercus dacica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus danubialis]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus dilatata'' <small>A.Kern. 1876 not Raf. 1838</small> |''Quercus discredens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus dissecta'' <small>K.Koch</small> |''Quercus emarginulata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus erucifolia'' <small>Steven</small> |''Quercus esthonica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus estremadurensis'' <small>O.Schwarz</small> |''Quercus ettingeri'' <small>Vuk.</small> |''Quercus extensa'' <small>(Schur) Schur</small> |''Quercus falkenbergensis'' <small>Booth ex Loudon</small> |''Quercus farinosa'' <small>Vuk.</small> |''Quercus fastigiata'' <small>Lam.</small> |''Quercus femina'' <small>Mill.</small> |''Quercus fennessii'' <small>A.DC.</small> |''Quercus filicifolia'' <small>A.DC.</small> |''Quercus filipendula'' <small>Schloss. & Vuk.</small> |''Quercus foemida'' <small>Mill.</small> |''Quercus fructipendula'' <small>Schrank</small> |''Quercus frutetorum'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus geltowiensis'' <small>K.Koch</small> |''Quercus germanica'' <small>Lasch</small> |''Quercus grecescui'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus haas'' <small>Kotschy</small> |''Quercus haerens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus hentzei'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus hispanica'' <small>Willk. 1852 not Lam. 1785</small> |''Quercus hodginsii'' <small>Lodd. ex Steud. not validly published</small> |''Quercus hohenackeri'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus horizontalis'' <small>Dippel</small> |''Quercus hyemalis'' <small>Steven</small> |''Quercus imeretina'' <small>Steven ex Woronow</small> |''Quercus immodica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus implicata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus kunzei'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus kurdica'' <small>Wenz.</small> |''Quercus laciniata'' <small>Lodd.</small> |''Quercus lanuginosa'' <small>Beck 1890 not Thuill. 1799</small> |''Quercus lasistan'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus lentula'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus longaeva'' <small>Salisb. not validly published</small> |''Quercus longiglans'' <small>Debeaux</small> |''Quercus longipedunculata'' <small>Cariot & St.-Lag.</small> |''Quercus longipes'' <small>Steven</small> |''Quercus louettii'' <small>Dippel</small> |''Quercus lucorum'' <small>Vuk.</small> |''Quercus ludens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus lugdunensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus macroloba'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus madritensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus malacophylla'' <small>(Schur) Schur</small> |''Quercus mestensis'' <small>Bondev & Gancev</small> |''Quercus microcarpa'' <small>Lapeyr.</small> |''Quercus microcarpa'' <small>Morogues</small> |''Quercus monorensis'' <small>Simonk.</small> |''Quercus montivaga'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus natalis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus nescensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus nigricans'' <small>K.Koch</small> |''Quercus ochracea'' <small>Morogues</small> |''Quercus oelandica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus paleacea'' <small>Desf.</small> |''Quercus palmata'' <small>Vuk.</small> |''Quercus parmenteria'' <small>Mutel</small> |''Quercus pectinata'' <small>K.Koch</small> |''Quercus pedemontana'' <small>Colla</small> |''Quercus pedunculata'' <small>Ehrh.</small> |''Quercus pedunculata'' <small>Hoffm.</small> |''Quercus pedunculiflora'' <small>K.Koch</small> |''Quercus pendula'' <small>(Neill) Lodd.</small> |''Quercus pendulina'' <small>Kit.</small> |''Quercus petropolitana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pilosa'' <small>(Schur) Simonk.</small> |''Quercus pilosula'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pinnatipartita'' <small>(Boiss.) O.Schwarz</small> |''Quercus plebeia'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pluriceps'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pseudopedunculata'' Vuk. |''Quercus pseudoschorochensis'' <small>Boiss.</small> |''Quercus pseudosessilis'' <small>Schur</small> |''Quercus pseudotscharakensis'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus pulverulenta'' <small>K.Koch</small> |''Quercus purpurea'' <small>Lodd. ex Loudon</small> |''Quercus pyramidalis'' <small>C.C.Gmel.</small> |''Quercus pyrenaica'' <small>Steven 1813 not Willd. 1805</small> |''Quercus quaerens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus racemosa'' <small>Lam.</small> |''Quercus robur'' <small>(Ten.) A. DC.</small> |''Quercus rossica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus rostanii'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus rubens'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus rubicunda'' <small>Dippel</small> |''Quercus rumelica'' <small>Griseb. & Schenk</small> |''Quercus salicifolia'' <small>Steud. not validly published</small> |''Quercus scandica'' <small>Gand. nom. not validly published</small> |''Quercus schlosseriana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus scolopendrifolia'' <small>K.Koch</small> |''Quercus scotica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus scythica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus semipinnata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''condensata'' (Schur) Nyman |''Quercus sessiliflora'' var. ''microcarpa'' <small>(Lapeyr.) Nyman</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''pedemontana'' <small>(Colla) Nyman</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''tcharachensis'' <small>Albov</small> |''Quercus sieboldii'' <small>Dippel</small> |''Quercus similata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus speciensis'' <small>Dippel</small> |''Quercus stilbophylla'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus subvelutina'' <small>Schur</small> |''Quercus svecica'' <small>Borbás</small> |''Quercus tanaicensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tardiflora'' <small>Czern. ex Stev.</small> |''Quercus tennesi'' <small>Wesm.</small> |''Quercus tephrochlamys'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tetracarpa'' <small>Vuk.</small> |''Quercus tholeyroniana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus thomasii'' <small>Ten.</small> |''Quercus tomentosa'' <small>Ehrh. ex A.DC. not validly published</small> |''Quercus tozzae'' <small>Dippel</small> |''Quercus transiens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tricolor'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus tristis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus turbinata'' <small>Kit.</small> |''Quercus urbica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vallicola'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus verecunda'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus versatilis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vialis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus viminalis'' <small>Bosc</small> |''Quercus virgata'' <small>Martrin-Donos</small> |''Quercus volhynica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vulgaris'' <small>Bubani</small> |''Quercus welandii'' <small>Simonk.</small> |''Quercus wolgensis'' <small>Gand. not validly published</small> }}|range_map=QuercusRobur ZasiegGatunku01.png|image_width=250п|range_map_caption=Ареал на распространетост на стежерот}} [[Податотека:Hrast_lužnjak_Kalemegdan_008.JPG|мини|333x333пкс|Даб стежер на [[Калемегдан]]]] [[Податотека:Лес_на_Ворскле_06.JPG|десно|мини|250x250пкс|Шума од стежери]] '''Стежер'''<ref>{{нмс| title=Даб горун | url= https://ekosvest.com.mk/wp-content/uploads/2022/05/DAB-Liflet-4-strani.pdf| work= | publisher=Екосвест | date= | accessdate=12 јули 2026}}</ref> ({{Langx|lat|Quercus robur}}) — [[Вид (биологија)|вид]] високо [[Листопадни растенија|листопадно]] [[Дрво (растение)|дрво]] од [[Род (биологија)|родот]] [[даб]]. == Распространетост== Стежерот е широко распространет [[Европа|европски]] вид. Неговиот опсег се протега од [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]] на запад до [[Урал (планина)|Урал]], [[Кавказ (планински венец)|Кавказ]] и [[Касписко Езеро|Каспиското Море]] на исток. Се протега на север до [[Шкотска]] и [[Скандинавија]] (63° СГШ), а на југ до север на [[Пиринејски Полуостров|Иберискиот Полуостров]], [[Апенини|Апенините]] и [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. За разлика од [[Горун|горунот]], се среќава и во области со [[континентална клима]].<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> == Изглед == Стежерот може да достигне висина до 50 метри, со пречник на [[Стебло|стеблото]] од околу 2,5 метри (регистрирани се дрвја со пречник до 6 метри). Тоа е долговечно дрво кое може да живее до 2000 години.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> [[Крошна|Круната]] е широка, неправилна и добро разгранета, со силни, закривени и неправилни гранки во облик на колена. [[Кора (растенија)|Кората]] е мазна кога е млада, а со возраста станува дебела (до над 10 [[Сантиметар|сантиметри]]), сивокафеава по боја и надолжно подлабоко пукнатина (до 3-4&nbsp;см), и попречно со плитки бразди. Младите гранчиња се голи или многу брзо оголуваат. Повеќе или помалку аглести.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> Неговиот [[Корен|коренов]] систем е многу развиен. Кога е млад, развива корен (средиштен корен), кој продира во длабочина од неколку метри. Подоцна, страничните корени се развиваат во ширина.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> Образува [[ектотрофна микориза]], па затоа тартуфите растат најдобро во симбиоза со корените на [[Горун|горуните]] и стежерите.<ref name="automatski generisano1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartufi.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=59&lang=hr|title=Tartufi|accessdate=30. 1. 2016}}</ref> [[Пупка|Пупките]] се јајцевидни, тркалезни, полутапи, по облик претежно петаголни. Тие се покриени со бројни, голи, спирално распоредени лушпи со светлокафеава боја. [[Лист|Листовите]] се едноставни, наизменично распоредени на гранката. Тие се тревести, ретко малку кожести, обратно јајчести, тапи на врвот, заоблени или свиткани, асиметрична основа. Младите листови се малку влакнести, но брзо стануваат голи. Тие се темнозелени и сјајни на лицето, посветли на задната страна. Работ на листот е широко засечен со 4-5 (ретко до 8) асиметрични, тапи и тркалезни лобуси. [[Лисна петелка|Петелката]] е доста дебела, гола, долга 3 до 5 мм (поретко и до 10 мм).<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref><ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] се еднополови; машките гроздови се висечки, долги 2 до 5 см. Женските цветови се групирани до 5 заедно, на долги [[Лисна дршка|дршки]]. Цветаат заедно со пролистувањето, април-мај. [[Плод|Плодот]] е [[желад]], со променлива големина и облик. Обично е издолжен-овален, долг 2 до 4 см, со светлокафеава боја. Потемните надолжни ленти се лесно видливи на свеж желад. [[Купула|Купулата]] („капата“) покрива 1/3 до 1/2 од желадот. Лушпите на купулата се распоредени една од друга, широки и малку влакнести. Ги има помалку отколку кај [[Горун|горунот]]. Желадот виси 3–7&nbsp;см долга [[Цветна дршка|цветна петелка]] . Зрее во септември и октомври.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> [[Размножување|Се размножува]] генеративно со [[семе]]<ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> и вегетативно со [[калемење]] (особено украсни форми).<ref>{{Наведено списание|last=Borzan|first=Želimir|last2=Littvay|first2=Tibor|year=1989|title=Vegetativno razmnožavanje hrasta lužnjaka strojnim cijepljenjem|url=http://www.sumari.hr/sumlist/198911.pdf#page=7|journal=Šumarski list|volume=11-12|issue=Savez društava inženjera i tehničara šumarstva i drvne industrije Hrvatske|pages=557-566|access-date=30. 1. 2016}}</ref><gallery> Податотека:Quercus_robur_(Zomereik)_-_Noordwijk,_Coepelduynen.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_(Zomereik)_-_Noordwijk,_Coepelduynen.jpg|алт=Листови| Лисја Податотека:Обикновен_дъб_-_кора.jpg|врска=Датотека:Обикновен_дъб_-_кора.jpg| Кора Податотека:Quercus_robur_fl_kz1.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_fl_kz1.jpg|алт=Мушке цветне ресе| <small>Реси од машки цвет</small> Податотека:Quercus_robur_acorn_-_Keila.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_acorn_-_Keila.jpg|алт=Плод - жир| <small>Плод - желад</small> </gallery> == Живеалиште == Стежерот не успева на големи надморски височини како горунот, но во некои делови од својот опсег достигнува од 1100 (во [[Апенини|Апенините]] ) до 1200 м надморска височина (во [[Пиринеи|Пиринеите]] ) и дури и повисоко (во [[Алпи|Средишните Алпи]]). Има долга вегетациска сезона. Обично расте во рамнини и долини. Потребни му се длабоки, [[Глина|глинести]] или [[Песок|песокливи]], плодни, свежи и влажни [[Почва|почви]]. Расте и на почви кои не се плодни на површината, но содржат доволно хранливи материи и вода во подлабоките слоеви. Потешко поднесува кисели почви, но може да поднесе одредена концентрација на сол. Затоа се среќава и во мочуришта и во степски области на [[Црница (почва)|црница]]. Поднесува повремени [[Поплава|поплави]] и високи нивоа на [[подземни води]]. Не напредува на плитка и сува почва. Затоа неговите живеалишта се главно на [[Алувијална рамнина|алувијални почви]], низини или малку ридест терен. Чувствителен е на доцни мразови, но поднесува високи температури. Отпорен е на ветер и чад.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> == Употреба == [[Податотека:Quercus_robur_MHNT.BOT.2010.6.75.jpg|мини|250x250пкс|Дрвото на стежерот, поради своите естетски, физички, механички, технолошки и функционални својства, претставува стандард за квалитет на дрво.]] === Дрвна индустрија === Дрвото од стежер е стандард за квалитет на дрво поради неговите естетски, физички, механички, технолошки и функционални својства. Поради исклучителниот квалитет на дрвото, на стежерот му е дадена меѓународната карактеристика ''славонски даб'' : неговото дрво е фино, со подеднакво тесни, правилни прстени, златно жолта боја, убаво, издржливо и лесно за обработка.<ref>{{Наведено списание|last=Klepac|first=Dušan|year=2002|title=Hrast lužnjak (Quercus robur L.) - spoznaje|url=http://www.sumari.hr/sumlist/sadrzaj.asp?gb=B7-8/2002&lng=HR&st=200203590|journal=Šumarski list|volume=7-8|pages=359|access-date=31. 1. 2016}}</ref> Овој поим не означува географско потекло, туку дабово дрво со рамномерно распоредени прстени за раст со ширина од околу 2,0&nbsp;мм, одредена боја, текстура, сјај, густина, цврстина и издржливост на високо квалитативно ниво. Дабовото дрво е познато по тоа што има голема издржливост под вода и во земја.<ref name="upotreba">{{Наведено списание|last=Шошкић|first=Борислав|date=јул-октобар 2006.|title=Својства и употреба храстовог дрвета Србије|journal=Шумарство|volume=3|pages=109-124}}</ref> Се користи за различни намени: како [[Градежен занает|градежен]] материјал, за [[Пруга|железнички]] прагови, греди и столбови. Во внатрешното уредување, дабот се користи за изработка на разни видови подови, скали и [[мебел]]. Висококвалитетна дабовина се користи за изработка на [[фурнир]], а од него се изработуваат и [[Бочва|бочви]].<ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> Дрвото на стежерот било ценето и во минатото, не само поради неговиот квалитет, туку и поради одредена закривеност на дрвото, погодна за изработка на закривени делови од бродови. Познато е дека, покрај [[Бродоградба|бродоградбата]], ова дрво се користело во [[Венецијанска Република|Венецијанската Република]] за изградба на [[Венеција]]. Дебели колци се изработувале од стежерни трупци кои биле забивани во калливата земја и на нив биле подигнати познатите згради на кои денес им се восхитуваме.<ref>{{Наведено списание|last=Lara|first=Černicki|date=jul-avgust 2012.|title=Dragulj sredozemne šumske vegetacije|url=http://casopis.hrsume.hr/pdf/187.pdf|journal=Hrvatske šume|volume=187/188|pages=16|access-date=31. 1. 2016}}</ref> Стежерот има уште една значајна одлика. Неговото дрво кое поминува извесно време во земјата, без разлика дали пристигнало таму како резултат на природни настани или како резултат на намерна модификација од страна на човекот, добива потемна боја, ја хомогенизира својата структура и станува ценето во уметничкиот израз, особено во резбарството.<ref name="upotreba">{{Наведено списание|last=Шошкић|first=Борислав|date=јул-октобар 2006.|title=Својства и употреба храстовог дрвета Србије|journal=Шумарство|volume=3|pages=109-124}}</ref> === Желадот како храна === [[Податотека:Pannage_in_the_New_Forest.JPG|десно|мини|250x250пкс|„Желадње“ свињи.]] Познато е дека за време на владеењето на принцот [[Милош Обреновиќ|Милош Обреновиќ,]] „хранењето на свињите со желади“ било еден од најчестите методи за екстензивно гоење на свињите во Србија, во дабови и букови шуми.<ref name="stocarstvo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|title=Žir kao dopunsko hranivo za životinje|last=Dušanović Pasello|first=Đorđo|publisher=GAUS Agencija|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916025304/http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|archive-date=16. 09. 2020|accessdate=29. 01. 2016}}</ref> Денес, овој вид исхрана е особено популарен во [[Органско земјоделство|органското земјоделство]]. Дабовите желади се користат во човечката исхрана уште од древно време. Утврдено е дека желадите од стежерот и горунот се користеле во исхраната уште во [[Младо камено време|неолитот]]. Желадите на многу видови дабови, вклучувајќи ги и стежерот, се богати со [[скроб]], [[шеќер]], [[Белковина|протеини]], масти, [[смола]] и [[Танин|танини]]. Јадливоста на желадите зависи токму од содржината на танини во нив. Високата содржина на танини резултира со горчлив вкус на плодовите и ја ограничува нивната употреба во човечката исхрана. Горуните припаѓаат на видовите чии желади имаат ниска содржина на танини и многу скроб. Желадите сè уште се користат во исхраната денес од страна на застапниците на природната исхрана и можат да се користат печени како слатки костени, како пире, мелени во брашно како додаток на леб или печени и мелени како замена за кафе. Во Германија, изразот „кафе од желади“ (Eichelkaffe) е сè уште познат денес.<ref name="grlic">{{Наведена книга|title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja|last=Grlić|first=Ljubiša|publisher=August Cesarec|year=1986|location=Zagreb|pages=83-85}}</ref> === Употреба во медицината === Кората од стежерот и горунот (''Cortex Quercus'') се користи во медицината како средство за средство за стегање, средство за плакнење и запирање на крвавењето.<ref name="hrven">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.enciklopedija.hr/clanak/26315|title=Hrast|work=Hrvatska enciklopedija|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|accessdate=31. 1. 2016}}</ref> Може да се користи и како [[противотров]] за труење со тешки метали доколку е потребно. Се собира рано напролет, пред да никнат листовите или наесен, откако ќе паднат листовите, а од млади стебла, изданоци или гранки се собира само целосно мазната кора.<ref name="fitoterapija">{{Наведена книга|title=Лечење биљем : фитотерапија|last=Туцаков|first=Јован|publisher=Рад|year=1984|location=Београд|pages=664-665}}</ref> === Дабови шуми === Дабовите шуми се живеалиштето каде што најдобро напредуваат [[Тартуф|тартуфите]], што често може да биде од големо економско значење. Тартуфите најдобро растат во [[симбиоза]] со корените на горуните и стежерите. <ref name="automatski generisano1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartufi.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=59&lang=hr|title=Tartufi|accessdate=30. 1. 2016}}</ref> == Важност во озеленувањето == Како и повеќето други дабови, и стежерот се користи во уредување на поголеми површини, поединечно или во групи, но исто така и во редови дрвја на широки булевари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://polj.uns.ac.rs/wp-content/uploads/2015/09/Lidija_Suster.pdf|title=Фенологија и биоеколошке карактеристике храста лужњака (''Quercus robur'' L.) у Новом Саду|last=Шустер|first=Лидија|publisher=Пољопривредни факултет Универзитета у новом Саду|accessdate=31. 1. 2016}}</ref> Познати се голем број украсни сорти на овој вид, вклучително:<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> * ''Quercus robur 'Atropurpurea''' - бавнорастечка сорта со мали, темновиолетови лисја, * ''Quercus robur 'Concordia''' - со жолта боја на лисјата, * ''Quercus robur 'Fastigiata''' - валчест облик на круната со странични гранки насочени кон врвот, * ''Quercus robur 'Pectinata''' - листовите се пердувесто поделени, исечени речиси до главната жила, * ''Quercus robur 'Pendula''' - сорта со широка круна и висечки гранки, * ''Quercus robur 'Umbraculifera''' - правилен, кружен облик на круната. <gallery> Податотека:Quercus_robur_'Concordia'.JPG|врска=Датотека:Quercus_robur_'Concordia'.JPG|алт=Quercus robur ’Concordia’| <small>''Quercus robur 'Конкордија'''</small> Податотека:Q-robur-concordia2.jpg|врска=Датотека:Q-robur-concordia2.jpg|алт=Quercus robur ’Concordia’| <small>''Quercus robur 'Конкордија'''</small> Податотека:Bundesarbeitsgericht_(Park)_DSC_3333_b.jpg|врска=Датотека:Bundesarbeitsgericht_(Park)_DSC_3333_b.jpg|алт=Quercus robur ’Fastigiata’| <small>''Quercus robur 'Fastigiata'''</small> Податотека:Quercus_robur_-_Filicifolia.JPG|врска=Датотека:Quercus_robur_-_Filicifolia.JPG|алт=Quercus robur ’Pectinata’| <small>''Quercus robur 'Pectinata'''</small> </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Quercus_robur_(2).jpg| Лист Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_luznjak_(1).jpg|''Quercus robur'' Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1).jpg|''Q. robur'' Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1)adrvf.jpg|алт=Храст лужњак, Ниш| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(3).jpg| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(4).jpg| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(5)sdff.jpg| </gallery> == Поврзано == * [[Даб]] * [[Горун]] * [[Цер]] * [[Сладун]] * [[Дрво (материјал)]] * [[Желад]] * [[Блатен даб (Кривогаштани)]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Quercus robur}} {{Викивидови-ред|Quercus robur}} * [http://www.euforgen.org/species/quercus-robur/ ''Quercus robur''] - information, genetic conservation units and related resources. [[European Forest Genetic Resources Programme]] (EUFORGEN) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Хортикултура]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Статии со текст на латински]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] mieoc4gcmkt4xse6qajwlmx9qf8embk 5591003 5591001 2026-07-12T15:39:02Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Флора на Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591003 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name=Стежер | image = Illustration Quercus robur0.jpg | image_width = 250п |image_caption=Гранка со листови и желади |genus=Quercus |display_parents=2 |species=robur|synonyms={{collapsible list|bullets = true |''[[Quercus abbreviata]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus accessiva]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus accomodata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus acutiloba]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus aesculus]]'' <small>Boiss.</small> |''[[Quercus aestivalis]]'' <small>Steven</small> |''[[Quercus afghanistanensis]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus alligata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus altissima]]'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''[[Quercus amoenifolia]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus appenina]]'' var. ''cylindracea'' <small>(Guss. ex Parl.) Nyman</small> |''[[Quercus appenina]]'' var. ''rumelica'' <small>(Griseb. & Schenk) Nyman</small> |''[[Quercus apula]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus arenaria]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus argentea]]'' <small>Morogues</small> |''[[Quercus assimilis]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus asterotricha]]'' <small>Borbás & Csató</small> |''[[Quercus asturica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus atropurpurea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus atrosanguinea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus atrovirens]]'' <small>Sm.</small> |''[[Quercus aurea]]'' <small>K.Koch 1873 not Raf. 1838</small> |''[[Quercus australis]]'' <small>A.Kern. 1876 not Link 1829</small> |''[[Quercus auzin]]'' <small>Secondat ex Bosc.</small> |''[[Quercus avellanoides]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus axillaris]]'' <small>Schur</small> |''[[Quercus banatica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus batavica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bavarica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bedoi]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus belgica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bellogradensis]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus borealis var. pilosa|Quercus borealis'' var. ''pilosa'']] <small>(Schur) Simonk.</small> |''[[Quercus brachycarpa]]'' <small>Guss. ex Parl.</small> |''[[Quercus brevipes]]'' <small>A.Kern.</small> |''[[Quercus brevipes]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus brutia]]'' <small>Ten.</small> |''[[Quercus bruttia]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus castanoides]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus commiserata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus comptoniifolia]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus concordia]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus condensata]]'' <small>Schur</small> |''[[Quercus coriifolia]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus crispa]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus croatica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus cunisecta]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus cuprea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus cupressoides]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus cupulatus]]'' <small>Gilib. not validly published</small> |''[[Quercus cylindracea]]'' <small>Guss. ex Parl.</small> |''[[Quercus dacica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus danubialis]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus dilatata'' <small>A.Kern. 1876 not Raf. 1838</small> |''Quercus discredens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus dissecta'' <small>K.Koch</small> |''Quercus emarginulata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus erucifolia'' <small>Steven</small> |''Quercus esthonica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus estremadurensis'' <small>O.Schwarz</small> |''Quercus ettingeri'' <small>Vuk.</small> |''Quercus extensa'' <small>(Schur) Schur</small> |''Quercus falkenbergensis'' <small>Booth ex Loudon</small> |''Quercus farinosa'' <small>Vuk.</small> |''Quercus fastigiata'' <small>Lam.</small> |''Quercus femina'' <small>Mill.</small> |''Quercus fennessii'' <small>A.DC.</small> |''Quercus filicifolia'' <small>A.DC.</small> |''Quercus filipendula'' <small>Schloss. & Vuk.</small> |''Quercus foemida'' <small>Mill.</small> |''Quercus fructipendula'' <small>Schrank</small> |''Quercus frutetorum'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus geltowiensis'' <small>K.Koch</small> |''Quercus germanica'' <small>Lasch</small> |''Quercus grecescui'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus haas'' <small>Kotschy</small> |''Quercus haerens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus hentzei'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus hispanica'' <small>Willk. 1852 not Lam. 1785</small> |''Quercus hodginsii'' <small>Lodd. ex Steud. not validly published</small> |''Quercus hohenackeri'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus horizontalis'' <small>Dippel</small> |''Quercus hyemalis'' <small>Steven</small> |''Quercus imeretina'' <small>Steven ex Woronow</small> |''Quercus immodica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus implicata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus kunzei'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus kurdica'' <small>Wenz.</small> |''Quercus laciniata'' <small>Lodd.</small> |''Quercus lanuginosa'' <small>Beck 1890 not Thuill. 1799</small> |''Quercus lasistan'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus lentula'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus longaeva'' <small>Salisb. not validly published</small> |''Quercus longiglans'' <small>Debeaux</small> |''Quercus longipedunculata'' <small>Cariot & St.-Lag.</small> |''Quercus longipes'' <small>Steven</small> |''Quercus louettii'' <small>Dippel</small> |''Quercus lucorum'' <small>Vuk.</small> |''Quercus ludens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus lugdunensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus macroloba'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus madritensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus malacophylla'' <small>(Schur) Schur</small> |''Quercus mestensis'' <small>Bondev & Gancev</small> |''Quercus microcarpa'' <small>Lapeyr.</small> |''Quercus microcarpa'' <small>Morogues</small> |''Quercus monorensis'' <small>Simonk.</small> |''Quercus montivaga'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus natalis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus nescensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus nigricans'' <small>K.Koch</small> |''Quercus ochracea'' <small>Morogues</small> |''Quercus oelandica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus paleacea'' <small>Desf.</small> |''Quercus palmata'' <small>Vuk.</small> |''Quercus parmenteria'' <small>Mutel</small> |''Quercus pectinata'' <small>K.Koch</small> |''Quercus pedemontana'' <small>Colla</small> |''Quercus pedunculata'' <small>Ehrh.</small> |''Quercus pedunculata'' <small>Hoffm.</small> |''Quercus pedunculiflora'' <small>K.Koch</small> |''Quercus pendula'' <small>(Neill) Lodd.</small> |''Quercus pendulina'' <small>Kit.</small> |''Quercus petropolitana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pilosa'' <small>(Schur) Simonk.</small> |''Quercus pilosula'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pinnatipartita'' <small>(Boiss.) O.Schwarz</small> |''Quercus plebeia'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pluriceps'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pseudopedunculata'' Vuk. |''Quercus pseudoschorochensis'' <small>Boiss.</small> |''Quercus pseudosessilis'' <small>Schur</small> |''Quercus pseudotscharakensis'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus pulverulenta'' <small>K.Koch</small> |''Quercus purpurea'' <small>Lodd. ex Loudon</small> |''Quercus pyramidalis'' <small>C.C.Gmel.</small> |''Quercus pyrenaica'' <small>Steven 1813 not Willd. 1805</small> |''Quercus quaerens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus racemosa'' <small>Lam.</small> |''Quercus robur'' <small>(Ten.) A. DC.</small> |''Quercus rossica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus rostanii'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus rubens'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus rubicunda'' <small>Dippel</small> |''Quercus rumelica'' <small>Griseb. & Schenk</small> |''Quercus salicifolia'' <small>Steud. not validly published</small> |''Quercus scandica'' <small>Gand. nom. not validly published</small> |''Quercus schlosseriana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus scolopendrifolia'' <small>K.Koch</small> |''Quercus scotica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus scythica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus semipinnata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''condensata'' (Schur) Nyman |''Quercus sessiliflora'' var. ''microcarpa'' <small>(Lapeyr.) Nyman</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''pedemontana'' <small>(Colla) Nyman</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''tcharachensis'' <small>Albov</small> |''Quercus sieboldii'' <small>Dippel</small> |''Quercus similata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus speciensis'' <small>Dippel</small> |''Quercus stilbophylla'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus subvelutina'' <small>Schur</small> |''Quercus svecica'' <small>Borbás</small> |''Quercus tanaicensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tardiflora'' <small>Czern. ex Stev.</small> |''Quercus tennesi'' <small>Wesm.</small> |''Quercus tephrochlamys'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tetracarpa'' <small>Vuk.</small> |''Quercus tholeyroniana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus thomasii'' <small>Ten.</small> |''Quercus tomentosa'' <small>Ehrh. ex A.DC. not validly published</small> |''Quercus tozzae'' <small>Dippel</small> |''Quercus transiens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tricolor'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus tristis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus turbinata'' <small>Kit.</small> |''Quercus urbica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vallicola'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus verecunda'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus versatilis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vialis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus viminalis'' <small>Bosc</small> |''Quercus virgata'' <small>Martrin-Donos</small> |''Quercus volhynica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vulgaris'' <small>Bubani</small> |''Quercus welandii'' <small>Simonk.</small> |''Quercus wolgensis'' <small>Gand. not validly published</small> }}|range_map=QuercusRobur ZasiegGatunku01.png|image_width=250п|range_map_caption=Ареал на распространетост на стежерот}} [[Податотека:Hrast_lužnjak_Kalemegdan_008.JPG|мини|333x333пкс|Даб стежер на [[Калемегдан]]]] [[Податотека:Лес_на_Ворскле_06.JPG|десно|мини|250x250пкс|Шума од стежери]] '''Стежер'''<ref>{{нмс| title=Даб горун | url= https://ekosvest.com.mk/wp-content/uploads/2022/05/DAB-Liflet-4-strani.pdf| work= | publisher=Екосвест | date= | accessdate=12 јули 2026}}</ref> ({{Langx|lat|Quercus robur}}) — [[Вид (биологија)|вид]] високо [[Листопадни растенија|листопадно]] [[Дрво (растение)|дрво]] од [[Род (биологија)|родот]] [[даб]]. == Распространетост== Стежерот е широко распространет [[Европа|европски]] вид. Неговиот опсег се протега од [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]] на запад до [[Урал (планина)|Урал]], [[Кавказ (планински венец)|Кавказ]] и [[Касписко Езеро|Каспиското Море]] на исток. Се протега на север до [[Шкотска]] и [[Скандинавија]] (63° СГШ), а на југ до север на [[Пиринејски Полуостров|Иберискиот Полуостров]], [[Апенини|Апенините]] и [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. За разлика од [[Горун|горунот]], се среќава и во области со [[континентална клима]].<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> == Изглед == Стежерот може да достигне висина до 50 метри, со пречник на [[Стебло|стеблото]] од околу 2,5 метри (регистрирани се дрвја со пречник до 6 метри). Тоа е долговечно дрво кое може да живее до 2000 години.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> [[Крошна|Круната]] е широка, неправилна и добро разгранета, со силни, закривени и неправилни гранки во облик на колена. [[Кора (растенија)|Кората]] е мазна кога е млада, а со возраста станува дебела (до над 10 [[Сантиметар|сантиметри]]), сивокафеава по боја и надолжно подлабоко пукнатина (до 3-4&nbsp;см), и попречно со плитки бразди. Младите гранчиња се голи или многу брзо оголуваат. Повеќе или помалку аглести.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> Неговиот [[Корен|коренов]] систем е многу развиен. Кога е млад, развива корен (средиштен корен), кој продира во длабочина од неколку метри. Подоцна, страничните корени се развиваат во ширина.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> Образува [[ектотрофна микориза]], па затоа тартуфите растат најдобро во симбиоза со корените на [[Горун|горуните]] и стежерите.<ref name="automatski generisano1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartufi.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=59&lang=hr|title=Tartufi|accessdate=30. 1. 2016}}</ref> [[Пупка|Пупките]] се јајцевидни, тркалезни, полутапи, по облик претежно петаголни. Тие се покриени со бројни, голи, спирално распоредени лушпи со светлокафеава боја. [[Лист|Листовите]] се едноставни, наизменично распоредени на гранката. Тие се тревести, ретко малку кожести, обратно јајчести, тапи на врвот, заоблени или свиткани, асиметрична основа. Младите листови се малку влакнести, но брзо стануваат голи. Тие се темнозелени и сјајни на лицето, посветли на задната страна. Работ на листот е широко засечен со 4-5 (ретко до 8) асиметрични, тапи и тркалезни лобуси. [[Лисна петелка|Петелката]] е доста дебела, гола, долга 3 до 5 мм (поретко и до 10 мм).<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref><ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] се еднополови; машките гроздови се висечки, долги 2 до 5 см. Женските цветови се групирани до 5 заедно, на долги [[Лисна дршка|дршки]]. Цветаат заедно со пролистувањето, април-мај. [[Плод|Плодот]] е [[желад]], со променлива големина и облик. Обично е издолжен-овален, долг 2 до 4 см, со светлокафеава боја. Потемните надолжни ленти се лесно видливи на свеж желад. [[Купула|Купулата]] („капата“) покрива 1/3 до 1/2 од желадот. Лушпите на купулата се распоредени една од друга, широки и малку влакнести. Ги има помалку отколку кај [[Горун|горунот]]. Желадот виси 3–7&nbsp;см долга [[Цветна дршка|цветна петелка]] . Зрее во септември и октомври.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> [[Размножување|Се размножува]] генеративно со [[семе]]<ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> и вегетативно со [[калемење]] (особено украсни форми).<ref>{{Наведено списание|last=Borzan|first=Želimir|last2=Littvay|first2=Tibor|year=1989|title=Vegetativno razmnožavanje hrasta lužnjaka strojnim cijepljenjem|url=http://www.sumari.hr/sumlist/198911.pdf#page=7|journal=Šumarski list|volume=11-12|issue=Savez društava inženjera i tehničara šumarstva i drvne industrije Hrvatske|pages=557-566|access-date=30. 1. 2016}}</ref><gallery> Податотека:Quercus_robur_(Zomereik)_-_Noordwijk,_Coepelduynen.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_(Zomereik)_-_Noordwijk,_Coepelduynen.jpg|алт=Листови| Лисја Податотека:Обикновен_дъб_-_кора.jpg|врска=Датотека:Обикновен_дъб_-_кора.jpg| Кора Податотека:Quercus_robur_fl_kz1.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_fl_kz1.jpg|алт=Мушке цветне ресе| <small>Реси од машки цвет</small> Податотека:Quercus_robur_acorn_-_Keila.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_acorn_-_Keila.jpg|алт=Плод - жир| <small>Плод - желад</small> </gallery> == Живеалиште == Стежерот не успева на големи надморски височини како горунот, но во некои делови од својот опсег достигнува од 1100 (во [[Апенини|Апенините]] ) до 1200 м надморска височина (во [[Пиринеи|Пиринеите]] ) и дури и повисоко (во [[Алпи|Средишните Алпи]]). Има долга вегетациска сезона. Обично расте во рамнини и долини. Потребни му се длабоки, [[Глина|глинести]] или [[Песок|песокливи]], плодни, свежи и влажни [[Почва|почви]]. Расте и на почви кои не се плодни на површината, но содржат доволно хранливи материи и вода во подлабоките слоеви. Потешко поднесува кисели почви, но може да поднесе одредена концентрација на сол. Затоа се среќава и во мочуришта и во степски области на [[Црница (почва)|црница]]. Поднесува повремени [[Поплава|поплави]] и високи нивоа на [[подземни води]]. Не напредува на плитка и сува почва. Затоа неговите живеалишта се главно на [[Алувијална рамнина|алувијални почви]], низини или малку ридест терен. Чувствителен е на доцни мразови, но поднесува високи температури. Отпорен е на ветер и чад.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> == Употреба == [[Податотека:Quercus_robur_MHNT.BOT.2010.6.75.jpg|мини|250x250пкс|Дрвото на стежерот, поради своите естетски, физички, механички, технолошки и функционални својства, претставува стандард за квалитет на дрво.]] === Дрвна индустрија === Дрвото од стежер е стандард за квалитет на дрво поради неговите естетски, физички, механички, технолошки и функционални својства. Поради исклучителниот квалитет на дрвото, на стежерот му е дадена меѓународната карактеристика ''славонски даб'' : неговото дрво е фино, со подеднакво тесни, правилни прстени, златно жолта боја, убаво, издржливо и лесно за обработка.<ref>{{Наведено списание|last=Klepac|first=Dušan|year=2002|title=Hrast lužnjak (Quercus robur L.) - spoznaje|url=http://www.sumari.hr/sumlist/sadrzaj.asp?gb=B7-8/2002&lng=HR&st=200203590|journal=Šumarski list|volume=7-8|pages=359|access-date=31. 1. 2016}}</ref> Овој поим не означува географско потекло, туку дабово дрво со рамномерно распоредени прстени за раст со ширина од околу 2,0&nbsp;мм, одредена боја, текстура, сјај, густина, цврстина и издржливост на високо квалитативно ниво. Дабовото дрво е познато по тоа што има голема издржливост под вода и во земја.<ref name="upotreba">{{Наведено списание|last=Шошкић|first=Борислав|date=јул-октобар 2006.|title=Својства и употреба храстовог дрвета Србије|journal=Шумарство|volume=3|pages=109-124}}</ref> Се користи за различни намени: како [[Градежен занает|градежен]] материјал, за [[Пруга|железнички]] прагови, греди и столбови. Во внатрешното уредување, дабот се користи за изработка на разни видови подови, скали и [[мебел]]. Висококвалитетна дабовина се користи за изработка на [[фурнир]], а од него се изработуваат и [[Бочва|бочви]].<ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> Дрвото на стежерот било ценето и во минатото, не само поради неговиот квалитет, туку и поради одредена закривеност на дрвото, погодна за изработка на закривени делови од бродови. Познато е дека, покрај [[Бродоградба|бродоградбата]], ова дрво се користело во [[Венецијанска Република|Венецијанската Република]] за изградба на [[Венеција]]. Дебели колци се изработувале од стежерни трупци кои биле забивани во калливата земја и на нив биле подигнати познатите згради на кои денес им се восхитуваме.<ref>{{Наведено списание|last=Lara|first=Černicki|date=jul-avgust 2012.|title=Dragulj sredozemne šumske vegetacije|url=http://casopis.hrsume.hr/pdf/187.pdf|journal=Hrvatske šume|volume=187/188|pages=16|access-date=31. 1. 2016}}</ref> Стежерот има уште една значајна одлика. Неговото дрво кое поминува извесно време во земјата, без разлика дали пристигнало таму како резултат на природни настани или како резултат на намерна модификација од страна на човекот, добива потемна боја, ја хомогенизира својата структура и станува ценето во уметничкиот израз, особено во резбарството.<ref name="upotreba">{{Наведено списание|last=Шошкић|first=Борислав|date=јул-октобар 2006.|title=Својства и употреба храстовог дрвета Србије|journal=Шумарство|volume=3|pages=109-124}}</ref> === Желадот како храна === [[Податотека:Pannage_in_the_New_Forest.JPG|десно|мини|250x250пкс|„Желадње“ свињи.]] Познато е дека за време на владеењето на принцот [[Милош Обреновиќ|Милош Обреновиќ,]] „хранењето на свињите со желади“ било еден од најчестите методи за екстензивно гоење на свињите во Србија, во дабови и букови шуми.<ref name="stocarstvo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|title=Žir kao dopunsko hranivo za životinje|last=Dušanović Pasello|first=Đorđo|publisher=GAUS Agencija|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916025304/http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|archive-date=16. 09. 2020|accessdate=29. 01. 2016}}</ref> Денес, овој вид исхрана е особено популарен во [[Органско земјоделство|органското земјоделство]]. Дабовите желади се користат во човечката исхрана уште од древно време. Утврдено е дека желадите од стежерот и горунот се користеле во исхраната уште во [[Младо камено време|неолитот]]. Желадите на многу видови дабови, вклучувајќи ги и стежерот, се богати со [[скроб]], [[шеќер]], [[Белковина|протеини]], масти, [[смола]] и [[Танин|танини]]. Јадливоста на желадите зависи токму од содржината на танини во нив. Високата содржина на танини резултира со горчлив вкус на плодовите и ја ограничува нивната употреба во човечката исхрана. Горуните припаѓаат на видовите чии желади имаат ниска содржина на танини и многу скроб. Желадите сè уште се користат во исхраната денес од страна на застапниците на природната исхрана и можат да се користат печени како слатки костени, како пире, мелени во брашно како додаток на леб или печени и мелени како замена за кафе. Во Германија, изразот „кафе од желади“ (Eichelkaffe) е сè уште познат денес.<ref name="grlic">{{Наведена книга|title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja|last=Grlić|first=Ljubiša|publisher=August Cesarec|year=1986|location=Zagreb|pages=83-85}}</ref> === Употреба во медицината === Кората од стежерот и горунот (''Cortex Quercus'') се користи во медицината како средство за средство за стегање, средство за плакнење и запирање на крвавењето.<ref name="hrven">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.enciklopedija.hr/clanak/26315|title=Hrast|work=Hrvatska enciklopedija|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|accessdate=31. 1. 2016}}</ref> Може да се користи и како [[противотров]] за труење со тешки метали доколку е потребно. Се собира рано напролет, пред да никнат листовите или наесен, откако ќе паднат листовите, а од млади стебла, изданоци или гранки се собира само целосно мазната кора.<ref name="fitoterapija">{{Наведена книга|title=Лечење биљем : фитотерапија|last=Туцаков|first=Јован|publisher=Рад|year=1984|location=Београд|pages=664-665}}</ref> === Дабови шуми === Дабовите шуми се живеалиштето каде што најдобро напредуваат [[Тартуф|тартуфите]], што често може да биде од големо економско значење. Тартуфите најдобро растат во [[симбиоза]] со корените на горуните и стежерите. <ref name="automatski generisano1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartufi.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=59&lang=hr|title=Tartufi|accessdate=30. 1. 2016}}</ref> == Важност во озеленувањето == Како и повеќето други дабови, и стежерот се користи во уредување на поголеми површини, поединечно или во групи, но исто така и во редови дрвја на широки булевари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://polj.uns.ac.rs/wp-content/uploads/2015/09/Lidija_Suster.pdf|title=Фенологија и биоеколошке карактеристике храста лужњака (''Quercus robur'' L.) у Новом Саду|last=Шустер|first=Лидија|publisher=Пољопривредни факултет Универзитета у новом Саду|accessdate=31. 1. 2016}}</ref> Познати се голем број украсни сорти на овој вид, вклучително:<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> * ''Quercus robur 'Atropurpurea''' - бавнорастечка сорта со мали, темновиолетови лисја, * ''Quercus robur 'Concordia''' - со жолта боја на лисјата, * ''Quercus robur 'Fastigiata''' - валчест облик на круната со странични гранки насочени кон врвот, * ''Quercus robur 'Pectinata''' - листовите се пердувесто поделени, исечени речиси до главната жила, * ''Quercus robur 'Pendula''' - сорта со широка круна и висечки гранки, * ''Quercus robur 'Umbraculifera''' - правилен, кружен облик на круната. <gallery> Податотека:Quercus_robur_'Concordia'.JPG|врска=Датотека:Quercus_robur_'Concordia'.JPG|алт=Quercus robur ’Concordia’| <small>''Quercus robur 'Конкордија'''</small> Податотека:Q-robur-concordia2.jpg|врска=Датотека:Q-robur-concordia2.jpg|алт=Quercus robur ’Concordia’| <small>''Quercus robur 'Конкордија'''</small> Податотека:Bundesarbeitsgericht_(Park)_DSC_3333_b.jpg|врска=Датотека:Bundesarbeitsgericht_(Park)_DSC_3333_b.jpg|алт=Quercus robur ’Fastigiata’| <small>''Quercus robur 'Fastigiata'''</small> Податотека:Quercus_robur_-_Filicifolia.JPG|врска=Датотека:Quercus_robur_-_Filicifolia.JPG|алт=Quercus robur ’Pectinata’| <small>''Quercus robur 'Pectinata'''</small> </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Quercus_robur_(2).jpg| Лист Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_luznjak_(1).jpg|''Quercus robur'' Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1).jpg|''Q. robur'' Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1)adrvf.jpg|алт=Храст лужњак, Ниш| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(3).jpg| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(4).jpg| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(5)sdff.jpg| </gallery> == Поврзано == * [[Даб]] * [[Горун]] * [[Цер]] * [[Сладун]] * [[Дрво (материјал)]] * [[Желад]] * [[Блатен даб (Кривогаштани)]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Quercus robur}} {{Викивидови-ред|Quercus robur}} * [http://www.euforgen.org/species/quercus-robur/ ''Quercus robur''] - information, genetic conservation units and related resources. [[European Forest Genetic Resources Programme]] (EUFORGEN) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Хортикултура]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Статии со текст на латински]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hsmmdiwr0bhj4rp08a2evx39nf46jea 5591108 5591003 2026-07-12T17:54:46Z P.Nedelkovski 47736 истозначник 5591108 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name=Стежер | image = Illustration Quercus robur0.jpg | image_width = 250п |image_caption=Гранка со листови и желади |genus=Quercus |display_parents=2 |species=robur|synonyms={{collapsible list|bullets = true |''[[Quercus abbreviata]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus accessiva]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus accomodata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus acutiloba]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus aesculus]]'' <small>Boiss.</small> |''[[Quercus aestivalis]]'' <small>Steven</small> |''[[Quercus afghanistanensis]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus alligata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus altissima]]'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''[[Quercus amoenifolia]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus appenina]]'' var. ''cylindracea'' <small>(Guss. ex Parl.) Nyman</small> |''[[Quercus appenina]]'' var. ''rumelica'' <small>(Griseb. & Schenk) Nyman</small> |''[[Quercus apula]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus arenaria]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus argentea]]'' <small>Morogues</small> |''[[Quercus assimilis]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus asterotricha]]'' <small>Borbás & Csató</small> |''[[Quercus asturica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus atropurpurea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus atrosanguinea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus atrovirens]]'' <small>Sm.</small> |''[[Quercus aurea]]'' <small>K.Koch 1873 not Raf. 1838</small> |''[[Quercus australis]]'' <small>A.Kern. 1876 not Link 1829</small> |''[[Quercus auzin]]'' <small>Secondat ex Bosc.</small> |''[[Quercus avellanoides]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus axillaris]]'' <small>Schur</small> |''[[Quercus banatica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus batavica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bavarica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bedoi]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus belgica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus bellogradensis]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus borealis var. pilosa|Quercus borealis'' var. ''pilosa'']] <small>(Schur) Simonk.</small> |''[[Quercus brachycarpa]]'' <small>Guss. ex Parl.</small> |''[[Quercus brevipes]]'' <small>A.Kern.</small> |''[[Quercus brevipes]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus brutia]]'' <small>Ten.</small> |''[[Quercus bruttia]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus castanoides]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus commiserata]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus comptoniifolia]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus concordia]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus condensata]]'' <small>Schur</small> |''[[Quercus coriifolia]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus crispa]]'' <small>Vuk.</small> |''[[Quercus croatica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus cunisecta]]'' <small>Borbás</small> |''[[Quercus cuprea]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus cupressoides]]'' <small>K.Koch</small> |''[[Quercus cupulatus]]'' <small>Gilib. not validly published</small> |''[[Quercus cylindracea]]'' <small>Guss. ex Parl.</small> |''[[Quercus dacica]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''[[Quercus danubialis]]'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus dilatata'' <small>A.Kern. 1876 not Raf. 1838</small> |''Quercus discredens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus dissecta'' <small>K.Koch</small> |''Quercus emarginulata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus erucifolia'' <small>Steven</small> |''Quercus esthonica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus estremadurensis'' <small>O.Schwarz</small> |''Quercus ettingeri'' <small>Vuk.</small> |''Quercus extensa'' <small>(Schur) Schur</small> |''Quercus falkenbergensis'' <small>Booth ex Loudon</small> |''Quercus farinosa'' <small>Vuk.</small> |''Quercus fastigiata'' <small>Lam.</small> |''Quercus femina'' <small>Mill.</small> |''Quercus fennessii'' <small>A.DC.</small> |''Quercus filicifolia'' <small>A.DC.</small> |''Quercus filipendula'' <small>Schloss. & Vuk.</small> |''Quercus foemida'' <small>Mill.</small> |''Quercus fructipendula'' <small>Schrank</small> |''Quercus frutetorum'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus geltowiensis'' <small>K.Koch</small> |''Quercus germanica'' <small>Lasch</small> |''Quercus grecescui'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus haas'' <small>Kotschy</small> |''Quercus haerens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus hentzei'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus hispanica'' <small>Willk. 1852 not Lam. 1785</small> |''Quercus hodginsii'' <small>Lodd. ex Steud. not validly published</small> |''Quercus hohenackeri'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus horizontalis'' <small>Dippel</small> |''Quercus hyemalis'' <small>Steven</small> |''Quercus imeretina'' <small>Steven ex Woronow</small> |''Quercus immodica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus implicata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus kunzei'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus kurdica'' <small>Wenz.</small> |''Quercus laciniata'' <small>Lodd.</small> |''Quercus lanuginosa'' <small>Beck 1890 not Thuill. 1799</small> |''Quercus lasistan'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus lentula'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus longaeva'' <small>Salisb. not validly published</small> |''Quercus longiglans'' <small>Debeaux</small> |''Quercus longipedunculata'' <small>Cariot & St.-Lag.</small> |''Quercus longipes'' <small>Steven</small> |''Quercus louettii'' <small>Dippel</small> |''Quercus lucorum'' <small>Vuk.</small> |''Quercus ludens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus lugdunensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus macroloba'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus madritensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus malacophylla'' <small>(Schur) Schur</small> |''Quercus mestensis'' <small>Bondev & Gancev</small> |''Quercus microcarpa'' <small>Lapeyr.</small> |''Quercus microcarpa'' <small>Morogues</small> |''Quercus monorensis'' <small>Simonk.</small> |''Quercus montivaga'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus natalis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus nescensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus nigricans'' <small>K.Koch</small> |''Quercus ochracea'' <small>Morogues</small> |''Quercus oelandica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus paleacea'' <small>Desf.</small> |''Quercus palmata'' <small>Vuk.</small> |''Quercus parmenteria'' <small>Mutel</small> |''Quercus pectinata'' <small>K.Koch</small> |''Quercus pedemontana'' <small>Colla</small> |''Quercus pedunculata'' <small>Ehrh.</small> |''Quercus pedunculata'' <small>Hoffm.</small> |''Quercus pedunculiflora'' <small>K.Koch</small> |''Quercus pendula'' <small>(Neill) Lodd.</small> |''Quercus pendulina'' <small>Kit.</small> |''Quercus petropolitana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pilosa'' <small>(Schur) Simonk.</small> |''Quercus pilosula'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pinnatipartita'' <small>(Boiss.) O.Schwarz</small> |''Quercus plebeia'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pluriceps'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus pseudopedunculata'' Vuk. |''Quercus pseudoschorochensis'' <small>Boiss.</small> |''Quercus pseudosessilis'' <small>Schur</small> |''Quercus pseudotscharakensis'' <small>Kotschy ex A.DC.</small> |''Quercus pulverulenta'' <small>K.Koch</small> |''Quercus purpurea'' <small>Lodd. ex Loudon</small> |''Quercus pyramidalis'' <small>C.C.Gmel.</small> |''Quercus pyrenaica'' <small>Steven 1813 not Willd. 1805</small> |''Quercus quaerens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus racemosa'' <small>Lam.</small> |''Quercus robur'' <small>(Ten.) A. DC.</small> |''Quercus rossica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus rostanii'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus rubens'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus rubicunda'' <small>Dippel</small> |''Quercus rumelica'' <small>Griseb. & Schenk</small> |''Quercus salicifolia'' <small>Steud. not validly published</small> |''Quercus scandica'' <small>Gand. nom. not validly published</small> |''Quercus schlosseriana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus scolopendrifolia'' <small>K.Koch</small> |''Quercus scotica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus scythica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus semipinnata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''condensata'' (Schur) Nyman |''Quercus sessiliflora'' var. ''microcarpa'' <small>(Lapeyr.) Nyman</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''pedemontana'' <small>(Colla) Nyman</small> |''Quercus sessiliflora'' var. ''tcharachensis'' <small>Albov</small> |''Quercus sieboldii'' <small>Dippel</small> |''Quercus similata'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus speciensis'' <small>Dippel</small> |''Quercus stilbophylla'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus subvelutina'' <small>Schur</small> |''Quercus svecica'' <small>Borbás</small> |''Quercus tanaicensis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tardiflora'' <small>Czern. ex Stev.</small> |''Quercus tennesi'' <small>Wesm.</small> |''Quercus tephrochlamys'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tetracarpa'' <small>Vuk.</small> |''Quercus tholeyroniana'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus thomasii'' <small>Ten.</small> |''Quercus tomentosa'' <small>Ehrh. ex A.DC. not validly published</small> |''Quercus tozzae'' <small>Dippel</small> |''Quercus transiens'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus tricolor'' <small>Petz. & G.Kirchn.</small> |''Quercus tristis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus turbinata'' <small>Kit.</small> |''Quercus urbica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vallicola'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus verecunda'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus versatilis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vialis'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus viminalis'' <small>Bosc</small> |''Quercus virgata'' <small>Martrin-Donos</small> |''Quercus volhynica'' <small>Gand. not validly published</small> |''Quercus vulgaris'' <small>Bubani</small> |''Quercus welandii'' <small>Simonk.</small> |''Quercus wolgensis'' <small>Gand. not validly published</small> }}|range_map=QuercusRobur ZasiegGatunku01.png|image_width=250п|range_map_caption=Ареал на распространетост на стежерот}} [[Податотека:Hrast_lužnjak_Kalemegdan_008.JPG|мини|333x333пкс|Даб стежер на [[Калемегдан]]]] [[Податотека:Лес_на_Ворскле_06.JPG|десно|мини|250x250пкс|Шума од стежери]] '''Стежер'''<ref>{{нмс| title=Даб горун | url= https://ekosvest.com.mk/wp-content/uploads/2022/05/DAB-Liflet-4-strani.pdf| work= | publisher=Екосвест | date= | accessdate=12 јули 2026}}</ref> или '''блатен даб''' ({{Langx|lat|Quercus robur}}) — [[Вид (биологија)|вид]] високо [[Листопадни растенија|листопадно]] [[Дрво (растение)|дрво]] од [[Род (биологија)|родот]] [[даб]]. == Распространетост== Стежерот е широко распространет [[Европа|европски]] вид. Неговиот опсег се протега од [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]] на запад до [[Урал (планина)|Урал]], [[Кавказ (планински венец)|Кавказ]] и [[Касписко Езеро|Каспиското Море]] на исток. Се протега на север до [[Шкотска]] и [[Скандинавија]] (63° СГШ), а на југ до север на [[Пиринејски Полуостров|Иберискиот Полуостров]], [[Апенини|Апенините]] и [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. За разлика од [[Горун|горунот]], се среќава и во области со [[континентална клима]].<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> == Изглед == Стежерот може да достигне висина до 50 метри, со пречник на [[Стебло|стеблото]] од околу 2,5 метри (регистрирани се дрвја со пречник до 6 метри). Тоа е долговечно дрво кое може да живее до 2000 години.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> [[Крошна|Круната]] е широка, неправилна и добро разгранета, со силни, закривени и неправилни гранки во облик на колена. [[Кора (растенија)|Кората]] е мазна кога е млада, а со возраста станува дебела (до над 10 [[Сантиметар|сантиметри]]), сивокафеава по боја и надолжно подлабоко пукнатина (до 3-4&nbsp;см), и попречно со плитки бразди. Младите гранчиња се голи или многу брзо оголуваат. Повеќе или помалку аглести.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> Неговиот [[Корен|коренов]] систем е многу развиен. Кога е млад, развива корен (средиштен корен), кој продира во длабочина од неколку метри. Подоцна, страничните корени се развиваат во ширина.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> Образува [[ектотрофна микориза]], па затоа тартуфите растат најдобро во симбиоза со корените на [[Горун|горуните]] и стежерите.<ref name="automatski generisano1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartufi.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=59&lang=hr|title=Tartufi|accessdate=30. 1. 2016}}</ref> [[Пупка|Пупките]] се јајцевидни, тркалезни, полутапи, по облик претежно петаголни. Тие се покриени со бројни, голи, спирално распоредени лушпи со светлокафеава боја. [[Лист|Листовите]] се едноставни, наизменично распоредени на гранката. Тие се тревести, ретко малку кожести, обратно јајчести, тапи на врвот, заоблени или свиткани, асиметрична основа. Младите листови се малку влакнести, но брзо стануваат голи. Тие се темнозелени и сјајни на лицето, посветли на задната страна. Работ на листот е широко засечен со 4-5 (ретко до 8) асиметрични, тапи и тркалезни лобуси. [[Лисна петелка|Петелката]] е доста дебела, гола, долга 3 до 5 мм (поретко и до 10 мм).<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref><ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] се еднополови; машките гроздови се висечки, долги 2 до 5 см. Женските цветови се групирани до 5 заедно, на долги [[Лисна дршка|дршки]]. Цветаат заедно со пролистувањето, април-мај. [[Плод|Плодот]] е [[желад]], со променлива големина и облик. Обично е издолжен-овален, долг 2 до 4 см, со светлокафеава боја. Потемните надолжни ленти се лесно видливи на свеж желад. [[Купула|Купулата]] („капата“) покрива 1/3 до 1/2 од желадот. Лушпите на купулата се распоредени една од друга, широки и малку влакнести. Ги има помалку отколку кај [[Горун|горунот]]. Желадот виси 3–7&nbsp;см долга [[Цветна дршка|цветна петелка]] . Зрее во септември и октомври.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> [[Размножување|Се размножува]] генеративно со [[семе]]<ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> и вегетативно со [[калемење]] (особено украсни форми).<ref>{{Наведено списание|last=Borzan|first=Želimir|last2=Littvay|first2=Tibor|year=1989|title=Vegetativno razmnožavanje hrasta lužnjaka strojnim cijepljenjem|url=http://www.sumari.hr/sumlist/198911.pdf#page=7|journal=Šumarski list|volume=11-12|issue=Savez društava inženjera i tehničara šumarstva i drvne industrije Hrvatske|pages=557-566|access-date=30. 1. 2016}}</ref><gallery> Податотека:Quercus_robur_(Zomereik)_-_Noordwijk,_Coepelduynen.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_(Zomereik)_-_Noordwijk,_Coepelduynen.jpg|алт=Листови| Лисја Податотека:Обикновен_дъб_-_кора.jpg|врска=Датотека:Обикновен_дъб_-_кора.jpg| Кора Податотека:Quercus_robur_fl_kz1.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_fl_kz1.jpg|алт=Мушке цветне ресе| <small>Реси од машки цвет</small> Податотека:Quercus_robur_acorn_-_Keila.jpg|врска=Датотека:Quercus_robur_acorn_-_Keila.jpg|алт=Плод - жир| <small>Плод - желад</small> </gallery> == Живеалиште == Стежерот не успева на големи надморски височини како горунот, но во некои делови од својот опсег достигнува од 1100 (во [[Апенини|Апенините]] ) до 1200 м надморска височина (во [[Пиринеи|Пиринеите]] ) и дури и повисоко (во [[Алпи|Средишните Алпи]]). Има долга вегетациска сезона. Обично расте во рамнини и долини. Потребни му се длабоки, [[Глина|глинести]] или [[Песок|песокливи]], плодни, свежи и влажни [[Почва|почви]]. Расте и на почви кои не се плодни на површината, но содржат доволно хранливи материи и вода во подлабоките слоеви. Потешко поднесува кисели почви, но може да поднесе одредена концентрација на сол. Затоа се среќава и во мочуришта и во степски области на [[Црница (почва)|црница]]. Поднесува повремени [[Поплава|поплави]] и високи нивоа на [[подземни води]]. Не напредува на плитка и сува почва. Затоа неговите живеалишта се главно на [[Алувијална рамнина|алувијални почви]], низини или малку ридест терен. Чувствителен е на доцни мразови, но поднесува високи температури. Отпорен е на ветер и чад.<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> == Употреба == [[Податотека:Quercus_robur_MHNT.BOT.2010.6.75.jpg|мини|250x250пкс|Дрвото на стежерот, поради своите естетски, физички, механички, технолошки и функционални својства, претставува стандард за квалитет на дрво.]] === Дрвна индустрија === Дрвото од стежер е стандард за квалитет на дрво поради неговите естетски, физички, механички, технолошки и функционални својства. Поради исклучителниот квалитет на дрвото, на стежерот му е дадена меѓународната карактеристика ''славонски даб'' : неговото дрво е фино, со подеднакво тесни, правилни прстени, златно жолта боја, убаво, издржливо и лесно за обработка.<ref>{{Наведено списание|last=Klepac|first=Dušan|year=2002|title=Hrast lužnjak (Quercus robur L.) - spoznaje|url=http://www.sumari.hr/sumlist/sadrzaj.asp?gb=B7-8/2002&lng=HR&st=200203590|journal=Šumarski list|volume=7-8|pages=359|access-date=31. 1. 2016}}</ref> Овој поим не означува географско потекло, туку дабово дрво со рамномерно распоредени прстени за раст со ширина од околу 2,0&nbsp;мм, одредена боја, текстура, сјај, густина, цврстина и издржливост на високо квалитативно ниво. Дабовото дрво е познато по тоа што има голема издржливост под вода и во земја.<ref name="upotreba">{{Наведено списание|last=Шошкић|first=Борислав|date=јул-октобар 2006.|title=Својства и употреба храстовог дрвета Србије|journal=Шумарство|volume=3|pages=109-124}}</ref> Се користи за различни намени: како [[Градежен занает|градежен]] материјал, за [[Пруга|железнички]] прагови, греди и столбови. Во внатрешното уредување, дабот се користи за изработка на разни видови подови, скали и [[мебел]]. Висококвалитетна дабовина се користи за изработка на [[фурнир]], а од него се изработуваат и [[Бочва|бочви]].<ref name="lanzara">{{Наведена книга|title=Drveće|last=Lanzara|first=Paola|publisher=Mladinska knjiga|year=1982|location=Zagreb}}</ref> Дрвото на стежерот било ценето и во минатото, не само поради неговиот квалитет, туку и поради одредена закривеност на дрвото, погодна за изработка на закривени делови од бродови. Познато е дека, покрај [[Бродоградба|бродоградбата]], ова дрво се користело во [[Венецијанска Република|Венецијанската Република]] за изградба на [[Венеција]]. Дебели колци се изработувале од стежерни трупци кои биле забивани во калливата земја и на нив биле подигнати познатите згради на кои денес им се восхитуваме.<ref>{{Наведено списание|last=Lara|first=Černicki|date=jul-avgust 2012.|title=Dragulj sredozemne šumske vegetacije|url=http://casopis.hrsume.hr/pdf/187.pdf|journal=Hrvatske šume|volume=187/188|pages=16|access-date=31. 1. 2016}}</ref> Стежерот има уште една значајна одлика. Неговото дрво кое поминува извесно време во земјата, без разлика дали пристигнало таму како резултат на природни настани или како резултат на намерна модификација од страна на човекот, добива потемна боја, ја хомогенизира својата структура и станува ценето во уметничкиот израз, особено во резбарството.<ref name="upotreba">{{Наведено списание|last=Шошкић|first=Борислав|date=јул-октобар 2006.|title=Својства и употреба храстовог дрвета Србије|journal=Шумарство|volume=3|pages=109-124}}</ref> === Желадот како храна === [[Податотека:Pannage_in_the_New_Forest.JPG|десно|мини|250x250пкс|„Желадње“ свињи.]] Познато е дека за време на владеењето на принцот [[Милош Обреновиќ|Милош Обреновиќ,]] „хранењето на свињите со желади“ било еден од најчестите методи за екстензивно гоење на свињите во Србија, во дабови и букови шуми.<ref name="stocarstvo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|title=Žir kao dopunsko hranivo za životinje|last=Dušanović Pasello|first=Đorđo|publisher=GAUS Agencija|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916025304/http://www.stocarstvo.com/saradnja/gaus_agencija/zir_hranivo.htm|archive-date=16. 09. 2020|accessdate=29. 01. 2016}}</ref> Денес, овој вид исхрана е особено популарен во [[Органско земјоделство|органското земјоделство]]. Дабовите желади се користат во човечката исхрана уште од древно време. Утврдено е дека желадите од стежерот и горунот се користеле во исхраната уште во [[Младо камено време|неолитот]]. Желадите на многу видови дабови, вклучувајќи ги и стежерот, се богати со [[скроб]], [[шеќер]], [[Белковина|протеини]], масти, [[смола]] и [[Танин|танини]]. Јадливоста на желадите зависи токму од содржината на танини во нив. Високата содржина на танини резултира со горчлив вкус на плодовите и ја ограничува нивната употреба во човечката исхрана. Горуните припаѓаат на видовите чии желади имаат ниска содржина на танини и многу скроб. Желадите сè уште се користат во исхраната денес од страна на застапниците на природната исхрана и можат да се користат печени како слатки костени, како пире, мелени во брашно како додаток на леб или печени и мелени како замена за кафе. Во Германија, изразот „кафе од желади“ (Eichelkaffe) е сè уште познат денес.<ref name="grlic">{{Наведена книга|title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja|last=Grlić|first=Ljubiša|publisher=August Cesarec|year=1986|location=Zagreb|pages=83-85}}</ref> === Употреба во медицината === Кората од стежерот и горунот (''Cortex Quercus'') се користи во медицината како средство за средство за стегање, средство за плакнење и запирање на крвавењето.<ref name="hrven">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.enciklopedija.hr/clanak/26315|title=Hrast|work=Hrvatska enciklopedija|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|accessdate=31. 1. 2016}}</ref> Може да се користи и како [[противотров]] за труење со тешки метали доколку е потребно. Се собира рано напролет, пред да никнат листовите или наесен, откако ќе паднат листовите, а од млади стебла, изданоци или гранки се собира само целосно мазната кора.<ref name="fitoterapija">{{Наведена книга|title=Лечење биљем : фитотерапија|last=Туцаков|first=Јован|publisher=Рад|year=1984|location=Београд|pages=664-665}}</ref> === Дабови шуми === Дабовите шуми се живеалиштето каде што најдобро напредуваат [[Тартуф|тартуфите]], што често може да биде од големо економско значење. Тартуфите најдобро растат во [[симбиоза]] со корените на горуните и стежерите. <ref name="automatski generisano1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tartufi.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=59&lang=hr|title=Tartufi|accessdate=30. 1. 2016}}</ref> == Важност во озеленувањето == Како и повеќето други дабови, и стежерот се користи во уредување на поголеми површини, поединечно или во групи, но исто така и во редови дрвја на широки булевари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://polj.uns.ac.rs/wp-content/uploads/2015/09/Lidija_Suster.pdf|title=Фенологија и биоеколошке карактеристике храста лужњака (''Quercus robur'' L.) у Новом Саду|last=Шустер|first=Лидија|publisher=Пољопривредни факултет Универзитета у новом Саду|accessdate=31. 1. 2016}}</ref> Познати се голем број украсни сорти на овој вид, вклучително:<ref name="vukicevic">{{Наведена книга|url=|title=Декоративна дендрологија|last=Вукићевић|first=Емилија|publisher=Привредно финансијски водич|year=2005|isbn=|edition=2|series=|volume=781|location=Београд|pages=272-304|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}</ref> * ''Quercus robur 'Atropurpurea''' - бавнорастечка сорта со мали, темновиолетови лисја, * ''Quercus robur 'Concordia''' - со жолта боја на лисјата, * ''Quercus robur 'Fastigiata''' - валчест облик на круната со странични гранки насочени кон врвот, * ''Quercus robur 'Pectinata''' - листовите се пердувесто поделени, исечени речиси до главната жила, * ''Quercus robur 'Pendula''' - сорта со широка круна и висечки гранки, * ''Quercus robur 'Umbraculifera''' - правилен, кружен облик на круната. <gallery> Податотека:Quercus_robur_'Concordia'.JPG|врска=Датотека:Quercus_robur_'Concordia'.JPG|алт=Quercus robur ’Concordia’| <small>''Quercus robur 'Конкордија'''</small> Податотека:Q-robur-concordia2.jpg|врска=Датотека:Q-robur-concordia2.jpg|алт=Quercus robur ’Concordia’| <small>''Quercus robur 'Конкордија'''</small> Податотека:Bundesarbeitsgericht_(Park)_DSC_3333_b.jpg|врска=Датотека:Bundesarbeitsgericht_(Park)_DSC_3333_b.jpg|алт=Quercus robur ’Fastigiata’| <small>''Quercus robur 'Fastigiata'''</small> Податотека:Quercus_robur_-_Filicifolia.JPG|врска=Датотека:Quercus_robur_-_Filicifolia.JPG|алт=Quercus robur ’Pectinata’| <small>''Quercus robur 'Pectinata'''</small> </gallery> == Галерија == <gallery> Податотека:Quercus_robur_(2).jpg| Лист Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_luznjak_(1).jpg|''Quercus robur'' Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1).jpg|''Q. robur'' Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(1)adrvf.jpg|алт=Храст лужњак, Ниш| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(3).jpg| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(4).jpg| Податотека:Quercus_robur_-_Hrast_lužnjak_(5)sdff.jpg| </gallery> == Поврзано == * [[Даб]] * [[Горун]] * [[Цер]] * [[Сладун]] * [[Дрво (материјал)]] * [[Желад]] * [[Блатен даб (Кривогаштани)]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Quercus robur}} {{Викивидови-ред|Quercus robur}} * [http://www.euforgen.org/species/quercus-robur/ ''Quercus robur''] - information, genetic conservation units and related resources. [[European Forest Genetic Resources Programme]] (EUFORGEN) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Хортикултура]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Дендрологија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Статии со текст на латински]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] s32zdv3ix1qk27x4ji45iju3f111eij Prunus huantensis 0 1399535 5590983 2026-07-12T15:24:22Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1160269911|Prunus huantensis]]“ 5590983 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|taxon=Prunus huantensis|authority=[[Koehne]]|image=}} '''''Prunus huantensis''''' — јужноамериканско [[Дрво (растение)|дрво]] што е [[Вид (биологија)|вид]] на [[слива]] од [[Фамилија (биологија)|семејството]] [[рози]] опишано од [[Бернхард Адалберт Емил Кене]]. Растението расте во планинските шуми на [[Перу]], [[Еквадор]] и [[Колумбија]]. Можеби е [[Синоним (таксономија)|синоним]] за ''[[Prunus brittoniana]]''.<ref>{{Наведена дисертација}}</ref> Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == Растението е грмушка или дрво, високо до 27 метри.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Macbride|first=J. F.|date=1938|title=Flora of Peru|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/19764#page/430/mode/1up|journal=Fieldiana|volume=v.13:pt.2:no.3|page=1086}}</ref><ref name=":3">{{Наведена книга|url=http://dspace.unl.edu.ec/jspui/bitstream/123456789/5188/1/ESTUDIO%20ANAT%C3%93MICO%20DE%20LAS%20ESPECIES%20ARB%C3%93REAS%20DEL%20BOSQUE%20NUBLADO.pdf|title=Estudio anatómico de las especies arbóreas del bosque nublado de la Estación Científica San Francisco (Tesis)|last=Ganzhi|first=José|publisher=Universidad Nacional de Loja|year=2006|pages=141|language=es}}</ref> Гранчињата се кафеави и покриени со бројни лентицели.<ref name=":0" /> [[Лист|Листовите]] се јајцевидни, долги 6,5 – 17 см и широки 3,5 – 7 см, со заоблена основа, кожести и цврсти, а по работ ситно назабени.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Наведено списание|last=Pérez-Zabala|first=J. A.|date=2007|title=Studies on the genus Prunus (Rosaceae) in the Neotropics: taxonomic and nomenclature changes for Colombia|journal=Anales del Jardín Botánico de Madrid|volume=64|issue=2|pages=177–190|doi=10.3989/ajbm.2007.v64.i2.173|doi-access=free}}</ref> [[Соцветие|Соцветијата]] се издолжени гроздови, долги до 17 см. [[Цвет|Цветовите]] се мали. Чашкините ливчиња се долги околу 1 мм, а венечните ливчиња достигнуваат должина до 3 мм. [[Плод|Плодот]] е црн, сферичен по форма и достигнува ширина до 1,9 см.<ref name=":0" /><ref name=":0" /> == Распространетост и живеалиште == ''Prunus huantensis'' може да се најде во планинските шуми на надморска височина од 2500 до 3500 метри,<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Macbride|first=J. F.|date=1938|title=Flora of Peru|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/19764#page/430/mode/1up|journal=Fieldiana|volume=v.13:pt.2:no.3|page=1086}}<cite class="citation journal cs1 cs1-prop-long-vol" data-ve-ignore="" id="CITEREFMacbride1938">Macbride, J. F. (1938). [https://www.biodiversitylibrary.org/item/19764#page/430/mode/1up "Flora of Peru"]. ''Fieldiana''. v.13:pt.2:no.3: 1086.</cite> [[Category:CS1: long volume value]]</ref><ref name=":2">{{Наведено списание|date=1999|editor-last=Jorgensen|editor-first=Peter|editor2-last=León-Yánez|editor2-first=Susana|title=Catalogue of the vascular plants of Ecuador|journal=Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard|volume=75}}</ref> од јужна Колумбија до централно Перу.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Наведено списание|last=Pérez-Zabala|first=J. A.|date=2007|title=Studies on the genus Prunus (Rosaceae) in the Neotropics: taxonomic and nomenclature changes for Colombia|journal=Anales del Jardín Botánico de Madrid|volume=64|issue=2|pages=177–190|doi=10.3989/ajbm.2007.v64.i2.173|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPérez-Zabala2007">Pérez-Zabala, J. A. (2007). [[doi:10.3989/ajbm.2007.v64.i2.173|"Studies on the genus Prunus (Rosaceae) in the Neotropics: taxonomic and nomenclature changes for Colombia"]]. ''Anales del Jardín Botánico de Madrid''. '''64''' (2): <span class="nowrap">177–</span>190. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.3989/ajbm.2007.v64.i2.173|10.3989/ajbm.2007.v64.i2.173]]</span>.</cite></ref><ref name=":2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Флора на Колумбија]] [[Категорија:Флора на Перу]] [[Категорија:Флора на Еквадор]] 7c814kfhyx17ckilplx5e12jnnin8vz 5590986 5590983 2026-07-12T15:25:50Z Jtasevski123 69538 5590986 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox|taxon=Prunus huantensis|authority=[[Koehne]]|image=}}'''''Prunus huantensis''''' — јужноамериканско [[Дрво (растение)|дрво]] што е [[Вид (биологија)|вид]] на [[слива]] од [[Фамилија (биологија)|семејството]] [[рози]] опишано од [[Бернхард Адалберт Емил Кене]]. Растението расте во планинските шуми на [[Перу]], [[Еквадор]] и [[Колумбија]]. Можеби е [[Синоним (таксономија)|синоним]] за ''[[Prunus brittoniana]]''.<ref>{{Наведена дисертација}}</ref> Според ''[[Каталог на живот|Каталогот на живот]]'' не се наведени [[Подвид|подвидови]]. == Опис == Растението е грмушка или дрво, високо до 27 метри.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Macbride|first=J. F.|date=1938|title=Flora of Peru|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/19764#page/430/mode/1up|journal=Fieldiana|volume=v.13:pt.2:no.3|page=1086}}</ref><ref name=":3">{{Наведена книга|url=http://dspace.unl.edu.ec/jspui/bitstream/123456789/5188/1/ESTUDIO%20ANAT%C3%93MICO%20DE%20LAS%20ESPECIES%20ARB%C3%93REAS%20DEL%20BOSQUE%20NUBLADO.pdf|title=Estudio anatómico de las especies arbóreas del bosque nublado de la Estación Científica San Francisco (Tesis)|last=Ganzhi|first=José|publisher=Universidad Nacional de Loja|year=2006|pages=141|language=es}}</ref> Гранчињата се кафеави и покриени со бројни [[Лентицела|лентицели]].<ref name=":0" /> [[Лист|Листовите]] се јајцевидни, долги 6,5 – 17 см и широки 3,5 – 7 см, со заоблена основа, кожести и цврсти, а по работ ситно назабени.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Наведено списание|last=Pérez-Zabala|first=J. A.|date=2007|title=Studies on the genus Prunus (Rosaceae) in the Neotropics: taxonomic and nomenclature changes for Colombia|journal=Anales del Jardín Botánico de Madrid|volume=64|issue=2|pages=177–190|doi=10.3989/ajbm.2007.v64.i2.173|doi-access=free}}</ref> [[Соцветие|Соцветијата]] се издолжени гроздови, долги до 17 см. [[Цвет|Цветовите]] се мали. Чашкините ливчиња се долги околу 1 мм, а венечните ливчиња достигнуваат должина до 3 мм. [[Плод|Плодот]] е црн, сферичен по форма и достигнува ширина до 1,9 см.<ref name=":0" /><ref name=":0" /> == Распространетост и живеалиште == ''Prunus huantensis'' може да се најде во планинските шуми на надморска височина од 2500 до 3500 метри,<ref name=":0"/><ref name=":2">{{Наведено списание|date=1999|editor-last=Jorgensen|editor-first=Peter|editor2-last=León-Yánez|editor2-first=Susana|title=Catalogue of the vascular plants of Ecuador|journal=Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard|volume=75}}</ref> од јужна Колумбија до централно Перу.<ref name=":0" /><ref name=":1"/><ref name=":2" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Флора на Колумбија]] [[Категорија:Флора на Перу]] [[Категорија:Флора на Еквадор]] t5i3xqf6btgq4zdbvjfkxb02dfvvvtc Разговор:Prunus huantensis 1 1399536 5590988 2026-07-12T15:26:03Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5590988 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc Prunus domestica subsp. insititia 0 1399537 5590992 2026-07-12T15:27:08Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Prunus insititia]] 5590992 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Prunus insititia]] etroaintsow33fed6rjf1o58wchdbnb Разговор:Prunus insititia 1 1399538 5590997 2026-07-12T15:31:22Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590997 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Разговор:Стежер 1 1399539 5591002 2026-07-12T15:38:45Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591002 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Quercus robur 0 1399540 5591013 2026-07-12T15:46:47Z P.Nedelkovski 47736 Пренасочување кон [[Стежер]] 5591013 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Стежер]] gx8owhf4sjsaaxmspvkmp2zhobbf5i7 Prunus turneriana 0 1399541 5591037 2026-07-12T16:25:13Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1324639885|Prunus turneriana]]“ 5591037 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}'''''Prunus turneriana''''' — [[Вид (биологија)|вид]] на [[Слива (род)|слива]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[рози]], домородно на [[Нова Гвинеја]] и [[Австралија]]. Кога се сече кората на растението испушта сличен мирис на бадем. Дрвото достигнува висина до 30 метри.{{R|COOPER3}} Неговиот [[плод]] е јаден од страна на ''Casuarius casuarius,'' овошни гулаби (''Ptilinopus'' spp.), ''Pseudochirulus herbertensis'' и ''Hypsiprymnodon moschatus.{{R|RFK}}'' == Наводи == {{Наводи|28em|refs=<ref name="IUCN">{{cite iucn |author=Oldfield, S. |year=2019 |title=''Prunus turneriana'' |volume=2019 |article-number=e.T61957547A61957549 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T61957547A61957549.en |access-date=6 March 2024}}</ref> <ref name="APNI">{{cite web |url=https://id.biodiversity.org.au/name/apni/112843 |title=''Prunus turneriana'' |website=[[Australian Plant Name Index]] (APNI) |publisher=Centre for Australian National Biodiversity Research, [[Australian Government]] |access-date=6 March 2024}}</ref> <ref name="POWO">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:730378-1 |title=''Prunus turneriana'' (F.M.Bailey) Kalkman |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=6 March 2024}}</ref> <ref name="COOPER3">{{cite book |last1=Cooper |first1=Wendy |last2=Cooper |first2=William |author-link2=William T. Cooper |date=2013 |title=Australian Rainforest Fruits - A Field Guide |url=https://www.williamtcooper.com.au/index.php/books/australian-rainforest-fruits-field-guide/ |publisher=[[CSIRO]] Publishing |isbn=978-0-643-10784-7 |page=30}}</ref> <ref name="RFK">{{cite web |url=https://apps.lucidcentral.org/rainforest/text/entities/Prunus_turneriana.htm |title=''Prunus turneriana'' |author1=F.A.Zich |author2=B.P.M.Hyland |author3=T.Whiffen |author4=R.A.Kerrigan |author2-link=Bernard Hyland |year=2020 |website=[[Australian Tropical Rainforest Plants]] Edition 8 (RFK8) |publisher=Centre for Australian National Biodiversity Research (CANBR), [[Australian Government]] |access-date=6 March 2024}}</ref>}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Флора на Папуа Нова Гвинеја]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Растенија опишани во 1965 година]] e8o76ehujvn8ovimynyxljhh8eowl47 5591040 5591037 2026-07-12T16:27:08Z Jtasevski123 69538 доп 5591040 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox |name = Prunus turneriana |image = Prunus turneriana ALA3.jpg |image_caption = |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = {{R|IUCN}} |parent = Prunus sect. Laurocerasus |taxon = Prunus turneriana |authority = ([[F.M.Bailey]]) [[Kalkman]]{{R|APNI|POWO}} |range_map = |synonyms_ref = {{R|POWO}} |synonyms = *''Pygeum turnerianum'' <small>Kalkman</small> *''Pygeum glomeratum'' <small>[[Koehne]]</small> *''Prunus glomerata'' <small>(Koehne) Kalkman</small> }}'''''Prunus turneriana''''' — [[Вид (биологија)|вид]] на [[Слива (род)|слива]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[рози]], домородно на [[Нова Гвинеја]] и [[Австралија]]. Кога се сече кората на растението испушта сличен мирис на бадем. Дрвото достигнува висина до 30 метри.{{R|COOPER3}} Неговиот [[плод]] е јаден од страна на ''Casuarius casuarius,'' овошни гулаби (''Ptilinopus'' spp.), ''Pseudochirulus herbertensis'' и ''Hypsiprymnodon moschatus.{{R|RFK}}'' == Наводи == {{Наводи|28em|refs=<ref name="IUCN">{{cite iucn |author=Oldfield, S. |year=2019 |title=''Prunus turneriana'' |volume=2019 |article-number=e.T61957547A61957549 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T61957547A61957549.en |access-date=6 March 2024}}</ref> <ref name="APNI">{{cite web |url=https://id.biodiversity.org.au/name/apni/112843 |title=''Prunus turneriana'' |website=[[Australian Plant Name Index]] (APNI) |publisher=Centre for Australian National Biodiversity Research, [[Australian Government]] |access-date=6 March 2024}}</ref> <ref name="POWO">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:730378-1 |title=''Prunus turneriana'' (F.M.Bailey) Kalkman |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2024 |access-date=6 March 2024}}</ref> <ref name="COOPER3">{{cite book |last1=Cooper |first1=Wendy |last2=Cooper |first2=William |author-link2=William T. Cooper |date=2013 |title=Australian Rainforest Fruits - A Field Guide |url=https://www.williamtcooper.com.au/index.php/books/australian-rainforest-fruits-field-guide/ |publisher=[[CSIRO]] Publishing |isbn=978-0-643-10784-7 |page=30}}</ref> <ref name="RFK">{{cite web |url=https://apps.lucidcentral.org/rainforest/text/entities/Prunus_turneriana.htm |title=''Prunus turneriana'' |author1=F.A.Zich |author2=B.P.M.Hyland |author3=T.Whiffen |author4=R.A.Kerrigan |author2-link=Bernard Hyland |year=2020 |website=[[Australian Tropical Rainforest Plants]] Edition 8 (RFK8) |publisher=Centre for Australian National Biodiversity Research (CANBR), [[Australian Government]] |access-date=6 March 2024}}</ref>}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Австралија]] [[Категорија:Флора на Папуа Нова Гвинеја]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Растенија опишани во 1965 година]] nxhbufpgecxarpy8mtnkbgf44n7lw5u Разговор:Prunus turneriana 1 1399542 5591038 2026-07-12T16:25:28Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5591038 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 Андреј Варналиев 0 1399543 5591048 2026-07-12T16:39:58Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], 18 ап... 5591048 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Во [[1904|1904 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]] загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|month=Май|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} aduy3wfwczupbxfrh296vymhmtxxuta 5591049 5591048 2026-07-12T16:40:33Z Gurther 105215 5591049 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Во [[1904|1904 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]] загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} ityk7lmzil1gqizvw35e2njem3zy3oz 5591050 5591049 2026-07-12T16:41:05Z Gurther 105215 5591050 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Во [[1904|1904 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]] загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Варналиев, Андреј}} 7x3x5uproyptfi48mgldvo6n9fniji0 5591052 5591050 2026-07-12T16:42:00Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Велес]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591052 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Во [[1904|1904 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]] загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Варналиев, Андреј}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] pomqdppdsfiqchfji5v9z3hk8rn4pz8 5591053 5591052 2026-07-12T16:42:10Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1886 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591053 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Во [[1904|1904 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]] загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Варналиев, Андреј}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1886 година]] tsjyhmloqqskfz1878xxh2nplw6g1rg 5591054 5591053 2026-07-12T16:42:24Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Ветерско]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591054 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Во [[1904|1904 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]] загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Варналиев, Андреј}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1886 година]] [[Категорија:Ветерско]] s0gl6ogh6b5k5z440ltxaeu4ouq55gt 5591055 5591054 2026-07-12T16:42:45Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Починати во 1906 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591055 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Во [[1904|1904 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]] загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Варналиев, Андреј}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1886 година]] [[Категорија:Ветерско]] [[Категорија:Починати во 1906 година]] i2h2sf8l8n3bi2jt4aafbs5yr8v14qh 5591056 5591055 2026-07-12T16:42:52Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Дејци на МРО]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591056 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Во [[1904|1904 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]] загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Варналиев, Андреј}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1886 година]] [[Категорија:Ветерско]] [[Категорија:Починати во 1906 година]] [[Категорија:Дејци на МРО]] rnafhzvecegdzjaltayj85d5bg7jjqe 5591057 5591056 2026-07-12T16:43:02Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски револуционери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591057 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Во [[1904|1904 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]] загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Варналиев, Андреј}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1886 година]] [[Категорија:Ветерско]] [[Категорија:Починати во 1906 година]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Македонски револуционери]] aw8us40xcsii473qdmz573dq2x8s09x 5591058 5591057 2026-07-12T16:43:19Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Варналиеви]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591058 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Во [[1904|1904 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]] загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Варналиев, Андреј}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1886 година]] [[Категорија:Ветерско]] [[Категорија:Починати во 1906 година]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Варналиеви]] c1w47sv56sa8muuue3fx3aszy8sqzyx 5591081 5591058 2026-07-12T17:15:38Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Отомански Македонци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591081 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Во [[1904|1904 година]] се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]] загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Варналиев, Андреј}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1886 година]] [[Категорија:Ветерско]] [[Категорија:Починати во 1906 година]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Варналиеви]] [[Категорија:Отомански Македонци]] 38xrbc56d9xwnjg309m2bm64miwzg5w 5591184 5591081 2026-07-12T20:13:23Z Dandarmkd 31127 5591184 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андреј Варналиев|birth_date=[[1886]]|birth_place=[[Велес]], [[Солунски Вилает]], [[Отоманска Империја]]|death_date=[[18 април]] [[1906]] {{мали|(возр. 20)}}|death_place=[[Ветерски манастир]], [[Ветерско]], [[Косовски Вилает]], [[Отоманска Империја]]}} '''Андреј Варналиев''' ([[Велес]], [[1886]] — [[Ветерско]], [[18 април]] [[1906]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андреј Варналиев е роден во [[1886|1886 година]] во градот [[Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот роден град. Во [[1904|1904 година]], тој се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. [[1905|Следната година]] се приклучил во четата на [[Петар Јуруков]].<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903 – 1908“, ДА – Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.35]</ref> Подоцна, тој преминал во четата на [[Панчо Константинов]]. На [[18 април]] [[1906|1906 година]], тој загинал во [[Битка кај Ветерски Манастир|борбата кај Ветерски манастир]].<ref>{{cite journal|last=Аврамовъ|first=Ст|authorlink=Стефан Аврамов|year=1927|title=Сражението въ монастиря „Св. Иванъ“ въ село Вѣтерско през 1906 година|url=https://www.strumski.com/books/Il_Ilinden_I_Godishnina.pdf|format=|journal=Илюстрация Илиндень|location=|publisher=|volume=1|issue=2|pages=16|doi=|id=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Варналиев, Андреј}} [[Категорија:Родени во 1886 година]] [[Категорија:Починати во 1906 година]] [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Починати во Ветерско]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Варналиеви]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Отомански дисиденти]] ic99u4uigyvq5jtf3ihxtfm830dqret Разговор:Андреј Варналиев 1 1399544 5591051 2026-07-12T16:41:27Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{СЗР}}{{ВПМ}} 5591051 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m Prunus simonii 0 1399545 5591067 2026-07-12T16:58:36Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1340678053|Prunus simonii]]“ 5591067 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Prunus simonii.png|image_caption=Simon plum fruit and leaves|genus=Prunus|display_parents=2|species=simonii|authority=[[Elie-Abel Carrière|Carrière]]|synonyms=|synonyms_ref=}} '''''Prunus simonii''''' и '''Симонова слива''' - [[Дрво (растение)|дрво]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Слива (род)|Prunus]]''. Првпат го опишал [[Ели-Абел Кариер]] во 1872 година, а потекнува од покраината Хебеј, Кина. Видот не е познат во вистинска дива состојба.<ref name="PFAF">{{Наведена мрежна страница|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Prunus+simonii|title=Plants for a Future|accessdate=February 1, 2014}}</ref> Бил важен за одгледување комерцијални сорти сливи од вкрстувања со други видови од родот ''Prunus''.<ref name="burbank">{{Наведена книга|title=New Plums and Prunes in the Process of Making|last=Burbank|first=Luther|publisher=Athena University Press|year=2004|location=Barcelona|page=27|orig-year=First published 1914}}</ref><ref name="frecon">{{Наведено списание|last=Frecon|first=Jerome L.|last2=Ward|first2=Daniel L.|year=2012|title=Fruit Notes|journal=Fruit Notes|volume=77|pages=12–19}}</ref> Видот е именуван по Габриел Ежен Симон (1829–1896), француски ботаничар и дипломат кој испратил семки во [[Национален природонаучен музеј (Париз)|Парискиот музеј]] во раните 1860-ти, додека ја претставувал француската влада во Кина.<ref name="bailey">{{Наведена книга|title=Four Types of New Fruits|last=Bailey|first=Liberty Hyde|publisher=Cornell University Agricultural Experiment Station|year=1893|location=Ithaca, NY|pages=34–37}}</ref> Почнувајќи од околу 1881 година, видот станал општо познат во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], откако бил воведен таму од Франција.<ref name="bailey" /> == Опис == ''Prunus simonii'' е мало [[Листопадни растенија|листопадно дрво]] кое расте до околу 6 м во висина.<ref name="PFAF">{{Наведена мрежна страница|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Prunus+simonii|title=Plants for a Future|accessdate=February 1, 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Prunus+simonii "Plants for a Future"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 1,</span> 2014</span>.</cite></ref> [[Цвет|Цветовите]] речиси и да не произведуваат [[полен]]. Плодот варира по квалитет, може да биде горчлив или пријатен за јадење и е рамен по облик.<ref name="PFAF" /> Исто како кајсијата, месото од плодот цврсто се лепи за семката. Вкусот е често горчлив. Производството на плодови не е особено обилно. Плодот е темноцрвен<ref name="bailey">{{Наведена книга|title=Four Types of New Fruits|last=Bailey|first=Liberty Hyde|publisher=Cornell University Agricultural Experiment Station|year=1893|location=Ithaca, NY|pages=34–37}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBailey1893">Bailey, Liberty Hyde (1893). ''Four Types of New Fruits''. Ithaca, NY: Cornell University Agricultural Experiment Station. pp.&nbsp;<span class="nowrap">34–</span>37.</cite></ref> или „цигла-црвен“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/98099#page/83/mode/1up|title=The Plums of New York|last=Hedrick, U.P.|year=1910|page=55|display-authors=etal|via=[[Biodiversity Heritage Library|BHL]]}}</ref> Гранките се тенки, а [[Лист|листовите]] издолжени.<ref>{{Наведена книга|title=Systematic Pomology|last=Waugh|first=Frank|publisher=Applewood Books|year=2009|isbn=978-1-4-290-1350-5|location=Bedford, MA|page=186|orig-year=First published 1903}}</ref> По изглед, плодот е порамен од повеќето сливи, изгледа „како домат“.<ref name="burbank">{{Наведена книга|title=New Plums and Prunes in the Process of Making|last=Burbank|first=Luther|publisher=Athena University Press|year=2004|location=Barcelona|page=27|orig-year=First published 1914}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBurbank2004">Burbank, Luther (2004) [First published 1914]. ''New Plums and Prunes in the Process of Making''. Barcelona: Athena University Press. p.&nbsp;27.</cite></ref> Плодот е особено ароматичен, многу повеќе од ''Prunus salicina'', со релативно високо ниво на [[хексил ацетат]], кој им ја дава аромата на плодовите.<ref name="gomez">{{Наведено списание|last=Gomez|first=Encarna|last2=Ledbetter|first2=Craig|year=1994|title=Comparative Study of the Aromatic Profiles of Two Different Plum Species: ''Prunus salicina'' lindl and ''Prunus simonii'' L|url=https://zenodo.org/record/1229263|journal=Journal of the Science of Food and Agriculture|volume=65|issue=1|pages=111–115|doi=10.1002/jsfa.2740650116}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/160695/Prunus-simonii/Details|title=Prunus simonii &#124; apricot plum /RHS Gardening}}</ref> == Употреба == Одгледувачот [[Лутер Бербанк]] посветил многу работа на хибридизација на овој вид со јапонската слива (''Prunus salicina'') и развил голем број сорти од хибридот.<ref name="jones">{{Наведено списание|last=Jones|first=D. F.|year=1928|title=Burbank's Results with Plums|journal=Journal of Heredity|volume=19|issue=8|pages=359–372|doi=10.1093/oxfordjournals.jhered.a103021}}</ref> Од нив, сортата „Climax“ била особено значајна по својата важност за индустријата за испорака на овошје во Калифорнија. Други влијателни сорти на слива што Бербанк ги развил со потекло ''од P. simonii'' се „Maynard“, „Chalco“, „Santa Rosa“ и „Formosa“.<ref name="burbank1921">{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/85010#page/235/mode/1up|title=How Plants Are Trained to Work for Man|last=Burbank|first=Luther|publisher=P. F. Collier and Son Co.|year=1921|volume=V|location=New York|page=223|via=[[Biodiversity Heritage Library|BHL]]}}</ref> Овие два вида и европскиот вид ''[[Prunus cerasifera]]'' придонеле за поголемиот дел од генетската конституција на современите сорти на слива од јапонски тип, со помал придонес од три домородни американски видови ''P. americana'', ''P. angustifolia'' и ''P. munsoniana''.<ref name="unaroj">{{Наведено списание|last=Boonprakob|first=Unaroj|last2=Byrne|first2=David H.|last3=Graham|first3=Charles J.|last4=Okie|first4=W.R.|last5=Beckman|first5=Thomas|last6=Smith|first6=Brian R.|year=2001|title=Genetic Relationships among Cultivated Diploid Plums and Their Progenitors as Determined by RAPD Markers|url=http://journal.ashspublications.org/content/126/4/451.full.pdf|journal=Journal of the American Society for Horticultural Science|volume=126|issue=4|pages=451–461|doi=10.21273/JASHS.126.4.451|doi-access=free}}</ref> == Наводи == == Надворешни врски == * {{PFAF|Prunus simonii}} * {{NCBI taxid|151441|''Prunus simonii''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Растенија опишани во 1872 година]] g5xird8wgp9soop3zbulm7tdsj52a85 5591073 5591067 2026-07-12T17:05:02Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5591073 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Speciesbox |image=Prunus simonii.png |image_caption=Плод и лисја на Симонова слива |genus=Prunus |display_parents=2 |species=simonii |authority=[[Ели-Абел Кариер|Carrière]] |synonyms= |synonyms_ref= }} '''''Prunus simonii''''' или '''Симонова слива''' — [[Дрво (растение)|дрво]] од [[Род (биологија)|родот]] ''[[Слива (род)|Prunus]]''. Првпат го опишал [[Ели-Абел Кариер]] во 1872 година, а потекнува од покраината Хебеј, Кина. Видот не е познат во вистинска дива состојба.<ref name="PFAF">{{Наведена мрежна страница|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Prunus+simonii|title=Plants for a Future|accessdate=February 1, 2014}}</ref> Бил важен за одгледување комерцијални сорти сливи од вкрстувања со други видови од родот ''Prunus''.<ref name="burbank">{{Наведена книга|title=New Plums and Prunes in the Process of Making|last=Burbank|first=Luther|publisher=Athena University Press|year=2004|location=Barcelona|page=27|orig-year=First published 1914}}</ref><ref name="frecon">{{Наведено списание|last=Frecon|first=Jerome L.|last2=Ward|first2=Daniel L.|year=2012|title=Fruit Notes|journal=Fruit Notes|volume=77|pages=12–19}}</ref> Видот е именуван по Габриел Ежен Симон (1829–1896), француски ботаничар и дипломат кој испратил семки во [[Национален природонаучен музеј (Париз)|Парискиот музеј]] во раните 1860-ти, додека ја претставувал француската влада во Кина.<ref name="bailey">{{Наведена книга|title=Four Types of New Fruits|last=Bailey|first=Liberty Hyde|publisher=Cornell University Agricultural Experiment Station|year=1893|location=Ithaca, NY|pages=34–37}}</ref> Почнувајќи од околу 1881 година, видот станал општо познат во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], откако бил воведен таму од Франција.<ref name="bailey" /> == Опис == ''Prunus simonii'' е мало [[Листопадни растенија|листопадно дрво]] кое расте до околу 6 м во висина.<ref name="PFAF"/> [[Цвет|Цветовите]] речиси и да не произведуваат [[полен]]. Плодот варира по квалитет, може да биде горчлив или пријатен за јадење и е плоснат по облик.<ref name="PFAF" /> Исто како кајсијата, месото од плодот цврсто се лепи за семката. Вкусот е често горчлив. Производството на плодови не е особено обилно. Плодот е темноцрвен<ref name="bailey"/> или „цигла-црвен“.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/98099#page/83/mode/1up|title=The Plums of New York|last=Hedrick, U.P.|year=1910|page=55|display-authors=etal|via=Biodiversity Heritage Library}}</ref> Гранките се тенки, а [[Лист|листовите]] издолжени.<ref>{{Наведена книга|title=Systematic Pomology|last=Waugh|first=Frank|publisher=Applewood Books|year=2009|isbn=978-1-4-290-1350-5|location=Bedford, MA|page=186|orig-year=First published 1903}}</ref> По изглед, плодот е порамен од повеќето сливи, изгледа „како домат“.<ref name="burbank"/> Плодот е особено ароматичен, многу повеќе од ''Prunus salicina'', со релативно високо ниво на [[хексил ацетат]], кој им ја дава аромата на плодовите.<ref name="gomez">{{Наведено списание|last=Gomez|first=Encarna|last2=Ledbetter|first2=Craig|year=1994|title=Comparative Study of the Aromatic Profiles of Two Different Plum Species: ''Prunus salicina'' lindl and ''Prunus simonii'' L|url=https://zenodo.org/record/1229263|journal=Journal of the Science of Food and Agriculture|volume=65|issue=1|pages=111–115|doi=10.1002/jsfa.2740650116}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/160695/Prunus-simonii/Details|title=Prunus simonii &#124; apricot plum /RHS Gardening}}</ref> == Употреба == Одгледувачот [[Лутер Бербанк]] посветил многу работа на хибридизација на овој вид со јапонската слива (''Prunus salicina'') и развил голем број сорти од хибридот.<ref name="jones">{{Наведено списание|last=Jones|first=D. F.|year=1928|title=Burbank's Results with Plums|journal=Journal of Heredity|volume=19|issue=8|pages=359–372|doi=10.1093/oxfordjournals.jhered.a103021}}</ref> Од нив, сортата „Climax“ била особено значајна по својата важност за индустријата за испорака на овошје во Калифорнија. Други влијателни сорти на слива што Бербанк ги развил со потекло ''од P. simonii'' се „Maynard“, „Chalco“, „Santa Rosa“ и „Formosa“.<ref name="burbank1921">{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/85010#page/235/mode/1up|title=How Plants Are Trained to Work for Man|last=Burbank|first=Luther|publisher=P. F. Collier and Son Co.|year=1921|volume=V|location=New York|page=223|via=[[Biodiversity Heritage Library|BHL]]}}</ref> Овие два вида и европскиот вид ''[[Prunus cerasifera]]'' придонеле за поголемиот дел од генетската конституција на современите сорти на слива од јапонски тип, со помал придонес од три домородни американски видови ''P. americana'', ''P. angustifolia'' и ''P. munsoniana''.<ref name="unaroj">{{Наведено списание|last=Boonprakob|first=Unaroj|last2=Byrne|first2=David H.|last3=Graham|first3=Charles J.|last4=Okie|first4=W.R.|last5=Beckman|first5=Thomas|last6=Smith|first6=Brian R.|year=2001|title=Genetic Relationships among Cultivated Diploid Plums and Their Progenitors as Determined by RAPD Markers|url=http://journal.ashspublications.org/content/126/4/451.full.pdf|journal=Journal of the American Society for Horticultural Science|volume=126|issue=4|pages=451–461|doi=10.21273/JASHS.126.4.451|doi-access=free}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Prunus simonii}} {{Викивидови-ред|Prunus simonii}} * {{PFAF|Prunus simonii}} * {{NCBI taxid|151441|''Prunus simonii''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Растенија опишани во 1872 година]] 6vsmc6o80xbrkvfy46dc9wh5t7is2gq Разговор:Prunus simonii 1 1399546 5591074 2026-07-12T17:05:22Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591074 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Јордан Васков 0 1399547 5591085 2026-07-12T17:30:23Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}Панче... 5591085 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} owyuta546vz6cr3mfehlfpr0ihfjway 5591086 5591085 2026-07-12T17:31:18Z Gurther 105215 5591086 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} cs2db96j6gmrmp8znl8yh99tx15vc8i 5591088 5591086 2026-07-12T17:32:18Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Велес]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591088 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] b2s5fafog6b6bx6mzigpypk6xjww9au 5591089 5591088 2026-07-12T17:32:25Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1880 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591089 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] 1town0km9esgi4jkfkbgnn9uzaz3tro 5591090 5591089 2026-07-12T17:32:40Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Мариово]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591090 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Мариово]] agtva798z0f50ze72ms4t0l9yten3co 5591091 5591090 2026-07-12T17:32:51Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Починати во 1917 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591091 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Мариово]] [[Категорија:Починати во 1917 година]] mc7lchu7e6muolt71muuav9o5onnbp4 5591092 5591091 2026-07-12T17:33:00Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски револуционери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591092 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Мариово]] [[Категорија:Починати во 1917 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] b6xvz7jggj4w49tmdc7a86cpnqictkj 5591093 5591092 2026-07-12T17:33:08Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Дејци на МРО]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591093 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Мариово]] [[Категорија:Починати во 1917 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на МРО]] 4p9m0wyojxd0hre10cgcxhvumvsgmc6 5591094 5591093 2026-07-12T17:33:15Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски офицери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591094 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Мариово]] [[Категорија:Починати во 1917 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Македонски офицери]] 2swuvdapyw8152np5m06d7b83i1ychs 5591095 5591094 2026-07-12T17:33:26Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591095 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Мариово]] [[Категорија:Починати во 1917 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] swhqdjr80ba67756eie8xhnavytz4ii 5591096 5591095 2026-07-12T17:33:34Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Отомански Македонци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591096 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Мариово]] [[Категорија:Починати во 1917 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] [[Категорија:Отомански Македонци]] s8ll544pla0rutcxjfq9viof16f5cb9 5591098 5591096 2026-07-12T17:34:40Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591098 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Васков|image=BASA-1932K-1-424-1.jpg|birth_name=Јордан Николов Васков|birth_date=[[1880]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[9 мај]] [[1917]] {{мали|(возр. 37)}}|death_place=[[Мариово]], [[Царство Бугарија]]|relatives=[[Петар Васков]] {{мали|(брат)}}{{нр}}[[Панче Васков]] {{мали|(брат)}}|resting place=[[Прилеп]], [[Македонија]]|alma mater=[[Солунска машка гимназија]]}} '''Јордан Николов Васков''' ([[Велес]], [[1880]] — [[Мариово]], [[9 мај]] [[1917]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. [[Мајор]] во [[Бугарска војска|војската на Царството Бугарија]]. == Животопис == Јордан Васков е роден во [[1880|1880 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Произлегува од револуционерното семејство Васкови. Неговиот најстар брат [[Панче Васков]] бил значаен деец во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]], подоцна станал член на [[ВМРО (Обединета)]]. [[Петар Васков]] бил ликвидиран во борбата кај [[Лаџаќој]] против [[Отоманска војска|турските аскери]]. Иван Васков бил просветителен деец и подоцна борец во [[Македонско-одринските доброволни чети|Македоноско-одринските доброволни чети]]. Јордан Васков стекнал основно образование во неговиот мајчин град.<ref>{{Македонците|70}}</ref> Во [[1898|1898 година]] се запишал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија „Свети Кирил и Методиј]]“. Во [[1902|1902 година]] завршил со гимназиско образование како дел од [[Список на воспитаници од Солунската машка гимназија#XVII генерација (1902)|седумнаесетта генерација на воспитаници]].<ref>{{cite book|url=http://www.dlib.mk/bitstream/handle/68275/258/86481418.pdf|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ (по случай на 50-годишнината на солунскитѣ български гимназии)|last=Кандиларовъ|first=Георги Ст|publisher=Македонски Наученъ Институтъ, печатница П. Глушковъ|year=1930|location=София|pages=97|authorlink=Георги Кандиларов}}</ref> Истовремено се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]]. Меѓу учебната 1902-[[1903|1903 година]] работел како професор во Велес. Во тоа време бил член и на [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]].<ref>{{Николов|25}}</ref> По [[Илинденското востание]] се преселил во [[Царството Бугарија]] каде се приклучил во [[Бугарска војска|државната војска]]. За време на [[Првата светска војна]], Јордан Васков бил [[мајор]]. Служел во втората рота на Педесет и четврти битолски пешадиски полк. Поради тоа бил награден со орденот „За храброст“.<ref>ДВИА, ф. 40, оп. 1, а.е. 221, л. 66; ф. 1, оп. 4, а.е. 2, л. 125-126</ref> Загинал на [[9 мај]] [[1917|1917 година]] кај [[Мариово]] при [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Денес е погребан во [[Прилеп]].<ref>ДВИА, ф. 39, оп. 1, а.е. 223, л. 22; а.е. 552, л. 93</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Васков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1880 година]] [[Категорија:Мариово]] [[Категорија:Починати во 1917 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] iwewjuov86s4u4yz0wh83yfdwhdtk8j Разговор:Јордан Васков 1 1399548 5591087 2026-07-12T17:31:36Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{СЗР}}{{ВПМ}} 5591087 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m Категорија:Седумнаесетта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија 14 1399549 5591099 2026-07-12T17:35:52Z Gurther 105215 Создадена празна страница 5591099 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 5591100 5591099 2026-07-12T17:36:00Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Воспитаници од Солунската машка гимназија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591100 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Воспитаници од Солунската машка гимназија]] icejz46im1cjkzf0admpijmyesk7qu4 Блатен даб 0 1399550 5591112 2026-07-12T18:00:46Z P.Nedelkovski 47736 Пренасочување кон [[Стежер]] 5591112 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Стежер]] gx8owhf4sjsaaxmspvkmp2zhobbf5i7 Една битка по друга 0 1399551 5591113 2026-07-12T18:03:47Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Инфокутија Филм | име = Битка по битка | изворен_наслов = One Battle After Another | слика = One Battle After Another.jpg | опис = Постер за филмот | режисер = [[Пол Томас Андерсон]] | сценарист = [[Пол Томас Андерсон]] | заснован_на = „[[Вајнленд]]“ од Томас П... 5591113 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Битка по битка | изворен_наслов = One Battle After Another | слика = One Battle After Another.jpg | опис = Постер за филмот | режисер = [[Пол Томас Андерсон]] | сценарист = [[Пол Томас Андерсон]] | заснован_на = „[[Вајнленд]]“ од [[Томас Пинчон]] | продуцент = {{Plainlist| * [[Адам Сомнер]] * [[Сара Марфи (филмски продуцент)|Сара Марфи]] * [[Пол Томас Андерсон]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Леонардо Ди Каприо]] * [[Шон Пен]] * [[Бенисио дел Торо]] * [[Реџина Хол]] * [[Тејана Тејлор]] * [[Чејз Инфинити]] }} | кинематографија= [[Мајкл Бауман]] | монтажа = [[Енди Јургенсен]] | музика = [[Џони Гринвуд]] | студио = {{Plainlist| * [[Warner Bros. Pictures]] * [[Ghoulardi Film Company]] }} | дистрибутер = Warner Bros. Pictures | премиера = 8 септември 2025 | времетраење = 162 минути | земја = [[САД]] | јазик = англиски | буџет = 130–175 милиони [[Американски долар|USD]] | заработка = 213,1 милиони [[Американски долар|USD]] }} „„Битка по битка““ (англиски: ''One Battle After Another'') — американски [[игран филм]] од 2025 година, во режија на [[Пол Томас Андерсон]], со [[Леонардо Ди Каприо]], [[Чејз Инфинити]], [[Шон Пен]], [[Бенисио дел Торо]] и [[Тејана Тејлор]] во главните улоги. Филмот добил високи оцени од критиката. == Содржина == „Пет од гетото“ и Перфидија се членови на левичарската револуционерна група „Франс-75“. Тие вршат напади на гранични пунктови за прифат на имигранти, грабежи и диверзии. За време на еден од нападите, Перфидија го понижува офицерот Стивен Локџо. Подоцна тој ја фаќа на дело, но ја пушта откако таа се согласува да се сретне со него во мотел. Перфидија и Пет добиваат ќерка, Шарлин. Пет сонува за мирен семеен живот, но Перфидија сака да продолжи со револуционерните активности. За време на грабеж на банка, таа убива чувар и е уапсена. За да избегне затвор, Перфидија ги предава своите соборци. Локџо ги следи и убива многумина од нив. „Франс-75“ оди во илегала, а Пет и Шарлин, со лажни документи на имињата Боб и Вила Фергусон, се населуваат во градот Бактан-Крос. Поминуваат 15 години. Вила, која верува дека Локџо ја убил нејзината мајка, учи во училиште и тренира карате. Боб пропаднал: злоупотребува алкохол и дрога, но сè уште многу ја сака својата ќерка и се грижи за неа. Во меѓувреме, Локџо добива покана за тајното друштво „Божиќни авантуристи“, составено од поддржувачи на надмоќта на белата раса. За да ја скрие својата поранешна врска со Перфидија, тој одлучува да ја киднапира Вила под превезот на операција за борба против дрогата. Боб успева да побегне и се обидува да стапи во контакт со „Франс-75“ преку тајна линија, но не може да се сети на лозинката. Тој побарува помош од Серхио, водач на заедницата на илегални имигранти и карате-сенсеј на Вила. Следејќи ги учениците на Серхио по покривите, Боб паѓа и е уапсен, но благодарение на врските на Серхио, успева да побегне од болницата. Вила наоѓа засолниште во манастир, каде што дознава за предавството на нејзината мајка. Локџо го напаѓа манастирот и со помош на ДНК-тест дознава дека Вила е негова биолошка ќерка. Тој му наредува на својот подредени, Аванти, да се ослободи од девојката. Аванти прво ја предава Вила на убијците, но потоа се премислува и започнува пресметка во која загинува. Вила, земајќи го неговиот автомобил, се обидува да побегне. Во меѓувреме, „Божиќните авантуристи“, дознавајќи дека Локџо можеби има ќерка од мешана раса, испраќаат платеник да ги елиминира и него и ќерката. Платеникот прво го следи Локџо и пука во него, предизвикувајќи сообраќајна несреќа, а потоа започнува потера по Вила. Поставувајќи заседа на патот, девојката го убива. Во тој момент пристигнува Боб, кој го пронашол манастирот благодарение на Серхио. Вила, на работ на нервен слом и неверувајќи никому, бара од него да ја каже лозинката. Потоа, со солзи во очите, му паѓа во прегратки. Локџо, тешко ранет, преживува, но при приемот во клубот „Божиќни авантуристи“ е отруен со гас и кремиран. Враќајќи се дома со ќерката, Боб ѝ предава писмо од мајка ѝ, во кое Перфидија бара прошка и се колне дека ќе се врати во семејството во иднина. Во финалето, Вила заминува за [[Оукленд (Калифорнија)|Оукленд]] за да учествува во протест, а Боб останува дома. == Улоги == {| class="wikitable" ! Глумец !! Улога |- | [[Леонардо Ди Каприо]] || Боб „Пет од гетото“ Фергусон |- | [[Шон Пен]] || Стивен Џ. Локџо |- | [[Бенисио дел Торо]] || Серхио Ст. Карлос (сенсеј) |- | [[Тејана Тејлор]] || Перфидија Беверли Хилс |- | [[Реџина Хол]] || Деандра |- | [[Чејз Инфинити]] || Вила Фергусон |- | [[Алана Хаим]] || Меј Вест |- | [[Вуд Харис]] || Ларедо |- | [[Тони Голдвин]] || Врџил Трокмортон |- | Шејна Макхејл || — |- | [[Старлета Дупоа]] || баба Мини |- | [[Ди Дабл-ју Мофет]] || Бил Дезмонд |- | [[Кевин Тај]] || Рој Мор |- | [[Ерик Швајг]] || Аванти |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title}} bmv2brcaljlwat4orvg5r5beluvztys 5591115 5591113 2026-07-12T18:17:38Z Andrew012p 85224 5591115 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Битка по битка | изворен_наслов = One Battle After Another | слика = One Battle After Another.jpg | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Пол Томас Андерсон]] | сценарист = [[Пол Томас Андерсон]] | заснован_на = „[[Вајнленд]]“ од [[Томас Пинчон]] | продуцент = {{Plainlist| * [[Адам Сомнер]] * [[Сара Марфи (филмски продуцент)|Сара Марфи]] * [[Пол Томас Андерсон]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Леонардо ди Каприо]] * [[Шон Пен]] * [[Бенисио дел Торо]] * [[Реџина Хол]] * [[Тејана Тејлор]] * [[Чејз Инфинити]] }} | кинематографија = [[Мајкл Бауман]] | монтажа = [[Енди Јургенсен]] | музика = [[Џони Гринвуд]] | студио = {{Plainlist| * [[Warner Bros. Pictures]] * [[Ghoulardi Film Company]] }} | дистрибутер = Warner Bros. Pictures | премиера = 8 септември 2025 г. (САД)<br>7 септември 2025 г. (Македонија) | времетраење = 162 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 130 — 175 милиони долари | заработка = 213,1 милион долари }} '''''Една битка по друга''''' ({{Langx|en|One Battle After Another}}) — американски [[игран филм]] од 2025 г., во режија на [[Пол Томас Андерсон]], со [[Леонардо ди Каприо]], [[Чејз Инфинити]], [[Шон Пен]], [[Бенисио дел Торо]] и [[Тејана Тејлор]] во главните улоги. Филмот добил високи оцени од критиката. == Содржина == {{Разоткривање}} „Пет од Гетото“ и Перфидија се членови на левичарската револуционерна група „Франс-75“. Вршат напади на гранични пунктови за прифат на имигранти, грабежи и диверзии. За време на еден од нападите, Перфидија го понижува офицерот Стивен Локџо. Подоцна тој ја фаќа на дело, но ја пушта откако таа се согласува да се сретне со него во мотел. Перфидија и Пет добиваат ќерка, Шарлин. Пет сонува за мирен семеен [[живот]], но Перфидија сака да продолжи со револуционерните дејства. За време на грабеж на банка, таа убива чувар и е уапсена. За да избегне затвор, Перфидија ги предава своите соборци. Локџо ги следи и убива многумина од нив. „Франс-75“ оди во илегала, а Пет и Шарлин, со лажни документи на имињата Боб и Вила Фергусон, се населуваат во градот Бактан-Крос. Поминуваат 15 години. Вила, која верува дека Локџо ја убил нејзината мајка, учи во училиште и тренира [[карате]]. Боб пропаднал: злоупотребува [[алкохол]] и дрога, но сѐ уште многу ја сака својата ќерка и се грижи за неа. Во меѓувреме, Локџо добива покана за тајното друштво „Божиќни авантуристи“, составено од поддржувачи на надмоќта на белата раса. За да ја скрие својата поранешна врска со Перфидија, тој одлучува да ја одвлечка Вила под превезот на операција за борба против дрогата. Боб успева да побегне и се обидува да стапи во контакт со „Франс-75“ преку тајна линија, но не може да се сети на лозинката. Побарува помош од Серхио, водач на заедницата на незаконски имигранти и карате-сенсеи на Вила. Следејќи ги учениците на Серхио по покривите, Боб паѓа и е уапсен, но благодарение на врските на Серхио, успева да побегне од болницата. Вила наоѓа засолниште во манастир, каде што дознава за предавството на нејзината мајка. Локџо го напаѓа манастирот и со помош на ДНК-тест дознава дека Вила е негова биолошка ќерка. Тој му наредува на својот подреден, Аванти, да се ослободи од девојката. Аванти прво ја предава Вила на убијците, но потоа се премислува и започнува пресметка во која загинува. Вила, земајќи го неговиот автомобил, се обидува да побегне. Во меѓувреме, „Божиќните авантуристи“, дознавајќи дека Локџо можеби има ќерка од мешана раса, испраќаат платеник да ги елиминира и него и ќерката. Платеникот прво го следи Локџо и пука во него, предизвикувајќи сообраќајна несреќа, а потоа започнува потера по Вила. Поставувајќи [[заседа]] на патот, девојката го убива. Во тој миг пристигнува Боб, кој го пронашол манастирот благодарение на Серхио. Вила, на работ на нервен слом и неверувајќи никому, бара од него да ја каже лозинката. Потоа, со солзи во очите, му паѓа во прегратки. Локџо, тешко ранет, преживува, но при приемот во клубот „Божиќни авантуристи“ е отруен со гас и кремиран. Враќајќи се дома со ќерката, Боб ѝ предава писмо од мајка ѝ, во кое Перфидија бара прошка и се колне дека ќе се врати во семејството во иднина. Во финалето, Вила заминува за [[Оукленд (Калифорнија)|Оукленд]] за да учествува во протест, а Боб останува дома. == Улоги == {| class="wikitable" ! Глумец !! Улога |- | [[Леонардо ди Каприо]]|| Боб „Пет од Гетото“ Фергусон |- | [[Шон Пен]] || Стивен Џ. Локџо |- | [[Бенисио дел Торо]] || Серхио Сент Карлос (сенсеи) |- | [[Тејана Тејлор]] || Перфидија Беверли Хилс |- | [[Реџина Хол]] || Деандра |- | [[Чејз Инфинити]] || Вила Фергусон |- | [[Алана Хаим]] || Меј Вест |- | [[Вуд Харис]] || Ларедо |- | [[Тони Голдвин]] || Вирџил Трокмортон |- | [[Шејна Макхејл]]|| Џанглпуси |- | [[Старлета Дупоа]] || баба Мини |- | [[Ди Дабл-ју Мофет]] || Бил Дезмонд |- | [[Кевин Тај]] || Рој Мор |- | [[Ерик Швајг]] || Аванти |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.onebattleafteranothermovie.com/ Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 2025 година]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Филмови поврзани со расизам]] [[Категорија:Филмови на Warner Bros.]] [[Категорија:Американски комедии]] [[Категорија:Филмови со Леонардо ди Каприо]] [[Категорија:Американски акциони филмови]] bri0d2m8j6hu5c27pyfkb13ite9j7hn 5591116 5591115 2026-07-12T18:21:17Z Andrew012p 85224 5591116 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Битка по битка | изворен_наслов = One Battle After Another | слика = One Battle After Another.jpg | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Пол Томас Андерсон]] | сценарист = [[Пол Томас Андерсон]] | заснован_на = „[[Вајнленд]]“ од [[Томас Пинчон]] | продуцент = {{Plainlist| * [[Адам Сомнер]] * [[Сара Марфи (филмски продуцент)|Сара Марфи]] * [[Пол Томас Андерсон]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Леонардо ди Каприо]] * [[Шон Пен]] * [[Бенисио дел Торо]] * [[Реџина Хол]] * [[Тејана Тејлор]] * [[Чејз Инфинити]] }} | кинематографија = [[Мајкл Бауман]] | монтажа = [[Енди Јургенсен]] | музика = [[Џони Гринвуд]] | студио = {{Plainlist| * [[Warner Bros. Pictures]] * [[Ghoulardi Film Company]] }} | дистрибутер = Warner Bros. Pictures | премиера = 8 септември 2025 г. (САД)<br>7 септември 2025 г. (Македонија) | времетраење = 162 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 130 — 175 милиони долари | заработка = 213,1 милион долари }} '''''Една битка по друга''''' ({{Langx|en|One Battle After Another}}) — американски [[игран филм]] од 2025 г., во режија на [[Пол Томас Андерсон]], со [[Леонардо ди Каприо]], [[Чејз Инфинити]], [[Шон Пен]], [[Бенисио дел Торо]] и [[Тејана Тејлор]] во главните улоги. Филмот добил високи оцени од критиката.<ref>{{cite web|url=https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|title=Cassandra Kulukundis on How a Lifetime of Casting for Paul Thomas Anderson Led to 'One Battle After Another'|last=Hemphill|first=Jim|date=20 февруари 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260221002145/https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|archive-date=21 февруари 2026|website=[[IndieWire]]|access-date=20 февруари 2026|url-status=live}}</ref> Филмот бил одликуван со многубројни награди, вклучително и 4 награди „[[Златен глобус]]“: за најдобар филм — комедија, за режија и сценарио на Пол Томас Андерсон, како и за глумечката изведба на Тејана Тејлор. Во јануари 2026 г., ''Една битка по друга'' добил 13 номинации за наградата „[[Оскар]]“, освојувајќи вкупно 6 од нив, меѓу кои и во категориите „[[Оскар за најдобар филм|Најдобар филм]]“ и „[[Оскар за најдобар режисер|Најдобар режисер]]“. == Содржина == {{Разоткривање}} „Пет од Гетото“ и Перфидија се членови на левичарската револуционерна група „Франс-75“. Вршат напади на гранични пунктови за прифат на имигранти, грабежи и диверзии. За време на еден од нападите, Перфидија го понижува офицерот Стивен Локџо. Подоцна тој ја фаќа на дело, но ја пушта откако таа се согласува да се сретне со него во мотел. Перфидија и Пет добиваат ќерка, Шарлин. Пет сонува за мирен семеен [[живот]], но Перфидија сака да продолжи со револуционерните дејства. За време на грабеж на банка, таа убива чувар и е уапсена. За да избегне затвор, Перфидија ги предава своите соборци. Локџо ги следи и убива многумина од нив. „Франс-75“ оди во илегала, а Пет и Шарлин, со лажни документи на имињата Боб и Вила Фергусон, се населуваат во градот Бактан-Крос. Поминуваат 15 години. Вила, која верува дека Локџо ја убил нејзината мајка, учи во училиште и тренира [[карате]]. Боб пропаднал: злоупотребува [[алкохол]] и дрога, но сѐ уште многу ја сака својата ќерка и се грижи за неа. Во меѓувреме, Локџо добива покана за тајното друштво „Божиќни авантуристи“, составено од поддржувачи на надмоќта на белата раса. За да ја скрие својата поранешна врска со Перфидија, тој одлучува да ја одвлечка Вила под превезот на операција за борба против дрогата. Боб успева да побегне и се обидува да стапи во контакт со „Франс-75“ преку тајна линија, но не може да се сети на лозинката. Побарува помош од Серхио, водач на заедницата на незаконски имигранти и карате-сенсеи на Вила. Следејќи ги учениците на Серхио по покривите, Боб паѓа и е уапсен, но благодарение на врските на Серхио, успева да побегне од болницата. Вила наоѓа засолниште во манастир, каде што дознава за предавството на нејзината мајка. Локџо го напаѓа манастирот и со помош на ДНК-тест дознава дека Вила е негова биолошка ќерка. Тој му наредува на својот подреден, Аванти, да се ослободи од девојката. Аванти прво ја предава Вила на убијците, но потоа се премислува и започнува пресметка во која загинува. Вила, земајќи го неговиот автомобил, се обидува да побегне. Во меѓувреме, „Божиќните авантуристи“, дознавајќи дека Локџо можеби има ќерка од мешана раса, испраќаат платеник да ги елиминира и него и ќерката. Платеникот прво го следи Локџо и пука во него, предизвикувајќи сообраќајна несреќа, а потоа започнува потера по Вила. Поставувајќи [[заседа]] на патот, девојката го убива. Во тој миг пристигнува Боб, кој го пронашол манастирот благодарение на Серхио. Вила, на работ на нервен слом и неверувајќи никому, бара од него да ја каже лозинката. Потоа, со солзи во очите, му паѓа во прегратки. Локџо, тешко ранет, преживува, но при приемот во клубот „Божиќни авантуристи“ е отруен со гас и кремиран. Враќајќи се дома со ќерката, Боб ѝ предава писмо од мајка ѝ, во кое Перфидија бара прошка и се колне дека ќе се врати во семејството во иднина. Во финалето, Вила заминува за [[Оукленд (Калифорнија)|Оукленд]] за да учествува во протест, а Боб останува дома. == Улоги == {| class="wikitable" ! Глумец !! Улога |- | [[Леонардо ди Каприо]]|| Боб „Пет од Гетото“ Фергусон |- | [[Шон Пен]] || Стивен Џ. Локџо |- | [[Бенисио дел Торо]] || Серхио Сент Карлос (сенсеи) |- | [[Тејана Тејлор]] || Перфидија Беверли Хилс |- | [[Реџина Хол]] || Деандра |- | [[Чејз Инфинити]] || Вила Фергусон |- | [[Алана Хаим]] || Меј Вест |- | [[Вуд Харис]] || Ларедо |- | [[Тони Голдвин]] || Вирџил Трокмортон |- | [[Шејна Макхејл]]|| Џанглпуси |- | [[Старлета Дупоа]] || баба Мини |- | [[Ди Дабл-ју Мофет]] || Бил Дезмонд |- | [[Кевин Тај]] || Рој Мор |- | [[Ерик Швајг]] || Аванти |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.onebattleafteranothermovie.com/ Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 2025 година]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Филмови поврзани со расизам]] [[Категорија:Филмови на Warner Bros.]] [[Категорија:Американски комедии]] [[Категорија:Филмови со Леонардо ди Каприо]] [[Категорија:Американски акциони филмови]] kwvaxx0yjpmsg85uoraqlm7jch1c2yb 5591117 5591116 2026-07-12T18:22:04Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Американски криминалистички филмови]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591117 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Битка по битка | изворен_наслов = One Battle After Another | слика = One Battle After Another.jpg | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Пол Томас Андерсон]] | сценарист = [[Пол Томас Андерсон]] | заснован_на = „[[Вајнленд]]“ од [[Томас Пинчон]] | продуцент = {{Plainlist| * [[Адам Сомнер]] * [[Сара Марфи (филмски продуцент)|Сара Марфи]] * [[Пол Томас Андерсон]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Леонардо ди Каприо]] * [[Шон Пен]] * [[Бенисио дел Торо]] * [[Реџина Хол]] * [[Тејана Тејлор]] * [[Чејз Инфинити]] }} | кинематографија = [[Мајкл Бауман]] | монтажа = [[Енди Јургенсен]] | музика = [[Џони Гринвуд]] | студио = {{Plainlist| * [[Warner Bros. Pictures]] * [[Ghoulardi Film Company]] }} | дистрибутер = Warner Bros. Pictures | премиера = 8 септември 2025 г. (САД)<br>7 септември 2025 г. (Македонија) | времетраење = 162 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 130 — 175 милиони долари | заработка = 213,1 милион долари }} '''''Една битка по друга''''' ({{Langx|en|One Battle After Another}}) — американски [[игран филм]] од 2025 г., во режија на [[Пол Томас Андерсон]], со [[Леонардо ди Каприо]], [[Чејз Инфинити]], [[Шон Пен]], [[Бенисио дел Торо]] и [[Тејана Тејлор]] во главните улоги. Филмот добил високи оцени од критиката.<ref>{{cite web|url=https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|title=Cassandra Kulukundis on How a Lifetime of Casting for Paul Thomas Anderson Led to 'One Battle After Another'|last=Hemphill|first=Jim|date=20 февруари 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260221002145/https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|archive-date=21 февруари 2026|website=[[IndieWire]]|access-date=20 февруари 2026|url-status=live}}</ref> Филмот бил одликуван со многубројни награди, вклучително и 4 награди „[[Златен глобус]]“: за најдобар филм — комедија, за режија и сценарио на Пол Томас Андерсон, како и за глумечката изведба на Тејана Тејлор. Во јануари 2026 г., ''Една битка по друга'' добил 13 номинации за наградата „[[Оскар]]“, освојувајќи вкупно 6 од нив, меѓу кои и во категориите „[[Оскар за најдобар филм|Најдобар филм]]“ и „[[Оскар за најдобар режисер|Најдобар режисер]]“. == Содржина == {{Разоткривање}} „Пет од Гетото“ и Перфидија се членови на левичарската револуционерна група „Франс-75“. Вршат напади на гранични пунктови за прифат на имигранти, грабежи и диверзии. За време на еден од нападите, Перфидија го понижува офицерот Стивен Локџо. Подоцна тој ја фаќа на дело, но ја пушта откако таа се согласува да се сретне со него во мотел. Перфидија и Пет добиваат ќерка, Шарлин. Пет сонува за мирен семеен [[живот]], но Перфидија сака да продолжи со револуционерните дејства. За време на грабеж на банка, таа убива чувар и е уапсена. За да избегне затвор, Перфидија ги предава своите соборци. Локџо ги следи и убива многумина од нив. „Франс-75“ оди во илегала, а Пет и Шарлин, со лажни документи на имињата Боб и Вила Фергусон, се населуваат во градот Бактан-Крос. Поминуваат 15 години. Вила, која верува дека Локџо ја убил нејзината мајка, учи во училиште и тренира [[карате]]. Боб пропаднал: злоупотребува [[алкохол]] и дрога, но сѐ уште многу ја сака својата ќерка и се грижи за неа. Во меѓувреме, Локџо добива покана за тајното друштво „Божиќни авантуристи“, составено од поддржувачи на надмоќта на белата раса. За да ја скрие својата поранешна врска со Перфидија, тој одлучува да ја одвлечка Вила под превезот на операција за борба против дрогата. Боб успева да побегне и се обидува да стапи во контакт со „Франс-75“ преку тајна линија, но не може да се сети на лозинката. Побарува помош од Серхио, водач на заедницата на незаконски имигранти и карате-сенсеи на Вила. Следејќи ги учениците на Серхио по покривите, Боб паѓа и е уапсен, но благодарение на врските на Серхио, успева да побегне од болницата. Вила наоѓа засолниште во манастир, каде што дознава за предавството на нејзината мајка. Локџо го напаѓа манастирот и со помош на ДНК-тест дознава дека Вила е негова биолошка ќерка. Тој му наредува на својот подреден, Аванти, да се ослободи од девојката. Аванти прво ја предава Вила на убијците, но потоа се премислува и започнува пресметка во која загинува. Вила, земајќи го неговиот автомобил, се обидува да побегне. Во меѓувреме, „Божиќните авантуристи“, дознавајќи дека Локџо можеби има ќерка од мешана раса, испраќаат платеник да ги елиминира и него и ќерката. Платеникот прво го следи Локџо и пука во него, предизвикувајќи сообраќајна несреќа, а потоа започнува потера по Вила. Поставувајќи [[заседа]] на патот, девојката го убива. Во тој миг пристигнува Боб, кој го пронашол манастирот благодарение на Серхио. Вила, на работ на нервен слом и неверувајќи никому, бара од него да ја каже лозинката. Потоа, со солзи во очите, му паѓа во прегратки. Локџо, тешко ранет, преживува, но при приемот во клубот „Божиќни авантуристи“ е отруен со гас и кремиран. Враќајќи се дома со ќерката, Боб ѝ предава писмо од мајка ѝ, во кое Перфидија бара прошка и се колне дека ќе се врати во семејството во иднина. Во финалето, Вила заминува за [[Оукленд (Калифорнија)|Оукленд]] за да учествува во протест, а Боб останува дома. == Улоги == {| class="wikitable" ! Глумец !! Улога |- | [[Леонардо ди Каприо]]|| Боб „Пет од Гетото“ Фергусон |- | [[Шон Пен]] || Стивен Џ. Локџо |- | [[Бенисио дел Торо]] || Серхио Сент Карлос (сенсеи) |- | [[Тејана Тејлор]] || Перфидија Беверли Хилс |- | [[Реџина Хол]] || Деандра |- | [[Чејз Инфинити]] || Вила Фергусон |- | [[Алана Хаим]] || Меј Вест |- | [[Вуд Харис]] || Ларедо |- | [[Тони Голдвин]] || Вирџил Трокмортон |- | [[Шејна Макхејл]]|| Џанглпуси |- | [[Старлета Дупоа]] || баба Мини |- | [[Ди Дабл-ју Мофет]] || Бил Дезмонд |- | [[Кевин Тај]] || Рој Мор |- | [[Ерик Швајг]] || Аванти |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.onebattleafteranothermovie.com/ Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 2025 година]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Филмови поврзани со расизам]] [[Категорија:Филмови на Warner Bros.]] [[Категорија:Американски комедии]] [[Категорија:Филмови со Леонардо ди Каприо]] [[Категорија:Американски акциони филмови]] [[Категорија:Американски криминалистички филмови]] akx9ujzhqxhtgb8rv3g7njeeqll4upg 5591122 5591117 2026-07-12T18:25:42Z Andrew012p 85224 5591122 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Битка по битка | изворен_наслов = One Battle After Another | слика = One Battle After Another.jpg | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Пол Томас Андерсон]] | сценарист = [[Пол Томас Андерсон]] | заснован_на = „[[Вајнленд]]“ од [[Томас Пинчон]] | продуцент = {{Plainlist| * [[Адам Сомнер]] * [[Сара Марфи (филмски продуцент)|Сара Марфи]] * [[Пол Томас Андерсон]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Леонардо ди Каприо]] * [[Шон Пен]] * [[Бенисио дел Торо]] * [[Реџина Хол]] * [[Тејана Тејлор]] * [[Чејз Инфинити]] }} | кинематографија = [[Мајкл Бауман]] | монтажа = [[Енди Јургенсен]] | музика = [[Џони Гринвуд]] | студио = {{Plainlist| * [[Warner Bros. Pictures]] * [[Ghoulardi Film Company]] }} | дистрибутер = Warner Bros. Pictures | премиера = 8 септември 2025 г. (САД)<br>7 септември 2025 г. (Македонија) | времетраење = 162 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 130 — 175 милиони долари | заработка = 213,1 милион долари }} '''''Една битка по друга''''' ({{Langx|en|One Battle After Another}}) — американски [[игран филм]] од 2025 г., во режија на [[Пол Томас Андерсон]], со [[Леонардо ди Каприо]], [[Чејз Инфинити]], [[Шон Пен]], [[Бенисио дел Торо]] и [[Тејана Тејлор]] во главните улоги. Филмот добил високи оцени од критиката.<ref>{{cite web|url=https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|title=Cassandra Kulukundis on How a Lifetime of Casting for Paul Thomas Anderson Led to 'One Battle After Another'|last=Hemphill|first=Jim|date=20 февруари 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260221002145/https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|archive-date=21 февруари 2026|website=[[IndieWire]]|access-date=20 февруари 2026|url-status=live}}</ref> Филмот бил одликуван со многубројни награди, вклучително и 4 награди „[[Златен глобус]]“: за најдобар филм — комедија, за режија и сценарио на Пол Томас Андерсон, како и за глумечката изведба на Тејана Тејлор. Во јануари 2026 г., ''Една битка по друга'' добил 13 номинации за наградата „[[Оскар]]“, освојувајќи вкупно 6 од нив, меѓу кои и во категориите „[[Оскар за најдобар филм|Најдобар филм]]“ и „[[Оскар за најдобар режисер|Најдобар режисер]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2026/03/16/edna-bitka-po-druga-pobednik-na-98-oskari-politichkite-govori-vo-fokusot-na-czeremonijata/|title=„Една битка по друга“ победник на 98-те Оскари - политичките говори во фокусот на церемонијата|last=|first=|date=2026-03-16|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2026-07-12}}</ref> == Содржина == {{Разоткривање}} „Пет од Гетото“ и Перфидија се членови на левичарската револуционерна група „Франс-75“. Вршат напади на гранични пунктови за прифат на имигранти, грабежи и диверзии. За време на еден од нападите, Перфидија го понижува офицерот Стивен Локџо. Подоцна тој ја фаќа на дело, но ја пушта откако таа се согласува да се сретне со него во мотел. Перфидија и Пет добиваат ќерка, Шарлин. Пет сонува за мирен семеен [[живот]], но Перфидија сака да продолжи со револуционерните дејства. За време на грабеж на банка, таа убива чувар и е уапсена. За да избегне затвор, Перфидија ги предава своите соборци. Локџо ги следи и убива многумина од нив. „Франс-75“ оди во илегала, а Пет и Шарлин, со лажни документи на имињата Боб и Вила Фергусон, се населуваат во градот Бактан-Крос. Поминуваат 15 години. Вила, која верува дека Локџо ја убил нејзината мајка, учи во училиште и тренира [[карате]]. Боб пропаднал: злоупотребува [[алкохол]] и дрога, но сѐ уште многу ја сака својата ќерка и се грижи за неа. Во меѓувреме, Локџо добива покана за тајното друштво „Божиќни авантуристи“, составено од поддржувачи на надмоќта на белата раса. За да ја скрие својата поранешна врска со Перфидија, тој одлучува да ја одвлечка Вила под превезот на операција за борба против дрогата. Боб успева да побегне и се обидува да стапи во контакт со „Франс-75“ преку тајна линија, но не може да се сети на лозинката. Побарува помош од Серхио, водач на заедницата на незаконски имигранти и карате-сенсеи на Вила. Следејќи ги учениците на Серхио по покривите, Боб паѓа и е уапсен, но благодарение на врските на Серхио, успева да побегне од болницата. Вила наоѓа засолниште во манастир, каде што дознава за предавството на нејзината мајка. Локџо го напаѓа манастирот и со помош на ДНК-тест дознава дека Вила е негова биолошка ќерка. Тој му наредува на својот подреден, Аванти, да се ослободи од девојката. Аванти прво ја предава Вила на убијците, но потоа се премислува и започнува пресметка во која загинува. Вила, земајќи го неговиот автомобил, се обидува да побегне. Во меѓувреме, „Божиќните авантуристи“, дознавајќи дека Локџо можеби има ќерка од мешана раса, испраќаат платеник да ги елиминира и него и ќерката. Платеникот прво го следи Локџо и пука во него, предизвикувајќи сообраќајна несреќа, а потоа започнува потера по Вила. Поставувајќи [[заседа]] на патот, девојката го убива. Во тој миг пристигнува Боб, кој го пронашол манастирот благодарение на Серхио. Вила, на работ на нервен слом и неверувајќи никому, бара од него да ја каже лозинката. Потоа, со солзи во очите, му паѓа во прегратки. Локџо, тешко ранет, преживува, но при приемот во клубот „Божиќни авантуристи“ е отруен со гас и кремиран. Враќајќи се дома со ќерката, Боб ѝ предава писмо од мајка ѝ, во кое Перфидија бара прошка и се колне дека ќе се врати во семејството во иднина. Во финалето, Вила заминува за [[Оукленд (Калифорнија)|Оукленд]] за да учествува во протест, а Боб останува дома. == Улоги == {| class="wikitable" ! Глумец !! Улога |- | [[Леонардо ди Каприо]]|| Боб „Пет од Гетото“ Фергусон |- | [[Шон Пен]] || Стивен Џ. Локџо |- | [[Бенисио дел Торо]] || Серхио Сент Карлос (сенсеи) |- | [[Тејана Тејлор]] || Перфидија Беверли Хилс |- | [[Реџина Хол]] || Деандра |- | [[Чејз Инфинити]] || Вила Фергусон |- | [[Алана Хаим]] || Меј Вест |- | [[Вуд Харис]] || Ларедо |- | [[Тони Голдвин]] || Вирџил Трокмортон |- | [[Шејна Макхејл]]|| Џанглпуси |- | [[Старлета Дупоа]] || баба Мини |- | [[Ди Дабл-ју Мофет]] || Бил Дезмонд |- | [[Кевин Тај]] || Рој Мор |- | [[Ерик Швајг]] || Аванти |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.onebattleafteranothermovie.com/ Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 2025 година]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Филмови поврзани со расизам]] [[Категорија:Филмови на Warner Bros.]] [[Категорија:Американски комедии]] [[Категорија:Филмови со Леонардо ди Каприо]] [[Категорија:Американски акциони филмови]] [[Категорија:Американски криминалистички филмови]] n5lg3ky7ag8i9p28i4g2ncbl2nqqu04 5591132 5591122 2026-07-12T18:35:30Z Andrew012p 85224 5591132 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Битка по битка | изворен_наслов = One Battle After Another | слика = Една битка по друга плакат (МКД).jpg | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Пол Томас Андерсон]] | сценарист = [[Пол Томас Андерсон]] | заснован_на = „[[Вајнленд]]“ од [[Томас Пинчон]] | продуцент = {{Plainlist| * [[Адам Сомнер]] * [[Сара Марфи (филмски продуцент)|Сара Марфи]] * [[Пол Томас Андерсон]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Леонардо ди Каприо]] * [[Шон Пен]] * [[Бенисио дел Торо]] * [[Реџина Хол]] * [[Тејана Тејлор]] * [[Чејз Инфинити]] }} | кинематографија = [[Мајкл Бауман]] | монтажа = [[Енди Јургенсен]] | музика = [[Џони Гринвуд]] | студио = {{Plainlist| * [[Warner Bros. Pictures]] * [[Ghoulardi Film Company]] }} | дистрибутер = Warner Bros. Pictures | премиера = 8 септември 2025 г. (САД)<br>7 септември 2025 г. (Македонија) | времетраење = 162 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 130 — 175 милиони долари | заработка = 213,1 милион долари }} '''''Една битка по друга''''' ({{Langx|en|One Battle After Another}}) — американски [[игран филм]] од 2025 г., во режија на [[Пол Томас Андерсон]], со [[Леонардо ди Каприо]], [[Чејз Инфинити]], [[Шон Пен]], [[Бенисио дел Торо]] и [[Тејана Тејлор]] во главните улоги. Филмот добил високи оцени од критиката.<ref>{{cite web|url=https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|title=Cassandra Kulukundis on How a Lifetime of Casting for Paul Thomas Anderson Led to 'One Battle After Another'|last=Hemphill|first=Jim|date=20 февруари 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260221002145/https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|archive-date=21 февруари 2026|website=[[IndieWire]]|access-date=20 февруари 2026|url-status=live}}</ref> Филмот бил одликуван со многубројни награди, вклучително и 4 награди „[[Златен глобус]]“: за најдобар филм — комедија, за режија и сценарио на Пол Томас Андерсон, како и за глумечката изведба на Тејана Тејлор. Во јануари 2026 г., ''Една битка по друга'' добил 13 номинации за наградата „[[Оскар]]“, освојувајќи вкупно 6 од нив, меѓу кои и во категориите „[[Оскар за најдобар филм|Најдобар филм]]“ и „[[Оскар за најдобар режисер|Најдобар режисер]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2026/03/16/edna-bitka-po-druga-pobednik-na-98-oskari-politichkite-govori-vo-fokusot-na-czeremonijata/|title=„Една битка по друга“ победник на 98-те Оскари - политичките говори во фокусот на церемонијата|last=|first=|date=2026-03-16|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2026-07-12}}</ref> == Содржина == {{Разоткривање}} „Пет од Гетото“ и Перфидија се членови на левичарската револуционерна група „Франс-75“. Вршат напади на гранични пунктови за прифат на имигранти, грабежи и диверзии. За време на еден од нападите, Перфидија го понижува офицерот Стивен Локџо. Подоцна тој ја фаќа на дело, но ја пушта откако таа се согласува да се сретне со него во мотел. Перфидија и Пет добиваат ќерка, Шарлин. Пет сонува за мирен семеен [[живот]], но Перфидија сака да продолжи со револуционерните дејства. За време на грабеж на банка, таа убива чувар и е уапсена. За да избегне затвор, Перфидија ги предава своите соборци. Локџо ги следи и убива многумина од нив. „Франс-75“ оди во илегала, а Пет и Шарлин, со лажни документи на имињата Боб и Вила Фергусон, се населуваат во градот Бактан-Крос. Поминуваат 15 години. Вила, која верува дека Локџо ја убил нејзината мајка, учи во училиште и тренира [[карате]]. Боб пропаднал: злоупотребува [[алкохол]] и дрога, но сѐ уште многу ја сака својата ќерка и се грижи за неа. Во меѓувреме, Локџо добива покана за тајното друштво „Божиќни авантуристи“, составено од поддржувачи на надмоќта на белата раса. За да ја скрие својата поранешна врска со Перфидија, тој одлучува да ја одвлечка Вила под превезот на операција за борба против дрогата. Боб успева да побегне и се обидува да стапи во контакт со „Франс-75“ преку тајна линија, но не може да се сети на лозинката. Побарува помош од Серхио, водач на заедницата на незаконски имигранти и карате-сенсеи на Вила. Следејќи ги учениците на Серхио по покривите, Боб паѓа и е уапсен, но благодарение на врските на Серхио, успева да побегне од болницата. Вила наоѓа засолниште во манастир, каде што дознава за предавството на нејзината мајка. Локџо го напаѓа манастирот и со помош на ДНК-тест дознава дека Вила е негова биолошка ќерка. Тој му наредува на својот подреден, Аванти, да се ослободи од девојката. Аванти прво ја предава Вила на убијците, но потоа се премислува и започнува пресметка во која загинува. Вила, земајќи го неговиот автомобил, се обидува да побегне. Во меѓувреме, „Божиќните авантуристи“, дознавајќи дека Локџо можеби има ќерка од мешана раса, испраќаат платеник да ги елиминира и него и ќерката. Платеникот прво го следи Локџо и пука во него, предизвикувајќи сообраќајна несреќа, а потоа започнува потера по Вила. Поставувајќи [[заседа]] на патот, девојката го убива. Во тој миг пристигнува Боб, кој го пронашол манастирот благодарение на Серхио. Вила, на работ на нервен слом и неверувајќи никому, бара од него да ја каже лозинката. Потоа, со солзи во очите, му паѓа во прегратки. Локџо, тешко ранет, преживува, но при приемот во клубот „Божиќни авантуристи“ е отруен со гас и кремиран. Враќајќи се дома со ќерката, Боб ѝ предава писмо од мајка ѝ, во кое Перфидија бара прошка и се колне дека ќе се врати во семејството во иднина. Во финалето, Вила заминува за [[Оукленд (Калифорнија)|Оукленд]] за да учествува во протест, а Боб останува дома. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Леонардо ди Каприо]]|| Боб „Пет од Гетото“ Фергусон |- | [[Шон Пен]] || Стивен Џ. Локџо |- | [[Бенисио дел Торо]] || Серхио Сент Карлос (сенсеи) |- | [[Тејана Тејлор]] || Перфидија Беверли Хилс |- | [[Реџина Хол]] || Деандра |- | [[Чејз Инфинити]] || Вила Фергусон |- | [[Алана Хаим]] || Меј Вест |- | [[Вуд Харис]] || Ларедо |- | [[Тони Голдвин]] || Вирџил Трокмортон |- | [[Шејна Макхејл]]|| Џанглпуси |- | [[Старлета Дупоа]] || баба Мини |- | [[Ди Дабл-ју Мофет]] || Бил Дезмонд |- | [[Кевин Тај]] || Рој Мор |- | [[Ерик Швајг]] || Аванти |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.onebattleafteranothermovie.com/ Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 2025 година]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Филмови поврзани со расизам]] [[Категорија:Филмови на Warner Bros.]] [[Категорија:Американски комедии]] [[Категорија:Филмови со Леонардо ди Каприо]] [[Категорија:Американски акциони филмови]] [[Категорија:Американски криминалистички филмови]] ljvk38dl8jruxgkzmjwpflq20yg9vdu 5591138 5591132 2026-07-12T18:56:10Z Andrew012p 85224 5591138 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Битка по битка | изворен_наслов = One Battle After Another | слика = Една битка по друга плакат (МКД).jpg | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Пол Томас Андерсон]] | сценарист = [[Пол Томас Андерсон]] | заснован_на = „[[Вајнленд]]“ од [[Томас Пинчон]] | продуцент = {{Plainlist| * [[Адам Сомнер]] * [[Сара Марфи (филмски продуцент)|Сара Марфи]] * [[Пол Томас Андерсон]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Леонардо ди Каприо]] * [[Шон Пен]] * [[Бенисио дел Торо]] * [[Реџина Хол]] * [[Тејана Тејлор]] * [[Чејз Инфинити]] }} | кинематографија = [[Мајкл Бауман]] | монтажа = [[Енди Јургенсен]] | музика = [[Џони Гринвуд]] | студио = {{Plainlist| * [[Warner Bros. Pictures]] * [[Ghoulardi Film Company]] }} | дистрибутер = Warner Bros. Pictures | премиера = 8 септември 2025 г. (САД)<br>25 септември 2025 г. (Македонија) | времетраење = 162 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 130 — 175 милиони долари | заработка = 213,1 милион долари }} '''''Една битка по друга''''' ({{Langx|en|One Battle After Another}}) — американски [[игран филм]] од 2025 г., во режија на [[Пол Томас Андерсон]], со [[Леонардо ди Каприо]], [[Чејз Инфинити]], [[Шон Пен]], [[Бенисио дел Торо]] и [[Тејана Тејлор]] во главните улоги. Филмот добил високи оцени од критиката.<ref>{{cite web|url=https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|title=Cassandra Kulukundis on How a Lifetime of Casting for Paul Thomas Anderson Led to 'One Battle After Another'|last=Hemphill|first=Jim|date=20 февруари 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260221002145/https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|archive-date=21 февруари 2026|website=[[IndieWire]]|access-date=20 февруари 2026|url-status=live}}</ref> Премиерата во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на 8 септември 2025 г., а во [[Македонија]] на 25 септември истата година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kinoverzum.mk/film/one-battle-after-another/|title=Една битка по друга {{!}} Киноверзум МК|language=mk-MK|accessdate=2026-07-12}}</ref> Филмот бил одликуван со многубројни награди, вклучително и 4 награди „[[Златен глобус]]“: за најдобар филм — комедија, за режија и сценарио на Пол Томас Андерсон, како и за глумечката изведба на Тејана Тејлор. Во јануари 2026 г., ''Една битка по друга'' добил 13 номинации за наградата „[[Оскар]]“, освојувајќи вкупно 6 од нив, меѓу кои и во категориите „[[Оскар за најдобар филм|Најдобар филм]]“ и „[[Оскар за најдобар режисер|Најдобар режисер]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2026/03/16/edna-bitka-po-druga-pobednik-na-98-oskari-politichkite-govori-vo-fokusot-na-czeremonijata/|title=„Една битка по друга“ победник на 98-те Оскари - политичките говори во фокусот на церемонијата|last=|first=|date=2026-03-16|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2026-07-12}}</ref> == Содржина == {{Разоткривање}} „Пет од Гетото“ и Перфидија се членови на левичарската револуционерна група „Франс-75“. Вршат напади на гранични пунктови за прифат на имигранти, грабежи и диверзии. За време на еден од нападите, Перфидија го понижува офицерот Стивен Локџо. Подоцна тој ја фаќа на дело, но ја пушта откако таа се согласува да се сретне со него во мотел. Перфидија и Пет добиваат ќерка, Шарлин. Пет сонува за мирен семеен [[живот]], но Перфидија сака да продолжи со револуционерните дејства. За време на грабеж на банка, таа убива чувар и е уапсена. За да избегне затвор, Перфидија ги предава своите соборци. Локџо ги следи и убива многумина од нив. „Франс-75“ оди во илегала, а Пет и Шарлин, со лажни документи на имињата Боб и Вила Фергусон, се населуваат во градот Бактан-Крос. Поминуваат 15 години. Вила, која верува дека Локџо ја убил нејзината мајка, учи во училиште и тренира [[карате]]. Боб пропаднал: злоупотребува [[алкохол]] и дрога, но сѐ уште многу ја сака својата ќерка и се грижи за неа. Во меѓувреме, Локџо добива покана за тајното друштво „Божиќни авантуристи“, составено од поддржувачи на надмоќта на белата раса. За да ја скрие својата поранешна врска со Перфидија, тој одлучува да ја одвлечка Вила под превезот на операција за борба против дрогата. Боб успева да побегне и се обидува да стапи во контакт со „Франс-75“ преку тајна линија, но не може да се сети на лозинката. Побарува помош од Серхио, водач на заедницата на незаконски имигранти и карате-сенсеи на Вила. Следејќи ги учениците на Серхио по покривите, Боб паѓа и е уапсен, но благодарение на врските на Серхио, успева да побегне од болницата. Вила наоѓа засолниште во манастир, каде што дознава за предавството на нејзината мајка. Локџо го напаѓа манастирот и со помош на ДНК-тест дознава дека Вила е негова биолошка ќерка. Тој му наредува на својот подреден, Аванти, да се ослободи од девојката. Аванти прво ја предава Вила на убијците, но потоа се премислува и започнува пресметка во која загинува. Вила, земајќи го неговиот автомобил, се обидува да побегне. Во меѓувреме, „Божиќните авантуристи“, дознавајќи дека Локџо можеби има ќерка од мешана раса, испраќаат платеник да ги елиминира и него и ќерката. Платеникот прво го следи Локџо и пука во него, предизвикувајќи сообраќајна несреќа, а потоа започнува потера по Вила. Поставувајќи [[заседа]] на патот, девојката го убива. Во тој миг пристигнува Боб, кој го пронашол манастирот благодарение на Серхио. Вила, на работ на нервен слом и неверувајќи никому, бара од него да ја каже лозинката. Потоа, со солзи во очите, му паѓа во прегратки. Локџо, тешко ранет, преживува, но при приемот во клубот „Божиќни авантуристи“ е отруен со гас и кремиран. Враќајќи се дома со ќерката, Боб ѝ предава писмо од мајка ѝ, во кое Перфидија бара прошка и се колне дека ќе се врати во семејството во иднина. Во финалето, Вила заминува за [[Оукленд (Калифорнија)|Оукленд]] за да учествува во протест, а Боб останува дома. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Леонардо ди Каприо]]|| Боб „Пет од Гетото“ Фергусон |- | [[Шон Пен]] || Стивен Џ. Локџо |- | [[Бенисио дел Торо]] || Серхио Сент Карлос (сенсеи) |- | [[Тејана Тејлор]] || Перфидија Беверли Хилс |- | [[Реџина Хол]] || Деандра |- | [[Чејз Инфинити]] || Вила Фергусон |- | [[Алана Хаим]] || Меј Вест |- | [[Вуд Харис]] || Ларедо |- | [[Тони Голдвин]] || Вирџил Трокмортон |- | [[Шејна Макхејл]]|| Џанглпуси |- | [[Старлета Дупоа]] || баба Мини |- | [[Ди Дабл-ју Мофет]] || Бил Дезмонд |- | [[Кевин Тај]] || Рој Мор |- | [[Ерик Швајг]] || Аванти |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.onebattleafteranothermovie.com/ Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 2025 година]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Филмови поврзани со расизам]] [[Категорија:Филмови на Warner Bros.]] [[Категорија:Американски комедии]] [[Категорија:Филмови со Леонардо ди Каприо]] [[Категорија:Американски акциони филмови]] [[Категорија:Американски криминалистички филмови]] jrlnjm3yqvokysujbu3eukrk5syovqz 5591141 5591138 2026-07-12T18:59:04Z Andrew012p 85224 /* */ 5591141 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Една битка по друга | изворен_наслов = One Battle After Another | слика = Една битка по друга плакат (МКД).jpg | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Пол Томас Андерсон]] | сценарист = [[Пол Томас Андерсон]] | заснован_на = „[[Вајнленд]]“ од [[Томас Пинчон]] | продуцент = {{Plainlist| * [[Адам Сомнер]] * [[Сара Марфи (филмски продуцент)|Сара Марфи]] * [[Пол Томас Андерсон]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Леонардо ди Каприо]] * [[Шон Пен]] * [[Бенисио дел Торо]] * [[Реџина Хол]] * [[Тејана Тејлор]] * [[Чејз Инфинити]] }} | кинематографија = [[Мајкл Бауман]] | монтажа = [[Енди Јургенсен]] | музика = [[Џони Гринвуд]] | студио = {{Plainlist| * [[Warner Bros. Pictures]] * [[Ghoulardi Film Company]] }} | дистрибутер = Warner Bros. Pictures | премиера = 8 септември 2025 г. (САД)<br>25 септември 2025 г. (Македонија) | времетраење = 162 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 130 — 175 милиони долари | заработка = 213,1 милион долари }} '''''Една битка по друга''''' ({{Langx|en|One Battle After Another}}) — американски [[игран филм]] од 2025 г., во режија на [[Пол Томас Андерсон]], со [[Леонардо ди Каприо]], [[Чејз Инфинити]], [[Шон Пен]], [[Бенисио дел Торо]] и [[Тејана Тејлор]] во главните улоги. Филмот добил високи оцени од критиката.<ref>{{cite web|url=https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|title=Cassandra Kulukundis on How a Lifetime of Casting for Paul Thomas Anderson Led to 'One Battle After Another'|last=Hemphill|first=Jim|date=20 февруари 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260221002145/https://www.indiewire.com/craft-considerations/one-battle-after-another-making-of-casting-1235180623/|archive-date=21 февруари 2026|website=[[IndieWire]]|access-date=20 февруари 2026|url-status=live}}</ref> Премиерата во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на 8 септември 2025 г., а во [[Македонија]] на 25 септември истата година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kinoverzum.mk/film/one-battle-after-another/|title=Една битка по друга {{!}} Киноверзум МК|language=mk-MK|accessdate=2026-07-12}}</ref> Филмот бил одликуван со многубројни награди, вклучително и 4 награди „[[Златен глобус]]“: за најдобар филм — комедија, за режија и сценарио на Пол Томас Андерсон, како и за глумечката изведба на Тејана Тејлор. Во јануари 2026 г., ''Една битка по друга'' добил 13 номинации за наградата „[[Оскар]]“, освојувајќи вкупно 6 од нив, меѓу кои и во категориите „[[Оскар за најдобар филм|Најдобар филм]]“ и „[[Оскар за најдобар режисер|Најдобар режисер]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2026/03/16/edna-bitka-po-druga-pobednik-na-98-oskari-politichkite-govori-vo-fokusot-na-czeremonijata/|title=„Една битка по друга“ победник на 98-те Оскари - политичките говори во фокусот на церемонијата|last=|first=|date=2026-03-16|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2026-07-12}}</ref> == Содржина == {{Разоткривање}} „Пет од Гетото“ и Перфидија се членови на левичарската револуционерна група „Франс-75“. Вршат напади на гранични пунктови за прифат на имигранти, грабежи и диверзии. За време на еден од нападите, Перфидија го понижува офицерот Стивен Локџо. Подоцна тој ја фаќа на дело, но ја пушта откако таа се согласува да се сретне со него во мотел. Перфидија и Пет добиваат ќерка, Шарлин. Пет сонува за мирен семеен [[живот]], но Перфидија сака да продолжи со револуционерните дејства. За време на грабеж на банка, таа убива чувар и е уапсена. За да избегне затвор, Перфидија ги предава своите соборци. Локџо ги следи и убива многумина од нив. „Франс-75“ оди во илегала, а Пет и Шарлин, со лажни документи на имињата Боб и Вила Фергусон, се населуваат во градот Бактан-Крос. Поминуваат 15 години. Вила, која верува дека Локџо ја убил нејзината мајка, учи во училиште и тренира [[карате]]. Боб пропаднал: злоупотребува [[алкохол]] и дрога, но сѐ уште многу ја сака својата ќерка и се грижи за неа. Во меѓувреме, Локџо добива покана за тајното друштво „Божиќни авантуристи“, составено од поддржувачи на надмоќта на белата раса. За да ја скрие својата поранешна врска со Перфидија, тој одлучува да ја одвлечка Вила под превезот на операција за борба против дрогата. Боб успева да побегне и се обидува да стапи во контакт со „Франс-75“ преку тајна линија, но не може да се сети на лозинката. Побарува помош од Серхио, водач на заедницата на незаконски имигранти и карате-сенсеи на Вила. Следејќи ги учениците на Серхио по покривите, Боб паѓа и е уапсен, но благодарение на врските на Серхио, успева да побегне од болницата. Вила наоѓа засолниште во манастир, каде што дознава за предавството на нејзината мајка. Локџо го напаѓа манастирот и со помош на ДНК-тест дознава дека Вила е негова биолошка ќерка. Тој му наредува на својот подреден, Аванти, да се ослободи од девојката. Аванти прво ја предава Вила на убијците, но потоа се премислува и започнува пресметка во која загинува. Вила, земајќи го неговиот автомобил, се обидува да побегне. Во меѓувреме, „Божиќните авантуристи“, дознавајќи дека Локџо можеби има ќерка од мешана раса, испраќаат платеник да ги елиминира и него и ќерката. Платеникот прво го следи Локџо и пука во него, предизвикувајќи сообраќајна несреќа, а потоа започнува потера по Вила. Поставувајќи [[заседа]] на патот, девојката го убива. Во тој миг пристигнува Боб, кој го пронашол манастирот благодарение на Серхио. Вила, на работ на нервен слом и неверувајќи никому, бара од него да ја каже лозинката. Потоа, со солзи во очите, му паѓа во прегратки. Локџо, тешко ранет, преживува, но при приемот во клубот „Божиќни авантуристи“ е отруен со гас и кремиран. Враќајќи се дома со ќерката, Боб ѝ предава писмо од мајка ѝ, во кое Перфидија бара прошка и се колне дека ќе се врати во семејството во иднина. Во финалето, Вила заминува за [[Оукленд (Калифорнија)|Оукленд]] за да учествува во протест, а Боб останува дома. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Леонардо ди Каприо]]|| Боб „Пет од Гетото“ Фергусон |- | [[Шон Пен]] || Стивен Џ. Локџо |- | [[Бенисио дел Торо]] || Серхио Сент Карлос (сенсеи) |- | [[Тејана Тејлор]] || Перфидија Беверли Хилс |- | [[Реџина Хол]] || Деандра |- | [[Чејз Инфинити]] || Вила Фергусон |- | [[Алана Хаим]] || Меј Вест |- | [[Вуд Харис]] || Ларедо |- | [[Тони Голдвин]] || Вирџил Трокмортон |- | [[Шејна Макхејл]]|| Џанглпуси |- | [[Старлета Дупоа]] || баба Мини |- | [[Ди Дабл-ју Мофет]] || Бил Дезмонд |- | [[Кевин Тај]] || Рој Мор |- | [[Ерик Швајг]] || Аванти |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.onebattleafteranothermovie.com/ Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 2025 година]] [[Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм]] [[Категорија:Филмови поврзани со расизам]] [[Категорија:Филмови на Warner Bros.]] [[Категорија:Американски комедии]] [[Категорија:Филмови со Леонардо ди Каприо]] [[Категорија:Американски акциони филмови]] [[Категорија:Американски криминалистички филмови]] ns8ul43pzghoycppcdi8gxwjf84e4lb Разговор:Една битка по друга 1 1399552 5591114 2026-07-12T18:04:06Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591114 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Prunus triloba 0 1399553 5591120 2026-07-12T18:23:40Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1180026813|Prunus triloba]]“ 5591120 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Prunus triloba var. truncata 01.JPG|display_parents=2|taxon=Prunus triloba|authority=[[John Lindley|Lindl.]]|synonyms={{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Amygdalopsis lindleyi'' <small>Carrière</small> *''Amygdalus pedunculata'' <small>Bunge</small> *''Amygdalus petzoldii'' <small>(K.Koch) Ricker</small> *''Amygdalus triloba'' <small>(Lindl.) Ricker</small> *''Amygdalus triloba'' var. ''plena'' <small>(Dippel) S.Q.Nie</small> *''Amygdalus triloba'' var. ''truncata'' <small>(Kom.) S.Q.Nie</small> *''Cerasus triloba'' <small>(Lindl.) A.I.Baranov & Liou</small> *''Louiseania triloba'' <small>(Lindl.) Pachom.</small> *''Persica triloba'' <small>(Lindl.) Drobow</small> *''Prunopsis lindleyi'' <small>(Carrière) André</small> *''Prunus petzoldii'' <small>K.Koch</small> *''Prunus triloba'' f. ''petzoldii'' <small>(K.Koch) Q.L.Wang</small> }} }}|synonyms_ref=<ref>{{Cite web|title=''Prunus triloba'' Lindl.|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:730372-1|access-date=2021-02-19|website=Plants of the World Online|publisher=Kew Science}}</ref>}} '''''Prunus triloba''''', понекогаш наречена '''цветна слива'''<ref>{{PLANTS|id=PRTR3|taxon=Prunus triloba}}</ref> или '''цветен бадем''', име кое го дели со ''Prunus jacquemontii'' - грмушеста [[цреша]], која понекогаш станува мало дрво. [[Цвет|Цветовите]] се бледорозови или бели,<ref name="Hortus" /> а плодовите се црвени и „пурпурни“. Потекнува од [[Народна Република Кина|Кина]], но е популарна низ целиот свет како [[украсно растение]]. Најчесто при одгледувањето се наоѓа во двојната цветна форма ''P. triloba'' 'Multiplex', која има двојни розови цветови. Оваа сорта често се продава како „Розово дрво од Кина“, „Кинеско розово дрво“ или други варијанти. [[Овошна коска|Коските]] од плодот на ''P. triloba'' често се користат за изработка на [[Монисто|монистени]] [[Белегзија|белегзии]] во Кина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sohu.com/a/235808168_156990|title=他在路边摘了几颗榆叶梅……没想到，做成手串这么漂亮！|last=爱盘玩|date=2018-06-14|work=搜狐网|language=zh|accessdate=2021-02-20}}</ref> == Наводи == == Надворешни врски == * {{PFAF|Prunus triloba}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Слива]] bzrzl595aoh7xlrp1krmaxbhgo1hjf5 5591125 5591120 2026-07-12T18:28:27Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5591125 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Speciesbox |image=Prunus triloba var. truncata 01.JPG |display_parents=2|taxon=Prunus triloba |authority=[[Џон Линдли|Lindl.]]|synonyms={{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Amygdalopsis lindleyi'' <small>Carrière</small> *''Amygdalus pedunculata'' <small>Bunge</small> *''Amygdalus petzoldii'' <small>(K.Koch) Ricker</small> *''Amygdalus triloba'' <small>(Lindl.) Ricker</small> *''Amygdalus triloba'' var. ''plena'' <small>(Dippel) S.Q.Nie</small> *''Amygdalus triloba'' var. ''truncata'' <small>(Kom.) S.Q.Nie</small> *''Cerasus triloba'' <small>(Lindl.) A.I.Baranov & Liou</small> *''Louiseania triloba'' <small>(Lindl.) Pachom.</small> *''Persica triloba'' <small>(Lindl.) Drobow</small> *''Prunopsis lindleyi'' <small>(Carrière) André</small> *''Prunus petzoldii'' <small>K.Koch</small> *''Prunus triloba'' f. ''petzoldii'' <small>(K.Koch) Q.L.Wang</small> }} }}|synonyms_ref=<ref>{{Cite web|title=''Prunus triloba'' Lindl.|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:730372-1|access-date=2021-02-19|website=Plants of the World Online|publisher=Kew Science}}</ref> }} '''''Prunus triloba''''', понекогаш наречена '''цветна слива'''<ref>{{PLANTS|id=PRTR3|taxon=Prunus triloba}}</ref> или '''цветен бадем''', име кое го дели со ''Prunus jacquemontii''<ref name=Hortus>Bailey, L.H.; Bailey, E.Z.; the staff of the Liberty Hyde Bailey Hortorium. 1976. ''Hortus third: A concise dictionary of plants cultivated in the United States and Canada''. Macmillan, New York.</ref> — грмушеста [[цреша]], која понекогаш станува мало дрво. [[Цвет|Цветовите]] се бледорозови или бели,<ref name="Hortus" /> а плодовите се црвени и „пурпурни“. Потекнува од [[Народна Република Кина|Кина]], но е популарна низ целиот свет како [[украсно растение]]. Најчесто при одгледувањето се наоѓа во двојната цветна форма ''P. triloba'' 'Multiplex', која има двојни розови цветови. Оваа сорта често се продава како „Розово дрво од Кина“, „Кинеско розово дрво“ или други варијанти. [[Овошна коска|Коските]] од плодот на ''P. triloba'' често се користат за изработка на [[Монисто|монистени]] [[Белегзија|белегзии]] во Кина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sohu.com/a/235808168_156990|title=他在路边摘了几颗榆叶梅……没想到，做成手串这么漂亮！|last=爱盘玩|date=2018-06-14|work=搜狐网|language=zh|accessdate=2021-02-20}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Prunus triloba}} {{Викивидови-ред|Prunus triloba}} * {{PFAF|Prunus triloba}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Слива]] 2ucr4uokda1lvswllqfgzn5ep3xbj5w Разговор:Prunus triloba 1 1399554 5591126 2026-07-12T18:28:38Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591126 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Податотека:Една битка по друга плакат (МКД).jpg 6 1399555 5591131 2026-07-12T18:34:42Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = филмски плакат |Извор = https://image.tmdb.org/t/p/original/tbQZpZZTbanOaEFivBikCm0RZr0.jpg |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Една битка по друга |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} 5591131 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = филмски плакат |Извор = https://image.tmdb.org/t/p/original/tbQZpZZTbanOaEFivBikCm0RZr0.jpg |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Една битка по друга |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Филмски плакат}} l0xxll6zmpvuug4r7upb0wb74j4dt06 Универзитет Тафтс 0 1399556 5591134 2026-07-12T18:52:03Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Универзитет Тафтс''' (англиски: Tufts University; латински: Universitas Tuftensis) е приватен истражувачки универзитет со главен кампус во Медфорд и Сомервил, во американската сојузна држава Масачусетс. Основан е во 1852 година како Колеџ Тафтс (Tufts College), а во 1954 годин... 5591134 wikitext text/x-wiki '''Универзитет Тафтс''' (англиски: Tufts University; латински: Universitas Tuftensis) е приватен истражувачки универзитет со главен кампус во Медфорд и Сомервил, во американската сојузна држава Масачусетс. Основан е во 1852 година како Колеџ Тафтс (Tufts College), а во 1954 година го добил денешното име. Денес претставува еден од водечките приватни истражувачки универзитети во Соединетите Американски Држави. Универзитетот располага со дополнителни кампуси во Бостон и Графтон (Масачусетс), како и со европски кампус во Талоар, Франција. Познат е по својата интердисциплинарна настава, силните програми во областа на меѓународните односи, медицината, инженерството, ветеринарната медицина и либералните уметности. == Историја == Универзитетот бил основан во 1852 година од припадници на Универзалистичката црква со цел да создадат несектарска високообразовна установа достапна за студенти од различни верски и општествени средини. Наставата започнала во 1855 година. Во текот на првата половина на XX век, Тафтс постепено се проширил со отворање нови факултети и професионални школи. Во 1933 година била основана Флечеровата школа за право и дипломатија (The Fletcher School), која се смета за првата самостојна постдипломска школа за меѓународни односи во САД. Во 1954 година институцијата официјално го променила името од „Колеџ Тафтс“ во „Универзитет Тафтс“, со што бил одразен нејзиниот развој во сеопфатен истражувачки универзитет. == Организација == Универзитетот е составен од десет школи и два колеџа, меѓу кои се: * Школа за уметности и науки; * Инженерска школа; * Флечерова школа за право и дипломатија; * Медицински факултет; * Стоматолошки факултет; * Факултет за ветеринарна медицина; * Факултет за биомедицински науки; * Школа за музејски ликовни уметности (во соработка со Музејот за ликовни уметности во Бостон). Универзитетот нуди повеќе од 90 додипломски и над 160 постдипломски студиски програми во различни научни области. == Кампуси == Главниот кампус се наоѓа на границата меѓу градовите Медфорд и Сомервил, во непосредна близина на Бостон. Дополнителните кампуси во Бостон и Графтон се наменети главно за медицинските, стоматолошките и ветеринарните науки. Универзитетот има и европски образовен центар во Талоар, Франција, каде што се организираат студиски програми и меѓународни академски активности. == Настава и истражување == Тафтс е истражувачки универзитет кој особено се истакнува во областите на биомедицинските науки, инженерството, меѓународните односи, политичките науки, економијата и хуманистичките науки. Универзитетот ја нагласува соработката меѓу различните академски дисциплини и активно ги вклучува студентите во научноистражувачката работа. Наставата се одликува со релативно мал сооднос меѓу студентите и професорите, што овозможува индивидуален пристап и блиска соработка со наставниот кадар. == Студенти == Во учебната 2024/2025 година на Универзитетот Тафтс студирале околу 13.600 студенти, од кои приближно половината биле додипломци, а останатите постдипломци и студенти на професионални програми. Студентите доаѓаат од повеќе од 120 држави. == Спорт == Спортските екипи на универзитетот настапуваат под прекарот Jumbos и се натпреваруваат во NCAA Division III како членки на конференцијата New England Small College Athletic Conference (NESCAC). Маскотата е слонот Џамбо, по кој е именуван и спортскиот прекар на универзитетот. == Познати личности == Меѓу познатите дипломци и професори на Универзитетот Тафтс се наоѓаат државници, дипломати, научници, добитници на Нобелова награда, добитници на Пулицерова награда, како и истакнати личности од областа на медицината, бизнисот и јавниот живот. == Мото == Мотото на универзитетот е „Pax et Lux“ („Мир и светлина“), кое ја одразува неговата заложба за образование, научно истражување и општествена одговорност. 83x1b2jxesi4p2k9yq5megs7ql9allc 5591135 5591134 2026-07-12T18:53:16Z Buli 2648 5591135 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Tufts University | image = Tufts official seal.svg | image_upright = 0.6 | latin_name = Universitas Tuftensis<ref>{{Cite web |title=Search |url=https://archive.org/search?query=Universitas+Tuftensis&sin=TXT |website=[[Internet Archive]]}}</ref> | motto = ''Pax et Lux'' ([[Latin]]) | motto_eng = "Peace and Light" | established = {{start date and age|1852}} | type = [[Private university|Private]] [[research university]] | accreditation = [[New England Commission of Higher Education|NECHE]] | endowment = $2.71 billion (2025)<ref>{{cite web |url=https://edge.sitecorecloud.io/nacubo1-nacubo-prd-dc8b/media/Nacubo/Documents/EndowmentFiles/2025-NCSE-Endowment-Market-Values-for-US-and-Canadian-Institutions-FINAL.xlsx |title=U.S. and Canadian 2025 NCSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2025 Endowment Market Value |publisher=National Association of College and University Business Officers (NACUBO) |access-date=February 19, 2026 |format=XLSX}}</ref> | president = [[Sunil Kumar (academic administrator)|Sunil Kumar]] | provost = [[Caroline Genco]] | faculty = 765 full-time, 457 part-time | students = 13,599 (fall 2024)<ref>{{cite web |title=Common Data Set 2024-25 |url=https://provost.tufts.edu/institutionalresearch/wp-content/uploads/sites/5/CDS_2024-2025-1.pdf |publisher=Tufts University}}</ref> | undergrad = 7,126 (fall 2024) | postgrad = 6,473 (fall 2024) | city = [[Medford, Massachusetts|Medford]] and [[Somerville, Massachusetts|Somerville]] | state = Massachusetts | country = United States | coordinates = {{Coord|42.406|-71.120|region:US-MA_type:edu|display=title,inline}} | campus = Large suburb<ref>{{cite web|url=https://nces.ed.gov/collegenavigator/?q=tufts&s=all&id=168148|title=IPEDS-Tufts University|access-date=July 15, 2025|archive-date=May 15, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515104452/https://nces.ed.gov/collegenavigator/?q=tufts&s=all&id=168148|url-status=live}}</ref> | campus_size = {{convert|150|acre|km2}} | former_names = Tufts College (1852–1954) | colors = {{color box|#3E8EDE}} Tufts Blue<br />{{color box|#512C1D}} Brown<ref>{{cite book |url=https://communications.tufts.edu/wp-content/uploads/Tufts_Branding_Guidelines.pdf |title=Tufts Branding Guidelines |access-date=September 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323180459/http://communications.tufts.edu/wp-content/uploads/Tufts_Branding_Guidelines.pdf |archive-date=March 23, 2017 |url-status=dead }}</ref> | sports_nickname = [[Tufts Jumbos|Jumbos]] | mascot = [[Jumbo]] the Elephant<ref>{{cite news|title=Get to Know Tufts - History — Jumbo the Elephant, Tufts' Mascot|url=http://www.tufts.edu/home/get_to_know_tufts/history/jumbo/|publisher=tufts.edu|access-date=October 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140913042502/http://www.tufts.edu/home/get_to_know_tufts/history/jumbo/|archive-date=September 13, 2014|url-status=live}}</ref> | free_label = Other campuses | free = {{hlist|[[Boston]]|[[Cummings School of Veterinary Medicine|Grafton]]|[[Talloires]], France}} | free_label2 = Newspaper | free2 = ''[[The Tufts Daily]]'' | sporting_affiliations = {{hlist|[[NCAA Division III]] – [[New England Small College Athletic Conference|NESCAC]]| [[New England Intercollegiate Sailing Association|NEISA]]}} | academic_affiliations = {{hlist|[[Association of American Universities|AAU]]|[[National Association of Independent Colleges and Universities|NAICU]]<ref>[http://www.naicu.edu/member_center/members.asp NAICU – Member Directory] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151109231238/http://www.naicu.edu/member_center/members.asp |date=November 9, 2015 }}</ref>|[[University of the Arctic|UArctic]]|[[Universities Research Association|URA]]|[[National Space Grant College and Fellowship Program|Space-grant]]}} | website = {{URL|https://tufts.edu}} | logo = Tufts University wordmark.svg | logo_upright = .7 }} '''Универзитет Тафтс''' (англиски: Tufts University; латински: Universitas Tuftensis) е приватен истражувачки универзитет со главен кампус во Медфорд и Сомервил, во американската сојузна држава Масачусетс. Основан е во 1852 година како Колеџ Тафтс (Tufts College), а во 1954 година го добил денешното име. Денес претставува еден од водечките приватни истражувачки универзитети во Соединетите Американски Држави. Универзитетот располага со дополнителни кампуси во Бостон и Графтон (Масачусетс), како и со европски кампус во Талоар, Франција. Познат е по својата интердисциплинарна настава, силните програми во областа на меѓународните односи, медицината, инженерството, ветеринарната медицина и либералните уметности. == Историја == Универзитетот бил основан во 1852 година од припадници на Универзалистичката црква со цел да создадат несектарска високообразовна установа достапна за студенти од различни верски и општествени средини. Наставата започнала во 1855 година. Во текот на првата половина на XX век, Тафтс постепено се проширил со отворање нови факултети и професионални школи. Во 1933 година била основана Флечеровата школа за право и дипломатија (The Fletcher School), која се смета за првата самостојна постдипломска школа за меѓународни односи во САД. Во 1954 година институцијата официјално го променила името од „Колеџ Тафтс“ во „Универзитет Тафтс“, со што бил одразен нејзиниот развој во сеопфатен истражувачки универзитет. == Организација == Универзитетот е составен од десет школи и два колеџа, меѓу кои се: * Школа за уметности и науки; * Инженерска школа; * Флечерова школа за право и дипломатија; * Медицински факултет; * Стоматолошки факултет; * Факултет за ветеринарна медицина; * Факултет за биомедицински науки; * Школа за музејски ликовни уметности (во соработка со Музејот за ликовни уметности во Бостон). Универзитетот нуди повеќе од 90 додипломски и над 160 постдипломски студиски програми во различни научни области. == Кампуси == Главниот кампус се наоѓа на границата меѓу градовите Медфорд и Сомервил, во непосредна близина на Бостон. Дополнителните кампуси во Бостон и Графтон се наменети главно за медицинските, стоматолошките и ветеринарните науки. Универзитетот има и европски образовен центар во Талоар, Франција, каде што се организираат студиски програми и меѓународни академски активности. == Настава и истражување == Тафтс е истражувачки универзитет кој особено се истакнува во областите на биомедицинските науки, инженерството, меѓународните односи, политичките науки, економијата и хуманистичките науки. Универзитетот ја нагласува соработката меѓу различните академски дисциплини и активно ги вклучува студентите во научноистражувачката работа. Наставата се одликува со релативно мал сооднос меѓу студентите и професорите, што овозможува индивидуален пристап и блиска соработка со наставниот кадар. == Студенти == Во учебната 2024/2025 година на Универзитетот Тафтс студирале околу 13.600 студенти, од кои приближно половината биле додипломци, а останатите постдипломци и студенти на професионални програми. Студентите доаѓаат од повеќе од 120 држави. == Спорт == Спортските екипи на универзитетот настапуваат под прекарот Jumbos и се натпреваруваат во NCAA Division III како членки на конференцијата New England Small College Athletic Conference (NESCAC). Маскотата е слонот Џамбо, по кој е именуван и спортскиот прекар на универзитетот. == Познати личности == Меѓу познатите дипломци и професори на Универзитетот Тафтс се наоѓаат државници, дипломати, научници, добитници на Нобелова награда, добитници на Пулицерова награда, како и истакнати личности од областа на медицината, бизнисот и јавниот живот. == Мото == Мотото на универзитетот е „Pax et Lux“ („Мир и светлина“), кое ја одразува неговата заложба за образование, научно истражување и општествена одговорност. nfpoowfvwwgiwi9cmn0llmjb73enh2j 5591136 5591135 2026-07-12T18:53:48Z Buli 2648 5591136 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Универзитет Тафтс | image = Tufts official seal.svg | image_upright = 0.6 | latin_name = Universitas Tuftensis<ref>{{Cite web |title=Search |url=https://archive.org/search?query=Universitas+Tuftensis&sin=TXT |website=[[Internet Archive]]}}</ref> | motto = ''Pax et Lux'' ([[Latin]]) | motto_eng = "Peace and Light" | established = {{start date and age|1852}} | type = [[Private university|Private]] [[research university]] | accreditation = [[New England Commission of Higher Education|NECHE]] | endowment = $2.71 billion (2025)<ref>{{cite web |url=https://edge.sitecorecloud.io/nacubo1-nacubo-prd-dc8b/media/Nacubo/Documents/EndowmentFiles/2025-NCSE-Endowment-Market-Values-for-US-and-Canadian-Institutions-FINAL.xlsx |title=U.S. and Canadian 2025 NCSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2025 Endowment Market Value |publisher=National Association of College and University Business Officers (NACUBO) |access-date=February 19, 2026 |format=XLSX}}</ref> | president = [[Sunil Kumar (academic administrator)|Sunil Kumar]] | provost = [[Caroline Genco]] | faculty = 765 full-time, 457 part-time | students = 13,599 (fall 2024)<ref>{{cite web |title=Common Data Set 2024-25 |url=https://provost.tufts.edu/institutionalresearch/wp-content/uploads/sites/5/CDS_2024-2025-1.pdf |publisher=Tufts University}}</ref> | undergrad = 7,126 (fall 2024) | postgrad = 6,473 (fall 2024) | city = [[Medford, Massachusetts|Medford]] and [[Somerville, Massachusetts|Somerville]] | state = Massachusetts | country = United States | coordinates = {{Coord|42.406|-71.120|region:US-MA_type:edu|display=title,inline}} | campus = Large suburb<ref>{{cite web|url=https://nces.ed.gov/collegenavigator/?q=tufts&s=all&id=168148|title=IPEDS-Tufts University|access-date=July 15, 2025|archive-date=May 15, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515104452/https://nces.ed.gov/collegenavigator/?q=tufts&s=all&id=168148|url-status=live}}</ref> | campus_size = {{convert|150|acre|km2}} | former_names = Tufts College (1852–1954) | colors = {{color box|#3E8EDE}} Tufts Blue<br />{{color box|#512C1D}} Brown<ref>{{cite book |url=https://communications.tufts.edu/wp-content/uploads/Tufts_Branding_Guidelines.pdf |title=Tufts Branding Guidelines |access-date=September 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323180459/http://communications.tufts.edu/wp-content/uploads/Tufts_Branding_Guidelines.pdf |archive-date=March 23, 2017 |url-status=dead }}</ref> | sports_nickname = [[Tufts Jumbos|Jumbos]] | mascot = [[Jumbo]] the Elephant<ref>{{cite news|title=Get to Know Tufts - History — Jumbo the Elephant, Tufts' Mascot|url=http://www.tufts.edu/home/get_to_know_tufts/history/jumbo/|publisher=tufts.edu|access-date=October 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140913042502/http://www.tufts.edu/home/get_to_know_tufts/history/jumbo/|archive-date=September 13, 2014|url-status=live}}</ref> | free_label = Other campuses | free = {{hlist|[[Boston]]|[[Cummings School of Veterinary Medicine|Grafton]]|[[Talloires]], France}} | free_label2 = Newspaper | free2 = ''[[The Tufts Daily]]'' | sporting_affiliations = {{hlist|[[NCAA Division III]] – [[New England Small College Athletic Conference|NESCAC]]| [[New England Intercollegiate Sailing Association|NEISA]]}} | academic_affiliations = {{hlist|[[Association of American Universities|AAU]]|[[National Association of Independent Colleges and Universities|NAICU]]<ref>[http://www.naicu.edu/member_center/members.asp NAICU – Member Directory] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151109231238/http://www.naicu.edu/member_center/members.asp |date=November 9, 2015 }}</ref>|[[University of the Arctic|UArctic]]|[[Universities Research Association|URA]]|[[National Space Grant College and Fellowship Program|Space-grant]]}} | website = {{URL|https://tufts.edu}} | logo = Tufts University wordmark.svg | logo_upright = .7 }} '''Универзитет Тафтс''' (англиски: Tufts University; латински: Universitas Tuftensis) е приватен истражувачки универзитет со главен кампус во Медфорд и Сомервил, во американската сојузна држава Масачусетс. Основан е во 1852 година како Колеџ Тафтс (Tufts College), а во 1954 година го добил денешното име. Денес претставува еден од водечките приватни истражувачки универзитети во Соединетите Американски Држави. Универзитетот располага со дополнителни кампуси во Бостон и Графтон (Масачусетс), како и со европски кампус во Талоар, Франција. Познат е по својата интердисциплинарна настава, силните програми во областа на меѓународните односи, медицината, инженерството, ветеринарната медицина и либералните уметности. == Историја == Универзитетот бил основан во 1852 година од припадници на Универзалистичката црква со цел да создадат несектарска високообразовна установа достапна за студенти од различни верски и општествени средини. Наставата започнала во 1855 година. Во текот на првата половина на XX век, Тафтс постепено се проширил со отворање нови факултети и професионални школи. Во 1933 година била основана Флечеровата школа за право и дипломатија (The Fletcher School), која се смета за првата самостојна постдипломска школа за меѓународни односи во САД. Во 1954 година институцијата официјално го променила името од „Колеџ Тафтс“ во „Универзитет Тафтс“, со што бил одразен нејзиниот развој во сеопфатен истражувачки универзитет. == Организација == Универзитетот е составен од десет школи и два колеџа, меѓу кои се: * Школа за уметности и науки; * Инженерска школа; * Флечерова школа за право и дипломатија; * Медицински факултет; * Стоматолошки факултет; * Факултет за ветеринарна медицина; * Факултет за биомедицински науки; * Школа за музејски ликовни уметности (во соработка со Музејот за ликовни уметности во Бостон). Универзитетот нуди повеќе од 90 додипломски и над 160 постдипломски студиски програми во различни научни области. == Кампуси == Главниот кампус се наоѓа на границата меѓу градовите Медфорд и Сомервил, во непосредна близина на Бостон. Дополнителните кампуси во Бостон и Графтон се наменети главно за медицинските, стоматолошките и ветеринарните науки. Универзитетот има и европски образовен центар во Талоар, Франција, каде што се организираат студиски програми и меѓународни академски активности. == Настава и истражување == Тафтс е истражувачки универзитет кој особено се истакнува во областите на биомедицинските науки, инженерството, меѓународните односи, политичките науки, економијата и хуманистичките науки. Универзитетот ја нагласува соработката меѓу различните академски дисциплини и активно ги вклучува студентите во научноистражувачката работа. Наставата се одликува со релативно мал сооднос меѓу студентите и професорите, што овозможува индивидуален пристап и блиска соработка со наставниот кадар. == Студенти == Во учебната 2024/2025 година на Универзитетот Тафтс студирале околу 13.600 студенти, од кои приближно половината биле додипломци, а останатите постдипломци и студенти на професионални програми. Студентите доаѓаат од повеќе од 120 држави. == Спорт == Спортските екипи на универзитетот настапуваат под прекарот Jumbos и се натпреваруваат во NCAA Division III како членки на конференцијата New England Small College Athletic Conference (NESCAC). Маскотата е слонот Џамбо, по кој е именуван и спортскиот прекар на универзитетот. == Познати личности == Меѓу познатите дипломци и професори на Универзитетот Тафтс се наоѓаат државници, дипломати, научници, добитници на Нобелова награда, добитници на Пулицерова награда, како и истакнати личности од областа на медицината, бизнисот и јавниот живот. == Мото == Мотото на универзитетот е „Pax et Lux“ („Мир и светлина“), кое ја одразува неговата заложба за образование, научно истражување и општествена одговорност. gd8y15cduwmpev8668l89b48rornf3c 5591137 5591136 2026-07-12T18:54:18Z Buli 2648 /* Мото */ 5591137 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Универзитет Тафтс | image = Tufts official seal.svg | image_upright = 0.6 | latin_name = Universitas Tuftensis<ref>{{Cite web |title=Search |url=https://archive.org/search?query=Universitas+Tuftensis&sin=TXT |website=[[Internet Archive]]}}</ref> | motto = ''Pax et Lux'' ([[Latin]]) | motto_eng = "Peace and Light" | established = {{start date and age|1852}} | type = [[Private university|Private]] [[research university]] | accreditation = [[New England Commission of Higher Education|NECHE]] | endowment = $2.71 billion (2025)<ref>{{cite web |url=https://edge.sitecorecloud.io/nacubo1-nacubo-prd-dc8b/media/Nacubo/Documents/EndowmentFiles/2025-NCSE-Endowment-Market-Values-for-US-and-Canadian-Institutions-FINAL.xlsx |title=U.S. and Canadian 2025 NCSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2025 Endowment Market Value |publisher=National Association of College and University Business Officers (NACUBO) |access-date=February 19, 2026 |format=XLSX}}</ref> | president = [[Sunil Kumar (academic administrator)|Sunil Kumar]] | provost = [[Caroline Genco]] | faculty = 765 full-time, 457 part-time | students = 13,599 (fall 2024)<ref>{{cite web |title=Common Data Set 2024-25 |url=https://provost.tufts.edu/institutionalresearch/wp-content/uploads/sites/5/CDS_2024-2025-1.pdf |publisher=Tufts University}}</ref> | undergrad = 7,126 (fall 2024) | postgrad = 6,473 (fall 2024) | city = [[Medford, Massachusetts|Medford]] and [[Somerville, Massachusetts|Somerville]] | state = Massachusetts | country = United States | coordinates = {{Coord|42.406|-71.120|region:US-MA_type:edu|display=title,inline}} | campus = Large suburb<ref>{{cite web|url=https://nces.ed.gov/collegenavigator/?q=tufts&s=all&id=168148|title=IPEDS-Tufts University|access-date=July 15, 2025|archive-date=May 15, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515104452/https://nces.ed.gov/collegenavigator/?q=tufts&s=all&id=168148|url-status=live}}</ref> | campus_size = {{convert|150|acre|km2}} | former_names = Tufts College (1852–1954) | colors = {{color box|#3E8EDE}} Tufts Blue<br />{{color box|#512C1D}} Brown<ref>{{cite book |url=https://communications.tufts.edu/wp-content/uploads/Tufts_Branding_Guidelines.pdf |title=Tufts Branding Guidelines |access-date=September 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323180459/http://communications.tufts.edu/wp-content/uploads/Tufts_Branding_Guidelines.pdf |archive-date=March 23, 2017 |url-status=dead }}</ref> | sports_nickname = [[Tufts Jumbos|Jumbos]] | mascot = [[Jumbo]] the Elephant<ref>{{cite news|title=Get to Know Tufts - History — Jumbo the Elephant, Tufts' Mascot|url=http://www.tufts.edu/home/get_to_know_tufts/history/jumbo/|publisher=tufts.edu|access-date=October 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140913042502/http://www.tufts.edu/home/get_to_know_tufts/history/jumbo/|archive-date=September 13, 2014|url-status=live}}</ref> | free_label = Other campuses | free = {{hlist|[[Boston]]|[[Cummings School of Veterinary Medicine|Grafton]]|[[Talloires]], France}} | free_label2 = Newspaper | free2 = ''[[The Tufts Daily]]'' | sporting_affiliations = {{hlist|[[NCAA Division III]] – [[New England Small College Athletic Conference|NESCAC]]| [[New England Intercollegiate Sailing Association|NEISA]]}} | academic_affiliations = {{hlist|[[Association of American Universities|AAU]]|[[National Association of Independent Colleges and Universities|NAICU]]<ref>[http://www.naicu.edu/member_center/members.asp NAICU – Member Directory] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151109231238/http://www.naicu.edu/member_center/members.asp |date=November 9, 2015 }}</ref>|[[University of the Arctic|UArctic]]|[[Universities Research Association|URA]]|[[National Space Grant College and Fellowship Program|Space-grant]]}} | website = {{URL|https://tufts.edu}} | logo = Tufts University wordmark.svg | logo_upright = .7 }} '''Универзитет Тафтс''' (англиски: Tufts University; латински: Universitas Tuftensis) е приватен истражувачки универзитет со главен кампус во Медфорд и Сомервил, во американската сојузна држава Масачусетс. Основан е во 1852 година како Колеџ Тафтс (Tufts College), а во 1954 година го добил денешното име. Денес претставува еден од водечките приватни истражувачки универзитети во Соединетите Американски Држави. Универзитетот располага со дополнителни кампуси во Бостон и Графтон (Масачусетс), како и со европски кампус во Талоар, Франција. Познат е по својата интердисциплинарна настава, силните програми во областа на меѓународните односи, медицината, инженерството, ветеринарната медицина и либералните уметности. == Историја == Универзитетот бил основан во 1852 година од припадници на Универзалистичката црква со цел да создадат несектарска високообразовна установа достапна за студенти од различни верски и општествени средини. Наставата започнала во 1855 година. Во текот на првата половина на XX век, Тафтс постепено се проширил со отворање нови факултети и професионални школи. Во 1933 година била основана Флечеровата школа за право и дипломатија (The Fletcher School), која се смета за првата самостојна постдипломска школа за меѓународни односи во САД. Во 1954 година институцијата официјално го променила името од „Колеџ Тафтс“ во „Универзитет Тафтс“, со што бил одразен нејзиниот развој во сеопфатен истражувачки универзитет. == Организација == Универзитетот е составен од десет школи и два колеџа, меѓу кои се: * Школа за уметности и науки; * Инженерска школа; * Флечерова школа за право и дипломатија; * Медицински факултет; * Стоматолошки факултет; * Факултет за ветеринарна медицина; * Факултет за биомедицински науки; * Школа за музејски ликовни уметности (во соработка со Музејот за ликовни уметности во Бостон). Универзитетот нуди повеќе од 90 додипломски и над 160 постдипломски студиски програми во различни научни области. == Кампуси == Главниот кампус се наоѓа на границата меѓу градовите Медфорд и Сомервил, во непосредна близина на Бостон. Дополнителните кампуси во Бостон и Графтон се наменети главно за медицинските, стоматолошките и ветеринарните науки. Универзитетот има и европски образовен центар во Талоар, Франција, каде што се организираат студиски програми и меѓународни академски активности. == Настава и истражување == Тафтс е истражувачки универзитет кој особено се истакнува во областите на биомедицинските науки, инженерството, меѓународните односи, политичките науки, економијата и хуманистичките науки. Универзитетот ја нагласува соработката меѓу различните академски дисциплини и активно ги вклучува студентите во научноистражувачката работа. Наставата се одликува со релативно мал сооднос меѓу студентите и професорите, што овозможува индивидуален пристап и блиска соработка со наставниот кадар. == Студенти == Во учебната 2024/2025 година на Универзитетот Тафтс студирале околу 13.600 студенти, од кои приближно половината биле додипломци, а останатите постдипломци и студенти на професионални програми. Студентите доаѓаат од повеќе од 120 држави. == Спорт == Спортските екипи на универзитетот настапуваат под прекарот Jumbos и се натпреваруваат во NCAA Division III како членки на конференцијата New England Small College Athletic Conference (NESCAC). Маскотата е слонот Џамбо, по кој е именуван и спортскиот прекар на универзитетот. == Познати личности == Меѓу познатите дипломци и професори на Универзитетот Тафтс се наоѓаат државници, дипломати, научници, добитници на Нобелова награда, добитници на Пулицерова награда, како и истакнати личности од областа на медицината, бизнисот и јавниот живот. == Мото == Мотото на универзитетот е „Pax et Lux“ („Мир и светлина“), кое ја одразува неговата заложба за образование, научно истражување и општествена одговорност. == Наводи == {{наводи}} qnpyfb2hducba6srt8tygmglaqcudq5 5591139 5591137 2026-07-12T18:56:32Z Buli 2648 5591139 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Универзитет Тафтс | image = Tufts official seal.svg | image_upright = 0.6 | latin_name = Universitas Tuftensis<ref>{{Cite web |title=Search |url=https://archive.org/search?query=Universitas+Tuftensis&sin=TXT |website=[[Internet Archive]]}}</ref> | motto = ''Pax et Lux'' ([[Latin]]) | motto_eng = "Peace and Light" | established = {{start date and age|1852}} | type = [[Private university|Private]] [[research university]] | accreditation = [[New England Commission of Higher Education|NECHE]] | endowment = $2.71 billion (2025)<ref>{{cite web |url=https://edge.sitecorecloud.io/nacubo1-nacubo-prd-dc8b/media/Nacubo/Documents/EndowmentFiles/2025-NCSE-Endowment-Market-Values-for-US-and-Canadian-Institutions-FINAL.xlsx |title=U.S. and Canadian 2025 NCSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2025 Endowment Market Value |publisher=National Association of College and University Business Officers (NACUBO) |access-date=February 19, 2026 |format=XLSX}}</ref> | president = [[Sunil Kumar (academic administrator)|Sunil Kumar]] | provost = [[Caroline Genco]] | faculty = 765 full-time, 457 part-time | students = 13,599 (fall 2024)<ref>{{cite web |title=Common Data Set 2024-25 |url=https://provost.tufts.edu/institutionalresearch/wp-content/uploads/sites/5/CDS_2024-2025-1.pdf |publisher=Tufts University}}</ref> | undergrad = 7,126 (fall 2024) | postgrad = 6,473 (fall 2024) | city = [[Medford, Massachusetts|Medford]] and [[Somerville, Massachusetts|Somerville]] | state = Massachusetts | country = United States | coordinates = {{Coord|42.406|-71.120|region:US-MA_type:edu|display=title,inline}} | campus = Large suburb<ref>{{cite web|url=https://nces.ed.gov/collegenavigator/?q=tufts&s=all&id=168148|title=IPEDS-Tufts University|access-date=July 15, 2025|archive-date=May 15, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515104452/https://nces.ed.gov/collegenavigator/?q=tufts&s=all&id=168148|url-status=live}}</ref> | campus_size = {{convert|150|acre|km2}} | former_names = Tufts College (1852–1954) | colors = {{color box|#3E8EDE}} Tufts Blue<br />{{color box|#512C1D}} Brown<ref>{{cite book |url=https://communications.tufts.edu/wp-content/uploads/Tufts_Branding_Guidelines.pdf |title=Tufts Branding Guidelines |access-date=September 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323180459/http://communications.tufts.edu/wp-content/uploads/Tufts_Branding_Guidelines.pdf |archive-date=March 23, 2017 |url-status=dead }}</ref> | sports_nickname = [[Tufts Jumbos|Jumbos]] | mascot = [[Jumbo]] the Elephant<ref>{{cite news|title=Get to Know Tufts - History — Jumbo the Elephant, Tufts' Mascot|url=http://www.tufts.edu/home/get_to_know_tufts/history/jumbo/|publisher=tufts.edu|access-date=October 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140913042502/http://www.tufts.edu/home/get_to_know_tufts/history/jumbo/|archive-date=September 13, 2014|url-status=live}}</ref> | free_label = Other campuses | free = {{hlist|[[Boston]]|[[Cummings School of Veterinary Medicine|Grafton]]|[[Talloires]], France}} | free_label2 = Newspaper | free2 = ''[[The Tufts Daily]]'' | sporting_affiliations = {{hlist|[[NCAA Division III]] – [[New England Small College Athletic Conference|NESCAC]]| [[New England Intercollegiate Sailing Association|NEISA]]}} | academic_affiliations = {{hlist|[[Association of American Universities|AAU]]|[[National Association of Independent Colleges and Universities|NAICU]]<ref>[http://www.naicu.edu/member_center/members.asp NAICU – Member Directory] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151109231238/http://www.naicu.edu/member_center/members.asp |date=November 9, 2015 }}</ref>|[[University of the Arctic|UArctic]]|[[Universities Research Association|URA]]|[[National Space Grant College and Fellowship Program|Space-grant]]}} | website = {{URL|https://tufts.edu}} | logo = Tufts University wordmark.svg | logo_upright = .7 }} '''Универзитет Тафтс''' (англиски: Tufts University; латински: Universitas Tuftensis) е приватен истражувачки универзитет со главен кампус во Медфорд и Сомервил, во американската сојузна држава [[Масачусетс]]. Основан е во 1852 година како Колеџ Тафтс (Tufts College), а во 1954 година го добил денешното име. Денес претставува еден од водечките приватни истражувачки универзитети во Соединетите Американски Држави. Универзитетот располага со дополнителни кампуси во [[Бостон]] и Графтон (Масачусетс), како и со европски кампус во Талоар, Франција. Познат е по својата интердисциплинарна настава, силните програми во областа на меѓународните односи, медицината, инженерството, ветеринарната медицина и либералните уметности. == Историја == Универзитетот бил основан во 1852 година од припадници на Универзалистичката црква со цел да создадат несектарска високообразовна установа достапна за студенти од различни верски и општествени средини. Наставата започнала во 1855 година. Во текот на првата половина на XX век, Тафтс постепено се проширил со отворање нови факултети и професионални школи. Во 1933 година била основана Флечеровата школа за право и дипломатија (The Fletcher School), која се смета за првата самостојна постдипломска школа за меѓународни односи во САД. Во 1954 година институцијата официјално го променила името од „Колеџ Тафтс“ во „Универзитет Тафтс“, со што бил одразен нејзиниот развој во сеопфатен истражувачки универзитет. == Организација == Универзитетот е составен од десет школи и два колеџа, меѓу кои се: * Школа за уметности и науки; * Инженерска школа; * Флечерова школа за право и дипломатија; * Медицински факултет; * Стоматолошки факултет; * Факултет за ветеринарна медицина; * Факултет за биомедицински науки; * Школа за музејски ликовни уметности (во соработка со Музејот за ликовни уметности во Бостон). Универзитетот нуди повеќе од 90 додипломски и над 160 постдипломски студиски програми во различни научни области. == Кампуси == Главниот кампус се наоѓа на границата меѓу градовите Медфорд и Сомервил, во непосредна близина на Бостон. Дополнителните кампуси во Бостон и Графтон се наменети главно за медицинските, стоматолошките и ветеринарните науки. Универзитетот има и европски образовен центар во Талоар, Франција, каде што се организираат студиски програми и меѓународни академски активности. == Настава и истражување == Тафтс е истражувачки универзитет кој особено се истакнува во областите на биомедицинските науки, инженерството, меѓународните односи, политичките науки, економијата и хуманистичките науки. Универзитетот ја нагласува соработката меѓу различните академски дисциплини и активно ги вклучува студентите во научноистражувачката работа. Наставата се одликува со релативно мал сооднос меѓу студентите и професорите, што овозможува индивидуален пристап и блиска соработка со наставниот кадар. == Студенти == Во учебната 2024/2025 година на Универзитетот Тафтс студирале околу 13.600 студенти, од кои приближно половината биле додипломци, а останатите постдипломци и студенти на професионални програми. Студентите доаѓаат од повеќе од 120 држави. == Спорт == Спортските екипи на универзитетот настапуваат под прекарот Jumbos и се натпреваруваат во NCAA Division III како членки на конференцијата New England Small College Athletic Conference (NESCAC). Маскотата е слонот Џамбо, по кој е именуван и спортскиот прекар на универзитетот. == Познати личности == Меѓу познатите дипломци и професори на Универзитетот Тафтс се наоѓаат државници, дипломати, научници, добитници на Нобелова награда, добитници на Пулицерова награда, како и истакнати личности од областа на медицината, бизнисот и јавниот живот. == Мото == Мотото на универзитетот е „Pax et Lux“ („Мир и светлина“), кое ја одразува неговата заложба за образование, научно истражување и општествена одговорност. == Наводи == {{наводи}} bc9imeibumyz3fdvpbsjpblfu1z0rjj 5591140 5591139 2026-07-12T18:56:46Z Buli 2648 /* Наводи */ 5591140 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Универзитет Тафтс | image = Tufts official seal.svg | image_upright = 0.6 | latin_name = Universitas Tuftensis<ref>{{Cite web |title=Search |url=https://archive.org/search?query=Universitas+Tuftensis&sin=TXT |website=[[Internet Archive]]}}</ref> | motto = ''Pax et Lux'' ([[Latin]]) | motto_eng = "Peace and Light" | established = {{start date and age|1852}} | type = [[Private university|Private]] [[research university]] | accreditation = [[New England Commission of Higher Education|NECHE]] | endowment = $2.71 billion (2025)<ref>{{cite web |url=https://edge.sitecorecloud.io/nacubo1-nacubo-prd-dc8b/media/Nacubo/Documents/EndowmentFiles/2025-NCSE-Endowment-Market-Values-for-US-and-Canadian-Institutions-FINAL.xlsx |title=U.S. and Canadian 2025 NCSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2025 Endowment Market Value |publisher=National Association of College and University Business Officers (NACUBO) |access-date=February 19, 2026 |format=XLSX}}</ref> | president = [[Sunil Kumar (academic administrator)|Sunil Kumar]] | provost = [[Caroline Genco]] | faculty = 765 full-time, 457 part-time | students = 13,599 (fall 2024)<ref>{{cite web |title=Common Data Set 2024-25 |url=https://provost.tufts.edu/institutionalresearch/wp-content/uploads/sites/5/CDS_2024-2025-1.pdf |publisher=Tufts University}}</ref> | undergrad = 7,126 (fall 2024) | postgrad = 6,473 (fall 2024) | city = [[Medford, Massachusetts|Medford]] and [[Somerville, Massachusetts|Somerville]] | state = Massachusetts | country = United States | coordinates = {{Coord|42.406|-71.120|region:US-MA_type:edu|display=title,inline}} | campus = Large suburb<ref>{{cite web|url=https://nces.ed.gov/collegenavigator/?q=tufts&s=all&id=168148|title=IPEDS-Tufts University|access-date=July 15, 2025|archive-date=May 15, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515104452/https://nces.ed.gov/collegenavigator/?q=tufts&s=all&id=168148|url-status=live}}</ref> | campus_size = {{convert|150|acre|km2}} | former_names = Tufts College (1852–1954) | colors = {{color box|#3E8EDE}} Tufts Blue<br />{{color box|#512C1D}} Brown<ref>{{cite book |url=https://communications.tufts.edu/wp-content/uploads/Tufts_Branding_Guidelines.pdf |title=Tufts Branding Guidelines |access-date=September 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323180459/http://communications.tufts.edu/wp-content/uploads/Tufts_Branding_Guidelines.pdf |archive-date=March 23, 2017 |url-status=dead }}</ref> | sports_nickname = [[Tufts Jumbos|Jumbos]] | mascot = [[Jumbo]] the Elephant<ref>{{cite news|title=Get to Know Tufts - History — Jumbo the Elephant, Tufts' Mascot|url=http://www.tufts.edu/home/get_to_know_tufts/history/jumbo/|publisher=tufts.edu|access-date=October 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140913042502/http://www.tufts.edu/home/get_to_know_tufts/history/jumbo/|archive-date=September 13, 2014|url-status=live}}</ref> | free_label = Other campuses | free = {{hlist|[[Boston]]|[[Cummings School of Veterinary Medicine|Grafton]]|[[Talloires]], France}} | free_label2 = Newspaper | free2 = ''[[The Tufts Daily]]'' | sporting_affiliations = {{hlist|[[NCAA Division III]] – [[New England Small College Athletic Conference|NESCAC]]| [[New England Intercollegiate Sailing Association|NEISA]]}} | academic_affiliations = {{hlist|[[Association of American Universities|AAU]]|[[National Association of Independent Colleges and Universities|NAICU]]<ref>[http://www.naicu.edu/member_center/members.asp NAICU – Member Directory] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151109231238/http://www.naicu.edu/member_center/members.asp |date=November 9, 2015 }}</ref>|[[University of the Arctic|UArctic]]|[[Universities Research Association|URA]]|[[National Space Grant College and Fellowship Program|Space-grant]]}} | website = {{URL|https://tufts.edu}} | logo = Tufts University wordmark.svg | logo_upright = .7 }} '''Универзитет Тафтс''' (англиски: Tufts University; латински: Universitas Tuftensis) е приватен истражувачки универзитет со главен кампус во Медфорд и Сомервил, во американската сојузна држава [[Масачусетс]]. Основан е во 1852 година како Колеџ Тафтс (Tufts College), а во 1954 година го добил денешното име. Денес претставува еден од водечките приватни истражувачки универзитети во Соединетите Американски Држави. Универзитетот располага со дополнителни кампуси во [[Бостон]] и Графтон (Масачусетс), како и со европски кампус во Талоар, Франција. Познат е по својата интердисциплинарна настава, силните програми во областа на меѓународните односи, медицината, инженерството, ветеринарната медицина и либералните уметности. == Историја == Универзитетот бил основан во 1852 година од припадници на Универзалистичката црква со цел да создадат несектарска високообразовна установа достапна за студенти од различни верски и општествени средини. Наставата започнала во 1855 година. Во текот на првата половина на XX век, Тафтс постепено се проширил со отворање нови факултети и професионални школи. Во 1933 година била основана Флечеровата школа за право и дипломатија (The Fletcher School), која се смета за првата самостојна постдипломска школа за меѓународни односи во САД. Во 1954 година институцијата официјално го променила името од „Колеџ Тафтс“ во „Универзитет Тафтс“, со што бил одразен нејзиниот развој во сеопфатен истражувачки универзитет. == Организација == Универзитетот е составен од десет школи и два колеџа, меѓу кои се: * Школа за уметности и науки; * Инженерска школа; * Флечерова школа за право и дипломатија; * Медицински факултет; * Стоматолошки факултет; * Факултет за ветеринарна медицина; * Факултет за биомедицински науки; * Школа за музејски ликовни уметности (во соработка со Музејот за ликовни уметности во Бостон). Универзитетот нуди повеќе од 90 додипломски и над 160 постдипломски студиски програми во различни научни области. == Кампуси == Главниот кампус се наоѓа на границата меѓу градовите Медфорд и Сомервил, во непосредна близина на Бостон. Дополнителните кампуси во Бостон и Графтон се наменети главно за медицинските, стоматолошките и ветеринарните науки. Универзитетот има и европски образовен центар во Талоар, Франција, каде што се организираат студиски програми и меѓународни академски активности. == Настава и истражување == Тафтс е истражувачки универзитет кој особено се истакнува во областите на биомедицинските науки, инженерството, меѓународните односи, политичките науки, економијата и хуманистичките науки. Универзитетот ја нагласува соработката меѓу различните академски дисциплини и активно ги вклучува студентите во научноистражувачката работа. Наставата се одликува со релативно мал сооднос меѓу студентите и професорите, што овозможува индивидуален пристап и блиска соработка со наставниот кадар. == Студенти == Во учебната 2024/2025 година на Универзитетот Тафтс студирале околу 13.600 студенти, од кои приближно половината биле додипломци, а останатите постдипломци и студенти на професионални програми. Студентите доаѓаат од повеќе од 120 држави. == Спорт == Спортските екипи на универзитетот настапуваат под прекарот Jumbos и се натпреваруваат во NCAA Division III како членки на конференцијата New England Small College Athletic Conference (NESCAC). Маскотата е слонот Џамбо, по кој е именуван и спортскиот прекар на универзитетот. == Познати личности == Меѓу познатите дипломци и професори на Универзитетот Тафтс се наоѓаат државници, дипломати, научници, добитници на Нобелова награда, добитници на Пулицерова награда, како и истакнати личности од областа на медицината, бизнисот и јавниот живот. == Мото == Мотото на универзитетот е „Pax et Lux“ („Мир и светлина“), кое ја одразува неговата заложба за образование, научно истражување и општествена одговорност. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Универзитети во Масачусетс]] hsf65swudf7k4ux9v4ctijgdtujphni Предлошка:Играч на сезоната на ФК Монако 10 1399557 5591170 2026-07-12T19:55:24Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{Navbox | name = Играч на сезоната на ФК Монако | title = [[Играч на сезоната на ФК Монако|{{color|white|Играч на сезоната}}]] [[ФК Монако|{{color|white|ФК Монако}}]] | state = {{{state|autocollapse}}} | basestyle = background:#E11A22; color:white; {{box-shadow border|a|#000000|1px}} | listclass = hlist | nowrapitems = yes | list1 = * 2021: Орелијен Чуа... 5591170 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Играч на сезоната на ФК Монако | title = [[Играч на сезоната на ФК Монако|{{color|white|Играч на сезоната}}]] [[ФК Монако|{{color|white|ФК Монако}}]] | state = {{{state|autocollapse}}} | basestyle = background:#E11A22; color:white; {{box-shadow border|a|#000000|1px}} | listclass = hlist | nowrapitems = yes | list1 = * 2021: [[Орелијен Чуамени|Чуамени]] * 2022: [[Висам Бен Једер|Бен Једер]] * 2023: [[Аксел Дисаси|Дисаси]] * 2024: [[Висам Бен Једер|Бен Једер]] * 2025: [[Магнес Аклиуш|Аклиуш]] * 2026: [[Фоларин Балогун|Балогун]] }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за ФК Монако|Играч на сезоната]] </noinclude> 7dd4056f8id6oqar1cikyr2uj07tb1r 5591174 5591170 2026-07-12T19:57:00Z Carshalton 30527 5591174 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Играч на сезоната на ФК Монако | title = [[Играч на сезоната на ФК Монако|{{color|white|Играч на сезоната}}]] на [[ФК Монако|{{color|white|ФК Монако}}]] | state = {{{state|autocollapse}}} | basestyle = background:#E11A22; color:white; {{box-shadow border|a|#000000|1px}} | listclass = hlist | nowrapitems = yes | list1 = * 2021: [[Орелијен Чуамени|Чуамени]] * 2022: [[Висам Бен Једер|Бен Једер]] * 2023: [[Аксел Дисаси|Дисаси]] * 2024: [[Висам Бен Једер|Бен Једер]] * 2025: [[Магнес Аклиуш|Аклиуш]] * 2026: [[Фоларин Балогун|Балогун]] }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за ФК Монако|Играч на сезоната]] </noinclude> h0uea1s2encirsarq4mas7ysz3q6xk4 Категорија:Луѓе со потекло од Свиништа 14 1399558 5591178 2026-07-12T20:07:46Z Dandarmkd 31127 Создадена страница со: Луѓе кои не биле родени или не израснале во [[Свиништа]], но имаат потекло од Свиништа, преку нивните [[родител]]и, [[дедо и баба|баби и дедовци]], прабаби и прадедовци, итн. {{поврзанакат|Луѓе од Свиништа}} [[Категорија:Свиништа]] Категорија:Македонци по п... 5591178 wikitext text/x-wiki Луѓе кои не биле родени или не израснале во [[Свиништа]], но имаат потекло од Свиништа, преку нивните [[родител]]и, [[дедо и баба|баби и дедовци]], прабаби и прадедовци, итн. {{поврзанакат|Луѓе од Свиништа}} [[Категорија:Свиништа]] [[Категорија:Македонци по потекло|Свиништа]] hc115tb44h0o0st0fxqpiqclk5ysduk Категорија:Починати во Ветерско 14 1399559 5591187 2026-07-12T20:15:48Z Dandarmkd 31127 Создадена страница со: {{поврзанакат|Луѓе од Ветерско}} [[Категорија:Починати во Велешко|Ветерско]] [[Категорија:Починати во Општина Велес|Ветерско]] [[Категорија:Починати по село во Македонија|Ветерско]] 5591187 wikitext text/x-wiki {{поврзанакат|Луѓе од Ветерско}} [[Категорија:Починати во Велешко|Ветерско]] [[Категорија:Починати во Општина Велес|Ветерско]] [[Категорија:Починати по село во Македонија|Ветерско]] 5lmf76eqbai6d7wf9g17i3mgdjxk3wn Овошна коска 0 1399560 5591214 2026-07-12T20:38:10Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1357568397|Pyrena]]“ 5591214 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Drupe_fruit_diagram.svg|јаз=en|мини|Дијаграм на типична друпа, во овој случај [[праска]], која ги илустрира слоевите и на плодот и на семката; коска е стврднатиот [[Плод|ендокарп]] кој ја опкружува [[Семе|семката.]]]] '''Овошна коска''' - '''овошната семка''' во одредени видови овошје, имено друпи или друпелети, и се состои од стврднат слој сличен на лушпа што опкружува едно или повеќе семиња (исто така наречен „јадро“).{{Sfnp|Beentje|Williamson|2010}}{{Sfnp|Hickey|King|2001}} Се твори со стврднување на внатрешното обвивка на [[Ткиво|ткивото]] на плодот, наречено [[Плод|ендокарп]].{{Sfnp|Eckel|2011}} Оваа стврдната структура обезбедува физичка заштита околу семето, заштитувајќи го од [[Патоген|патогени]] и [[Растителнојадно животно|тревопасни животни]].{{Sfnp|Dardick|Callahan|2014}} == Развој == Стврднувањето на ендокарпот на коскено овошје во развој се случува преку образување на секундарни клеточни ѕидови и лигнификација.{{Sfnp|Dardick|Callahan|2014}} Биополимерот лигнин, кој исто така се наоѓа во дрвото, обезбедува структура во секундарните клеточни ѕидови која ја поддржува [[Полимеризација|полимеризацијата]] на [[Целулоза|целулозата]] и хемицелулозата. Заедно, овие полимери му обезбедуваат на ендокарпот влечна цврстина и крутост.{{Sfnp|Dardick|Callahan|2014}} Понатамошно стврднување се случува за време на биоминерализацијата на ендокарпот. Биоминерализацијата на овошната коска за време на животниот век на растението може да помогне во зачувувањето на остатоците од овошјето во археолошките наоди.{{Sfnp|Allué|Cáceres|Expósito|Canals|2015}}{{Sfnp|Messager|Badou|Fröhlich|Deniaux|2010}} [[Податотека:雕橄欖核舟.png|мини|''Брод изрезбан од маслинова коска'', во [[Национален дворски музеј (Тајпеј)|Националниот музеј на палатата]]. Тајван]] == Употреба и култура == Овошните коски се користат низ целиот свет во многу култури за многу намени. Семките од некои овошја, како што се праските, понекогаш се користат за внесување вкусови во храна и пијалаци, вклучувајќи желе од семки од праска, оцет и алкохолни пијалаци како [[ратафија]].{{Sfnp|Bush|1971}} Во Кина, семките од овошје се користат во традиционалното народно ракотворење, имено резбање семки од овошје ({{Јаз|zh|核雕}} ), за изработка на накит и скулптури.{{Sfnp|Wang|1999}} Шивските и [[Будизам|будистичките]] практичари ги користат семките од плодот на ''Elaeocarpus angustifolius'', наречен ''[[рудракша]]'', како молитвени бројаници за ''[[акшамала]]''.{{Sfnp|Jones|Ryan|2006}}{{Sfnp|Beer|1999}} == Галерија == {{Галерија|File:Autumn Red peaches.jpg|Cross-section of a peach, a monopyrenous drupe, cut to reveal the pyrene inside|File:Prunus persica pit.jpg|Pyrene of a peach dissected to reveal a single seed inside|File:Crataeguspunctata.jpg|Pyrenes extracted from a single fruit of ''[[Crataegus punctata]]'', a polypyrenous drupe|File:X-Ray of 10 Mukhi Rudraksha.png|X-ray of a pyrene of ''Elaeocarpus angustifolius'' revealing 10 seed-bearing [[locule]]s inside; the number of locules in ''E. angustifolius'' pyrenes is variable between individual fruits}} == Поврзано == * [[Оревест плод|Јаткасто овошје]] == Наводи == == Библиографија == [[Категорија:Анатомија на растенијата]] [[Категорија:Коскени овошја]] n0ghsc22apaov16b0801mjp3lpadvdx 5591223 5591214 2026-07-12T20:52:26Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5591223 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Drupe_fruit_diagram.svg|јаз=en|мини|Дијаграм на типично [[коскено овошје]], во овој случај [[праска]], која ги илустрира слоевите и на плодот и на семката; коска е стврднатиот [[Плод|ендокарп]] кој ја опкружува [[Семе|семката.]]]] '''Овошна коска''' — [[семка]] во одредени видови овошје, имено [[коскено овошје|коскени овошја]], што се состои од стврднат слој сличен на лушпа што опкружува едно или повеќе семки (исто така наречени „јадра“).{{Sfnp|Beentje|Williamson|2010}}{{Sfnp|Hickey|King|2001}} Се создава со стврднување на внатрешното обвивка на [[Ткиво|ткивото]] на плодот, наречено [[Плод|ендокарп]].{{Sfnp|Eckel|2011}} Оваа стврдната структура обезбедува физичка заштита околу семето, заштитувајќи го од [[Патоген|патогени]] како и од [[Растителнојадно животно|тревопасни животни]].{{Sfnp|Dardick|Callahan|2014}} == Развој == Стврднувањето на ендокарпот на коскено овошје во развој се случува преку образување на секундарни клеточни ѕидови и лигнификација.{{Sfnp|Dardick|Callahan|2014}} Биополимерот лигнин, кој исто така се наоѓа во дрвото, обезбедува структура во секундарните клеточни ѕидови која ја поддржува [[Полимеризација|полимеризацијата]] на [[Целулоза|целулозата]] и хемицелулозата. Заедно, овие полимери му обезбедуваат на ендокарпот влечна цврстина и крутост.{{Sfnp|Dardick|Callahan|2014}} Понатамошно стврднување се случува за време на биоминерализацијата на ендокарпот. Биоминерализацијата на овошната коска за време на животниот век на растението може да помогне во зачувувањето на остатоците од овошјето во археолошките наоди.{{Sfnp|Allué|Cáceres|Expósito|Canals|2015}}{{Sfnp|Messager|Badou|Fröhlich|Deniaux|2010}} [[Податотека:雕橄欖核舟.png|мини|''Брод изрезбан од маслинова коска'', во [[Национален дворски музеј (Тајпеј)|Националниот музеј на палатата]]. Тајван]] == Употреба и култура == Овошните коски се користат низ целиот свет во многу култури за многу намени. Семките од некои овошја, како што се праските, понекогаш се користат за внесување вкусови во храна и пијалаци, вклучувајќи желе од семки од праска, оцет и алкохолни пијалаци како [[ратафија]].{{Sfnp|Bush|1971}} Во Кина, семките од овошје се користат во традиционалното народно ракотворење, имено резбање семки од овошје ({{Јаз|zh|核雕}} ), за изработка на накит и скулптури.{{Sfnp|Wang|1999}} Шивските и [[Будизам|будистичките]] практичари ги користат семките од плодот на ''Elaeocarpus angustifolius'', наречен ''[[рудракша]]'', како молитвени бројаници за ''[[акшамала]]''.{{Sfnp|Jones|Ryan|2006}}{{Sfnp|Beer|1999}} == Галерија == {{Галерија |Податотека:Autumn Red peaches.jpg|Попречен пресек на праска, еднокоскено овошје, пресечено за да се открие коската во него. |Податотека:Prunus persica pit.jpg|Коска од праска дисецирана за да се открие една семка внатре |Податотека:Crataeguspunctata.jpg|Коски извадени од еден плод на „[[Crataegus punctata]]“, повеќекоскено овошје |Податотека:X-Ray of 10 Mukhi Rudraksha.png|Рендгенска снимка на коска од „Elaeocarpus angustifolius“ открива 10 локули со семки внатре; бројот на локули во коските на „E. angustifolius“ се разликува од плод до плод. }} == Поврзано == * [[Оревест плод|Јаткасто овошје]] == Наводи == {{наводи}} == Библиографија == * {{cite journal |last1=Allué |first1=Ethel |last2=Cáceres |first2=Isabel |last3=Expósito |first3=Isabel |last4=Canals |first4=Antoni |last5=Rodríguez |first5=Anna |last6=Rosell |first6=Jordi |last7=Bermúdez de Castro |first7=José María |last8=Carbonell |first8=Eudald |title=Celtis remains from the Lower Pleistocene of Gran Dolina, Atapuerca (Burgos, Spain) |journal=Journal of Archaeological Science |date=2015 |volume=53 |pages=570–577 |doi=10.1016/j.jas.2014.11.016 |bibcode=2015JArSc..53..570A}} * {{cite book |last1=Beentje |first1=H. |last2=Williamson |first2=J. |date=2010 |title=The Kew Plant Glossary: an Illustrated Dictionary of Plant Terms |publisher=Kew Publishing |location=Royal Botanic Gardens, Kew}} * {{cite book |last1=Beer |first1=Robert |date=1999 |title=The Encyclopedia of Tibetan Symbols and Motifs |publisher=Shambhala |isbn=9781570624162}} * {{cite journal |last1=Bush |first1=Ava |date=1971 |title=Utilization of the culinary and therapeutic properties of the peach |journal=Economic Botany |volume=25 |issue=1 |pages=12–21 |doi=10.1007/BF02894557 |jstor=4253205}} * {{cite journal |last1=Dardick |first1=Chris |last2=Callahan |first2=Ann M. |title=Evolution of the fruit endocarp: molecular mechanisms underlying adaptations in seed protection and dispersal strategies |journal=Frontiers in Plant Science |date=2014 |volume=5 |pages=284 |doi=10.3389/fpls.2014.00284 |pmid=25009543 |pmc=4070412 |issn=1664-462X|doi-access=free }} * {{cite web |last1=Eckel |first1=P.M. |date=2011 |title=A Grammatical Dictionary of Botanical Latin |publisher=Missouri Botanical Garden |url=http://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=stone}} * {{cite book |last1=Hickey |first1=M. |last2=King |first2=C. |date=2001 |title=The Cambridge Illustrated Glossary of Botanical Terms |publisher=Cambridge University Press}} * {{cite book |last1=Jones |first1=Constance |last2=Ryan |first2=James D. |date=2006 |title=Encyclopedia of Hinduism |publisher=Infobase Publishing |isbn=9780816075645}} * {{cite journal |last1=Messager |first1=Erwan |last2=Badou |first2=Aïcha |last3=Fröhlich |first3=François |last4=Deniaux |first4=Brigitte |last5=Lordkipanidze |first5=David |last6=Voinchet |first6=Pierre |title=Fruit and seed biomineralization and its effect on preservation |journal=Archaeological and Anthropological Sciences |date=2010 |volume=2 |issue=1 |pages=25–34 |doi=10.1007/s12520-010-0024-1 |bibcode=2010ArAnS...2...25M |s2cid=128691588 |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02949710/file/2010%20graine%20biomin.pdf }} * {{cite journal |last1=Potter |first1=D. |last2=Eriksson |first2=T. |last3=Evans |first3=R.C. |last4=Oh |first4=S. |last5=Smedmark |first5=J.E.E. |last6=Morgan |first6=D.R. |last7=Kerr |first7=M. |last8=Robertson |first8=K.R. |last9=Arsenault |first9=M. |last10=Dickinson |first10=T.A. |last11=Campbell |first11=C.S. |title=Phylogeny and classification of Rosaceae |journal=Plant Systematics and Evolution |date=2007 |volume=266 |issue=1–2 |pages=5–43 |url=https://rd.springer.com/journal/606/266/1/page/1 |doi=10.1007/s00606-007-0539-9|bibcode=2007PSyEv.266....5P |s2cid=16578516 |url-access=subscription }} * {{cite book |last=Wang |first=Ping |date=1999 |title=100 Chinese Folk Handicrafts |publisher=Guangxi People's Publishing House |isbn=9787219039250}} [[Категорија:Анатомија на растенијата]] [[Категорија:Коскени овошја]] 3mawc6t01hkrpfi0y3jdf02fxyluhgl Разговор:Овошна коска 1 1399561 5591224 2026-07-12T20:52:37Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591224 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Финале на Лигата на нации на УЕФА 2021 0 1399562 5591227 2026-07-12T21:05:26Z Ivan123rebac 122306 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1361630214|2021 UEFA Nations League Finals]]“ 5591227 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство|tourney_name=UEFA Nations League Finals|year=2021|other_titles=Fase finale della UEFA Nations League 2021 ''{{in lang|it}}''|image=2021 UEFA Nations League Finals logo.png|country=Italy|dates=6–10 October|num_teams=4|venues=2|cities=2|champion=FRA|count=1|second=ESP|third=ITA|fourth=BEL|matches=4|goals=14|attendance={{#expr: <!--Semi-finals--> 33524 + 12409 <!--Third place-->+ 16724 <!--Final-->+ 31511}}|top_scorer={{nowrap|{{fbicon|FRA}} [[Karim Benzema]]<br>{{fbicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]<br>{{fbicon|ESP}} [[Ferran Torres]]<br>(2 goals each)}}|player={{fbicon|ESP}} [[Sergio Busquets]]|prevseason=[[2019 UEFA Nations League Finals|2019]]|nextseason=[[2023 UEFA Nations League Finals|2023]]}}<section begin="Third" place="" play-off="" /><div class="footballbox" style="color:inherit"><div class="fleft"><div class="fdate"></div></div></div>'''Завршницата на Лигата на нации на УЕФА 2021''' била завршниот турнир на изданието 2020–21 на Лигата на нации на УЕФА, втората сезона на меѓународното фудбалско натпреварување во кое учествувале машките национални репрезентации на 55-те асоцијации членки на УЕФА. Турнирот се одржал во Италија од 6 до 10 октомври 2021 година,[1] а на него учествувале четирите победници на групите од Лигата А на нации. Турнирот се состоел од две полуфинални средби,натпревар за третото место и финале, во кое бил одреден шампионот на Лигата на нации на УЕФА. Иако првично бил закажан да се одржи од 2 до 6 јуни 2021 година, турнирот бил одложен поради поместувањето на Европското првенство на УЕФА 2020 за јуни и јули 2021 година. '''Португалија''' била бранител на титулата, откако победила на првата завршница во 2019 година. Сепак, таа не успеала да се пласира на завршницата во 2021 година, откако завршила на второто место во својата група, зад Франција [2] Франција го доби финалето со 2–1 против [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] и ја освои својата прва титула во Лигата на нации на УЕФА. == Формат == Финалето на Лигата на нации се одржало во октомври 2021 година, а во него настапиле четирите победници на групите од Лигата А. Четирите репрезентации биле распределени во квалификациски групи со по пет екипи (наместо во групи со по шест екипи) за квалификациите за Светското првенство во фудбал 2022, со што октомврискиот репрезентативен термин во 2021 година останал слободен за одржување на финалето на Лигата на нации.[1] Финалето на Лигата на нации се играло по нокаут-систем и се состоело од две полуфиналиња, натпревар за третото место и финале. Полуфиналните двојки биле одредени со отворена ждрепка.[1] На сите натпревари од турнирот се користеле технологијата на гол-линијата и системот за видео-помош на судиите (ВАР). Во завршницата на Лигата на нации, доколку резултатот бил нерешен по завршувањето на регуларното време, се применувале следниве правила:[1] * Во полуфиналните натпревари и финалето се играле продолженија од 30 минути.[1] Доколку резултатот останел нерешен и по продолженијата, победникот се одредувал со изведување пенали. * Во натпреварот за третото место не се играле продолженија, туку победникот директно се одредувал со изведување пенали. Ова претставувало промена во однос на завршницата во 2019 година, кога во натпреварот за третото место се играле продолженија. На 31 март 2021 година, Извршниот комитет на УЕФА ја одобрил употребата на најмногу пет замени на натпреварите од завршницата на Лигата на нации, со можност за шеста замена во продолженијата.[1] Сепак, секоја репрезентација имала само три можности за вршење замени, со дополнителна четврта можност во продолженијата. Во овие ограничувања не се вбројувале замените направени на полувремето, пред почетокот на продолженијата и на паузата меѓу двете продолженија.[2] Употребата на пет замени била дозволена од ИФАБ за време на пандемијата на КОВИД-19 поради згуснатиот распоред на натпревари, кој предизвикал поголемо оптоварување на играчите.[3] == Квалификувани тимови == Четирите победници на групите од Лигата А се квалификуваа за финалето на Лигата на нации.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0263-10e2df0d9ddc-89c97f5861ee-1000/|title=Who is in the Nations League finals?|date=18 November 2020|work=UEFA|access-date=18 November 2020}}</ref> {| class="wikitable sortable" !Група ! width="170" | Победници ! Датум на<br /><br /><br /><br /> квалификација ! data-sort-type="number" | Претходно финале на UNL<br /><br /><br /><br /> појавувања ! data-sort-type="number" | Претходен најдобар<br /><br /><br /><br /> Рангирање на UNL ! Рангирање на UNL<br /><br /><br /><br /> Ноември 2020 година ! ФИФА ранг-листа<br /><br /><br /><br /> Септември 2021 |- ! А1 |{{Fb|ITA}} ''(домаќин)'' | {{Пдв|2020|11|18}} | 0 (деби) | data-sort-value="8" | 8 ( 2018–19 ) | 3 | 5 |- ! А2 |{{Fb|BEL}} | {{Пдв|2020|11|18}} | 0 (деби) | data-sort-value="5" | 5 ( 2018–19 ) | 2 | 1 |- ! А3 |{{Fb|FRA}} | {{Пдв|2020|11|14}} | 0 (деби) | data-sort-value="6" | 6 ( 2018–19 ) | 1 | 4 |- ! А4 |{{Fb|ESP}} | {{Пдв|2020|11|17}} | 0 (деби) | data-sort-value="7" | 7 ( 2018–19 ) | 4 | 8 |} == Распоред == Завршницата на Лигата на нации, првично закажана за периодот од 2 до 6 јуни 2021 година, била презакажана за периодот од 6 до 10 октомври 2021 година, откако Европското првенство на УЕФА 2020 било одложено за јуни и јули 2021 година поради пандемијата на КОВИД-19.[1][2] Турнирот се одржал во текот на пет дена,при што полуфиналните натпревари се одиграле на 6 и 7 октомври, а во првото полуфинале настапила репрезентацијата на земјата домаќин. Натпреварот за третото место и финалето се одиграле три дена по второто полуфинале, на 10 октомври 2021 година.[3] == Избор на домаќин == Италија била потврдена како земја домаќин од страна на Извршниот комитет на УЕФА на состанокот одржан на 3 декември 2020 година.[1][2] Само репрезентациите од Лигата А можеле да се кандидираат за домаќинство на завршницата на Лигата на нации, а една од четирите репрезентации учеснички била избрана за домаќин. Завршницата на Лигата на нации се одржала на два стадиони, секој со капацитет од најмалку 30.000 седишта. Според предвидените услови, стадионите требало да бидат сместени во ист град домаќин или на меѓусебна оддалеченост од најмногу околу 150 километри. На 24 септември 2020 година, УЕФА објавила дека Италија, Холандија и Полска изразиле интерес за домаќинство на турнирот, при што сите три репрезентации биле членови на групата А1.[1] На 18 ноември 2020 година, Италија била потврдена како победник на групата А1, пред Холандија и Полска, со што го стекнала правото да биде домаќин на турнирот. Домаќинството било официјално потврдено од Извршниот комитет на УЕФА на 3 декември 2020 година, истиот ден кога била одржана и ждрепката за завршницата на Лигата на нации.[2][3] Доколку четвртиот член на групата, Босна и Херцеговина, се пласирала во завршницата на Лигата на нации, местата на одржување на турнирот ќе биле определени од Извршниот комитет на УЕФА.[4] '''Места за лицитирање''' *  Италија<ref name="FIGC">{{Наведени вести|url=https://www.figc.it/en/figc/news/milan-and-turin-candidates-to-host-uefa-nations-league-finals/|title=Milan and Turin candidates to host UEFA Nations League finals|date=24 September 2020|work=[[Italian Football Federation]]|access-date=18 November 2020}}</ref> * [[Сан Сиро|Сан Сиро, Милано]] * [[Сан Сиро|Јувентус Стадиум, Торино]] *  Холандија<ref>{{Наведени вести|url=https://www.knvb.nl/nieuws/organisatie/berichten/61585/nederland-kandidaat-voor-organisatie-nations-league-finals-2021|title=Nederland kandidaat voor organisatie Nations League Finals 2021|date=24 September 2020|work=[[Royal Dutch Football Association]]|access-date=18 November 2020|language=nl|trans-title=The Netherlands candidate for organiser of the 2021 Nations League Finals}}</ref> ** Johan Cruyff Arena, [[Амстердам|Amsterdam]] ** [[Стадион Фејенорд|De Kuip]], [[Ротердам|Rotterdam]] *  Полска<ref>{{Наведени вести|url=https://eurosport.tvn24.pl/pilka-nozna,105/polska-chce-zorganizowac-final-four-ligi-narodow-uefa-pilka-nozna,1031366.html|title=Polska walczy z rywalami z grupy o organizację final four Ligi Narodów|date=24 September 2020|work=[[TVN24]]|access-date=18 November 2020|language=pl|trans-title=Poland is fighting with rivals from the group to organise the final four of the Nations League}}</ref> ** Stadion Narodowy, [[Варшава|Warsaw]] ** Stadion Wojska Polskiego, [[Варшава|Warsaw]] (potential second venue) ** Шлески стадион, Chorzów (можно второ место на одржување) ** Градски стадион „Хенрик Рејман“, [[Краков|Kraków]] (можно второ место на одржување) == Места == Во своето досие за кандидатура, [[Фудбалска федерација на Италија|Италијанската фудбалска федерација]] ги предложи [[Сан Сиро]] во [[Милано]] и [[Стадион Јувентус|стадионот Јувентус]] во [[Торино]] како места за одржување.<ref name="FIGC">{{Наведени вести|url=https://www.figc.it/en/figc/news/milan-and-turin-candidates-to-host-uefa-nations-league-finals/|title=Milan and Turin candidates to host UEFA Nations League finals|date=24 September 2020|work=[[Italian Football Federation]]|access-date=18 November 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0264-110090fdb7d2-9b65a2e89c6a-1000/|title=Nations League finals host confirmed: Milan and Turin to stage 2021 games|date=3 December 2020|work=UEFA|access-date=3 December 2020}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin-left:auto; margin-right:auto; border:none;" ![[Милано]] ! rowspan="4" | |} == Ждрепка == Полуфиналните парови беа одредени со отворена ждрепка на 3 декември 2020 година,во 17:30 часот [[Средноевропско време|по средноевропско време]],во седиштето на УЕФА во Нион, Швајцарија.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0263-10f4734e7c57-804171122691-1000/|title=UEFA Nations League finals draw|date=27 November 2020|work=UEFA|access-date=27 November 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/draws/2001189/|title=UEFA Nations League finals draw|work=UEFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203164717/https://www.uefa.com/uefanationsleague/draws/2001189/|archive-date=3 December 2020|accessdate=30 November 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://editorial.uefa.com/resources/0264-10fc2d3cc741-d1c88a85252d-1000/uefa_nations_league_finals_pk_2021.pdf|title=2021 UEFA Nations League Finals Press Kit|date=1 December 2020|work=UEFA|format=PDF|accessdate=1 December 2020}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0264-11009e5e2e12-fcc93cf13f90-1000/|title=Nations League finals draw: Italy vs Spain, Belgium vs France|date=3 December 2020|work=UEFA|access-date=4 December 2020}}</ref> Првите два тима кои беа извлечени беа распределени во парот А, додека преостанатите два тима кои беа извлечени беа распределени во парот Б.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://editorial.uefa.com/resources/0263-10f46773a848-7a4851c06d8d-1000/09.03_unlf_2021_-_draw_procedure_final_en_-_updated_27_nov.pdf|title=UEFA Nations League 2020/21: Finals draw procedure|date=27 November 2020|work=UEFA|format=PDF|accessdate=27 November 2020}}</ref> За потребите на распоредот, домаќинот беше распределен во првото полуфинале како административен домашен тим. Административниот домашен тим и за плејофот за третото место и за финалето беше однапред определен како тимовите кои се пласираа од полуфиналето 1.<ref name="regulations">{{Наведена мрежна страница|url=https://documents.uefa.com/v/u/kR6ThiGf9hdVYMlldxMAMw|title=Regulations of the UEFA Nations League, 2020/21|date=13 October 2019|work=[[UEFA]]|publisher=Union of European Football Associations|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116082336/https://documents.uefa.com/internal/api/webapp/documents/jJTWTpzi2KN9D8VRYz~Bpg/content|archive-date=16 November 2020|accessdate=13 October 2019}}</ref> == Екипи == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Главна|2021 UEFA Nations League final}}Секоја национална репрезентација мораше да поднесе состав од 23 играчи, од кои тројца мораа да бидат голмани, најмалку десет дена пред првиот натпревар на турнирот. Доколку некој играч се повредеше или се разболеше доволно сериозно за да го спречи неговото учество на турнирот пред првиот натпревар на неговиот тим,тој беше заменет со друг играч.<ref name="regulations">{{Наведена мрежна страница|url=https://documents.uefa.com/v/u/kR6ThiGf9hdVYMlldxMAMw|title=Regulations of the UEFA Nations League, 2020/21|date=13 October 2019|work=[[UEFA]]|publisher=Union of European Football Associations|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116082336/https://documents.uefa.com/internal/api/webapp/documents/jJTWTpzi2KN9D8VRYz~Bpg/content|archive-date=16 November 2020|accessdate=13 October 2019}}</ref> == Костур == <div class="footballbox" style="color:inherit"><div class="fleft"><div class="fdate"><time>10&nbsp;Октомври&nbsp;2021 година<span style="display: none;">&nbsp;( <span class="bday dtstart published updated itvstart">2021-10-10</span> )</span></time></div><div class="ftime"> <time>20:45</time></div></div> {| class="fevent" ! class="fhome" | <span>[[Spain national football team|Шпанија]]<span class="flagicon">&nbsp;[[File:Flag_of_Spain.svg|врска=|алт=|граничник|23x23пкс]]</span></span> ! class="fscore" |1–2 ! class="faway" | <span><span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_France.svg|врска=|алт=|граничник|23x23пкс]]&nbsp;</span>[[France national football team|Франција]]</span></span> |- class="fgoals" | class="fhgoal" | |} </div> == Финале == === Италија против Шпанија ===  {{#invoke:Goalscorers|main|2020–21 UEFA Nations League|round=finals}} {| width="92%" |{{Фудбалски дрес|тело=113ED7}} |{{Фудбалски дрес|тело=FF0000}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| cellpadding="0" cellspacing="0" style="font-size:90%" ! width="25" | ! width="25" | |- |GK |'''21''' |[[Џанлујџи Донарума|Gianluigi Donnarumma]] |- |RB |'''2''' |Giovanni Di Lorenzo |- |CB |'''19''' |[[Леонардо Бонучи|Leonardo Bonucci]] (c) | 30'  42' |- |CB |'''23''' |Alessandro Bastoni |- |LB |'''13''' |Emerson Palmieri |- |CM |'''18''' |Nicolò Barella | |{{Замигр|72}} |- |CM |'''8''' |[[Жоржињо (фудбалер 1991)|Jorginho]] | |{{Замигр|64}} |- |CM |'''6''' |[[Марко Верати|Marco Verratti]] | |{{Замигр|58}} |- |RF |'''14''' |[[Федерико Кјеза|Federico Chiesa]] |- |CF |'''20''' |[[Федерико Бернардески|Federico Bernardeschi]] | |{{Замигр|46}} |- |LF |'''10''' |Lorenzo Insigne | |{{Замигр|58}} |- | colspan="3" |'''Substitutions:''' |- |DF |'''3''' |[[Џорџо Кјелини|Giorgio Chiellini]] | |{{Влегигр|46}} |- |FW |'''17''' |[[Моизе Кен|Moise Kean]] | |{{Влегигр|58}} |- |MF |'''5''' |[[Мануел Локатели|Manuel Locatelli]] |{{ЖК|82}} |{{Влегигр|58}} |- |MF |'''7''' |[[Лоренцо Пелегрини|Lorenzo Pellegrini]] | |{{Влегигр|64}} |- |DF |'''4''' |[[Давиде Калабрија|Davide Calabria]] | |{{Влегигр|72}} |- | colspan="3" |'''Manager:''' |- | colspan="3" |Roberto Mancini |} | valign="top" |[[Податотека:ITA-ESP_2021-10-06.svg|415x415пкс]] | valign="top" width="50%" | {| cellpadding="0" cellspacing="0" style="font-size:90%; margin:auto" ! width="25" | ! width="25" | |- |GK |'''23''' |Unai Simón |- |RB |'''2''' |[[Сесар Аспиликуета|César Azpilicueta]] |{{ЖК|45}} |- |CB |'''19''' |Aymeric Laporte |- |CB |'''3''' |Pau Torres |- |LB |'''17''' |[[Маркос Алонсо Мендоса|Marcos Alonso]] |- |CM |'''8''' |Koke | |{{Замигр|75}} |- |CM |'''5''' |[[Серхио Бускетс|Sergio Busquets]] (c) |- |CM |'''9''' |[[Гави (фудбалер)|Gavi]] | |{{Замигр|84}} |- |RF |'''22''' |Pablo Sarabia |{{ЖК|65}} |{{Замигр|75}} |- |CF |'''11''' |Ferran Torres | |{{Замигр|49}} |- |LF |'''21''' |Mikel Oyarzabal |{{ЖК|89}} |- | colspan="3" |'''Substitutions:''' |- |FW |'''7''' |Yeremy Pino |{{ЖК|71}} |{{Влегигр|49}} |- |MF |'''20''' |Mikel Merino | |{{Влегигр|75}} |- |MF |'''6''' |Bryan Gil | |{{Влегигр|75}} |- |MF |'''10''' |[[Сержи Роберто|Sergi Roberto]] | |{{Влегигр|84}} |- | colspan="3" |'''Manager:''' |- | colspan="3" |[[Луис Енрике Мартинес|Luis Enrique]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" |'''Играч на натпреварот:''' Феран Торес (Шпанија) <ref>{{Наведени вести|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/026e-136a8a6c12d1-760400cb5c10-1000--italy-1-2-spain-ferran-torres-double-ends-azzurri-run/|title=Italy 1–2 Spain: Ferran Torres double ends Azzurri run|date=6 October 2021|work=[[UEFA]]|access-date=6 October 2021|publisher=Union of European Football Associations}}</ref> '''Помошници судии :''' Игор Демешко ( Русија ) Максим Гаврилин ( Русија ) '''Четврти судија :''' Сергеј Иванов ( Русија ) '''Видео помошник судија :''' Пол ван Бокел ( Холандија ) '''Помошник видео асистент судија :''' Кристијан Дингерт ( [[Фудбалски сојуз на Германија|Германија]] ) |} === Белгија против Франција === {{Наводи}} {| width="92%" |{{Фудбалски дрес|тело=FF0000}} |{{Фудбалски дрес|тело=FFFFFF}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| cellpadding="0" cellspacing="0" style="font-size:90%" ! width="25" | ! width="25" | |- |GK |'''1''' |[[Тибо Куртоа|Thibaut Courtois]] |- |CB |'''2''' |[[Тоби Алдервеирелд|Toby Alderweireld]] |- |CB |'''3''' |Jason Denayer |- |CB |'''5''' |[[Јан Вертонген|Jan Vertonghen]] |{{ЖК|67}} |- |RM |'''21''' |[[Тимоти Кастањ|Timothy Castagne]] | |{{Замигр|90+2}} |- |CM |'''6''' |[[Аксел Витсел|Axel Witsel]] |- |CM |'''8''' |Youri Tielemans | |{{Замигр|70}} |- |LM |'''11''' |[[Јаник Караско|Yannick Carrasco]] |- |RF |'''7''' |[[Кевин Де Бројне|Kevin De Bruyne]] |- |CF |'''9''' |[[Ромелу Лукаку|Romelu Lukaku]] |- |LF |'''10''' |[[Еден Азар|Eden Hazard]] (c) | |{{Замигр|74}} |- | colspan="3" |'''Substitutions:''' |- |MF |'''17''' |Hans Vanaken | |{{Влегигр|70}} |- |FW |'''20''' |Leandro Trossard | |{{Влегигр|74}} |- |FW |'''23''' |[[Миши Батшуаји|Michy Batshuayi]] | |{{Влегигр|90+2}} |- | colspan="3" |'''Manager:''' |- | colspan="3" |{{Знамеикона|ESP}} [[Roberto Martínez]] |} | valign="top" |[[Податотека:BEL-FRA_2021-10-07.svg|415x415пкс]] | valign="top" width="50%" | {| cellpadding="0" cellspacing="0" style="font-size:90%; margin:auto" ! width="25" | ! width="25" | |- |GK |'''1''' |[[Иго Лорис|Hugo Lloris]] (c) |- |CB |'''5''' |Jules Koundé |- |CB |'''4''' |[[Рафаел Варан|Raphaël Varane]] |- |CB |'''21''' |[[Лукас Ернандес|Lucas Hernandez]] |- |RM |'''2''' |[[Бенжамен Павар|Benjamin Pavard]] | |{{Замигр|90+2}} |- |CM |'''6''' |[[Пол Погба|Paul Pogba]] |- |CM |'''14''' |[[Адријан Рабио|Adrien Rabiot]] | |{{Замигр|75}} |- |LM |'''22''' |[[Тео Ернандес|Théo Hernandez]] |- |AM |'''7''' |[[Антоан Гризман|Antoine Griezmann]] |- |CF |'''19''' |[[Карим Бензема|Karim Benzema]] | |{{Замигр|90+7}} |- |CF |'''10''' |[[Килијан Мбапе|Kylian Mbappé]] |- | colspan="3" |'''Substitutions:''' |- |MF |'''8''' |Aurélien Tchouaméni | |{{Влегигр|75}} |- |DF |'''12''' |Léo Dubois | |{{Влегигр|90+2}} |- |MF |'''17''' |Jordan Veretout | |{{Влегигр|90+7}} |- | colspan="3" |'''Manager:''' |- | colspan="3" |[[Дидје Дешан|Didier Deschamps]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" |'''Играч на натпреварот:''' [[Килијан Мбапе]] (Франција) <ref>{{Наведени вести|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/026e-136c90f5ce2c-05c6c012c9d6-1000--belgium-2-3-france-theo-hernandez-completes-stunning-com/|title=Belgium 2–3 France: Theo Hernández completes stunning comeback|date=7 October 2021|work=[[UEFA]]|access-date=7 October 2021|publisher=Union of European Football Associations}}</ref> '''Помошници судии :''' Јан Зајдел ( [[Фудбалски сојуз на Германија|Германија]] ) Едуард Бајтингер ( [[Фудбалски сојуз на Германија|Германија]] ) '''Четврти судија :''' Харм Осмерс ( [[Фудбалски сојуз на Германија|Германија]] ) '''Видео помошник судија :''' Кристијан Дингерт ( [[Фудбалски сојуз на Германија|Германија]] ) '''Помошник видео асистент судија :''' Пол ван Бокел ( Холандија ) |} == Плејоф за трето место == {{#invoke:RoundN|N4 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Semi-finals|Semi-finals]] |RD2=[[#Final|Final]] |Consol=[[#Third place play-off|Third place play-off]] <!-- Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2 --> <!-- Semi-finals --> |6 October – [[San Siro|Milan]]|{{fb|ITA}}|1|{{fb|ESP}}|2 |7 October – [[Juventus Stadium|Turin]]|{{fb|BEL}}|2|{{fb|FRA}}|3 <!-- Final --> |10 October – [[San Siro|Milan]]|{{fb|ESP}}|1|{{fb|FRA}}|2 <!-- 3rd place --> |10 October – [[Juventus Stadium|Turin]]|{{fb|ITA}}|2|{{fb|BEL}}|1 }}{{Фудбалски резултат|date={{Start date|2021|10|6|df=y}}}} {| width="92%" |{{Фудбалски дрес|тело=113ED7}} |{{Фудбалски дрес|тело=FAFAFF}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| cellpadding="0" cellspacing="0" style="font-size:90%" ! width="25" | ! width="25" | |- |GK |'''21''' |[[Џанлујџи Донарума|Gianluigi Donnarumma]] (c) |- |RB |'''2''' |Giovanni Di Lorenzo |{{ЖК|30}} |- |CB |'''15''' |Francesco Acerbi |- |CB |'''23''' |Alessandro Bastoni |- |LB |'''13''' |Emerson Palmieri |{{ЖК|82}} |- |CM |'''18''' |Nicolò Barella | |{{Замигр|70}} |- |CM |'''5''' |[[Мануел Локатели|Manuel Locatelli]] |- |CM |'''7''' |[[Лоренцо Пелегрини|Lorenzo Pellegrini]] | |{{Замигр|70}} |- |RF |'''11''' |[[Доменико Берарди|Domenico Berardi]] | |{{Замигр|90+1}} |- |CF |'''9''' |Giacomo Raspadori | |{{Замигр|65}} |- |LF |'''14''' |[[Федерико Кјеза|Federico Chiesa]] | |{{Замигр|90+2}} |- | colspan="3" |'''Substitutions:''' |- |FW |'''17''' |[[Моизе Кен|Moise Kean]] | |{{Влегигр|65}} |- |MF |'''16''' |[[Брајан Кристанте|Bryan Cristante]] | |{{Влегигр|70}} |- |MF |'''8''' |[[Жоржињо (фудбалер 1991)|Jorginho]] | |{{Влегигр|70}} |- |FW |'''10''' |Lorenzo Insigne | |{{Влегигр|90+1}} |- |MF |'''20''' |[[Федерико Бернардески|Federico Bernardeschi]] | |{{Влегигр|90+2}} |- | colspan="3" |'''Manager:''' |- | colspan="3" |Roberto Mancini |} | valign="top" |[[Податотека:ITA-BEL_2021-10-10.svg|415x415пкс]] | valign="top" width="50%" | {| cellpadding="0" cellspacing="0" style="font-size:90%; margin:auto" ! width="25" | ! width="25" | |- |GK |'''1''' |[[Тибо Куртоа|Thibaut Courtois]] |- |CB |'''2''' |[[Тоби Алдервеирелд|Toby Alderweireld]] |{{ЖК|63}} |- |CB |'''3''' |Jason Denayer |- |CB |'''5''' |[[Јан Вертонген|Jan Vertonghen]] (c) |{{ЖК|14}} |- |RM |'''21''' |[[Тимоти Кастањ|Timothy Castagne]] |- |CM |'''6''' |[[Аксел Витсел|Axel Witsel]] |{{ЖК|56}} |- |CM |'''8''' |Youri Tielemans | |{{Замигр|59}} |- |LM |'''22''' |[[Алексис Салемакерс|Alexis Saelemaekers]] | |{{Замигр|59}} |- |RF |'''17''' |Hans Vanaken |- |CF |'''23''' |[[Миши Батшуаји|Michy Batshuayi]] |- |LF |'''11''' |[[Јаник Караско|Yannick Carrasco]] | |{{Замигр|87}} |- | colspan="3" |'''Substitutions:''' |- |MF |'''7''' |[[Кевин Де Бројне|Kevin De Bruyne]] | |{{Влегигр|59}} |- |FW |'''18''' |[[Шарл Де Кетеларе|Charles De Ketelaere]] | |{{Влегигр|59}} |- |FW |'''20''' |Leandro Trossard | |{{Влегигр|87}} |- | colspan="3" |'''Manager:''' |- | colspan="3" |{{Знамеикона|ESP}} [[Roberto Martínez]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" |'''Играч на натпреварот:''' [[Доменико Берарди]] (Италија) <ref>{{Наведени вести|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/026e-137218f01734-bf182cc6c45c-1000--italy-2-1-belgium-azzurri-secure-third-place-at-nations-lea/|title=Italy 2–1 Belgium: Azzurri secure third place at Nations League finals|date=10 October 2021|work=[[UEFA]]|access-date=10 October 2021|publisher=Union of European Football Associations}}</ref> '''Помошници судии :''' Урош Стојковиќ ( [[Фудбалски сојуз на Србија|Србија]] ) Милан Михајловиќ ( [[Фудбалски сојуз на Србија|Србија]] ) '''Четврти судија :''' Новак Симовиќ ( [[Фудбалски сојуз на Србија|Србија]] ) '''Видео помошник судија :''' Марко Фриц ( [[Фудбалски сојуз на Германија|Германија]] ) '''Помошници на видео асистенти судии :''' Крис Кавана ( [[Фудбалски сојуз на Англија|Англија]] ) Ли Бетс ( [[Фудбалски сојуз на Англија|Англија]] ) Пол ван Бокел ( Холандија ) |} == Полуфинале == <div class="footballbox" style="color:inherit"><div class="fleft"><div class="fdate"><time>7&nbsp;Октомври&nbsp;2021 година<span style="display: none;">&nbsp;( <span class="bday dtstart published updated itvstart">2021-10-07</span> )</span></time></div><div class="ftime"> <time>20:45</time></div></div> {| class="fevent" ! class="fhome" | <span>[[Belgium national football team|Белгија]]<span class="flagicon">&nbsp;[[File:Flag_of_Belgium_(civil).svg|врска=|алт=|граничник|23x23пкс]]</span></span> ! class="fscore" |2–3 ! class="faway" | <span><span style="white-space:nowrap"><span class="flagicon">[[File:Flag_of_France.svg|врска=|алт=|граничник|23x23пкс]]&nbsp;</span>[[France national football team|Франција]]</span></span> |- class="fgoals" | class="fhgoal" | |} </div> == Статистика == === Стрелци на голови === === Асистенции === === Награди === '''Играч на турнирот''' Наградата за играч на финалето на Хисенсе му беше доделена на [[Серхио Бускетс]], кој беше избран од техничките набљудувачи на УЕФА.<ref name="award">{{Наведени вести|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/026e-13729be1c1c0-e25470c0a0f1-1000/|title=Sergio Busquets named 2021 UEFA Nations League Player of the Finals|date=10 October 2021|work=[[UEFA]]|access-date=10 October 2021|publisher=Union of European Football Associations}}</ref> * [[Серхио Бускетс|Sergio Busquets]] '''Најдобар стрелец''' „Трофејот за најдобар стрелец на Alipay “, кој се доделува на најдобриот стрелец во финалето на Лигата на нации, <ref>{{Наведени вести|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/026e-1367a29294bc-f97634f22b75-1000/|title=Alipay Top Scorer trophy unveiled for UEFA Nations League|date=5 October 2021|work=[[UEFA]]|access-date=5 October 2021|publisher=Union of European Football Associations}}</ref> му беше доделен на [[Килијан Мбапе]], кој заврши со два гола и две асистенции во финалето на Лигата на нации. <ref>{{Наведени вести|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/026e-137297f2e715-0d7aed764ef3-1000/|title=UEFA Nations League finals top scorer: Kylian Mbappé|date=10 October 2021|work=[[UEFA]]|access-date=10 October 2021|publisher=Union of European Football Associations}}</ref> Рангирањето беше одредено со користење на следниве критериуми: 1) голови во финалето на Лигата на нации, 2) асистенции во финалето на Лигата на нации, 3) најмалку одиграни минути во финалето на Лигата на нации, 4) голови во фазата од лигата. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/top-scorer/|title=Alipay Top Scorer|date=10 October 2021|work=[[UEFA]]|publisher=Union of European Football Associations|accessdate=10 October 2021}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:center" |+Рангирање на најдобри стрелци ! Ранг ! Играч ! Цели ! Асистенции ! Минути |- |{{Gold1}} | style="text-align:left" | [[Килијан Мбапе]] | 2 | 2 | 180 |- | | style="text-align:left" |[[Карим Бензема]] | 2 | 0 | 179 |- | | style="text-align:left" |[[Феран Торес]] | 2 | 0 | 133 |} '''Гол на турнирот''' Голот на турнирот [[Газпром|на Гаспром]] беше избран со онлајн гласање. Вкупно четири гола беа во потесниот список, избрани од техничките набљудувачи на УЕФА: [[Карим Бензема]] (против Шпанија), Феран Торес (втор гол против Италија), [[Тео Ернандес|Тео Ернандез]] (против Белгија) и [[Ромелу Лукаку]] (против Франција). Бензема ја освои наградата за својот гол во финалето. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/video/goal-of-the-tournament/|title=Goal of the Tournament|date=13 October 2021|work=[[UEFA]]|publisher=Union of European Football Associations|accessdate=13 October 2021}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://uefatechnicalreports.com/programme/unlf-2021/top-goals/top-goals/page/1|title=Top Goals|date=6 February 2022|work=[[UEFA]]|publisher=Union of European Football Associations|accessdate=6 February 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:center" !Ранг ! Стрелец на голови ! Противник ! Резултат ! Резултат ! Кружен |- |{{Gold1}} | style="text-align:left" | [[Карим Бензема]] | style="text-align:left" |{{Fb|ESP}} | '''1–1''' | 2–1 | Конечно |- | | style="text-align:left" |[[Ромелу Лукаку]] | style="text-align:left" |{{Fb|FRA}} | '''2–0''' | 2–3 | Полуфинале |- | | style="text-align:left" |[[Феран Торес]] | style="text-align:left" |{{Fb|ITA}} | '''2–0''' | 2–1 | Полуфинале |- | 4 | style="text-align:left" | [[Тео Ернандес|Тео Хернандез]] | style="text-align:left" |{{Fb|BEL}} | '''3–2''' | 3–2 | Полуфинале |} === Дисциплина === Еден играч беше автоматски суспендиран за следниот натпревар поради добивање црвен картон,кој можеше да биде продолжен за сериозни прекршоци.Суспензиите поради жолт картон не важеа во финалето на Лигата на нации.<ref name="regulations">{{Наведена мрежна страница|url=https://documents.uefa.com/v/u/kR6ThiGf9hdVYMlldxMAMw|title=Regulations of the UEFA Nations League, 2020/21|date=13 October 2019|work=[[UEFA]]|publisher=Union of European Football Associations|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116082336/https://documents.uefa.com/internal/api/webapp/documents/jJTWTpzi2KN9D8VRYz~Bpg/content|archive-date=16 November 2020|accessdate=13 October 2019}}</ref> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !Играч ! Прекршок(и) ! Суспензија(и) |- | [[Леонардо Бонучи]] | во [[2021 UEFA Nations League Finals#Italy vs Spain|полуфиналето]] против [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] (6 октомври 2021) | Плејоф за трето место против [[Фудбалска репрезентација на Белгија|Белгија]] (10 октомври 2021) |} == Референци == [[Категорија:Краток опис различен од Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 3o126eqr7sbona6prl6uw18bic8rl1c Prunus myrtifolia 0 1399563 5591231 2026-07-12T21:24:17Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1315121147|Prunus myrtifolia]]“ 5591231 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Flore médicale des Antilles, ou, Traité des plantes usuelles (Pl. 108) (8203066788).jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 9 February 2023">{{cite iucn |author=Carrero, C. |date=2022 |title=''Prunus myrtifolia'' |volume=2022 |article-number=e.T64125547A64125553 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T64125547A64125553.en |access-date=9 February 2023}}</ref>|genus=Prunus|species=myrtifolia|authority=([[Carl Linnaeus|L.]] [[Urb.]]|synonyms_ref=<ref>[http://www.tropicos.org/Name/27800762 Tropicos, ''Prunus myrtifolia'' (L.) Urb.]</ref>|synonyms=* ''Celastrus myrtifolius'' <small>[[Carl Linnaeus|L.]]</small> * ''Laurocerasus myrtifolia'' <small>([[Carl Linnaeus|L.]]) Britton</small> * ''Prunus sphaerocarpa'' <small>Sw.</small> * ''Prunus tikalana'' <small>Lundell</small>}} '''''Prunus myrtifolia''''', наречена '''западноиндиска цреша''' - [[Вид (биологија)|вид]] грмушки од [[Нов Свет|Новиот Свет]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Рози|Rosaceae]]. == Опис == ''Prunus myrtifolia'' е безрбетно, [[Зимзелено растение|зимзелено]] дрво високо до 12 метри, кое не формира грутки ниту влакненца. Цветовите се бели, формирани во издолжени низи од до 30 цветови. Плодот е темновиолетов, речиси црн и е сферичен или јајцевиден.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.regionalconservation.org/beta/nfyn/plantdetail.asp?tx=Prunmyrt|title=IRC - Natives for Your Neighborhood}}</ref> == Распространетост == Потекнува од југоисточниот дел на Соединети Американски Држави ([[Флорида]]), Јужно Мексико, Средна Америка, Јужна Америка и [[Западни Инди|Западните Инди]]. == Галерија == {{Галерија|Prunus myrtifolia seeds.jpg|Семки|Prunus myrtifolia range map 3.png|Распространетост во Америките}} == Наводи == == Надворешни врски == * {{NCBI taxid|1182931|''Prunus myrtifolia''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Мексико]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] h7trrb576saf8pzhhpcs8jd80ynbgjc 5591232 5591231 2026-07-12T21:34:07Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5591232 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Speciesbox |image=Flore médicale des Antilles, ou, Traité des plantes usuelles (Pl. 108) (8203066788).jpg |status=LC |status_system=IUCN3.1 |status_ref=<ref name="iucn status 9 February 2023">{{cite iucn |author=Carrero, C. |date=2022 |title=''Prunus myrtifolia'' |volume=2022 |article-number=e.T64125547A64125553 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T64125547A64125553.en |access-date=9 February 2023}}</ref>|genus=Prunus|species=myrtifolia|authority=([[Carl Linnaeus|L.]] [[Urb.]]|synonyms_ref=<ref>[http://www.tropicos.org/Name/27800762 Tropicos, ''Prunus myrtifolia'' (L.) Urb.]</ref> |synonyms=* ''Celastrus myrtifolius'' <small>[[Карл Линеј|L.]]</small> * ''Laurocerasus myrtifolia'' <small>([[Carl Linnaeus|L.]]) Britton</small> * ''Prunus sphaerocarpa'' <small>Sw.</small> * ''Prunus tikalana'' <small>Lundell</small> }} '''''Prunus myrtifolia''''', наречена '''западноиндиска цреша''' — [[Вид (биологија)|вид]] грмушки од [[Нов Свет|Новиот Свет]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Рози|Rosaceae]]. == Опис == ''Prunus myrtifolia'' е [[зимзелено дрво]] без трње кое расте до 12 метри височина, не формира туфи (бусени) ниту влакненца. Цветовите се бели, образувани во долгнавести низи од најмногу 30 цвета. Плодот е темновиолетов, речиси црн, и има топчест или јајцевиден облик.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.regionalconservation.org/beta/nfyn/plantdetail.asp?tx=Prunmyrt|title=IRC - Natives for Your Neighborhood}}</ref> == Распространетост == Потекнува од југоисточниот дел на Соединети Американски Држави ([[Флорида]]), Јужно Мексико, Средна Америка, Јужна Америка и [[Западни Инди|Западните Инди]]. == Галерија == {{Галерија |Prunus myrtifolia seeds.jpg|Семки |Prunus myrtifolia range map 3.png|Распространетост во Америките }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Prunus myrtifolia}} {{Викивидови-ред|Prunus myrtifolia}} * {{NCBI taxid|1182931|''Prunus myrtifolia''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Јужна Америка]] [[Категорија:Флора на Мексико]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] mlrpvaepnj6ndkwf128l70t8ihf35zd Разговор:Prunus myrtifolia 1 1399564 5591233 2026-07-12T21:34:22Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591233 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Џедај 0 1399565 5591238 2026-07-12T22:16:23Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Инфокутија Организација | name = Орден на Џедаите | native_name = Џедаи | logo = Font Awesome 5 solid jedi.svg | image_size = 150px | type = [[Витешки ред]] | location = [[Корусант]] | language = основен галактички | leader_title = Гранд-мајстор | general = [[Јода]... 5591238 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Организација | name = Орден на Џедаите | native_name = Џедаи | logo = Font Awesome 5 solid jedi.svg | image_size = 150px | type = [[Витешки ред]] | location = [[Корусант]] | language = основен галактички | leader_title = Гранд-мајстор | general = [[Јода]] | leader_title2 = Претседавач на Џедајскиот совет | leader_name2 = [[Мејс Винду]] | key_people = {{Plainlist| * Џедајскиот Прајм (Прво поколение) * [[Лук Скајвокер]] (Второ поколение) * [[Реј Скајвокер]] (Трето поколение) }} | formation = {{Plainlist| * ок. 36 453 [[ДБЈ]] (Легенди) * ок. 25 025 [[ДБЈ]] (Канон) }} | extinction = {{Plainlist| * 19 [[ДБЈ]] (делумно) * 28 [[ПБЈ]] (делумно) }} | remarks = Ликвидиран со Наредбата 66 и уништувањето на храмот на Лук Скајвокер. }} '''Џедаи''' (еднина: ''џедај,'' {{Langx|en|Jedi}}) — клучни ликови од епопејата „[[Војна на ѕвездите]]“, витези миротворци, членови на Редот на џедаите, следбеници на Светлата страна на Силата и заштитници на Галактичката Република. Џедаите умеат да ја насочуваат Силата, што им дава натприродни способности. Главното оружје на џедаите е светлосната сабја. Според зборовите на создавачот на „Војна на ѕвездите“, [[Џорџ Лукас]], зборот „џедаи“ го измислил откако се потсетил на називот за жанрот во [[Јапонија|јапонската]] кинематографија — „[[Историска драма (Јапонија)|џидаигеки]]“ ([[Јапонски јазик|јапонски]]: 時代劇), кој оставил голем впечаток врз него.<ref>{{Cite web |url=https://templar-code.com/kodeks-chesti/natsionalnye-kodeksy/804-kodeks-dzhedaya |title=Кодекс джедая — Кодекс чести офицера {{!}} Информационный портал Храмовник<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2018-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705152403/https://templar-code.com/kodeks-chesti/natsionalnye-kodeksy/804-kodeks-dzhedaya |archive-date=2018-07-05 |url-status=dead }}</ref> == Историја на Редот на џедаите == Корените на џедајската заедница потекнуваат од планетата Тајтон, каде што таа претставувала повеќе заедница на истражувачи и филозофи, а дури со тек на време џедаите почнале да ја извршуваат задачата на чувари на мирот и просперитетот во Галаксијата. Џедајската филозофија, заснована на неуморна потрага по хармонија и поредок, ги направила најдобри пратеници на мирот и чувари на спокојството во Галаксијата. Џедаите претпочитале судирите да ги решаваат со зборови, а не со оружје, прибегнувајќи кон борба крајно ретко и во најитни ситуации. Противници на џедаите се нивна целосна спротивност, следбениците на Темната страна на Силата — Ситите, кои сееле страв, омраза и насилство низ Галаксијата. == Патот на џедаите == Идните џедаи минувале долг и тежок пат. Созревањето на идните миротворци започнувало уште во раното детство, кога децата чувствителни на Силата биле одбирани за обука и испраќани во Храмот на џедаите на [[Корусант]]. Децата што тукушто ја почнувале својата подготовка биле нарекувани '''''јунлинзи'''''. Понатаму, јунлингот што поминал низ низа неопходни искушенија бил земан под закрила од страна на витез џедај или мајстор џедај, при што јунлингот станувал '''''падаван'''''. Доколку јунлингот не ги поминел искушенијата или не бил одбран за падаван, бил испраќан во Џедајскиот услужен корпус. == Џедајски кодекс == Џедајскиот кодекс е наведен во многу книги за „Војна на ѕвездите“ и се состои од пет вистини:<ref name="Jedi code">{{cite web|url=altreligion.about.com/od/jedireligion/a/jedi_code.htm|title=The Jedi Code|author=Catherine Beyer|work=About.com Guide|publisher=[[About.com]]|access-date=2013-02-01|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/6E7JLJQWg?url=altreligion.about.com/od/jedireligion/a/jedi_code.htm|archive-date=2013-02-01}}</ref> {{почеток на цитат}}<poem> Нема емоции — постои мир. Нема незнаење — постои знаење. Нема страст — постои спокој. Нема хаос — постои хармонија. Нема смрт — постои Силата.</poem> {{изворен текст|en| <poem> There is no emotion, there is peace. There is no ignorance, there is knowledge. There is no passion, there is serenity. There is no chaos, there is harmony. There is no death, there is the Force.</poem>}}<ref>Golden, Chrisite (2016 г.). Dark disciple. London: Arrow Books. </ref> {{крај на цитат}} Вистината за хаосот и хармонијата не е наведена во сите изданија на Кодексот.<ref name="Jedi code" /> == Џедајски симбол на верувањето == Во книгите за „Војна на ѕвездите“ е наведен и џедајскиот симбол на верувањето. Понекогаш погрешно го нарекуваат кодекс, што внесува одредена забуна. Џедајскиот симбол на верувањето ([[Англиски јазик|англ]]. ''Jedi Creed''), за разлика од Кодексот (англ. ''Jedi Code''), бил напишан во епохата на Новата Република, откако [[Лук Скајвокер]] го обновил Редот на џедаите. Симболот на верувањето се состои од пет основни точки:<ref>{{cite web|url=altreligion.about.com/od/jedireligion/a/jedi_creed.htm|title=The Jedi Creed|author=Catherine Beyer|work=About.com Guide|publisher=[[About.com]]|access-date=2013-02-01|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/6E7JO0T8n?url=altreligion.about.com/od/jedireligion/a/jedi_creed.htm|archive-date=2013-02-01}}</ref> {{почеток на цитат}}<poem> Џедаите се чувари на мирот во Галаксијата. Џедаите ги користат своите способности за да чуваат и штитат — никогаш за напад на другите. Џедаите го почитуваат секој живот, во каква било форма. Џедаите им служат на другите, а не владеат со нив, за доброто на Галаксијата. Џедаите се стремат кон самосовршенство преку знаење и обука.</poem> {{oq|en|<poem> Jedi are the guardians of peace in the Galaxy. Jedi use their powers to defend and protect, never to attack others. Jedi respect all life, in any form. Jedi serve others rather than rule over them, for the good of the Galaxy. Jedi seek to improve themselves through knowledge and training.</poem>}} {{крај на цитат}} == Оружје == [[Податотека:Lightsabers 11.jpg|мини|200п|Светлосни сабји со сино, црвено и зелено сечило]] Главно оружје на џедаите била светлосната сабја со сечило од чиста енергија (плазма), заснована на киберкристал во спој со Силата. Умешноста во ракувањето со сабјата подразбирала не само тренинг, туку и учење како да се разбере и да се почувствува сопственото [[оружје]] преку Силата. Првично создадена од Ракатанската Империја и усовршена од Ситите, таа со право станала неодвоен елемент на Редот на следбениците на Светлата страна на Силата. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.starwars.com/databank/jedi-order/ Ред на џедаите] (англиски) [[Категорија:Измислени организации]] 12nu9swoa3hczyeuxk12kak95dpjb9f 5591240 5591238 2026-07-12T22:25:10Z Andrew012p 85224 /* Џедајски симбол на верувањето */ 5591240 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Организација | name = Ред на џедаите | native_name = Џедаи | logo = Font Awesome 5 solid jedi.svg | image_size = 150px | type = [[витешки ред]] | location = [[Корусант]] | language = основен галактички | leader_title = Гранд-мајстор | general = [[Јода]] | leader_title2 = Претседател на Џедајскиот совет | leader_name2 = [[Мејс Винду]] | key_people = {{Plainlist| * Џедајскиот Прајм (прво поколение) * [[Лук Скајвокер]] (второ поколение) * [[Реј Скајвокер]] (трето поколение) }} | formation = {{Plainlist| * ок. 36 453 ДБЈ (Легенди) * ок. 25 025 ДБЈ (Канон) }} | extinction = {{Plainlist| * 19 ДБЈ (делумно) * 28 ПБЈ (делумно) }} | remarks = ликвидиран со Наредбата 66 и уништувањето на храмот на Лук Скајвокер. }} '''Џедаи''' (еднина: ''џедај,'' {{Langx|en|Jedi}}) — клучни ликови од епопејата „[[Војна на ѕвездите]]“, витези миротворци, членови на Редот на џедаите, следбеници на Светлата страна на Силата и заштитници на Галактичката Република. Џедаите умеат да ја насочуваат Силата, што им дава натприродни способности. Главното оружје на џедаите е светлосната сабја. Според зборовите на создавачот на „Војна на ѕвездите“, [[Џорџ Лукас]], зборот „џедаи“ го измислил откако се потсетил на називот за жанрот во [[Јапонија|јапонската]] кинематографија — „[[Историска драма (Јапонија)|џидаигеки]]“ ([[Јапонски јазик|јапонски]]: 時代劇), кој оставил голем впечаток врз него.<ref>{{Cite web |url=https://templar-code.com/kodeks-chesti/natsionalnye-kodeksy/804-kodeks-dzhedaya |title=Кодекс джедая — Кодекс чести офицера {{!}} Информационный портал Храмовник<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2018-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705152403/https://templar-code.com/kodeks-chesti/natsionalnye-kodeksy/804-kodeks-dzhedaya |archive-date=2018-07-05 |url-status=dead }}</ref> == Историја на Редот на џедаите == Корените на џедајската заедница потекнуваат од планетата Тајтон, каде што таа претставувала повеќе заедница на истражувачи и филозофи, а дури со тек на време џедаите почнале да ја извршуваат задачата на чувари на мирот и просперитетот во Галаксијата. Џедајската филозофија, заснована на неуморна потрага по хармонија и поредок, ги направила најдобри пратеници на мирот и чувари на спокојството во Галаксијата. Џедаите претпочитале судирите да ги решаваат со зборови, а не со оружје, прибегнувајќи кон борба крајно ретко и во најитни ситуации. Противници на џедаите се нивна целосна спротивност, следбениците на Темната страна на Силата — Ситите, кои сееле страв, омраза и насилство низ Галаксијата. == Патот на џедаите == Идните џедаи минувале долг и тежок пат. Созревањето на идните миротворци започнувало уште во раното детство, кога децата чувствителни на Силата биле одбирани за обука и испраќани во Храмот на џедаите на [[Корусант]]. Децата што тукушто ја почнувале својата подготовка биле нарекувани '''''јунлинзи'''''. Понатаму, јунлингот што поминал низ низа неопходни искушенија бил земан под закрила од страна на витез џедај или мајстор џедај, при што јунлингот станувал '''''падаван'''''. Доколку јунлингот не ги поминел искушенијата или не бил одбран за падаван, бил испраќан во Џедајскиот услужен корпус. == Џедајски кодекс == Џедајскиот кодекс е наведен во многу книги за „Војна на ѕвездите“ и се состои од пет вистини:<ref name="Jedi code">{{cite web|url=altreligion.about.com/od/jedireligion/a/jedi_code.htm|title=The Jedi Code|author=Catherine Beyer|work=About.com Guide|publisher=[[About.com]]|access-date=2013-02-01|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/6E7JLJQWg?url=altreligion.about.com/od/jedireligion/a/jedi_code.htm|archive-date=2013-02-01}}</ref> {{почеток на цитат}}<poem> Нема емоции — постои мир. Нема незнаење — постои знаење. Нема страст — постои спокој. Нема хаос — постои хармонија. Нема смрт — постои Силата.</poem> {{изворен текст|en| <poem> There is no emotion, there is peace. There is no ignorance, there is knowledge. There is no passion, there is serenity. There is no chaos, there is harmony. There is no death, there is the Force.</poem>}}<ref>Golden, Chrisite (2016 г.). Dark disciple. London: Arrow Books. </ref> {{крај на цитат}} Вистината за хаосот и хармонијата не е наведена во сите изданија на Кодексот.<ref name="Jedi code" /> == Џедајски симбол на верувањето == Во книгите за „Војна на ѕвездите“ е наведен и Џедајскиот симбол на верувањето. Понекогаш погрешно го нарекуваат Кодекс, што внесува одредена забуна. Џедајскиот симбол на верувањето ([[Англиски јазик|англ]]. ''Jedi Creed''), за разлика од Кодексот (англ. ''Jedi Code''), бил напишан во епохата на Новата Република, откако [[Лук Скајвокер]] го обновил Редот на џедаите. Симболот на верувањето се состои од пет основни точки:<ref>{{cite web|url=altreligion.about.com/od/jedireligion/a/jedi_creed.htm|title=The Jedi Creed|author=Catherine Beyer|work=About.com Guide|publisher=[[About.com]]|access-date=2013-02-01|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/6E7JO0T8n?url=altreligion.about.com/od/jedireligion/a/jedi_creed.htm|archive-date=2013-02-01}}</ref> {{почеток на цитат}}<poem> Џедаите се чувари на мирот во Галаксијата. Џедаите ги користат своите способности за да чуваат и штитат — никогаш за напад на другите. Џедаите го почитуваат секој живот, во каква било форма. Џедаите им служат на другите, а не владеат со нив, за доброто на Галаксијата. Џедаите се стремат кон самосовршенство преку знаење и обука.</poem> {{oq|en|<poem> Jedi are the guardians of peace in the Galaxy. Jedi use their powers to defend and protect, never to attack others. Jedi respect all life, in any form. Jedi serve others rather than rule over them, for the good of the Galaxy. Jedi seek to improve themselves through knowledge and training.</poem>}} {{крај на цитат}} == Оружје == [[Податотека:Lightsabers 11.jpg|мини|200п|Светлосни сабји со сино, црвено и зелено сечило]] Главно оружје на џедаите била светлосната сабја со сечило од чиста енергија (плазма), заснована на киберкристал во спој со Силата. Умешноста во ракувањето со сабјата подразбирала не само тренинг, туку и учење како да се разбере и да се почувствува сопственото [[оружје]] преку Силата. Првично создадена од Ракатанската Империја и усовршена од Ситите, таа со право станала неодвоен елемент на Редот на следбениците на Светлата страна на Силата. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.starwars.com/databank/jedi-order/ Ред на џедаите] (англиски) [[Категорија:Измислени организации]] 87flp4745adthjk6ss3p4q8gxeb92qd Разговор:Џедај 1 1399566 5591239 2026-07-12T22:16:40Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591239 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Категорија:Измислени организации 14 1399567 5591241 2026-07-12T22:26:20Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Категорија:Измислено|Организации]] 5591241 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Измислено|Организации]] pgc0bkpbjprzgzzall7itozhb55hupw Мечкини грозја 0 1399568 5591262 2026-07-13T06:37:47Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1344905911|Arctostaphylos]]“ 5591262 wikitext text/x-wiki '''Мечкини грозја''' ([[Биномна номенклатура|науч.]] ''Arctostaphylos''); од [[грч.]] ''ἄρκτος árktos'' „мечка“ и ''σταφυλή staphulḗ'' „грозд грозје“)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.merriam-webster.com/medical/arctostaphylos|title=Medical Definition of ARCTOSTAPHYLOS|work=www.merriam-webster.com|language=en|accessdate=2026-03-01}}</ref><ref name=":0" /> — [[Род (биологија)|род]] на [[растенија]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericacea''). Многу растенија од родот ''Arctostaphylos'' се нарекуваат и манзанити или мечкино грозје.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://horticulture.oregonstate.edu/arctostaphylos-manzanita-evaluation-western-oregon#:~:text=The%20common%20name%20of%20most,in%20various%20shades%20of%20red.|title=''Arctostaphylos'' (Manzanita) Evaluation in Western Oregon|date=2017-05-10|work=horticulture.oregonstate.edu|language=en|accessdate=2026-02-08}}</ref> Родот ''Arctostaphylos'' опфаќа 107 [[Таксон|таксони]], а дури 106 од нив можат да се најдат во флористичкиот регион [[Калифорнија]].<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Hall|first=Brett|date=2022-04-21|title=Field guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico, second edition|url=https://doi.org/10.3120/0024-9637-69.1.135|journal=Madroño|volume=69|issue=1|doi=10.3120/0024-9637-69.1.135|issn=0024-9637|url-access=subscription}}</ref> Овие растенија варираат во големината — од ниски [[Грмушка|грмушки]] што ползат по земјата, па сè до мали [[Дрво (растение)|дрвја]]. Покрај црвената кора и цветовите кои наликуваат на [[Урна|урни]], нивна клучна карактеристика е тоа што се одлично адаптирани на [[оган]].<ref name=":0" /> == Опис == '''[[Стебло]]''' - Родот ''Arctostaphylos'' главно се препознава по црвените стебла, чија кора варира од мазна до сива и распукана. Кај некои претставници е присутна и влакнеста покривка на стеблото. Лигнотуберите (или бурлите) се зголемени коренски или стеблени структури кои содржат доминантни пупки. Овие пупки служат за регенерација на растението по претрпено надворешно влијание или оштетување.<ref>{{Наведено списание|last=James|first=Susanne|date=1984|title=Lignotubers and Burls: Their Structure, Function and Ecological Significance in Mediterranean Ecosystems|url=https://www.jstor.org/stable/4354037|journal=Botanical Review|volume=50|issue=3|pages=225–266|issn=0006-8101}}</ref> Приближно една третина од сите видови од овој род развиваат лигнотубери во својата основа.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Hall|first=Brett|date=2022-04-21|title=Field guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico, second edition|url=https://doi.org/10.3120/0024-9637-69.1.135|journal=Madroño|volume=69|issue=1|doi=10.3120/0024-9637-69.1.135|issn=0024-9637|url-access=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHall2022">Hall, Brett (2022-04-21). <span class="id-lock-subscription" title="Paid subscription required">[[doi:10.3120/0024-9637-69.1.135|"Field guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico, second edition"]]</span>. ''Madroño''. '''69''' (1). [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.3120/0024-9637-69.1.135|10.3120/0024-9637-69.1.135]]. [[ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0024-9637 0024-9637].</cite></ref> Бурлите претставуваат корисни [[Морфологија (биологија)|морфолошки]] белези кои помагаат за прецизна идентификација на растението до ниво на [[Вид (биологија)|вид]]. '''[[Лист]]''' '''-''' Сите видови од родот ''Arctostaphylos'' се [[Зимзелено растение|зимзелени растенија]], а нивните листови обично се распоредени наизменично на гранките. Испитувањето на лисната површина е стандардна процедура која помага при деталната класификација на растението до ниво на вид.<ref name=":0" /> '''[[Цвет]]''' - Цветовите во облик на урна претставуваат клучна морфолошка карактеристика за идентификација на родот ''Arctostaphylos''. Цветното венче кај овие растенија најчесто го сочинуваат пет меѓусебно споени ливчиња.<ref name=":0" /> Овие цветни форми се вообичаена карактеристика во рамките на [[Клад|кладот]] ''Arbutoideae''. '''[[Плод]]''' - Класифициран е како друпа (коскест плод) и најчесто се одликува со сферичен облик.<ref name=":0" /> [[Семе|Семињата]] сместени во брашнестиот мезокарп (средишен дел на плодот) обично се класифицираат или нарекуваат коски (семки).<ref name=":0" /> == Распространетост == [[Податотека:Arctostaphylos_ohloneana_growth_post_fire.jpg|мини|''Arctostaphylos ohlonana -'' Обновување на вегетацијата по пожар ]] Главното живеалиште за повеќето видови ''Arctostaphylos'' се наоѓа токму во флористичкиот регион Калифорнија.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Hall|first=Brett|date=2022-04-21|title=Field guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico, second edition|url=https://doi.org/10.3120/0024-9637-69.1.135|journal=Madroño|volume=69|issue=1|doi=10.3120/0024-9637-69.1.135|issn=0024-9637|url-access=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHall2022">Hall, Brett (2022-04-21). <span class="id-lock-subscription" title="Paid subscription required">[[doi:10.3120/0024-9637-69.1.135|"Field guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico, second edition"]]</span>. ''Madroño''. '''69''' (1). [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.3120/0024-9637-69.1.135|10.3120/0024-9637-69.1.135]]. [[ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0024-9637 0024-9637].</cite></ref> Како исклучок, видот [[Мечкино грозје|''Arctostaphylos uva-ursi'']] (мечкино грозје) успева во услови на арктичка и субарктичка клима, па затоа е распространет низ северните предели на [[Европа]], [[Азија]] и [[Северна Америка]]. Во [[Македонија]] претставува често распространето растение во субалбскиот појас. Расте на варовнички камењари, на височина од 1650 до 2200 метри. Се среќава на [[Шар Планина]], [[Караџица]], [[Јакупица]] и [[Даутица]].<ref>{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=786-787}}</ref> == Еволутивен развој == Родот ''Arctostaphylos'' е дел од потсемејството ''Arbutoideae'', каде што се класифицирани и неколку други сродни родови како што се ''[[Arbutus]]'', ''Arctous'', ''Comarostaphylis'', ''Ornithostaphylos'' и ''Xylococcus''. == Екологија == Растенијата од родот ''Arctostaphylos'' најчесто успеваат на сиромашни почви, а нивната способност да поднесат недостиг на хранливи материи во голема мера се должи на симбиозата со микоризните [[Габа|габи]]. Бидејќи во грмушестите предели на Калифорнија често беснеат интензивни пожари кои целосно ги уништуваат овие насади, многу видови од чапарал-вегетацијата развиле посебни механизми за преживување и обновување по пожарите.<ref name=":1" /> == Видови и подвидови == * ''Arctostaphylos andersonii'' * ''Arctostaphylos auriculata'' * ''Arctostaphylos bakeri'' ** ''A. bakeri'' subsp. ''bakeri'' ** ''A. bakeri'' subsp. ''sublaevis'' * ''Arctostaphylos canescens'' ** ''A. canescens'' subsp. ''canescens'' ** ''A. canescens'' subsp. ''sonomensis'' * ''Arctostaphylos catalinae'' * ''Arctostaphylos columbiana'' * ''Arctostaphylos confertiflora'' * ''Arctostaphylos crustacea'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''crinita'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''crustacea'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''eastwoodiana'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''insulicola'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''rosei'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''subcordata'' * ''Arctostaphylos cruzensis'' * ''Arctostaphylos densiflora'' * ''Arctostaphylos edmundsii'' * ''Arctostaphylos franciscana'' * ''Arctostaphylos gabilanensis'' * ''Arctostaphylos glandulosa'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''adamsii'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''crassifolia'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''cushingiana'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''gabrielensis'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''glandulosa'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''howellii'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''leucophylla'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''mollis'' * ''Arctostaphylos glauca'' * ''Arctostaphylos glutinosa'' * ''Arctostaphylos hispidula'' * ''Arctostaphylos hookeri'' ** ''A. hookeri'' subsp. ''heartstiorum'' ** ''A. hookeri''' subsp. ''hookeri'' * ''Arctostaphylos hooveri'' * ''Arctostaphylos imbricata'' * ''Arctostaphylos insularis'' * ''Arctostaphylos klamathensis'' * ''Arctostaphylos luciana'' * ''Arctostaphylos malloryi'' * ''Arctostaphylos manzanita'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''elegans'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''glaucescens'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''laevigata'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''manzanita'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''roofii'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''wieslanderi'' * ''Arctostaphylos mewukka'' ** ''A. mewukka'' subsp. ''mewukka'' ** ''A. mewukka'' subsp. ''truei'' * ''Arctostaphylos montana'' ** ''A. montana'' subsp. ''montana'' ** ''A. montana'' subsp. ''ravenii'' * ''Arctostaphylos montaraensis'' * ''Arctostaphylos montereyensis'' * ''Arctostaphylos morroensis'' * ''Arctostaphylos myrtifolia'' * ''Arctostaphylos nevadensis'' ** ''A. nevadensis'' subsp. ''knightii'' ** ''A. nevadensis'' subsp. ''nevadensis'' * ''Arctostaphylos nissenana'' * ''Arctostaphylos nortensis'' * ''Arctostaphylos nummularia'' ** ''A. nummularia'' subsp. ''mendocinoensis'' ** ''A. nummularia'' subsp. ''nummularia'' * ''Arctostaphylos obispoensis'' * ''Arctostaphylos ohloneana'' * ''Arctostaphylos osoensis'' * ''Arctostaphylos otayensis'' * ''Arctostaphylos pacifica'' * ''Arctostaphylos pajaroensis'' * ''Arctostaphylos pallida'' * ''Arctostaphylos parryana'' ** ''A. parryana'' subsp. ''desertica'' ** ''A. parryana'' subsp. ''parryana'' ** ''A. parryana'' subsp. ''tumescens'' * ''Arctostaphylos patula'' * ''Arctostaphylos pechoensis'' * ''Arctostaphylos pilosula'' * ''Arctostaphylos pringlei'' ** ''A. pringlei'' subsp. ''drupacea'' ** ''A. pringlei'' subsp. ''pringlei'' * ''Arctostaphylos pumila'' * ''Arctostaphylos pungens'' * ''Arctostaphylos purissima'' * ''Arctostaphylos rainbowensis'' * ''Arctostaphylos refugioensis'' * ''Arctostaphylos regismontana'' * ''Arctostaphylos rudis'' * ''Arctostaphylos sensitiva'' * ''Arctostaphylos silvicola'' * ''Arctostaphylos stanfordiana'' ** ''A. stanfordiana'' subsp. ''decumbens'' ** ''A. stanfordiana'' subsp. ''raichei'' ** ''A. stanfordiana'' subsp. ''stanfordiana'' * ''Arctostaphylos tomentosa'' ** ''A. tomentosa'' subsp. ''bracteosa'' ** ''A. tomentosa'' subsp. ''daciticola'' ** ''A. tomentosa'' subsp. ''hebeclada'' ** ''A. tomentosa'' subsp. ''tomentosa'' * ''Arctostaphylos uva-ursi'' * ''Arctostaphylos virgata'' * ''Arctostaphylos viridissima'' * ''Arctostaphylos viscida'' ** ''A. viscida'' subsp. ''mariposa'' ** ''A. viscida'' subsp. ''pulchella'' ** ''A. viscida'' subsp. ''viscida'' == Наводи == {{Наводи}} == Поврзано == * {{Наведување|last=Hickman, James C.|year=1993|title=The Jepson Manual: higher plants of California|publisher=University of California Press|place=Berkeley and Los Angeles, California|isbn=0-520-082559|url=https://archive.org/details/jepsonmanualhigh00hick}} * {{Наведување|last=Hogan, C. Michael|year=2012|url=http://www.eoearth.org/article/Arctostaphylos|title=''Arctostaphylos''|editor1=McGinley, M.|editor2=C. J. Cleveland|publisher=National Council for Science and the Environment}} * {{Наведување|last=Kauffmann|first=Michael|title=Field Guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico|date=2021-07-29|edition=2nd|publisher=Backcountry Press|isbn=978-1941624159|last2=Parker|first2=Tom|last3=Vasey|first3=Michael|last4=Bisbee|first4=Jeff}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?Arctostaphylos Treatment from the Jepson Manual] * {{Наведување|last=Wells, Philip V.|year=2000|title=Manzanitas of California|publisher=University of Kansas, Department of Ecology & Evolutionary Biology|place=Lawrence, Kansas|isbn=0-933994-22-2|url=https://books.google.com/books?id=jC5FAQAAIAAJ}} * {{Наведено списание|last=Wells, Philip V.|year=1992|title=Subgenera and sections of ''Arctostaphylos''|journal=The Four Seasons|volume=9|pages=64–69}} == Надворешни врски == * [https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=9173 Рачен третман на Џепсон] {{Arbutoideae}}{{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Сушоотпорни растенија]] [[Категорија:Мечкини грозја]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] gjtf671hktj49fm1zg01a15zo7lmois 5591264 5591262 2026-07-13T06:58:09Z Orce Wiki 121850 5591264 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |image = Arctostaphylos patula 08154.JPG |image_caption =''Arctostaphylos viscida'' |taxon = Arctostaphylos |authority = [[Michel Adanson|Adanson]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = |type_species = ''[[Arctostaphylos uva-ursi]]'' |type_species_authority = ([[L.]]) [[Sprengel]] }} '''Мечкини грозја''' ([[Биномна номенклатура|науч.]] ''Arctostaphylos''); од [[грч.]] ''ἄρκτος árktos'' „мечка“ и ''σταφυλή staphulḗ'' „грозд грозје“)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.merriam-webster.com/medical/arctostaphylos|title=Medical Definition of ARCTOSTAPHYLOS|work=www.merriam-webster.com|language=en|accessdate=2026-03-01}}</ref><ref name=":0" /> — [[Род (биологија)|род]] на [[растенија]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericacea''). Многу растенија од родот ''Arctostaphylos'' се нарекуваат и манзанити или мечкино грозје.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://horticulture.oregonstate.edu/arctostaphylos-manzanita-evaluation-western-oregon#:~:text=The%20common%20name%20of%20most,in%20various%20shades%20of%20red.|title=''Arctostaphylos'' (Manzanita) Evaluation in Western Oregon|date=2017-05-10|work=horticulture.oregonstate.edu|language=en|accessdate=2026-02-08}}</ref> Родот ''Arctostaphylos'' опфаќа 107 [[Таксон|таксони]], а дури 106 од нив можат да се најдат во флористичкиот регион [[Калифорнија]].<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Hall|first=Brett|date=2022-04-21|title=Field guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico, second edition|url=https://doi.org/10.3120/0024-9637-69.1.135|journal=Madroño|volume=69|issue=1|doi=10.3120/0024-9637-69.1.135|issn=0024-9637|url-access=subscription}}</ref> Овие растенија варираат во големината — од ниски [[Грмушка|грмушки]] што ползат по земјата, па сè до мали [[Дрво (растение)|дрвја]]. Покрај црвената кора и цветовите кои наликуваат на [[Урна|урни]], нивна клучна карактеристика е тоа што се одлично адаптирани на [[оган]].<ref name=":0" /> == Опис == '''[[Стебло]]''' - Родот ''Arctostaphylos'' главно се препознава по црвените стебла, чија кора варира од мазна до сива и распукана. Кај некои претставници е присутна и влакнеста покривка на стеблото. Лигнотуберите (или бурлите - грутки) се зголемени коренски или стеблени структури кои содржат доминантни пупки. Овие пупки служат за регенерација на растението по претрпено надворешно влијание или оштетување.<ref>{{Наведено списание|last=James|first=Susanne|date=1984|title=Lignotubers and Burls: Their Structure, Function and Ecological Significance in Mediterranean Ecosystems|url=https://www.jstor.org/stable/4354037|journal=Botanical Review|volume=50|issue=3|pages=225–266|issn=0006-8101}}</ref> Приближно една третина од сите видови од овој род развиваат лигнотубери во својата основа.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Hall|first=Brett|date=2022-04-21|title=Field guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico, second edition|url=https://doi.org/10.3120/0024-9637-69.1.135|journal=Madroño|volume=69|issue=1|doi=10.3120/0024-9637-69.1.135|issn=0024-9637|url-access=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHall2022">Hall, Brett (2022-04-21). <span class="id-lock-subscription" title="Paid subscription required">[[doi:10.3120/0024-9637-69.1.135|"Field guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico, second edition"]]</span>. ''Madroño''. '''69''' (1). [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.3120/0024-9637-69.1.135|10.3120/0024-9637-69.1.135]]. [[ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0024-9637 0024-9637].</cite></ref> Бурлите претставуваат корисни [[Морфологија (биологија)|морфолошки]] белези кои помагаат за прецизна идентификација на растението до ниво на [[Вид (биологија)|вид]]. '''[[Лист]]''' '''-''' Сите видови од родот ''Arctostaphylos'' се [[Зимзелено растение|зимзелени растенија]], а нивните листови обично се распоредени наизменично на гранките. Испитувањето на лисната површина е стандардна процедура која помага при деталната класификација на растението до ниво на вид.<ref name=":0" /> '''[[Цвет]]''' - Цветовите во облик на урна претставуваат клучна морфолошка карактеристика за идентификација на родот ''Arctostaphylos''. Цветното венче кај овие растенија најчесто го сочинуваат пет меѓусебно споени ливчиња.<ref name=":0" /> Овие цветни форми се вообичаена карактеристика во рамките на [[Клад|кладот]] ''Arbutoideae''. '''[[Плод]]''' - Класифициран е како друпа (коскест плод) и најчесто се одликува со сферичен облик.<ref name=":0" /> [[Семе|Семињата]] сместени во брашнестиот мезокарп (средишен дел на плодот) обично се класифицираат или нарекуваат коски (семки).<ref name=":0" /> == Распространетост == [[Податотека:Arctostaphylos_ohloneana_growth_post_fire.jpg|мини|''Arctostaphylos ohlonana -'' Обновување на вегетацијата по пожар ]] Главното живеалиште за повеќето видови ''Arctostaphylos'' се наоѓа токму во флористичкиот регион Калифорнија.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Hall|first=Brett|date=2022-04-21|title=Field guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico, second edition|url=https://doi.org/10.3120/0024-9637-69.1.135|journal=Madroño|volume=69|issue=1|doi=10.3120/0024-9637-69.1.135|issn=0024-9637|url-access=subscription}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHall2022">Hall, Brett (2022-04-21). <span class="id-lock-subscription" title="Paid subscription required">[[doi:10.3120/0024-9637-69.1.135|"Field guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico, second edition"]]</span>. ''Madroño''. '''69''' (1). [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.3120/0024-9637-69.1.135|10.3120/0024-9637-69.1.135]]. [[ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0024-9637 0024-9637].</cite></ref> Како исклучок, видот [[Мечкино грозје|''Arctostaphylos uva-ursi'']] (мечкино грозје) успева во услови на арктичка и субарктичка клима, па затоа е распространет низ северните предели на [[Европа]], [[Азија]] и [[Северна Америка]]. Во [[Македонија]] претставува често распространето растение во субалбскиот појас. Расте на варовнички камењари, на височина од 1650 до 2200 метри. Се среќава на [[Шар Планина]], [[Караџица]], [[Јакупица]] и [[Даутица]].<ref>{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=786-787}}</ref> == Еволутивен развој == Родот ''Arctostaphylos'' е дел од потсемејството ''Arbutoideae'', каде што се класифицирани и неколку други сродни родови како што се ''[[Arbutus]]'', ''Arctous'', ''Comarostaphylis'', ''Ornithostaphylos'' и ''Xylococcus''. == Екологија == Растенијата од родот ''Arctostaphylos'' најчесто успеваат на сиромашни почви, а нивната способност да поднесат недостиг на хранливи материи во голема мера се должи на симбиозата со микоризните [[Габа|габи]]. Бидејќи во грмушестите предели на Калифорнија често беснеат интензивни пожари кои целосно ги уништуваат овие насади, многу видови од чапарал-вегетацијата развиле посебни механизми за преживување и обновување по пожарите.<ref name=":1" /> == Видови и подвидови == * ''Arctostaphylos andersonii'' * ''Arctostaphylos auriculata'' * ''Arctostaphylos bakeri'' ** ''A. bakeri'' subsp. ''bakeri'' ** ''A. bakeri'' subsp. ''sublaevis'' * ''Arctostaphylos canescens'' ** ''A. canescens'' subsp. ''canescens'' ** ''A. canescens'' subsp. ''sonomensis'' * ''Arctostaphylos catalinae'' * ''Arctostaphylos columbiana'' * ''Arctostaphylos confertiflora'' * ''Arctostaphylos crustacea'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''crinita'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''crustacea'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''eastwoodiana'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''insulicola'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''rosei'' ** ''A. crustacea'' subsp. ''subcordata'' * ''Arctostaphylos cruzensis'' * ''Arctostaphylos densiflora'' * ''Arctostaphylos edmundsii'' * ''Arctostaphylos franciscana'' * ''Arctostaphylos gabilanensis'' * ''Arctostaphylos glandulosa'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''adamsii'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''crassifolia'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''cushingiana'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''gabrielensis'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''glandulosa'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''howellii'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''leucophylla'' ** ''A. glandulosa'' subsp. ''mollis'' * ''Arctostaphylos glauca'' * ''Arctostaphylos glutinosa'' * ''Arctostaphylos hispidula'' * ''Arctostaphylos hookeri'' ** ''A. hookeri'' subsp. ''heartstiorum'' ** ''A. hookeri''' subsp. ''hookeri'' * ''Arctostaphylos hooveri'' * ''Arctostaphylos imbricata'' * ''Arctostaphylos insularis'' * ''Arctostaphylos klamathensis'' * ''Arctostaphylos luciana'' * ''Arctostaphylos malloryi'' * ''Arctostaphylos manzanita'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''elegans'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''glaucescens'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''laevigata'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''manzanita'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''roofii'' ** ''A. manzanita'' subsp. ''wieslanderi'' * ''Arctostaphylos mewukka'' ** ''A. mewukka'' subsp. ''mewukka'' ** ''A. mewukka'' subsp. ''truei'' * ''Arctostaphylos montana'' ** ''A. montana'' subsp. ''montana'' ** ''A. montana'' subsp. ''ravenii'' * ''Arctostaphylos montaraensis'' * ''Arctostaphylos montereyensis'' * ''Arctostaphylos morroensis'' * ''Arctostaphylos myrtifolia'' * ''Arctostaphylos nevadensis'' ** ''A. nevadensis'' subsp. ''knightii'' ** ''A. nevadensis'' subsp. ''nevadensis'' * ''Arctostaphylos nissenana'' * ''Arctostaphylos nortensis'' * ''Arctostaphylos nummularia'' ** ''A. nummularia'' subsp. ''mendocinoensis'' ** ''A. nummularia'' subsp. ''nummularia'' * ''Arctostaphylos obispoensis'' * ''Arctostaphylos ohloneana'' * ''Arctostaphylos osoensis'' * ''Arctostaphylos otayensis'' * ''Arctostaphylos pacifica'' * ''Arctostaphylos pajaroensis'' * ''Arctostaphylos pallida'' * ''Arctostaphylos parryana'' ** ''A. parryana'' subsp. ''desertica'' ** ''A. parryana'' subsp. ''parryana'' ** ''A. parryana'' subsp. ''tumescens'' * ''Arctostaphylos patula'' * ''Arctostaphylos pechoensis'' * ''Arctostaphylos pilosula'' * ''Arctostaphylos pringlei'' ** ''A. pringlei'' subsp. ''drupacea'' ** ''A. pringlei'' subsp. ''pringlei'' * ''Arctostaphylos pumila'' * ''Arctostaphylos pungens'' * ''Arctostaphylos purissima'' * ''Arctostaphylos rainbowensis'' * ''Arctostaphylos refugioensis'' * ''Arctostaphylos regismontana'' * ''Arctostaphylos rudis'' * ''Arctostaphylos sensitiva'' * ''Arctostaphylos silvicola'' * ''Arctostaphylos stanfordiana'' ** ''A. stanfordiana'' subsp. ''decumbens'' ** ''A. stanfordiana'' subsp. ''raichei'' ** ''A. stanfordiana'' subsp. ''stanfordiana'' * ''Arctostaphylos tomentosa'' ** ''A. tomentosa'' subsp. ''bracteosa'' ** ''A. tomentosa'' subsp. ''daciticola'' ** ''A. tomentosa'' subsp. ''hebeclada'' ** ''A. tomentosa'' subsp. ''tomentosa'' * ''[[Arctostaphylos uva-ursi]]'' * ''Arctostaphylos virgata'' * ''Arctostaphylos viridissima'' * ''Arctostaphylos viscida'' ** ''A. viscida'' subsp. ''mariposa'' ** ''A. viscida'' subsp. ''pulchella'' ** ''A. viscida'' subsp. ''viscida'' == Галерија == <gallery> Податотека:Arctostaphylos crustacea crinita.jpg| По пожар - ''Arctostaphylos crustacea crinita'' која повторно никнува Податотека:Arctostaphylos nevadensis 7744.JPG|''Arctostaphylos nevadensis'' Податотека:Arctostaphylos-uva-ursi.JPG|''[[Мечкино грозје|Arctostaphylos-uva-ursi]]'' Податотека:Arctostaphylos alpinus (Alpen-Bärentraube) IMG 4688.JPG|''Arctostaphylos alpinus'' Податотека:Arctostaphylos hookeri.jpg|''Arctostaphylos hookeri'' Податотека:Arctostaphylos uva-ursi 2 RF.jpg|''[[Мечкино грозје|Arctostaphylos-uva-ursi]]'' Податотека:Arctostaphylos viscida 08198.JPG|''Arctostaphylos viscida'' Податотека:Arctostaphylos confertiflora 2.jpg|''Arctostaphylos confertiflora'' Податотека:Arctostaphylos franciscana 3.jpg|''Arctostaphylos franciscana'' Податотека:Arctostaphylos glauca 2.jpg|''Arctostaphylos glauca'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Поврзано == * {{Наведување|last=Hickman, James C.|year=1993|title=The Jepson Manual: higher plants of California|publisher=University of California Press|place=Berkeley and Los Angeles, California|isbn=0-520-082559|url=https://archive.org/details/jepsonmanualhigh00hick}} * {{Наведување|last=Hogan, C. Michael|year=2012|url=http://www.eoearth.org/article/Arctostaphylos|title=''Arctostaphylos''|editor1=McGinley, M.|editor2=C. J. Cleveland|publisher=National Council for Science and the Environment}} * {{Наведување|last=Kauffmann|first=Michael|title=Field Guide to Manzanitas: California, North America, and Mexico|date=2021-07-29|edition=2nd|publisher=Backcountry Press|isbn=978-1941624159|last2=Parker|first2=Tom|last3=Vasey|first3=Michael|last4=Bisbee|first4=Jeff}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?Arctostaphylos Treatment from the Jepson Manual] * {{Наведување|last=Wells, Philip V.|year=2000|title=Manzanitas of California|publisher=University of Kansas, Department of Ecology & Evolutionary Biology|place=Lawrence, Kansas|isbn=0-933994-22-2|url=https://books.google.com/books?id=jC5FAQAAIAAJ}} * {{Наведено списание|last=Wells, Philip V.|year=1992|title=Subgenera and sections of ''Arctostaphylos''|journal=The Four Seasons|volume=9|pages=64–69}} == Надворешни врски == * [https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=9173 Рачен третман на Џепсон] {{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Сушоотпорни растенија]] [[Категорија:Мечкини грозја]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 6hpy9216zzs1ymk6xg0xpffhwp4zuvz Разговор:Мечкини грозја 1 1399569 5591265 2026-07-13T06:58:29Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5591265 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 Rosa pimpinellifolia 0 1399570 5591267 2026-07-13T07:21:59Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1363750824|Rosa pimpinellifolia]]“ 5591267 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa_pimpinellifolia.jpg|genus=Rosa|species=pimpinellifolia|authority=[[L.]]}} '''''Rosa pimpinellifolia''''',<ref>{{Наведена книга|title=Exploring the Cornish Coast|last=David Chapman|date=2008|publisher=Alison Hodge|isbn=9780906720561|location=[[Penzance]]|page=105}}</ref> е вид [[роза]] по потекло од западна, централна и јужна [[Европа]] (северно до [[Исланд]] и [[Норвешка]]) и северозападна [[Африка]]. == Живеалиште == Генерално расте на [[Песок|песочни]] [[Дина|дини]] или [[Варовник|варовнички]] коловози а има крајбрежна дистрибуција кога не е на варовник. == Опис == == Одгледување == Се одгледуваат бројни сорти, од кои „Stanwell Perpetual“ ја добил наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/90378/Rosa-Stanwell-Perpetual-(SpH)/Details?returnurl=%2fplants%2fsearch-results%3fform-mode%3dtrue%26query%3drosa%2bpimpinellifolia%26aliaspath%3d%252fplants%252fsearch-results|title=''Rosa'' 'Stanwell Perpetual'|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=29 Apr 2017}}</ref> Има многу бледо розови двојни цветови, кои потоа белеат.<gallery> Податотека:Rosa_pimpinellifolia_young_stem.jpg|алт=Young stem with spines| Младо стебло со боцки Податотека:Rosa_pimpinellifolia_hip.jpg|алт=The hip| Колкот </gallery> == Наводи == {{Наводи}} * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Rosa+&SPECIES_XREF=pimpinellifolia&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европа: ''Rosa pimpinellifolia''] * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Rosa+pimpinellifolia Растенија за иднината: ''Rosa pimpinellifolia''] * Блејми, М. и Греј-Вилсон, К. (1989). ''Флора на Британија и Северна Европа'' . Ходер и Стоутон. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-340-40170-2|<bdi>0-340-40170-2</bdi>]] . * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200011299 Флора на Кина: ''Роза оксијаканта''] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1759 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] q3rrr1iiecvhr26frkg48fdhzh2zw8f 5591281 5591267 2026-07-13T08:34:36Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5591281 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa_pimpinellifolia.jpg|genus=Rosa|species=pimpinellifolia|authority=[[L.]]}} '''''Rosa pimpinellifolia''''',<ref>{{Наведена книга|title=Exploring the Cornish Coast|last=David Chapman|date=2008|publisher=Alison Hodge|isbn=9780906720561|location=[[Penzance]]|page=105}}</ref> е вид [[роза]] по потекло од западна, централна и јужна [[Европа]] (северно до [[Исланд]] и [[Норвешка]]) и северозападна [[Африка]]. == Живеалиште == Генерално расте на [[Песок|песочни]] [[Дина|дини]] или [[Варовник|варовнички]] коловози а има крајбрежна дистрибуција кога не е на варовник. == Опис == Ниско грмушесто растение, 10-15 цм високо. Подземните делови формулираат нови единки. По стеблото и гранчињата има приличен број на трнчиња кои се до 1 цм долги, прави или малку искривени, тенки и во основата не се проширени, а покрај нив има и многубројни игличести боцки. Листовите со 7-9 ливчиња; ливчињата јајцевидни, 5-20 мм долги, 4-12 мм широки, на врвот тапи, во основата заокруглени, по работ просто напилени, на горната страна зелени и голи, на долната страна сиво-зелени и голи или со влакна по средната жила. Прилисниците тесни, долги, на врвот со расперен слободен дел, лисната дршка обично гола или со неколку жлезди. Цветовите поединечни и без брактеи, 30-40 мм во пречник; цветната дршка 15-25 мм долга, гола или со жлезди на дршки, а покрај нив и иглечести боцки. Чашкините ливчиња линејно-ланцетни, целокрајни или со 1-2 пара многу мали, линејни, скоро незабележливи сегменти, голи или со многубројни жлездести четини на грбната страна. Чашкините ливчиња по прецветувањето се расперени, а потоа се издигнуваат нагоре и трајно остануваат на плодот. Венечните ливчиња 15-20 мм долги, бели, до кремово-бели. Столпчињата густо влакнести. Плодовите топчести, темноцрвени, голи.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=907}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по планинските варовнички камењари од 1,200 до 2,000 м. Позната е за [[Скопска Црна Гора]] (Групче), [[Дешат]] - [[Крчин]], [[Кичево]] - [[Баба Сач]] и [[Лубен]], [[Прилеп]] - Козјак и [[Плетвар]], [[Галичица]]. Се посочува за [[Кораб]], [[Дренска Планина]], клисурата на р. [[Треска]] - Капина, помеѓу [[Пчиња]] и [[Свети Николе|Св. Николе]], [[Жеден]] - кај с. [[Рашче]] и с. [[Бојане]].<ref name=":02" /> == Одгледување == Се одгледуваат бројни сорти, од кои „Stanwell Perpetual“ ја добил наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/90378/Rosa-Stanwell-Perpetual-(SpH)/Details?returnurl=%2fplants%2fsearch-results%3fform-mode%3dtrue%26query%3drosa%2bpimpinellifolia%26aliaspath%3d%252fplants%252fsearch-results|title=''Rosa'' 'Stanwell Perpetual'|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=29 Apr 2017}}</ref> Има многу бледо розови двојни цветови, кои потоа белеат.<gallery> Податотека:Rosa_pimpinellifolia_young_stem.jpg|алт=Young stem with spines| Младо стебло со боцки Податотека:Rosa_pimpinellifolia_hip.jpg|алт=The hip| Колкот </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Rosa+&SPECIES_XREF=pimpinellifolia&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европа: ''Rosa pimpinellifolia''] * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Rosa+pimpinellifolia Растенија за иднината: ''Rosa pimpinellifolia''] * Блејми, М. и Греј-Вилсон, К. (1989). ''Флора на Британија и Северна Европа'' . Ходер и Стоутон. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-340-40170-2|<bdi>0-340-40170-2</bdi>]] . * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200011299 Флора на Кина: ''Роза оксијаканта''] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1759 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Африка]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] cdjpqtjw3ke71hsvxvrsglh7zh9xlhj Нитрански Крај 0 1399571 5591269 2026-07-13T07:46:42Z Vlad5250 77190 Создадена страница со: {{Infobox settlement |name=Нитрански Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=661995|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-NI|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=943|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1=|b... 5591269 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=Нитрански Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=661995|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-NI|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=943|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1=|blank1_name_sec1=|blank1_info_sec1=|blank2_name_sec1=|blank2_info_sec1=<!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 -->|elevation_min_m=|elevation_m=|native_name=Nitriansky kraj|mapsize=|native_name_lang=словачки<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->|settlement_type=[[Краеви во Словачка|Крај]]|image_flag=Nitriansky vlajka.svg|flag_size=|image_shield=Coat of Arms of Nitra Region.svg|shield_size=|image_map=Nitriansky kraj in Slovakia.svg|map_alt=|area_total_km2=6343.71|map_caption=Нитрански Крај|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Словачка]]|seat_type=Главен град|seat=[[Нитра]]|leader_title=Управник|leader_name=Бранислав Бецик|area_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|website={{URL|https://www.unsk.sk/}}}} '''Нитрански Крај''' ({{Langx|sk|Nitriansky kraj}}) ― еден од осумте [[Краеви во Словачка|краеви]] во [[Словачка]]. Крајот е основан во 1923 година, а сегашните граници биле воспоставени во 1996 година. Се состои од 7 окрузи и 354 општини, од кои 16 имаат градски статус. [[Нитра]] е неговото седиште, најголем град и културно-економски центар. == Демографија == {{SK|pop}} == Административна поделба == Нитранскиот Крај се состои од 7 окрузи ({{langx|sk|okresy}}): * Округ Злате Моравце (''Zlaté Moravce'') * Округ Комарно (''Komárno'') * Округ Левице (''Levice'') * Округ Нитра (''Nitra'') * Округ Нове Замки (''Nové Zámky'') * Округ Топољчани (''Topoľčany'') * Округ Шаља (''Šaľa'') == Наводи == {{Наводи}} * {{Наведена книга|title=The Encyclopaedia of Slovakia and the Slovaks|last=Kopa|first=Ľudovít|publisher=[http://www.encyclopaedia.sk/english.htm Encyclopaedic Institute of the Slovak Academy of Sciences]|year=2006|isbn=80-224-0925-1|edition=|location=Bratislava, Slovakia|display-authors=etal}} == Надворешни врски == * [https://www.unsk.sk/ Nitriansky samosprávny kraj] Службена мрежна страница {{Словачка-гео-никулец}} {{Краеви во Словачка}} [[Категорија:Нитрански Крај| ]] [[Категорија:Краеви во Словачка]] 7h2dtas4pmt7w6fmptpq47sinbfjktq Lotus 0 1399572 5591275 2026-07-13T08:30:58Z Jtasevski123 69538 нс 5591275 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox | image = LOTUS CORNICULATUS - FIGUEROLA - IB-377 (Lot corniculat).JPG | image_caption = ''[[Lotus corniculatus]]'' | display_parents = 2 | taxon = Lotus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Lotus corniculatus]]'' | type_species_authority = L. | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Помеѓу 70 и 150 | synonyms = {{hidden begin|title = Список}} * ''Andaca'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Benedictella'' <small>[[Maire]]</small> * ''Bonjeanea'' <small>[[Rchb.]]</small> * ''Dorycnium'' <small>[[Mill]].</small> * ''Flundula'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Heinekenia'' <small>[[Webb]] ex [[Christ]]</small> * ''Krokeria'' <small>[[Moench]]</small> * ''Lotea'' <small>[[Medik.]]</small> * ''Lotulus'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Miediega'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Mullaghera'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Ortholotus'' <small>[[Fourr.]]</small> * ''Pedrosia'' <small>[[Lowe]]</small> * ''Scandalida'' <small>[[Adans.]]</small> * ''Tetragonolobus'' <small>[[Scop.]]</small> {{hidden end}} | synonyms_ref = <ref name="Plants of the World Online" /> }}'''''Lotus —''''' [[Род (биологија)|род]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Во зависност од [[Таксономија|таксономскиот]] авторитет, се прифаќаат приближно помеѓу 70 и 150 видови, сите [[Мешунка|мешунки]]; американските видови претходно ставени во родот се пренесени во други родови. [[Вид (биологија)|Видовите]] ''Lotus'' се среќаваат во [[Источна полутопка|источната]] [[Источна полутопка|полутопка]] и се адаптирани на широк спектар на живеалишта. Водното растение познато како индискиот или светиот лотос ''[[Индиски лотос|Nelumbo nucifera]]'' е вид кој не е тесно поврзан со родот ''Lotus''. == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] тревести видови. [[Лист|Листовите]] најчесто се составени од пет ливчиња, поретко од три. Најдолниот пар ливчиња има изглед на [[Прилисник|прилисници]], кои можат да отпаднат, да бидат редуцирани во мали топчести образуванија или целосно да отсуствуваат. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во поголем број и групирани во главичести соцветија. [[Соцветие|Соцветијата]] обично се развиваат на долги дршки во пазувите на листовите, а во нивната основа се наоѓа приседнат лист со три ливчиња. Чашката е тесноѕвонеста и составена од пет запци. Венчето е жолто или розово. Барјачето е раширено, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг клуновиден врв. [[Прашник|Прашниците]] се десет, од кои девет се меѓусебно сраснати, а десеттиот е слободен (дијаделфни). [[Плод|Плодот]] е цилиндрична, надолжно испукната мешунка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1350-1351}}</ref> {{gallery|mode=packed |Lotus alpinus01.jpg|''[[Lotus alpinus]]'' |Lotus Berthelotii.jpg|''[[Lotus berthelotii]]'' |Lotus corniculatus- is it W IMG 6819.jpg|''[[Lotus corniculatus]]'' |Lotus maculatus.jpg|''[[Lotus maculatus|L.&nbsp;maculatus]]'' }} == Таксономија == Родот ''Lotus'' е таксономски сложен. Понекогаш бил поделен на [[Подрод (биологија)|подродови]] и сегрегирани родови, но без конзистентен консензус. Се вели дека [[Питер Х. Рејвен]] во 1971 година бил првиот што сугерирал дека видовите „Нов свет“ (американски) и „Стар свет“ (африкански и евроазиски) не припаѓаат на истиот род. Молекуларно филогенетска студија во 2000 година, заснована на нуклеарни рибозомални ITS секвенци, го потврдила ова гледиште. Западните видови се поделени помеѓу родовите ''[[Hosackia]]'' s.str., ''[[Ottleya]]'', ''[[Acmispon]]'' и ''[[Syrmatium]]''. Студија од 2006 година, првенствено поврзана со видовите Источен ''Lotus'' и оттука со ограничено земање примероци од американските родови, открила дека сите тие се [[Монофилија|монофилетски]]. Студијата, исто така, го поддржала гледиштето дека ''[[Dorycnium]]'' и ''[[Tetragonolobus]]'' не се разликуваат од ''Lotus'' на генеричко ниво. Повеќе видови биле додадени на резултатите од 2006 година во 2008 година, но не ги променија претходно донесените широки заклучоци. [[Клад|Кладовите]] биле идентификувани во рамките на ''Lotus'' s.str., од кои некои биле значително различни од деловите на кои бил поделен родот. Сепак, резолуцијата била нецелосна. Резултатите од анализата биле презентирани во однос на кладовите и [[Комплексен вид|комплексните видови]]. === Видови === Следните видови се препознаваат во родот ''Lotus'':<ref name="Plants of the World Online">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2022-07-17}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Lotus aduncus]]'' {{small|(Griseb.) Nyman}} *''[[Lotus aegaeus]]'' {{small|(Griseb.) Boiss.}} *''[[Lotus alianus]]'' {{small|J.H.Kirkbr.}} *''[[Lotus alpinus]]'' {{small|(Ser.) Schleich. ex Ramond}} *''[[Lotus anfractuosus]]'' {{small|(Baker f.) Kramina & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus angustissimus]]'' {{small|L.}} – *''[[Lotus arabicus]]'' {{small|Sol. ex L.}} *''[[Lotus arenarius]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus argyrodes]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus arinagensis]]'' {{small|Bramwell}} *''[[Lotus assakensis]]'' {{small|Coss. ex Brand}} *''[[Lotus australis]]'' {{small|Andrews}} – *''[[Lotus axilliflorus]]'' {{small|(Hub.-Mor.) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus becquetii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus benoistii]]'' {{small|(Maire) Lassen}} *''[[Lotus berthelotii]]'' {{small|Masf.}} *''[[Lotus biflorus]]'' {{small|Desr.}} *''[[Lotus borbasii]]'' {{small|Ujhelyi}} *''[[Lotus broussonetii]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus brunneri]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus burttii]]'' {{small|Borsos}} *''[[Lotus callis-viridis]]'' {{small|Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus campylocladus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus carpetanus]]'' {{small|Lacaita}} *''[[Lotus castellanus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus chazaliei]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Lotus compactus]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus conimbricensis]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus conjugatus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus corniculatus]]'' {{small|L.}} – *''[[Lotus creticus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus cruentus]]'' {{small|Court}} *''[[Lotus cytisoides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus × davyae]]'' {{small|Druce}} *''[[Lotus discolor]]'' {{small|E.Mey.}} *''[[Lotus divaricatus]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Lotus dorycnium]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus drepanocarpus]]'' {{small|Durieu}} *''[[Lotus dumetorum]]'' {{small|Webb ex R.P.Murray}} *''[[Lotus edulis]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus emeroides]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus eremiticus]]'' {{small|A.Santos}} *''[[Lotus eriophthalmus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus frondosus]]'' {{small|(Freyn) Kuprian.}} *''[[Lotus fulgurans]]'' {{small|(Porta) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus garcinii]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus gebelia]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus germanicus]]'' {{small|(Gremli) Peruzzi}} *''[[Lotus glacialis]]'' {{small|(Boiss.) Pau}} *''[[Lotus glareosus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus glaucus]]'' {{small|Aiton}} *''[[Lotus glinoides]]'' {{small|Delile}} *''[[Lotus goetzei]]'' {{small|Harms}} *''[[Lotus gomerythus]]'' {{small|A.Portero, J.Martín-Carbajal & R.Mesa}} *''[[Lotus graecus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus halophilus]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Lotus hebecarpus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus hebranicus]]'' {{small|Hochst. ex Brand}} *''[[Lotus herbaceus]]'' {{small|(Vill.) Jauzein}} *''[[Lotus hirsutus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus holosericeus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus jacobaeus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus japonicus]]'' {{small|(Regel) K.Larsen}} *''[[Lotus jolyi]]'' {{small|Batt.}} *''[[Lotus jordanii]]'' {{small|(Loret & Barrandon) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison}} *''[[Lotus krylovii]]'' {{small|Schischk. & Serg.}} *''[[Lotus kunkelii]]'' {{small|(Esteve) Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus lalambensis]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus lancerottensis]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus lanuginosus]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus laricus]]'' {{small|Rech.f., Aellen & Esfand.}} *''[[Lotus latidentatus]]'' {{small|Elenevsky}} *''[[Lotus lebrunii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus longisiliquosus]]'' {{small|R.Roem.}} *''[[Lotus lourdes-santiagoi]]'' {{small|Pina & Valdés}} *''[[Lotus loweanus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus macranthus]]'' {{small|Lowe}} *''[[Lotus maculatus]]'' {{small|Breitf.}} *''[[Lotus maritimus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus maroccanus]]'' {{small|Ball}} *''[[Lotus mascaensis]]'' {{small|Burchard}} *''[[Lotus × medioximus]]'' {{small|Husn.}} *''[[Lotus michauxianus]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus × minoricensis]]'' {{small|M.À.Conesa, Mus & Rosselló}} *''[[Lotus miyakojimae]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus mlanjeanus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus mollis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus namulensis]]'' {{small|Brand}} *''[[Lotus nubicus]]'' {{small|Hochst. ex Baker}} *''[[Lotus oliveirae]]'' {{small|A.Chev.}} *''[[Lotus ononopsis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus ornithopodioides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus palustris]]'' {{small|Willd.}} *''[[Lotus parviflorus]]'' {{small|Desf.}} – *''[[Lotus peczoricus]]'' {{small|Miniaev & Ulle}} *''[[Lotus pedunculatus]]'' {{small|Cav.}} – *''[[Lotus peregrinus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus polyphyllos]]'' {{small|E.D.Clarke}} *''[[Lotus pseudocreticus]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus purpureus]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus pyranthus]]'' {{small|P.Pérez}} *''[[Lotus quinatus]]'' {{small|(Forssk.) J.B.Gillett}} *''[[Lotus rechingeri]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus rectus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus requienii]]'' {{small|Mauri ex Sanguin.}} *''[[Lotus robsonii]]'' {{small|E.S.Martins & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus sanguineus]]'' {{small|(Vural) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus schoelleri]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus sessilifolius]]'' {{small|DC.}} *''[[Lotus simoneae]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus spartioides]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus spectabilis]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus stepposus]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus strictus]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Lotus subbiflorus]]'' {{small|Lag.}} *''[[Lotus subdigitatus]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus taitungensis]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Lotus tenellus]]'' {{small|(Lowe) Sandral, A.Santos & D.D.Sokoloff}} (вклучувајќи ''Lotus leptophyllus'' <small>(Lowe) K.Larsen</small>) *''[[Lotus tenuis]]'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} *''[[Lotus tetragonolobus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tetraphyllus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tibesticus]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus torulosus]]'' {{small|(Chiov.) Fiori}} *''[[Lotus × ucrainicus]]'' {{small|Klokov}} *''[[Lotus villicarpus]]'' {{small|Andr.}} *''[[Lotus weilleri]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus wildii]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus zemmouriensis]]'' {{small|C.Chatel., F.Andrieu & Dobignard}} {{Div col end}} === Видови сместени на друго место === {{div col|colwidth=20em}} *''Lotus aboriginus'' = ''[[Hosackia rosea]]'' *''Lotus argophyllus'' = ''[[Acmispon argophyllus]]'' *''Lotus argyraeus'' = ''[[Acmispon argyraeus]]'' *''Lotus benthamii'' = ''[[Acmispon cytisoides]]'' *''Lotus crassifolius'' = ''[[Hosackia crassifolia]]'' *''Lotus dendroideus'' = ''[[Acmispon dendroideus]]'' *''Lotus denticulatus'' = ''[[Acmispon denticulatus]]'' *''Lotus grandiflorus'' = ''[[Acmispon grandiflorus]]'' *''Lotus hamatus'' = ''[[Acmispon micranthus]]'' *''Lotus haydonii'' = ''[[Acmispon haydonii]]'' *''Lotus heermannii'' = ''[[Acmispon tomentosus]]'' var. ''glabriusculus'' *''Lotus humistratus'' = ''[[Acmispon brachycarpus]]'' *''Lotus incanus'' = ''[[Hosackia incana]]'' *''Lotus junceus'' = ''[[Acmispon junceus]]'' *''Lotus mearnsii'' = ''[[Acmispon mearnsii]]'' *''Lotus micranthus'' = ''[[Acmispon parviflorus]]'' *''Lotus nevadensis'' = ''[[Acmispon decumbens]]'' *''Lotus nuttallianus'' = ''[[Acmispon prostratus]]'' *''Lotus oblongifolius'' = ''[[Hosackia oblongifolia]]'' *''Lotus pinnatus'' = ''[[Hosackia pinnata]]'' *''Lotus procumbens'' = ''[[Acmispon procumbens]]'' *''Lotus rubriflorus'' = ''[[Acmispon rubriflorus]]'' *''Lotus salsuginosus'' = ''[[Acmispon maritimus]]'' *''Lotus stipularis'' = ''[[Hosackia stipularis]]'' *''Lotus wrightii'' = ''[[Ottleya wrightii]]'' {{Div col end}} == Распространетост и живеалиште == Родот содржи многу видови распространети на источната полутопка, вклучувајќи ги Африка, Европа, западна, јужна и источна Азија, како и Австралија и [[Нова Гвинеја]].<ref name="Plants of the World Online2">{{Наведена мрежна страница|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|accessdate=2022-07-17|work=Plants of the World Online|language=en}}</ref> Тие се прилагодени на широк спектар на живеалишта, од крајбрежни средини до големи надморски височини. === Екологија === Видовите ''Lotus'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[Пеперуги|''Lepidoptera'']]. ''L. corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во некои региони на [[Северна Америка]] и [[Австралија]]. == Употреба == Неколку видови се одгледуваат како [[Фуражни култури|фуражна култура]], вклучувајќи ги ''[[Lotus corniculatus|L. corniculatus]]'', ''[[Lotus glaber|L. glaber&#x20;]]'' и ''[[Lotus pedunculatus|L.&#x20;pedunculatus]]''. Тие можат да произведат токсични [[Цијанид|цијаногени гликозиди]] кои можат да бидат потенцијално токсични за [[Добиток|добитокот]], но исто така произведуваат [[Танин|танини]], кои се корисно соединение против надуеност на добитокот. Некои видови, како што е ''[[Lotus berthelotii|L. berthelotii]]'' од [[Канарски Острови|Канарските Острови]], се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lotus|Käringtandssläktet}} * {{Commons category|Lotus (Fabaceae)|''Lotus''}} * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Lotus.html ''Lotus'' species names] {{Taxonbar|from1=Q3645698}}{{Authority control}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Lotus (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] 8d2yxnz8gb7zpohugpxoemzc9jjht7r 5591283 5591275 2026-07-13T08:35:30Z Jtasevski123 69538 /* Видови */ доп 5591283 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox | image = LOTUS CORNICULATUS - FIGUEROLA - IB-377 (Lot corniculat).JPG | image_caption = ''[[Lotus corniculatus]]'' | display_parents = 2 | taxon = Lotus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Lotus corniculatus]]'' | type_species_authority = L. | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Помеѓу 70 и 150 | synonyms = {{hidden begin|title = Список}} * ''Andaca'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Benedictella'' <small>[[Maire]]</small> * ''Bonjeanea'' <small>[[Rchb.]]</small> * ''Dorycnium'' <small>[[Mill]].</small> * ''Flundula'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Heinekenia'' <small>[[Webb]] ex [[Christ]]</small> * ''Krokeria'' <small>[[Moench]]</small> * ''Lotea'' <small>[[Medik.]]</small> * ''Lotulus'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Miediega'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Mullaghera'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Ortholotus'' <small>[[Fourr.]]</small> * ''Pedrosia'' <small>[[Lowe]]</small> * ''Scandalida'' <small>[[Adans.]]</small> * ''Tetragonolobus'' <small>[[Scop.]]</small> {{hidden end}} | synonyms_ref = <ref name="Plants of the World Online" /> }}'''''Lotus —''''' [[Род (биологија)|род]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Во зависност од [[Таксономија|таксономскиот]] авторитет, се прифаќаат приближно помеѓу 70 и 150 видови, сите [[Мешунка|мешунки]]; американските видови претходно ставени во родот се пренесени во други родови. [[Вид (биологија)|Видовите]] ''Lotus'' се среќаваат во [[Источна полутопка|источната]] [[Источна полутопка|полутопка]] и се адаптирани на широк спектар на живеалишта. Водното растение познато како индискиот или светиот лотос ''[[Индиски лотос|Nelumbo nucifera]]'' е вид кој не е тесно поврзан со родот ''Lotus''. == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] тревести видови. [[Лист|Листовите]] најчесто се составени од пет ливчиња, поретко од три. Најдолниот пар ливчиња има изглед на [[Прилисник|прилисници]], кои можат да отпаднат, да бидат редуцирани во мали топчести образуванија или целосно да отсуствуваат. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во поголем број и групирани во главичести соцветија. [[Соцветие|Соцветијата]] обично се развиваат на долги дршки во пазувите на листовите, а во нивната основа се наоѓа приседнат лист со три ливчиња. Чашката е тесноѕвонеста и составена од пет запци. Венчето е жолто или розово. Барјачето е раширено, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг клуновиден врв. [[Прашник|Прашниците]] се десет, од кои девет се меѓусебно сраснати, а десеттиот е слободен (дијаделфни). [[Плод|Плодот]] е цилиндрична, надолжно испукната мешунка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1350-1351}}</ref> {{gallery|mode=packed |Lotus alpinus01.jpg|''[[Lotus alpinus]]'' |Lotus Berthelotii.jpg|''[[Lotus berthelotii]]'' |Lotus corniculatus- is it W IMG 6819.jpg|''[[Lotus corniculatus]]'' |Lotus maculatus.jpg|''[[Lotus maculatus|L.&nbsp;maculatus]]'' }} == Таксономија == Родот ''Lotus'' е таксономски сложен. Понекогаш бил поделен на [[Подрод (биологија)|подродови]] и сегрегирани родови, но без конзистентен консензус. Се вели дека [[Питер Х. Рејвен]] во 1971 година бил првиот што сугерирал дека видовите „Нов свет“ (американски) и „Стар свет“ (африкански и евроазиски) не припаѓаат на истиот род. Молекуларно филогенетска студија во 2000 година, заснована на нуклеарни рибозомални ITS секвенци, го потврдила ова гледиште. Западните видови се поделени помеѓу родовите ''[[Hosackia]]'' s.str., ''[[Ottleya]]'', ''[[Acmispon]]'' и ''[[Syrmatium]]''. Студија од 2006 година, првенствено поврзана со видовите Источен ''Lotus'' и оттука со ограничено земање примероци од американските родови, открила дека сите тие се [[Монофилија|монофилетски]]. Студијата, исто така, го поддржала гледиштето дека ''[[Dorycnium]]'' и ''[[Tetragonolobus]]'' не се разликуваат од ''Lotus'' на генеричко ниво. Повеќе видови биле додадени на резултатите од 2006 година во 2008 година, но не ги променија претходно донесените широки заклучоци. [[Клад|Кладовите]] биле идентификувани во рамките на ''Lotus'' s.str., од кои некои биле значително различни од деловите на кои бил поделен родот. Сепак, резолуцијата била нецелосна. Резултатите од анализата биле презентирани во однос на кладовите и [[Комплексен вид|комплексните видови]]. === Видови === Следните видови се препознаваат во родот ''Lotus'':<ref name="Plants of the World Online">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2022-07-17}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Lotus aduncus]]'' {{small|(Griseb.) Nyman }} *''[[Lotus aegaeus]]'' {{small|(Griseb.) Boiss. (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus alianus]]'' {{small|J.H.Kirkbr.}} *''[[Lotus alpinus]]'' {{small|(Ser.) Schleich. ex Ramond}} *''[[Lotus anfractuosus]]'' {{small|(Baker f.) Kramina & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus angustissimus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus arabicus]]'' {{small|Sol. ex L.}} *''[[Lotus arenarius]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus argyrodes]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus arinagensis]]'' {{small|Bramwell}} *''[[Lotus assakensis]]'' {{small|Coss. ex Brand}} *''[[Lotus australis]]'' {{small|Andrews}} – *''[[Lotus axilliflorus]]'' {{small|(Hub.-Mor.) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus becquetii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus benoistii]]'' {{small|(Maire) Lassen}} *''[[Lotus berthelotii]]'' {{small|Masf.}} *''[[Lotus biflorus]]'' {{small|Desr.}} *''[[Lotus borbasii]]'' {{small|Ujhelyi}} *''[[Lotus broussonetii]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus brunneri]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus burttii]]'' {{small|Borsos}} *''[[Lotus callis-viridis]]'' {{small|Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus campylocladus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus carpetanus]]'' {{small|Lacaita}} *''[[Lotus castellanus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus chazaliei]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Lotus compactus]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus conimbricensis]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus conjugatus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus corniculatus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus creticus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus cruentus]]'' {{small|Court}} *''[[Lotus cytisoides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus × davyae]]'' {{small|Druce}} *''[[Lotus discolor]]'' {{small|E.Mey.}} *''[[Lotus divaricatus]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Lotus dorycnium]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus drepanocarpus]]'' {{small|Durieu}} *''[[Lotus dumetorum]]'' {{small|Webb ex R.P.Murray}} *''[[Lotus edulis]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus emeroides]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus eremiticus]]'' {{small|A.Santos}} *''[[Lotus eriophthalmus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus frondosus]]'' {{small|(Freyn) Kuprian.}} *''[[Lotus fulgurans]]'' {{small|(Porta) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus garcinii]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus gebelia]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus germanicus]]'' {{small|(Gremli) Peruzzi}} *''[[Lotus glacialis]]'' {{small|(Boiss.) Pau}} *''[[Lotus glareosus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus glaucus]]'' {{small|Aiton}} *''[[Lotus glinoides]]'' {{small|Delile}} *''[[Lotus goetzei]]'' {{small|Harms}} *''[[Lotus gomerythus]]'' {{small|A.Portero, J.Martín-Carbajal & R.Mesa}} *''[[Lotus graecus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus halophilus]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Lotus hebecarpus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus hebranicus]]'' {{small|Hochst. ex Brand}} *''[[Lotus herbaceus]]'' {{small|(Vill.) Jauzein}} *''[[Lotus hirsutus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus holosericeus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus jacobaeus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus japonicus]]'' {{small|(Regel) K.Larsen}} *''[[Lotus jolyi]]'' {{small|Batt.}} *''[[Lotus jordanii]]'' {{small|(Loret & Barrandon) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison}} *''[[Lotus krylovii]]'' {{small|Schischk. & Serg.}} *''[[Lotus kunkelii]]'' {{small|(Esteve) Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus lalambensis]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus lancerottensis]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus lanuginosus]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus laricus]]'' {{small|Rech.f., Aellen & Esfand.}} *''[[Lotus latidentatus]]'' {{small|Elenevsky}} *''[[Lotus lebrunii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus longisiliquosus]]'' {{small|R.Roem.}} *''[[Lotus lourdes-santiagoi]]'' {{small|Pina & Valdés}} *''[[Lotus loweanus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus macranthus]]'' {{small|Lowe}} *''[[Lotus maculatus]]'' {{small|Breitf.}} *''[[Lotus maritimus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus maroccanus]]'' {{small|Ball}} *''[[Lotus mascaensis]]'' {{small|Burchard}} *''[[Lotus × medioximus]]'' {{small|Husn.}} *''[[Lotus michauxianus]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus × minoricensis]]'' {{small|M.À.Conesa, Mus & Rosselló}} *''[[Lotus miyakojimae]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus mlanjeanus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus mollis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus namulensis]]'' {{small|Brand}} *''[[Lotus nubicus]]'' {{small|Hochst. ex Baker}} *''[[Lotus oliveirae]]'' {{small|A.Chev.}} *''[[Lotus ononopsis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus ornithopodioides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus palustris]]'' {{small|Willd.}} *''[[Lotus parviflorus]]'' {{small|Desf.}} – *''[[Lotus peczoricus]]'' {{small|Miniaev & Ulle}} *''[[Lotus pedunculatus]]'' {{small|Cav.}} – *''[[Lotus peregrinus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus polyphyllos]]'' {{small|E.D.Clarke}} *''[[Lotus pseudocreticus]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus purpureus]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus pyranthus]]'' {{small|P.Pérez}} *''[[Lotus quinatus]]'' {{small|(Forssk.) J.B.Gillett}} *''[[Lotus rechingeri]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus rectus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus requienii]]'' {{small|Mauri ex Sanguin.}} *''[[Lotus robsonii]]'' {{small|E.S.Martins & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus sanguineus]]'' {{small|(Vural) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus schoelleri]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus sessilifolius]]'' {{small|DC.}} *''[[Lotus simoneae]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus spartioides]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus spectabilis]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus stepposus]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus strictus]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Lotus subbiflorus]]'' {{small|Lag.}} *''[[Lotus subdigitatus]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus taitungensis]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Lotus tenellus]]'' {{small|(Lowe) Sandral, A.Santos & D.D.Sokoloff}} (вклучувајќи ''Lotus leptophyllus'' <small>(Lowe) K.Larsen</small>) *''[[Lotus tenuis]]'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} *''[[Lotus tetragonolobus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tetraphyllus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tibesticus]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus torulosus]]'' {{small|(Chiov.) Fiori}} *''[[Lotus × ucrainicus]]'' {{small|Klokov}} *''[[Lotus villicarpus]]'' {{small|Andr.}} *''[[Lotus weilleri]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus wildii]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus zemmouriensis]]'' {{small|C.Chatel., F.Andrieu & Dobignard}} {{Div col end}} === Видови сместени на друго место === {{div col|colwidth=20em}} *''Lotus aboriginus'' = ''[[Hosackia rosea]]'' *''Lotus argophyllus'' = ''[[Acmispon argophyllus]]'' *''Lotus argyraeus'' = ''[[Acmispon argyraeus]]'' *''Lotus benthamii'' = ''[[Acmispon cytisoides]]'' *''Lotus crassifolius'' = ''[[Hosackia crassifolia]]'' *''Lotus dendroideus'' = ''[[Acmispon dendroideus]]'' *''Lotus denticulatus'' = ''[[Acmispon denticulatus]]'' *''Lotus grandiflorus'' = ''[[Acmispon grandiflorus]]'' *''Lotus hamatus'' = ''[[Acmispon micranthus]]'' *''Lotus haydonii'' = ''[[Acmispon haydonii]]'' *''Lotus heermannii'' = ''[[Acmispon tomentosus]]'' var. ''glabriusculus'' *''Lotus humistratus'' = ''[[Acmispon brachycarpus]]'' *''Lotus incanus'' = ''[[Hosackia incana]]'' *''Lotus junceus'' = ''[[Acmispon junceus]]'' *''Lotus mearnsii'' = ''[[Acmispon mearnsii]]'' *''Lotus micranthus'' = ''[[Acmispon parviflorus]]'' *''Lotus nevadensis'' = ''[[Acmispon decumbens]]'' *''Lotus nuttallianus'' = ''[[Acmispon prostratus]]'' *''Lotus oblongifolius'' = ''[[Hosackia oblongifolia]]'' *''Lotus pinnatus'' = ''[[Hosackia pinnata]]'' *''Lotus procumbens'' = ''[[Acmispon procumbens]]'' *''Lotus rubriflorus'' = ''[[Acmispon rubriflorus]]'' *''Lotus salsuginosus'' = ''[[Acmispon maritimus]]'' *''Lotus stipularis'' = ''[[Hosackia stipularis]]'' *''Lotus wrightii'' = ''[[Ottleya wrightii]]'' {{Div col end}} == Распространетост и живеалиште == Родот содржи многу видови распространети на источната полутопка, вклучувајќи ги Африка, Европа, западна, јужна и источна Азија, како и Австралија и [[Нова Гвинеја]].<ref name="Plants of the World Online2">{{Наведена мрежна страница|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|accessdate=2022-07-17|work=Plants of the World Online|language=en}}</ref> Тие се прилагодени на широк спектар на живеалишта, од крајбрежни средини до големи надморски височини. === Екологија === Видовите ''Lotus'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[Пеперуги|''Lepidoptera'']]. ''L. corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во некои региони на [[Северна Америка]] и [[Австралија]]. == Употреба == Неколку видови се одгледуваат како [[Фуражни култури|фуражна култура]], вклучувајќи ги ''[[Lotus corniculatus|L. corniculatus]]'', ''[[Lotus glaber|L. glaber&#x20;]]'' и ''[[Lotus pedunculatus|L.&#x20;pedunculatus]]''. Тие можат да произведат токсични [[Цијанид|цијаногени гликозиди]] кои можат да бидат потенцијално токсични за [[Добиток|добитокот]], но исто така произведуваат [[Танин|танини]], кои се корисно соединение против надуеност на добитокот. Некои видови, како што е ''[[Lotus berthelotii|L. berthelotii]]'' од [[Канарски Острови|Канарските Острови]], се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lotus|Käringtandssläktet}} * {{Commons category|Lotus (Fabaceae)|''Lotus''}} * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Lotus.html ''Lotus'' species names] {{Taxonbar|from1=Q3645698}}{{Authority control}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Lotus (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] 4sf2uvvbf1svqye6jsc1d01o8o4rng4 5591286 5591283 2026-07-13T08:37:01Z Jtasevski123 69538 /* Видови */ 5591286 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox | image = LOTUS CORNICULATUS - FIGUEROLA - IB-377 (Lot corniculat).JPG | image_caption = ''[[Lotus corniculatus]]'' | display_parents = 2 | taxon = Lotus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Lotus corniculatus]]'' | type_species_authority = L. | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Помеѓу 70 и 150 | synonyms = {{hidden begin|title = Список}} * ''Andaca'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Benedictella'' <small>[[Maire]]</small> * ''Bonjeanea'' <small>[[Rchb.]]</small> * ''Dorycnium'' <small>[[Mill]].</small> * ''Flundula'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Heinekenia'' <small>[[Webb]] ex [[Christ]]</small> * ''Krokeria'' <small>[[Moench]]</small> * ''Lotea'' <small>[[Medik.]]</small> * ''Lotulus'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Miediega'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Mullaghera'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Ortholotus'' <small>[[Fourr.]]</small> * ''Pedrosia'' <small>[[Lowe]]</small> * ''Scandalida'' <small>[[Adans.]]</small> * ''Tetragonolobus'' <small>[[Scop.]]</small> {{hidden end}} | synonyms_ref = <ref name="Plants of the World Online" /> }}'''''Lotus —''''' [[Род (биологија)|род]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Во зависност од [[Таксономија|таксономскиот]] авторитет, се прифаќаат приближно помеѓу 70 и 150 видови, сите [[Мешунка|мешунки]]; американските видови претходно ставени во родот се пренесени во други родови. [[Вид (биологија)|Видовите]] ''Lotus'' се среќаваат во [[Источна полутопка|источната]] [[Источна полутопка|полутопка]] и се адаптирани на широк спектар на живеалишта. Водното растение познато како индискиот или светиот лотос ''[[Индиски лотос|Nelumbo nucifera]]'' е вид кој не е тесно поврзан со родот ''Lotus''. == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] тревести видови. [[Лист|Листовите]] најчесто се составени од пет ливчиња, поретко од три. Најдолниот пар ливчиња има изглед на [[Прилисник|прилисници]], кои можат да отпаднат, да бидат редуцирани во мали топчести образуванија или целосно да отсуствуваат. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во поголем број и групирани во главичести соцветија. [[Соцветие|Соцветијата]] обично се развиваат на долги дршки во пазувите на листовите, а во нивната основа се наоѓа приседнат лист со три ливчиња. Чашката е тесноѕвонеста и составена од пет запци. Венчето е жолто или розово. Барјачето е раширено, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг клуновиден врв. [[Прашник|Прашниците]] се десет, од кои девет се меѓусебно сраснати, а десеттиот е слободен (дијаделфни). [[Плод|Плодот]] е цилиндрична, надолжно испукната мешунка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1350-1351}}</ref> {{gallery|mode=packed |Lotus alpinus01.jpg|''[[Lotus alpinus]]'' |Lotus Berthelotii.jpg|''[[Lotus berthelotii]]'' |Lotus corniculatus- is it W IMG 6819.jpg|''[[Lotus corniculatus]]'' |Lotus maculatus.jpg|''[[Lotus maculatus|L.&nbsp;maculatus]]'' }} == Таксономија == Родот ''Lotus'' е таксономски сложен. Понекогаш бил поделен на [[Подрод (биологија)|подродови]] и сегрегирани родови, но без конзистентен консензус. Се вели дека [[Питер Х. Рејвен]] во 1971 година бил првиот што сугерирал дека видовите „Нов свет“ (американски) и „Стар свет“ (африкански и евроазиски) не припаѓаат на истиот род. Молекуларно филогенетска студија во 2000 година, заснована на нуклеарни рибозомални ITS секвенци, го потврдила ова гледиште. Западните видови се поделени помеѓу родовите ''[[Hosackia]]'' s.str., ''[[Ottleya]]'', ''[[Acmispon]]'' и ''[[Syrmatium]]''. Студија од 2006 година, првенствено поврзана со видовите Источен ''Lotus'' и оттука со ограничено земање примероци од американските родови, открила дека сите тие се [[Монофилија|монофилетски]]. Студијата, исто така, го поддржала гледиштето дека ''[[Dorycnium]]'' и ''[[Tetragonolobus]]'' не се разликуваат од ''Lotus'' на генеричко ниво. Повеќе видови биле додадени на резултатите од 2006 година во 2008 година, но не ги променија претходно донесените широки заклучоци. [[Клад|Кладовите]] биле идентификувани во рамките на ''Lotus'' s.str., од кои некои биле значително различни од деловите на кои бил поделен родот. Сепак, резолуцијата била нецелосна. Резултатите од анализата биле презентирани во однос на кладовите и [[Комплексен вид|комплексните видови]]. === Видови === Следните видови се препознаваат во родот ''Lotus'':<ref name="Plants of the World Online">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2022-07-17}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Lotus aduncus]]'' {{small|(Griseb.) Nyman }} *''[[Lotus aegaeus]]'' {{small|(Griseb.) Boiss. (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus alianus]]'' {{small|J.H.Kirkbr.}} *''[[Lotus alpinus]]'' {{small|(Ser.) Schleich. ex Ramond}} *''[[Lotus anfractuosus]]'' {{small|(Baker f.) Kramina & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus angustissimus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus arabicus]]'' {{small|Sol. ex L.}} *''[[Lotus arenarius]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus argyrodes]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus arinagensis]]'' {{small|Bramwell}} *''[[Lotus assakensis]]'' {{small|Coss. ex Brand}} *''[[Lotus australis]]'' {{small|Andrews}} – *''[[Lotus uliginosus]]''{{small|Schkuhr(Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus axilliflorus]]'' {{small|(Hub.-Mor.) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus becquetii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus benoistii]]'' {{small|(Maire) Lassen}} *''[[Lotus berthelotii]]'' {{small|Masf.}} *''[[Lotus biflorus]]'' {{small|Desr.}} *''[[Lotus borbasii]]'' {{small|Ujhelyi}} *''[[Lotus broussonetii]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus brunneri]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus burttii]]'' {{small|Borsos}} *''[[Lotus callis-viridis]]'' {{small|Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus campylocladus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus carpetanus]]'' {{small|Lacaita}} *''[[Lotus castellanus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus chazaliei]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Lotus compactus]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus conimbricensis]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus conjugatus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus corniculatus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus creticus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus cruentus]]'' {{small|Court}} *''[[Lotus cytisoides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus × davyae]]'' {{small|Druce}} *''[[Lotus discolor]]'' {{small|E.Mey.}} *''[[Lotus divaricatus]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Lotus dorycnium]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus drepanocarpus]]'' {{small|Durieu}} *''[[Lotus dumetorum]]'' {{small|Webb ex R.P.Murray}} *''[[Lotus edulis]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus emeroides]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus eremiticus]]'' {{small|A.Santos}} *''[[Lotus eriophthalmus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus frondosus]]'' {{small|(Freyn) Kuprian.}} *''[[Lotus fulgurans]]'' {{small|(Porta) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus garcinii]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus gebelia]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus germanicus]]'' {{small|(Gremli) Peruzzi}} *''[[Lotus glacialis]]'' {{small|(Boiss.) Pau}} *''[[Lotus glareosus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus glaucus]]'' {{small|Aiton}} *''[[Lotus glinoides]]'' {{small|Delile}} *''[[Lotus goetzei]]'' {{small|Harms}} *''[[Lotus gomerythus]]'' {{small|A.Portero, J.Martín-Carbajal & R.Mesa}} *''[[Lotus graecus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus halophilus]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Lotus hebecarpus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus hebranicus]]'' {{small|Hochst. ex Brand}} *''[[Lotus herbaceus]]'' {{small|(Vill.) Jauzein}} *''[[Lotus hirsutus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus holosericeus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus jacobaeus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus japonicus]]'' {{small|(Regel) K.Larsen}} *''[[Lotus jolyi]]'' {{small|Batt.}} *''[[Lotus jordanii]]'' {{small|(Loret & Barrandon) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison}} *''[[Lotus krylovii]]'' {{small|Schischk. & Serg.}} *''[[Lotus kunkelii]]'' {{small|(Esteve) Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus lalambensis]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus lancerottensis]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus lanuginosus]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus laricus]]'' {{small|Rech.f., Aellen & Esfand.}} *''[[Lotus latidentatus]]'' {{small|Elenevsky}} *''[[Lotus lebrunii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus longisiliquosus]]'' {{small|R.Roem.}} *''[[Lotus lourdes-santiagoi]]'' {{small|Pina & Valdés}} *''[[Lotus loweanus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus macranthus]]'' {{small|Lowe}} *''[[Lotus maculatus]]'' {{small|Breitf.}} *''[[Lotus maritimus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus maroccanus]]'' {{small|Ball}} *''[[Lotus mascaensis]]'' {{small|Burchard}} *''[[Lotus × medioximus]]'' {{small|Husn.}} *''[[Lotus michauxianus]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus × minoricensis]]'' {{small|M.À.Conesa, Mus & Rosselló}} *''[[Lotus miyakojimae]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus mlanjeanus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus mollis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus namulensis]]'' {{small|Brand}} *''[[Lotus nubicus]]'' {{small|Hochst. ex Baker}} *''[[Lotus oliveirae]]'' {{small|A.Chev.}} *''[[Lotus ononopsis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus ornithopodioides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus palustris]]'' {{small|Willd.}} *''[[Lotus parviflorus]]'' {{small|Desf.}} – *''[[Lotus peczoricus]]'' {{small|Miniaev & Ulle}} *''[[Lotus pedunculatus]]'' {{small|Cav.}} – *''[[Lotus peregrinus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus polyphyllos]]'' {{small|E.D.Clarke}} *''[[Lotus pseudocreticus]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus purpureus]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus pyranthus]]'' {{small|P.Pérez}} *''[[Lotus quinatus]]'' {{small|(Forssk.) J.B.Gillett}} *''[[Lotus rechingeri]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus rectus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus requienii]]'' {{small|Mauri ex Sanguin.}} *''[[Lotus robsonii]]'' {{small|E.S.Martins & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus sanguineus]]'' {{small|(Vural) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus schoelleri]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus sessilifolius]]'' {{small|DC.}} *''[[Lotus simoneae]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus spartioides]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus spectabilis]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus stepposus]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus strictus]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Lotus subbiflorus]]'' {{small|Lag.}} *''[[Lotus subdigitatus]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus taitungensis]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Lotus tenellus]]'' {{small|(Lowe) Sandral, A.Santos & D.D.Sokoloff}} (вклучувајќи ''Lotus leptophyllus'' <small>(Lowe) K.Larsen</small>) *''[[Lotus tenuis]]'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} *''[[Lotus tetragonolobus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tetraphyllus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tibesticus]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus torulosus]]'' {{small|(Chiov.) Fiori}} *''[[Lotus × ucrainicus]]'' {{small|Klokov}} *''[[Lotus villicarpus]]'' {{small|Andr.}} *''[[Lotus weilleri]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus wildii]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus zemmouriensis]]'' {{small|C.Chatel., F.Andrieu & Dobignard}} {{Div col end}} === Видови сместени на друго место === {{div col|colwidth=20em}} *''Lotus aboriginus'' = ''[[Hosackia rosea]]'' *''Lotus argophyllus'' = ''[[Acmispon argophyllus]]'' *''Lotus argyraeus'' = ''[[Acmispon argyraeus]]'' *''Lotus benthamii'' = ''[[Acmispon cytisoides]]'' *''Lotus crassifolius'' = ''[[Hosackia crassifolia]]'' *''Lotus dendroideus'' = ''[[Acmispon dendroideus]]'' *''Lotus denticulatus'' = ''[[Acmispon denticulatus]]'' *''Lotus grandiflorus'' = ''[[Acmispon grandiflorus]]'' *''Lotus hamatus'' = ''[[Acmispon micranthus]]'' *''Lotus haydonii'' = ''[[Acmispon haydonii]]'' *''Lotus heermannii'' = ''[[Acmispon tomentosus]]'' var. ''glabriusculus'' *''Lotus humistratus'' = ''[[Acmispon brachycarpus]]'' *''Lotus incanus'' = ''[[Hosackia incana]]'' *''Lotus junceus'' = ''[[Acmispon junceus]]'' *''Lotus mearnsii'' = ''[[Acmispon mearnsii]]'' *''Lotus micranthus'' = ''[[Acmispon parviflorus]]'' *''Lotus nevadensis'' = ''[[Acmispon decumbens]]'' *''Lotus nuttallianus'' = ''[[Acmispon prostratus]]'' *''Lotus oblongifolius'' = ''[[Hosackia oblongifolia]]'' *''Lotus pinnatus'' = ''[[Hosackia pinnata]]'' *''Lotus procumbens'' = ''[[Acmispon procumbens]]'' *''Lotus rubriflorus'' = ''[[Acmispon rubriflorus]]'' *''Lotus salsuginosus'' = ''[[Acmispon maritimus]]'' *''Lotus stipularis'' = ''[[Hosackia stipularis]]'' *''Lotus wrightii'' = ''[[Ottleya wrightii]]'' {{Div col end}} == Распространетост и живеалиште == Родот содржи многу видови распространети на источната полутопка, вклучувајќи ги Африка, Европа, западна, јужна и источна Азија, како и Австралија и [[Нова Гвинеја]].<ref name="Plants of the World Online2">{{Наведена мрежна страница|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|accessdate=2022-07-17|work=Plants of the World Online|language=en}}</ref> Тие се прилагодени на широк спектар на живеалишта, од крајбрежни средини до големи надморски височини. === Екологија === Видовите ''Lotus'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[Пеперуги|''Lepidoptera'']]. ''L. corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во некои региони на [[Северна Америка]] и [[Австралија]]. == Употреба == Неколку видови се одгледуваат како [[Фуражни култури|фуражна култура]], вклучувајќи ги ''[[Lotus corniculatus|L. corniculatus]]'', ''[[Lotus glaber|L. glaber&#x20;]]'' и ''[[Lotus pedunculatus|L.&#x20;pedunculatus]]''. Тие можат да произведат токсични [[Цијанид|цијаногени гликозиди]] кои можат да бидат потенцијално токсични за [[Добиток|добитокот]], но исто така произведуваат [[Танин|танини]], кои се корисно соединение против надуеност на добитокот. Некои видови, како што е ''[[Lotus berthelotii|L. berthelotii]]'' од [[Канарски Острови|Канарските Острови]], се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lotus|Käringtandssläktet}} * {{Commons category|Lotus (Fabaceae)|''Lotus''}} * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Lotus.html ''Lotus'' species names] {{Taxonbar|from1=Q3645698}}{{Authority control}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Lotus (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] ckzjidkma6ecv4je3rcmhej8k4ia44m 5591288 5591286 2026-07-13T08:37:29Z Jtasevski123 69538 /* Видови */ 5591288 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox | image = LOTUS CORNICULATUS - FIGUEROLA - IB-377 (Lot corniculat).JPG | image_caption = ''[[Lotus corniculatus]]'' | display_parents = 2 | taxon = Lotus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Lotus corniculatus]]'' | type_species_authority = L. | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Помеѓу 70 и 150 | synonyms = {{hidden begin|title = Список}} * ''Andaca'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Benedictella'' <small>[[Maire]]</small> * ''Bonjeanea'' <small>[[Rchb.]]</small> * ''Dorycnium'' <small>[[Mill]].</small> * ''Flundula'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Heinekenia'' <small>[[Webb]] ex [[Christ]]</small> * ''Krokeria'' <small>[[Moench]]</small> * ''Lotea'' <small>[[Medik.]]</small> * ''Lotulus'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Miediega'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Mullaghera'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Ortholotus'' <small>[[Fourr.]]</small> * ''Pedrosia'' <small>[[Lowe]]</small> * ''Scandalida'' <small>[[Adans.]]</small> * ''Tetragonolobus'' <small>[[Scop.]]</small> {{hidden end}} | synonyms_ref = <ref name="Plants of the World Online" /> }}'''''Lotus —''''' [[Род (биологија)|род]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Во зависност од [[Таксономија|таксономскиот]] авторитет, се прифаќаат приближно помеѓу 70 и 150 видови, сите [[Мешунка|мешунки]]; американските видови претходно ставени во родот се пренесени во други родови. [[Вид (биологија)|Видовите]] ''Lotus'' се среќаваат во [[Источна полутопка|источната]] [[Источна полутопка|полутопка]] и се адаптирани на широк спектар на живеалишта. Водното растение познато како индискиот или светиот лотос ''[[Индиски лотос|Nelumbo nucifera]]'' е вид кој не е тесно поврзан со родот ''Lotus''. == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] тревести видови. [[Лист|Листовите]] најчесто се составени од пет ливчиња, поретко од три. Најдолниот пар ливчиња има изглед на [[Прилисник|прилисници]], кои можат да отпаднат, да бидат редуцирани во мали топчести образуванија или целосно да отсуствуваат. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во поголем број и групирани во главичести соцветија. [[Соцветие|Соцветијата]] обично се развиваат на долги дршки во пазувите на листовите, а во нивната основа се наоѓа приседнат лист со три ливчиња. Чашката е тесноѕвонеста и составена од пет запци. Венчето е жолто или розово. Барјачето е раширено, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг клуновиден врв. [[Прашник|Прашниците]] се десет, од кои девет се меѓусебно сраснати, а десеттиот е слободен (дијаделфни). [[Плод|Плодот]] е цилиндрична, надолжно испукната мешунка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1350-1351}}</ref> {{gallery|mode=packed |Lotus alpinus01.jpg|''[[Lotus alpinus]]'' |Lotus Berthelotii.jpg|''[[Lotus berthelotii]]'' |Lotus corniculatus- is it W IMG 6819.jpg|''[[Lotus corniculatus]]'' |Lotus maculatus.jpg|''[[Lotus maculatus|L.&nbsp;maculatus]]'' }} == Таксономија == Родот ''Lotus'' е таксономски сложен. Понекогаш бил поделен на [[Подрод (биологија)|подродови]] и сегрегирани родови, но без конзистентен консензус. Се вели дека [[Питер Х. Рејвен]] во 1971 година бил првиот што сугерирал дека видовите „Нов свет“ (американски) и „Стар свет“ (африкански и евроазиски) не припаѓаат на истиот род. Молекуларно филогенетска студија во 2000 година, заснована на нуклеарни рибозомални ITS секвенци, го потврдила ова гледиште. Западните видови се поделени помеѓу родовите ''[[Hosackia]]'' s.str., ''[[Ottleya]]'', ''[[Acmispon]]'' и ''[[Syrmatium]]''. Студија од 2006 година, првенствено поврзана со видовите Источен ''Lotus'' и оттука со ограничено земање примероци од американските родови, открила дека сите тие се [[Монофилија|монофилетски]]. Студијата, исто така, го поддржала гледиштето дека ''[[Dorycnium]]'' и ''[[Tetragonolobus]]'' не се разликуваат од ''Lotus'' на генеричко ниво. Повеќе видови биле додадени на резултатите од 2006 година во 2008 година, но не ги променија претходно донесените широки заклучоци. [[Клад|Кладовите]] биле идентификувани во рамките на ''Lotus'' s.str., од кои некои биле значително различни од деловите на кои бил поделен родот. Сепак, резолуцијата била нецелосна. Резултатите од анализата биле презентирани во однос на кладовите и [[Комплексен вид|комплексните видови]]. === Видови === Следните видови се препознаваат во родот ''Lotus'':<ref name="Plants of the World Online">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2022-07-17}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Lotus aduncus]]'' {{small|(Griseb.) Nyman }} *''[[Lotus aegaeus]]'' {{small|(Griseb.) Boiss. (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus alianus]]'' {{small|J.H.Kirkbr.}} *''[[Lotus alpinus]]'' {{small|(Ser.) Schleich. ex Ramond}} *''[[Lotus anfractuosus]]'' {{small|(Baker f.) Kramina & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus angustissimus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus arabicus]]'' {{small|Sol. ex L.}} *''[[Lotus arenarius]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus argyrodes]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus arinagensis]]'' {{small|Bramwell}} *''[[Lotus assakensis]]'' {{small|Coss. ex Brand}} *''[[Lotus australis]]'' {{small|Andrews}} – *''[[Lotus uliginosus]]''{{small|Schkuhr (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus axilliflorus]]'' {{small|(Hub.-Mor.) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus becquetii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus benoistii]]'' {{small|(Maire) Lassen}} *''[[Lotus berthelotii]]'' {{small|Masf.}} *''[[Lotus biflorus]]'' {{small|Desr.}} *''[[Lotus borbasii]]'' {{small|Ujhelyi}} *''[[Lotus broussonetii]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus brunneri]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus burttii]]'' {{small|Borsos}} *''[[Lotus callis-viridis]]'' {{small|Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus campylocladus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus carpetanus]]'' {{small|Lacaita}} *''[[Lotus castellanus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus chazaliei]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Lotus compactus]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus conimbricensis]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus conjugatus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus corniculatus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus creticus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus cruentus]]'' {{small|Court}} *''[[Lotus cytisoides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus × davyae]]'' {{small|Druce}} *''[[Lotus discolor]]'' {{small|E.Mey.}} *''[[Lotus divaricatus]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Lotus dorycnium]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus drepanocarpus]]'' {{small|Durieu}} *''[[Lotus dumetorum]]'' {{small|Webb ex R.P.Murray}} *''[[Lotus edulis]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus emeroides]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus eremiticus]]'' {{small|A.Santos}} *''[[Lotus eriophthalmus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus frondosus]]'' {{small|(Freyn) Kuprian.}} *''[[Lotus fulgurans]]'' {{small|(Porta) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus garcinii]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus gebelia]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus germanicus]]'' {{small|(Gremli) Peruzzi}} *''[[Lotus glacialis]]'' {{small|(Boiss.) Pau}} *''[[Lotus glareosus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus glaucus]]'' {{small|Aiton}} *''[[Lotus glinoides]]'' {{small|Delile}} *''[[Lotus goetzei]]'' {{small|Harms}} *''[[Lotus gomerythus]]'' {{small|A.Portero, J.Martín-Carbajal & R.Mesa}} *''[[Lotus graecus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus halophilus]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Lotus hebecarpus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus hebranicus]]'' {{small|Hochst. ex Brand}} *''[[Lotus herbaceus]]'' {{small|(Vill.) Jauzein}} *''[[Lotus hirsutus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus holosericeus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus jacobaeus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus japonicus]]'' {{small|(Regel) K.Larsen}} *''[[Lotus jolyi]]'' {{small|Batt.}} *''[[Lotus jordanii]]'' {{small|(Loret & Barrandon) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison}} *''[[Lotus krylovii]]'' {{small|Schischk. & Serg.}} *''[[Lotus kunkelii]]'' {{small|(Esteve) Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus lalambensis]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus lancerottensis]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus lanuginosus]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus laricus]]'' {{small|Rech.f., Aellen & Esfand.}} *''[[Lotus latidentatus]]'' {{small|Elenevsky}} *''[[Lotus lebrunii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus longisiliquosus]]'' {{small|R.Roem.}} *''[[Lotus lourdes-santiagoi]]'' {{small|Pina & Valdés}} *''[[Lotus loweanus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus macranthus]]'' {{small|Lowe}} *''[[Lotus maculatus]]'' {{small|Breitf.}} *''[[Lotus maritimus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus maroccanus]]'' {{small|Ball}} *''[[Lotus mascaensis]]'' {{small|Burchard}} *''[[Lotus × medioximus]]'' {{small|Husn.}} *''[[Lotus michauxianus]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus × minoricensis]]'' {{small|M.À.Conesa, Mus & Rosselló}} *''[[Lotus miyakojimae]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus mlanjeanus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus mollis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus namulensis]]'' {{small|Brand}} *''[[Lotus nubicus]]'' {{small|Hochst. ex Baker}} *''[[Lotus oliveirae]]'' {{small|A.Chev.}} *''[[Lotus ononopsis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus ornithopodioides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus palustris]]'' {{small|Willd.}} *''[[Lotus parviflorus]]'' {{small|Desf.}} – *''[[Lotus peczoricus]]'' {{small|Miniaev & Ulle}} *''[[Lotus pedunculatus]]'' {{small|Cav.}} – *''[[Lotus peregrinus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus polyphyllos]]'' {{small|E.D.Clarke}} *''[[Lotus pseudocreticus]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus purpureus]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus pyranthus]]'' {{small|P.Pérez}} *''[[Lotus quinatus]]'' {{small|(Forssk.) J.B.Gillett}} *''[[Lotus rechingeri]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus rectus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus requienii]]'' {{small|Mauri ex Sanguin.}} *''[[Lotus robsonii]]'' {{small|E.S.Martins & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus sanguineus]]'' {{small|(Vural) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus schoelleri]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus sessilifolius]]'' {{small|DC.}} *''[[Lotus simoneae]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus spartioides]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus spectabilis]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus stepposus]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus strictus]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Lotus subbiflorus]]'' {{small|Lag.}} *''[[Lotus subdigitatus]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus taitungensis]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Lotus tenellus]]'' {{small|(Lowe) Sandral, A.Santos & D.D.Sokoloff}} (вклучувајќи ''Lotus leptophyllus'' <small>(Lowe) K.Larsen</small>) *''[[Lotus tenuis]]'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} *''[[Lotus tetragonolobus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tetraphyllus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tibesticus]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus torulosus]]'' {{small|(Chiov.) Fiori}} *''[[Lotus × ucrainicus]]'' {{small|Klokov}} *''[[Lotus villicarpus]]'' {{small|Andr.}} *''[[Lotus weilleri]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus wildii]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus zemmouriensis]]'' {{small|C.Chatel., F.Andrieu & Dobignard}} {{Div col end}} === Видови сместени на друго место === {{div col|colwidth=20em}} *''Lotus aboriginus'' = ''[[Hosackia rosea]]'' *''Lotus argophyllus'' = ''[[Acmispon argophyllus]]'' *''Lotus argyraeus'' = ''[[Acmispon argyraeus]]'' *''Lotus benthamii'' = ''[[Acmispon cytisoides]]'' *''Lotus crassifolius'' = ''[[Hosackia crassifolia]]'' *''Lotus dendroideus'' = ''[[Acmispon dendroideus]]'' *''Lotus denticulatus'' = ''[[Acmispon denticulatus]]'' *''Lotus grandiflorus'' = ''[[Acmispon grandiflorus]]'' *''Lotus hamatus'' = ''[[Acmispon micranthus]]'' *''Lotus haydonii'' = ''[[Acmispon haydonii]]'' *''Lotus heermannii'' = ''[[Acmispon tomentosus]]'' var. ''glabriusculus'' *''Lotus humistratus'' = ''[[Acmispon brachycarpus]]'' *''Lotus incanus'' = ''[[Hosackia incana]]'' *''Lotus junceus'' = ''[[Acmispon junceus]]'' *''Lotus mearnsii'' = ''[[Acmispon mearnsii]]'' *''Lotus micranthus'' = ''[[Acmispon parviflorus]]'' *''Lotus nevadensis'' = ''[[Acmispon decumbens]]'' *''Lotus nuttallianus'' = ''[[Acmispon prostratus]]'' *''Lotus oblongifolius'' = ''[[Hosackia oblongifolia]]'' *''Lotus pinnatus'' = ''[[Hosackia pinnata]]'' *''Lotus procumbens'' = ''[[Acmispon procumbens]]'' *''Lotus rubriflorus'' = ''[[Acmispon rubriflorus]]'' *''Lotus salsuginosus'' = ''[[Acmispon maritimus]]'' *''Lotus stipularis'' = ''[[Hosackia stipularis]]'' *''Lotus wrightii'' = ''[[Ottleya wrightii]]'' {{Div col end}} == Распространетост и живеалиште == Родот содржи многу видови распространети на источната полутопка, вклучувајќи ги Африка, Европа, западна, јужна и источна Азија, како и Австралија и [[Нова Гвинеја]].<ref name="Plants of the World Online2">{{Наведена мрежна страница|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|accessdate=2022-07-17|work=Plants of the World Online|language=en}}</ref> Тие се прилагодени на широк спектар на живеалишта, од крајбрежни средини до големи надморски височини. === Екологија === Видовите ''Lotus'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[Пеперуги|''Lepidoptera'']]. ''L. corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во некои региони на [[Северна Америка]] и [[Австралија]]. == Употреба == Неколку видови се одгледуваат како [[Фуражни култури|фуражна култура]], вклучувајќи ги ''[[Lotus corniculatus|L. corniculatus]]'', ''[[Lotus glaber|L. glaber&#x20;]]'' и ''[[Lotus pedunculatus|L.&#x20;pedunculatus]]''. Тие можат да произведат токсични [[Цијанид|цијаногени гликозиди]] кои можат да бидат потенцијално токсични за [[Добиток|добитокот]], но исто така произведуваат [[Танин|танини]], кои се корисно соединение против надуеност на добитокот. Некои видови, како што е ''[[Lotus berthelotii|L. berthelotii]]'' од [[Канарски Острови|Канарските Острови]], се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lotus|Käringtandssläktet}} * {{Commons category|Lotus (Fabaceae)|''Lotus''}} * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Lotus.html ''Lotus'' species names] {{Taxonbar|from1=Q3645698}}{{Authority control}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Lotus (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] rnphd3zvx9gu4pf2bfed08745xcqbxk 5591289 5591288 2026-07-13T08:38:29Z Jtasevski123 69538 /* Видови */ 5591289 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox | image = LOTUS CORNICULATUS - FIGUEROLA - IB-377 (Lot corniculat).JPG | image_caption = ''[[Lotus corniculatus]]'' | display_parents = 2 | taxon = Lotus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Lotus corniculatus]]'' | type_species_authority = L. | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Помеѓу 70 и 150 | synonyms = {{hidden begin|title = Список}} * ''Andaca'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Benedictella'' <small>[[Maire]]</small> * ''Bonjeanea'' <small>[[Rchb.]]</small> * ''Dorycnium'' <small>[[Mill]].</small> * ''Flundula'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Heinekenia'' <small>[[Webb]] ex [[Christ]]</small> * ''Krokeria'' <small>[[Moench]]</small> * ''Lotea'' <small>[[Medik.]]</small> * ''Lotulus'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Miediega'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Mullaghera'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Ortholotus'' <small>[[Fourr.]]</small> * ''Pedrosia'' <small>[[Lowe]]</small> * ''Scandalida'' <small>[[Adans.]]</small> * ''Tetragonolobus'' <small>[[Scop.]]</small> {{hidden end}} | synonyms_ref = <ref name="Plants of the World Online" /> }}'''''Lotus —''''' [[Род (биологија)|род]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Во зависност од [[Таксономија|таксономскиот]] авторитет, се прифаќаат приближно помеѓу 70 и 150 видови, сите [[Мешунка|мешунки]]; американските видови претходно ставени во родот се пренесени во други родови. [[Вид (биологија)|Видовите]] ''Lotus'' се среќаваат во [[Источна полутопка|источната]] [[Источна полутопка|полутопка]] и се адаптирани на широк спектар на живеалишта. Водното растение познато како индискиот или светиот лотос ''[[Индиски лотос|Nelumbo nucifera]]'' е вид кој не е тесно поврзан со родот ''Lotus''. == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] тревести видови. [[Лист|Листовите]] најчесто се составени од пет ливчиња, поретко од три. Најдолниот пар ливчиња има изглед на [[Прилисник|прилисници]], кои можат да отпаднат, да бидат редуцирани во мали топчести образуванија или целосно да отсуствуваат. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во поголем број и групирани во главичести соцветија. [[Соцветие|Соцветијата]] обично се развиваат на долги дршки во пазувите на листовите, а во нивната основа се наоѓа приседнат лист со три ливчиња. Чашката е тесноѕвонеста и составена од пет запци. Венчето е жолто или розово. Барјачето е раширено, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг клуновиден врв. [[Прашник|Прашниците]] се десет, од кои девет се меѓусебно сраснати, а десеттиот е слободен (дијаделфни). [[Плод|Плодот]] е цилиндрична, надолжно испукната мешунка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1350-1351}}</ref> {{gallery|mode=packed |Lotus alpinus01.jpg|''[[Lotus alpinus]]'' |Lotus Berthelotii.jpg|''[[Lotus berthelotii]]'' |Lotus corniculatus- is it W IMG 6819.jpg|''[[Lotus corniculatus]]'' |Lotus maculatus.jpg|''[[Lotus maculatus|L.&nbsp;maculatus]]'' }} == Таксономија == Родот ''Lotus'' е таксономски сложен. Понекогаш бил поделен на [[Подрод (биологија)|подродови]] и сегрегирани родови, но без конзистентен консензус. Се вели дека [[Питер Х. Рејвен]] во 1971 година бил првиот што сугерирал дека видовите „Нов свет“ (американски) и „Стар свет“ (африкански и евроазиски) не припаѓаат на истиот род. Молекуларно филогенетска студија во 2000 година, заснована на нуклеарни рибозомални ITS секвенци, го потврдила ова гледиште. Западните видови се поделени помеѓу родовите ''[[Hosackia]]'' s.str., ''[[Ottleya]]'', ''[[Acmispon]]'' и ''[[Syrmatium]]''. Студија од 2006 година, првенствено поврзана со видовите Источен ''Lotus'' и оттука со ограничено земање примероци од американските родови, открила дека сите тие се [[Монофилија|монофилетски]]. Студијата, исто така, го поддржала гледиштето дека ''[[Dorycnium]]'' и ''[[Tetragonolobus]]'' не се разликуваат од ''Lotus'' на генеричко ниво. Повеќе видови биле додадени на резултатите од 2006 година во 2008 година, но не ги променија претходно донесените широки заклучоци. [[Клад|Кладовите]] биле идентификувани во рамките на ''Lotus'' s.str., од кои некои биле значително различни од деловите на кои бил поделен родот. Сепак, резолуцијата била нецелосна. Резултатите од анализата биле презентирани во однос на кладовите и [[Комплексен вид|комплексните видови]]. === Видови === Следните видови се препознаваат во родот ''Lotus'':<ref name="Plants of the World Online">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2022-07-17}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Lotus aduncus]]'' {{small|(Griseb.) Nyman }} *''[[Lotus aegaeus]]'' {{small|(Griseb.) Boiss. (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus alianus]]'' {{small|J.H.Kirkbr.}} *''[[Lotus alpinus]]'' {{small|(Ser.) Schleich. ex Ramond}} *''[[Lotus anfractuosus]]'' {{small|(Baker f.) Kramina & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus angustissimus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus arabicus]]'' {{small|Sol. ex L.}} *''[[Lotus arenarius]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus argyrodes]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus arinagensis]]'' {{small|Bramwell}} *''[[Lotus assakensis]]'' {{small|Coss. ex Brand}} *''[[Lotus australis]]'' {{small|Andrews}} – *''[[Lotus uliginosus]]''{{small| Schkuhr (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus axilliflorus]]'' {{small|(Hub.-Mor.) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus becquetii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus benoistii]]'' {{small|(Maire) Lassen}} *''[[Lotus berthelotii]]'' {{small|Masf.}} *''[[Lotus biflorus]]'' {{small|Desr.}} *''[[Lotus borbasii]]'' {{small|Ujhelyi}} *''[[Lotus broussonetii]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus brunneri]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus burttii]]'' {{small|Borsos}} *''[[Lotus callis-viridis]]'' {{small|Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus campylocladus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus carpetanus]]'' {{small|Lacaita}} *''[[Lotus castellanus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus chazaliei]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Lotus compactus]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus conimbricensis]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus conjugatus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus corniculatus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus creticus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus cruentus]]'' {{small|Court}} *''[[Lotus cytisoides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus × davyae]]'' {{small|Druce}} *''[[Lotus discolor]]'' {{small|E.Mey.}} *''[[Lotus divaricatus]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Lotus dorycnium]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus drepanocarpus]]'' {{small|Durieu}} *''[[Lotus dumetorum]]'' {{small|Webb ex R.P.Murray}} *''[[Lotus edulis]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus emeroides]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus eremiticus]]'' {{small|A.Santos}} *''[[Lotus eriophthalmus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus frondosus]]'' {{small|(Freyn) Kuprian.}} *''[[Lotus fulgurans]]'' {{small|(Porta) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus garcinii]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus gebelia]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus germanicus]]'' {{small|(Gremli) Peruzzi}} *''[[Lotus glacialis]]'' {{small|(Boiss.) Pau}} *''[[Lotus glareosus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus glaucus]]'' {{small|Aiton}} *''[[Lotus glinoides]]'' {{small|Delile}} *''[[Lotus goetzei]]'' {{small|Harms}} *''[[Lotus gomerythus]]'' {{small|A.Portero, J.Martín-Carbajal & R.Mesa}} *''[[Lotus graecus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus halophilus]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Lotus hebecarpus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus hebranicus]]'' {{small|Hochst. ex Brand}} *''[[Lotus herbaceus]]'' {{small|(Vill.) Jauzein}} *''[[Lotus hirsutus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus holosericeus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus jacobaeus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus japonicus]]'' {{small|(Regel) K.Larsen}} *''[[Lotus jolyi]]'' {{small|Batt.}} *''[[Lotus jordanii]]'' {{small|(Loret & Barrandon) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison}} *''[[Lotus krylovii]]'' {{small|Schischk. & Serg.}} *''[[Lotus kunkelii]]'' {{small|(Esteve) Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus lalambensis]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus lancerottensis]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus lanuginosus]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus laricus]]'' {{small|Rech.f., Aellen & Esfand.}} *''[[Lotus latidentatus]]'' {{small|Elenevsky}} *''[[Lotus lebrunii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus longisiliquosus]]'' {{small|R.Roem.}} *''[[Lotus lourdes-santiagoi]]'' {{small|Pina & Valdés}} *''[[Lotus loweanus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus macranthus]]'' {{small|Lowe}} *''[[Lotus maculatus]]'' {{small|Breitf.}} *''[[Lotus maritimus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus maroccanus]]'' {{small|Ball}} *''[[Lotus mascaensis]]'' {{small|Burchard}} *''[[Lotus × medioximus]]'' {{small|Husn.}} *''[[Lotus michauxianus]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus × minoricensis]]'' {{small|M.À.Conesa, Mus & Rosselló}} *''[[Lotus miyakojimae]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus mlanjeanus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus mollis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus namulensis]]'' {{small|Brand}} *''[[Lotus nubicus]]'' {{small|Hochst. ex Baker}} *''[[Lotus oliveirae]]'' {{small|A.Chev.}} *''[[Lotus ononopsis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus ornithopodioides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus palustris]]'' {{small|Willd.}} *''[[Lotus parviflorus]]'' {{small|Desf.}} – *''[[Lotus peczoricus]]'' {{small|Miniaev & Ulle}} *''[[Lotus pedunculatus]]'' {{small|Cav.}} – *''[[Lotus peregrinus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus polyphyllos]]'' {{small|E.D.Clarke}} *''[[Lotus pseudocreticus]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus purpureus]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus pyranthus]]'' {{small|P.Pérez}} *''[[Lotus quinatus]]'' {{small|(Forssk.) J.B.Gillett}} *''[[Lotus rechingeri]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus rectus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus requienii]]'' {{small|Mauri ex Sanguin.}} *''[[Lotus robsonii]]'' {{small|E.S.Martins & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus sanguineus]]'' {{small|(Vural) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus schoelleri]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus sessilifolius]]'' {{small|DC.}} *''[[Lotus simoneae]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus spartioides]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus spectabilis]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus stepposus]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus strictus]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Lotus subbiflorus]]'' {{small|Lag.}} *''[[Lotus subdigitatus]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus taitungensis]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Lotus tenellus]]'' {{small|(Lowe) Sandral, A.Santos & D.D.Sokoloff}} (вклучувајќи ''Lotus leptophyllus'' <small>(Lowe) K.Larsen</small>) *''[[Lotus tenuis]]'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} *''[[Lotus tetragonolobus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tetraphyllus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tibesticus]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus torulosus]]'' {{small|(Chiov.) Fiori}} *''[[Lotus × ucrainicus]]'' {{small|Klokov}} *''[[Lotus villicarpus]]'' {{small|Andr.}} *''[[Lotus weilleri]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus wildii]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus zemmouriensis]]'' {{small|C.Chatel., F.Andrieu & Dobignard}} {{Div col end}} === Видови сместени на друго место === {{div col|colwidth=20em}} *''Lotus aboriginus'' = ''[[Hosackia rosea]]'' *''Lotus argophyllus'' = ''[[Acmispon argophyllus]]'' *''Lotus argyraeus'' = ''[[Acmispon argyraeus]]'' *''Lotus benthamii'' = ''[[Acmispon cytisoides]]'' *''Lotus crassifolius'' = ''[[Hosackia crassifolia]]'' *''Lotus dendroideus'' = ''[[Acmispon dendroideus]]'' *''Lotus denticulatus'' = ''[[Acmispon denticulatus]]'' *''Lotus grandiflorus'' = ''[[Acmispon grandiflorus]]'' *''Lotus hamatus'' = ''[[Acmispon micranthus]]'' *''Lotus haydonii'' = ''[[Acmispon haydonii]]'' *''Lotus heermannii'' = ''[[Acmispon tomentosus]]'' var. ''glabriusculus'' *''Lotus humistratus'' = ''[[Acmispon brachycarpus]]'' *''Lotus incanus'' = ''[[Hosackia incana]]'' *''Lotus junceus'' = ''[[Acmispon junceus]]'' *''Lotus mearnsii'' = ''[[Acmispon mearnsii]]'' *''Lotus micranthus'' = ''[[Acmispon parviflorus]]'' *''Lotus nevadensis'' = ''[[Acmispon decumbens]]'' *''Lotus nuttallianus'' = ''[[Acmispon prostratus]]'' *''Lotus oblongifolius'' = ''[[Hosackia oblongifolia]]'' *''Lotus pinnatus'' = ''[[Hosackia pinnata]]'' *''Lotus procumbens'' = ''[[Acmispon procumbens]]'' *''Lotus rubriflorus'' = ''[[Acmispon rubriflorus]]'' *''Lotus salsuginosus'' = ''[[Acmispon maritimus]]'' *''Lotus stipularis'' = ''[[Hosackia stipularis]]'' *''Lotus wrightii'' = ''[[Ottleya wrightii]]'' {{Div col end}} == Распространетост и живеалиште == Родот содржи многу видови распространети на источната полутопка, вклучувајќи ги Африка, Европа, западна, јужна и источна Азија, како и Австралија и [[Нова Гвинеја]].<ref name="Plants of the World Online2">{{Наведена мрежна страница|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|accessdate=2022-07-17|work=Plants of the World Online|language=en}}</ref> Тие се прилагодени на широк спектар на живеалишта, од крајбрежни средини до големи надморски височини. === Екологија === Видовите ''Lotus'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[Пеперуги|''Lepidoptera'']]. ''L. corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во некои региони на [[Северна Америка]] и [[Австралија]]. == Употреба == Неколку видови се одгледуваат како [[Фуражни култури|фуражна култура]], вклучувајќи ги ''[[Lotus corniculatus|L. corniculatus]]'', ''[[Lotus glaber|L. glaber&#x20;]]'' и ''[[Lotus pedunculatus|L.&#x20;pedunculatus]]''. Тие можат да произведат токсични [[Цијанид|цијаногени гликозиди]] кои можат да бидат потенцијално токсични за [[Добиток|добитокот]], но исто така произведуваат [[Танин|танини]], кои се корисно соединение против надуеност на добитокот. Некои видови, како што е ''[[Lotus berthelotii|L. berthelotii]]'' од [[Канарски Острови|Канарските Острови]], се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lotus|Käringtandssläktet}} * {{Commons category|Lotus (Fabaceae)|''Lotus''}} * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Lotus.html ''Lotus'' species names] {{Taxonbar|from1=Q3645698}}{{Authority control}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Lotus (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] sbshk10mutkoo4v8xb01rsk2hqkrob0 5591426 5591289 2026-07-13T11:51:11Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Lotus (род)]] на [[Lotus]] 5591289 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox | image = LOTUS CORNICULATUS - FIGUEROLA - IB-377 (Lot corniculat).JPG | image_caption = ''[[Lotus corniculatus]]'' | display_parents = 2 | taxon = Lotus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Lotus corniculatus]]'' | type_species_authority = L. | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Помеѓу 70 и 150 | synonyms = {{hidden begin|title = Список}} * ''Andaca'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Benedictella'' <small>[[Maire]]</small> * ''Bonjeanea'' <small>[[Rchb.]]</small> * ''Dorycnium'' <small>[[Mill]].</small> * ''Flundula'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Heinekenia'' <small>[[Webb]] ex [[Christ]]</small> * ''Krokeria'' <small>[[Moench]]</small> * ''Lotea'' <small>[[Medik.]]</small> * ''Lotulus'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Miediega'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Mullaghera'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Ortholotus'' <small>[[Fourr.]]</small> * ''Pedrosia'' <small>[[Lowe]]</small> * ''Scandalida'' <small>[[Adans.]]</small> * ''Tetragonolobus'' <small>[[Scop.]]</small> {{hidden end}} | synonyms_ref = <ref name="Plants of the World Online" /> }}'''''Lotus —''''' [[Род (биологија)|род]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Во зависност од [[Таксономија|таксономскиот]] авторитет, се прифаќаат приближно помеѓу 70 и 150 видови, сите [[Мешунка|мешунки]]; американските видови претходно ставени во родот се пренесени во други родови. [[Вид (биологија)|Видовите]] ''Lotus'' се среќаваат во [[Источна полутопка|источната]] [[Источна полутопка|полутопка]] и се адаптирани на широк спектар на живеалишта. Водното растение познато како индискиот или светиот лотос ''[[Индиски лотос|Nelumbo nucifera]]'' е вид кој не е тесно поврзан со родот ''Lotus''. == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] тревести видови. [[Лист|Листовите]] најчесто се составени од пет ливчиња, поретко од три. Најдолниот пар ливчиња има изглед на [[Прилисник|прилисници]], кои можат да отпаднат, да бидат редуцирани во мали топчести образуванија или целосно да отсуствуваат. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во поголем број и групирани во главичести соцветија. [[Соцветие|Соцветијата]] обично се развиваат на долги дршки во пазувите на листовите, а во нивната основа се наоѓа приседнат лист со три ливчиња. Чашката е тесноѕвонеста и составена од пет запци. Венчето е жолто или розово. Барјачето е раширено, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг клуновиден врв. [[Прашник|Прашниците]] се десет, од кои девет се меѓусебно сраснати, а десеттиот е слободен (дијаделфни). [[Плод|Плодот]] е цилиндрична, надолжно испукната мешунка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1350-1351}}</ref> {{gallery|mode=packed |Lotus alpinus01.jpg|''[[Lotus alpinus]]'' |Lotus Berthelotii.jpg|''[[Lotus berthelotii]]'' |Lotus corniculatus- is it W IMG 6819.jpg|''[[Lotus corniculatus]]'' |Lotus maculatus.jpg|''[[Lotus maculatus|L.&nbsp;maculatus]]'' }} == Таксономија == Родот ''Lotus'' е таксономски сложен. Понекогаш бил поделен на [[Подрод (биологија)|подродови]] и сегрегирани родови, но без конзистентен консензус. Се вели дека [[Питер Х. Рејвен]] во 1971 година бил првиот што сугерирал дека видовите „Нов свет“ (американски) и „Стар свет“ (африкански и евроазиски) не припаѓаат на истиот род. Молекуларно филогенетска студија во 2000 година, заснована на нуклеарни рибозомални ITS секвенци, го потврдила ова гледиште. Западните видови се поделени помеѓу родовите ''[[Hosackia]]'' s.str., ''[[Ottleya]]'', ''[[Acmispon]]'' и ''[[Syrmatium]]''. Студија од 2006 година, првенствено поврзана со видовите Источен ''Lotus'' и оттука со ограничено земање примероци од американските родови, открила дека сите тие се [[Монофилија|монофилетски]]. Студијата, исто така, го поддржала гледиштето дека ''[[Dorycnium]]'' и ''[[Tetragonolobus]]'' не се разликуваат од ''Lotus'' на генеричко ниво. Повеќе видови биле додадени на резултатите од 2006 година во 2008 година, но не ги променија претходно донесените широки заклучоци. [[Клад|Кладовите]] биле идентификувани во рамките на ''Lotus'' s.str., од кои некои биле значително различни од деловите на кои бил поделен родот. Сепак, резолуцијата била нецелосна. Резултатите од анализата биле презентирани во однос на кладовите и [[Комплексен вид|комплексните видови]]. === Видови === Следните видови се препознаваат во родот ''Lotus'':<ref name="Plants of the World Online">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2022-07-17}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Lotus aduncus]]'' {{small|(Griseb.) Nyman }} *''[[Lotus aegaeus]]'' {{small|(Griseb.) Boiss. (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus alianus]]'' {{small|J.H.Kirkbr.}} *''[[Lotus alpinus]]'' {{small|(Ser.) Schleich. ex Ramond}} *''[[Lotus anfractuosus]]'' {{small|(Baker f.) Kramina & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus angustissimus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus arabicus]]'' {{small|Sol. ex L.}} *''[[Lotus arenarius]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus argyrodes]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus arinagensis]]'' {{small|Bramwell}} *''[[Lotus assakensis]]'' {{small|Coss. ex Brand}} *''[[Lotus australis]]'' {{small|Andrews}} – *''[[Lotus uliginosus]]''{{small| Schkuhr (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus axilliflorus]]'' {{small|(Hub.-Mor.) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus becquetii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus benoistii]]'' {{small|(Maire) Lassen}} *''[[Lotus berthelotii]]'' {{small|Masf.}} *''[[Lotus biflorus]]'' {{small|Desr.}} *''[[Lotus borbasii]]'' {{small|Ujhelyi}} *''[[Lotus broussonetii]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus brunneri]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus burttii]]'' {{small|Borsos}} *''[[Lotus callis-viridis]]'' {{small|Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus campylocladus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus carpetanus]]'' {{small|Lacaita}} *''[[Lotus castellanus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus chazaliei]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Lotus compactus]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus conimbricensis]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus conjugatus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus corniculatus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus creticus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus cruentus]]'' {{small|Court}} *''[[Lotus cytisoides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus × davyae]]'' {{small|Druce}} *''[[Lotus discolor]]'' {{small|E.Mey.}} *''[[Lotus divaricatus]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Lotus dorycnium]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus drepanocarpus]]'' {{small|Durieu}} *''[[Lotus dumetorum]]'' {{small|Webb ex R.P.Murray}} *''[[Lotus edulis]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus emeroides]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus eremiticus]]'' {{small|A.Santos}} *''[[Lotus eriophthalmus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus frondosus]]'' {{small|(Freyn) Kuprian.}} *''[[Lotus fulgurans]]'' {{small|(Porta) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus garcinii]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus gebelia]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus germanicus]]'' {{small|(Gremli) Peruzzi}} *''[[Lotus glacialis]]'' {{small|(Boiss.) Pau}} *''[[Lotus glareosus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus glaucus]]'' {{small|Aiton}} *''[[Lotus glinoides]]'' {{small|Delile}} *''[[Lotus goetzei]]'' {{small|Harms}} *''[[Lotus gomerythus]]'' {{small|A.Portero, J.Martín-Carbajal & R.Mesa}} *''[[Lotus graecus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus halophilus]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Lotus hebecarpus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus hebranicus]]'' {{small|Hochst. ex Brand}} *''[[Lotus herbaceus]]'' {{small|(Vill.) Jauzein}} *''[[Lotus hirsutus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus holosericeus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus jacobaeus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus japonicus]]'' {{small|(Regel) K.Larsen}} *''[[Lotus jolyi]]'' {{small|Batt.}} *''[[Lotus jordanii]]'' {{small|(Loret & Barrandon) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison}} *''[[Lotus krylovii]]'' {{small|Schischk. & Serg.}} *''[[Lotus kunkelii]]'' {{small|(Esteve) Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus lalambensis]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus lancerottensis]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus lanuginosus]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus laricus]]'' {{small|Rech.f., Aellen & Esfand.}} *''[[Lotus latidentatus]]'' {{small|Elenevsky}} *''[[Lotus lebrunii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus longisiliquosus]]'' {{small|R.Roem.}} *''[[Lotus lourdes-santiagoi]]'' {{small|Pina & Valdés}} *''[[Lotus loweanus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus macranthus]]'' {{small|Lowe}} *''[[Lotus maculatus]]'' {{small|Breitf.}} *''[[Lotus maritimus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus maroccanus]]'' {{small|Ball}} *''[[Lotus mascaensis]]'' {{small|Burchard}} *''[[Lotus × medioximus]]'' {{small|Husn.}} *''[[Lotus michauxianus]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus × minoricensis]]'' {{small|M.À.Conesa, Mus & Rosselló}} *''[[Lotus miyakojimae]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus mlanjeanus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus mollis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus namulensis]]'' {{small|Brand}} *''[[Lotus nubicus]]'' {{small|Hochst. ex Baker}} *''[[Lotus oliveirae]]'' {{small|A.Chev.}} *''[[Lotus ononopsis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus ornithopodioides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus palustris]]'' {{small|Willd.}} *''[[Lotus parviflorus]]'' {{small|Desf.}} – *''[[Lotus peczoricus]]'' {{small|Miniaev & Ulle}} *''[[Lotus pedunculatus]]'' {{small|Cav.}} – *''[[Lotus peregrinus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus polyphyllos]]'' {{small|E.D.Clarke}} *''[[Lotus pseudocreticus]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus purpureus]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus pyranthus]]'' {{small|P.Pérez}} *''[[Lotus quinatus]]'' {{small|(Forssk.) J.B.Gillett}} *''[[Lotus rechingeri]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus rectus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus requienii]]'' {{small|Mauri ex Sanguin.}} *''[[Lotus robsonii]]'' {{small|E.S.Martins & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus sanguineus]]'' {{small|(Vural) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus schoelleri]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus sessilifolius]]'' {{small|DC.}} *''[[Lotus simoneae]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus spartioides]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus spectabilis]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus stepposus]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus strictus]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Lotus subbiflorus]]'' {{small|Lag.}} *''[[Lotus subdigitatus]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus taitungensis]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Lotus tenellus]]'' {{small|(Lowe) Sandral, A.Santos & D.D.Sokoloff}} (вклучувајќи ''Lotus leptophyllus'' <small>(Lowe) K.Larsen</small>) *''[[Lotus tenuis]]'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} *''[[Lotus tetragonolobus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tetraphyllus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tibesticus]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus torulosus]]'' {{small|(Chiov.) Fiori}} *''[[Lotus × ucrainicus]]'' {{small|Klokov}} *''[[Lotus villicarpus]]'' {{small|Andr.}} *''[[Lotus weilleri]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus wildii]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus zemmouriensis]]'' {{small|C.Chatel., F.Andrieu & Dobignard}} {{Div col end}} === Видови сместени на друго место === {{div col|colwidth=20em}} *''Lotus aboriginus'' = ''[[Hosackia rosea]]'' *''Lotus argophyllus'' = ''[[Acmispon argophyllus]]'' *''Lotus argyraeus'' = ''[[Acmispon argyraeus]]'' *''Lotus benthamii'' = ''[[Acmispon cytisoides]]'' *''Lotus crassifolius'' = ''[[Hosackia crassifolia]]'' *''Lotus dendroideus'' = ''[[Acmispon dendroideus]]'' *''Lotus denticulatus'' = ''[[Acmispon denticulatus]]'' *''Lotus grandiflorus'' = ''[[Acmispon grandiflorus]]'' *''Lotus hamatus'' = ''[[Acmispon micranthus]]'' *''Lotus haydonii'' = ''[[Acmispon haydonii]]'' *''Lotus heermannii'' = ''[[Acmispon tomentosus]]'' var. ''glabriusculus'' *''Lotus humistratus'' = ''[[Acmispon brachycarpus]]'' *''Lotus incanus'' = ''[[Hosackia incana]]'' *''Lotus junceus'' = ''[[Acmispon junceus]]'' *''Lotus mearnsii'' = ''[[Acmispon mearnsii]]'' *''Lotus micranthus'' = ''[[Acmispon parviflorus]]'' *''Lotus nevadensis'' = ''[[Acmispon decumbens]]'' *''Lotus nuttallianus'' = ''[[Acmispon prostratus]]'' *''Lotus oblongifolius'' = ''[[Hosackia oblongifolia]]'' *''Lotus pinnatus'' = ''[[Hosackia pinnata]]'' *''Lotus procumbens'' = ''[[Acmispon procumbens]]'' *''Lotus rubriflorus'' = ''[[Acmispon rubriflorus]]'' *''Lotus salsuginosus'' = ''[[Acmispon maritimus]]'' *''Lotus stipularis'' = ''[[Hosackia stipularis]]'' *''Lotus wrightii'' = ''[[Ottleya wrightii]]'' {{Div col end}} == Распространетост и живеалиште == Родот содржи многу видови распространети на источната полутопка, вклучувајќи ги Африка, Европа, западна, јужна и источна Азија, како и Австралија и [[Нова Гвинеја]].<ref name="Plants of the World Online2">{{Наведена мрежна страница|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|accessdate=2022-07-17|work=Plants of the World Online|language=en}}</ref> Тие се прилагодени на широк спектар на живеалишта, од крајбрежни средини до големи надморски височини. === Екологија === Видовите ''Lotus'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[Пеперуги|''Lepidoptera'']]. ''L. corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во некои региони на [[Северна Америка]] и [[Австралија]]. == Употреба == Неколку видови се одгледуваат како [[Фуражни култури|фуражна култура]], вклучувајќи ги ''[[Lotus corniculatus|L. corniculatus]]'', ''[[Lotus glaber|L. glaber&#x20;]]'' и ''[[Lotus pedunculatus|L.&#x20;pedunculatus]]''. Тие можат да произведат токсични [[Цијанид|цијаногени гликозиди]] кои можат да бидат потенцијално токсични за [[Добиток|добитокот]], но исто така произведуваат [[Танин|танини]], кои се корисно соединение против надуеност на добитокот. Некои видови, како што е ''[[Lotus berthelotii|L. berthelotii]]'' од [[Канарски Острови|Канарските Острови]], се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lotus|Käringtandssläktet}} * {{Commons category|Lotus (Fabaceae)|''Lotus''}} * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Lotus.html ''Lotus'' species names] {{Taxonbar|from1=Q3645698}}{{Authority control}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Lotus (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] sbshk10mutkoo4v8xb01rsk2hqkrob0 5591430 5591426 2026-07-13T11:51:30Z Виолетова 1975 отстранета [[Категорија:Lotus (род)]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591430 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox | image = LOTUS CORNICULATUS - FIGUEROLA - IB-377 (Lot corniculat).JPG | image_caption = ''[[Lotus corniculatus]]'' | display_parents = 2 | taxon = Lotus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Lotus corniculatus]]'' | type_species_authority = L. | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Помеѓу 70 и 150 | synonyms = {{hidden begin|title = Список}} * ''Andaca'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Benedictella'' <small>[[Maire]]</small> * ''Bonjeanea'' <small>[[Rchb.]]</small> * ''Dorycnium'' <small>[[Mill]].</small> * ''Flundula'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Heinekenia'' <small>[[Webb]] ex [[Christ]]</small> * ''Krokeria'' <small>[[Moench]]</small> * ''Lotea'' <small>[[Medik.]]</small> * ''Lotulus'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Miediega'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Mullaghera'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Ortholotus'' <small>[[Fourr.]]</small> * ''Pedrosia'' <small>[[Lowe]]</small> * ''Scandalida'' <small>[[Adans.]]</small> * ''Tetragonolobus'' <small>[[Scop.]]</small> {{hidden end}} | synonyms_ref = <ref name="Plants of the World Online" /> }}'''''Lotus —''''' [[Род (биологија)|род]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Во зависност од [[Таксономија|таксономскиот]] авторитет, се прифаќаат приближно помеѓу 70 и 150 видови, сите [[Мешунка|мешунки]]; американските видови претходно ставени во родот се пренесени во други родови. [[Вид (биологија)|Видовите]] ''Lotus'' се среќаваат во [[Источна полутопка|источната]] [[Источна полутопка|полутопка]] и се адаптирани на широк спектар на живеалишта. Водното растение познато како индискиот или светиот лотос ''[[Индиски лотос|Nelumbo nucifera]]'' е вид кој не е тесно поврзан со родот ''Lotus''. == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] тревести видови. [[Лист|Листовите]] најчесто се составени од пет ливчиња, поретко од три. Најдолниот пар ливчиња има изглед на [[Прилисник|прилисници]], кои можат да отпаднат, да бидат редуцирани во мали топчести образуванија или целосно да отсуствуваат. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во поголем број и групирани во главичести соцветија. [[Соцветие|Соцветијата]] обично се развиваат на долги дршки во пазувите на листовите, а во нивната основа се наоѓа приседнат лист со три ливчиња. Чашката е тесноѕвонеста и составена од пет запци. Венчето е жолто или розово. Барјачето е раширено, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг клуновиден врв. [[Прашник|Прашниците]] се десет, од кои девет се меѓусебно сраснати, а десеттиот е слободен (дијаделфни). [[Плод|Плодот]] е цилиндрична, надолжно испукната мешунка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1350-1351}}</ref> {{gallery|mode=packed |Lotus alpinus01.jpg|''[[Lotus alpinus]]'' |Lotus Berthelotii.jpg|''[[Lotus berthelotii]]'' |Lotus corniculatus- is it W IMG 6819.jpg|''[[Lotus corniculatus]]'' |Lotus maculatus.jpg|''[[Lotus maculatus|L.&nbsp;maculatus]]'' }} == Таксономија == Родот ''Lotus'' е таксономски сложен. Понекогаш бил поделен на [[Подрод (биологија)|подродови]] и сегрегирани родови, но без конзистентен консензус. Се вели дека [[Питер Х. Рејвен]] во 1971 година бил првиот што сугерирал дека видовите „Нов свет“ (американски) и „Стар свет“ (африкански и евроазиски) не припаѓаат на истиот род. Молекуларно филогенетска студија во 2000 година, заснована на нуклеарни рибозомални ITS секвенци, го потврдила ова гледиште. Западните видови се поделени помеѓу родовите ''[[Hosackia]]'' s.str., ''[[Ottleya]]'', ''[[Acmispon]]'' и ''[[Syrmatium]]''. Студија од 2006 година, првенствено поврзана со видовите Источен ''Lotus'' и оттука со ограничено земање примероци од американските родови, открила дека сите тие се [[Монофилија|монофилетски]]. Студијата, исто така, го поддржала гледиштето дека ''[[Dorycnium]]'' и ''[[Tetragonolobus]]'' не се разликуваат од ''Lotus'' на генеричко ниво. Повеќе видови биле додадени на резултатите од 2006 година во 2008 година, но не ги променија претходно донесените широки заклучоци. [[Клад|Кладовите]] биле идентификувани во рамките на ''Lotus'' s.str., од кои некои биле значително различни од деловите на кои бил поделен родот. Сепак, резолуцијата била нецелосна. Резултатите од анализата биле презентирани во однос на кладовите и [[Комплексен вид|комплексните видови]]. === Видови === Следните видови се препознаваат во родот ''Lotus'':<ref name="Plants of the World Online">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2022-07-17}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Lotus aduncus]]'' {{small|(Griseb.) Nyman }} *''[[Lotus aegaeus]]'' {{small|(Griseb.) Boiss. (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus alianus]]'' {{small|J.H.Kirkbr.}} *''[[Lotus alpinus]]'' {{small|(Ser.) Schleich. ex Ramond}} *''[[Lotus anfractuosus]]'' {{small|(Baker f.) Kramina & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus angustissimus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus arabicus]]'' {{small|Sol. ex L.}} *''[[Lotus arenarius]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus argyrodes]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus arinagensis]]'' {{small|Bramwell}} *''[[Lotus assakensis]]'' {{small|Coss. ex Brand}} *''[[Lotus australis]]'' {{small|Andrews}} – *''[[Lotus uliginosus]]''{{small| Schkuhr (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus axilliflorus]]'' {{small|(Hub.-Mor.) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus becquetii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus benoistii]]'' {{small|(Maire) Lassen}} *''[[Lotus berthelotii]]'' {{small|Masf.}} *''[[Lotus biflorus]]'' {{small|Desr.}} *''[[Lotus borbasii]]'' {{small|Ujhelyi}} *''[[Lotus broussonetii]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus brunneri]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus burttii]]'' {{small|Borsos}} *''[[Lotus callis-viridis]]'' {{small|Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus campylocladus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus carpetanus]]'' {{small|Lacaita}} *''[[Lotus castellanus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus chazaliei]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Lotus compactus]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus conimbricensis]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus conjugatus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus corniculatus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus creticus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus cruentus]]'' {{small|Court}} *''[[Lotus cytisoides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus × davyae]]'' {{small|Druce}} *''[[Lotus discolor]]'' {{small|E.Mey.}} *''[[Lotus divaricatus]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Lotus dorycnium]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus drepanocarpus]]'' {{small|Durieu}} *''[[Lotus dumetorum]]'' {{small|Webb ex R.P.Murray}} *''[[Lotus edulis]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus emeroides]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus eremiticus]]'' {{small|A.Santos}} *''[[Lotus eriophthalmus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus frondosus]]'' {{small|(Freyn) Kuprian.}} *''[[Lotus fulgurans]]'' {{small|(Porta) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus garcinii]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus gebelia]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus germanicus]]'' {{small|(Gremli) Peruzzi}} *''[[Lotus glacialis]]'' {{small|(Boiss.) Pau}} *''[[Lotus glareosus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus glaucus]]'' {{small|Aiton}} *''[[Lotus glinoides]]'' {{small|Delile}} *''[[Lotus goetzei]]'' {{small|Harms}} *''[[Lotus gomerythus]]'' {{small|A.Portero, J.Martín-Carbajal & R.Mesa}} *''[[Lotus graecus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus halophilus]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Lotus hebecarpus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus hebranicus]]'' {{small|Hochst. ex Brand}} *''[[Lotus herbaceus]]'' {{small|(Vill.) Jauzein}} *''[[Lotus hirsutus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus holosericeus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus jacobaeus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus japonicus]]'' {{small|(Regel) K.Larsen}} *''[[Lotus jolyi]]'' {{small|Batt.}} *''[[Lotus jordanii]]'' {{small|(Loret & Barrandon) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison}} *''[[Lotus krylovii]]'' {{small|Schischk. & Serg.}} *''[[Lotus kunkelii]]'' {{small|(Esteve) Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus lalambensis]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus lancerottensis]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus lanuginosus]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus laricus]]'' {{small|Rech.f., Aellen & Esfand.}} *''[[Lotus latidentatus]]'' {{small|Elenevsky}} *''[[Lotus lebrunii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus longisiliquosus]]'' {{small|R.Roem.}} *''[[Lotus lourdes-santiagoi]]'' {{small|Pina & Valdés}} *''[[Lotus loweanus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus macranthus]]'' {{small|Lowe}} *''[[Lotus maculatus]]'' {{small|Breitf.}} *''[[Lotus maritimus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus maroccanus]]'' {{small|Ball}} *''[[Lotus mascaensis]]'' {{small|Burchard}} *''[[Lotus × medioximus]]'' {{small|Husn.}} *''[[Lotus michauxianus]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus × minoricensis]]'' {{small|M.À.Conesa, Mus & Rosselló}} *''[[Lotus miyakojimae]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus mlanjeanus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus mollis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus namulensis]]'' {{small|Brand}} *''[[Lotus nubicus]]'' {{small|Hochst. ex Baker}} *''[[Lotus oliveirae]]'' {{small|A.Chev.}} *''[[Lotus ononopsis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus ornithopodioides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus palustris]]'' {{small|Willd.}} *''[[Lotus parviflorus]]'' {{small|Desf.}} – *''[[Lotus peczoricus]]'' {{small|Miniaev & Ulle}} *''[[Lotus pedunculatus]]'' {{small|Cav.}} – *''[[Lotus peregrinus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus polyphyllos]]'' {{small|E.D.Clarke}} *''[[Lotus pseudocreticus]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus purpureus]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus pyranthus]]'' {{small|P.Pérez}} *''[[Lotus quinatus]]'' {{small|(Forssk.) J.B.Gillett}} *''[[Lotus rechingeri]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus rectus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus requienii]]'' {{small|Mauri ex Sanguin.}} *''[[Lotus robsonii]]'' {{small|E.S.Martins & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus sanguineus]]'' {{small|(Vural) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus schoelleri]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus sessilifolius]]'' {{small|DC.}} *''[[Lotus simoneae]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus spartioides]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus spectabilis]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus stepposus]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus strictus]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Lotus subbiflorus]]'' {{small|Lag.}} *''[[Lotus subdigitatus]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus taitungensis]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Lotus tenellus]]'' {{small|(Lowe) Sandral, A.Santos & D.D.Sokoloff}} (вклучувајќи ''Lotus leptophyllus'' <small>(Lowe) K.Larsen</small>) *''[[Lotus tenuis]]'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} *''[[Lotus tetragonolobus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tetraphyllus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tibesticus]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus torulosus]]'' {{small|(Chiov.) Fiori}} *''[[Lotus × ucrainicus]]'' {{small|Klokov}} *''[[Lotus villicarpus]]'' {{small|Andr.}} *''[[Lotus weilleri]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus wildii]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus zemmouriensis]]'' {{small|C.Chatel., F.Andrieu & Dobignard}} {{Div col end}} === Видови сместени на друго место === {{div col|colwidth=20em}} *''Lotus aboriginus'' = ''[[Hosackia rosea]]'' *''Lotus argophyllus'' = ''[[Acmispon argophyllus]]'' *''Lotus argyraeus'' = ''[[Acmispon argyraeus]]'' *''Lotus benthamii'' = ''[[Acmispon cytisoides]]'' *''Lotus crassifolius'' = ''[[Hosackia crassifolia]]'' *''Lotus dendroideus'' = ''[[Acmispon dendroideus]]'' *''Lotus denticulatus'' = ''[[Acmispon denticulatus]]'' *''Lotus grandiflorus'' = ''[[Acmispon grandiflorus]]'' *''Lotus hamatus'' = ''[[Acmispon micranthus]]'' *''Lotus haydonii'' = ''[[Acmispon haydonii]]'' *''Lotus heermannii'' = ''[[Acmispon tomentosus]]'' var. ''glabriusculus'' *''Lotus humistratus'' = ''[[Acmispon brachycarpus]]'' *''Lotus incanus'' = ''[[Hosackia incana]]'' *''Lotus junceus'' = ''[[Acmispon junceus]]'' *''Lotus mearnsii'' = ''[[Acmispon mearnsii]]'' *''Lotus micranthus'' = ''[[Acmispon parviflorus]]'' *''Lotus nevadensis'' = ''[[Acmispon decumbens]]'' *''Lotus nuttallianus'' = ''[[Acmispon prostratus]]'' *''Lotus oblongifolius'' = ''[[Hosackia oblongifolia]]'' *''Lotus pinnatus'' = ''[[Hosackia pinnata]]'' *''Lotus procumbens'' = ''[[Acmispon procumbens]]'' *''Lotus rubriflorus'' = ''[[Acmispon rubriflorus]]'' *''Lotus salsuginosus'' = ''[[Acmispon maritimus]]'' *''Lotus stipularis'' = ''[[Hosackia stipularis]]'' *''Lotus wrightii'' = ''[[Ottleya wrightii]]'' {{Div col end}} == Распространетост и живеалиште == Родот содржи многу видови распространети на источната полутопка, вклучувајќи ги Африка, Европа, западна, јужна и источна Азија, како и Австралија и [[Нова Гвинеја]].<ref name="Plants of the World Online2">{{Наведена мрежна страница|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|accessdate=2022-07-17|work=Plants of the World Online|language=en}}</ref> Тие се прилагодени на широк спектар на живеалишта, од крајбрежни средини до големи надморски височини. === Екологија === Видовите ''Lotus'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[Пеперуги|''Lepidoptera'']]. ''L. corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во некои региони на [[Северна Америка]] и [[Австралија]]. == Употреба == Неколку видови се одгледуваат како [[Фуражни култури|фуражна култура]], вклучувајќи ги ''[[Lotus corniculatus|L. corniculatus]]'', ''[[Lotus glaber|L. glaber&#x20;]]'' и ''[[Lotus pedunculatus|L.&#x20;pedunculatus]]''. Тие можат да произведат токсични [[Цијанид|цијаногени гликозиди]] кои можат да бидат потенцијално токсични за [[Добиток|добитокот]], но исто така произведуваат [[Танин|танини]], кои се корисно соединение против надуеност на добитокот. Некои видови, како што е ''[[Lotus berthelotii|L. berthelotii]]'' од [[Канарски Острови|Канарските Острови]], се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lotus|Käringtandssläktet}} * {{Commons category|Lotus (Fabaceae)|''Lotus''}} * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Lotus.html ''Lotus'' species names] {{Taxonbar|from1=Q3645698}}{{Authority control}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] 3gdqnhftj7rgmd30e5r94md9x0jl49n 5591432 5591430 2026-07-13T11:52:08Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Лотоси]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5591432 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{speciesbox | image = LOTUS CORNICULATUS - FIGUEROLA - IB-377 (Lot corniculat).JPG | image_caption = ''[[Lotus corniculatus]]'' | display_parents = 2 | taxon = Lotus | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Lotus corniculatus]]'' | type_species_authority = L. | subdivision_ranks = Видови | subdivision = Помеѓу 70 и 150 | synonyms = {{hidden begin|title = Список}} * ''Andaca'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Benedictella'' <small>[[Maire]]</small> * ''Bonjeanea'' <small>[[Rchb.]]</small> * ''Dorycnium'' <small>[[Mill]].</small> * ''Flundula'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Heinekenia'' <small>[[Webb]] ex [[Christ]]</small> * ''Krokeria'' <small>[[Moench]]</small> * ''Lotea'' <small>[[Medik.]]</small> * ''Lotulus'' <small>[[Raf.]]</small> * ''Miediega'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Mullaghera'' <small>[[Bubani]]</small> * ''Ortholotus'' <small>[[Fourr.]]</small> * ''Pedrosia'' <small>[[Lowe]]</small> * ''Scandalida'' <small>[[Adans.]]</small> * ''Tetragonolobus'' <small>[[Scop.]]</small> {{hidden end}} | synonyms_ref = <ref name="Plants of the World Online" /> }}'''''Lotus —''''' [[Род (биологија)|род]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Во зависност од [[Таксономија|таксономскиот]] авторитет, се прифаќаат приближно помеѓу 70 и 150 видови, сите [[Мешунка|мешунки]]; американските видови претходно ставени во родот се пренесени во други родови. [[Вид (биологија)|Видовите]] ''Lotus'' се среќаваат во [[Источна полутопка|источната]] [[Источна полутопка|полутопка]] и се адаптирани на широк спектар на живеалишта. Водното растение познато како индискиот или светиот лотос ''[[Индиски лотос|Nelumbo nucifera]]'' е вид кој не е тесно поврзан со родот ''Lotus''. == Опис == Растенијата се [[Едногодишно растение|едногодишни]] или [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] тревести видови. [[Лист|Листовите]] најчесто се составени од пет ливчиња, поретко од три. Најдолниот пар ливчиња има изглед на [[Прилисник|прилисници]], кои можат да отпаднат, да бидат редуцирани во мали топчести образуванија или целосно да отсуствуваат. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во поголем број и групирани во главичести соцветија. [[Соцветие|Соцветијата]] обично се развиваат на долги дршки во пазувите на листовите, а во нивната основа се наоѓа приседнат лист со три ливчиња. Чашката е тесноѕвонеста и составена од пет запци. Венчето е жолто или розово. Барјачето е раширено, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг клуновиден врв. [[Прашник|Прашниците]] се десет, од кои девет се меѓусебно сраснати, а десеттиот е слободен (дијаделфни). [[Плод|Плодот]] е цилиндрична, надолжно испукната мешунка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1350-1351}}</ref> {{gallery|mode=packed |Lotus alpinus01.jpg|''[[Lotus alpinus]]'' |Lotus Berthelotii.jpg|''[[Lotus berthelotii]]'' |Lotus corniculatus- is it W IMG 6819.jpg|''[[Lotus corniculatus]]'' |Lotus maculatus.jpg|''[[Lotus maculatus|L.&nbsp;maculatus]]'' }} == Таксономија == Родот ''Lotus'' е таксономски сложен. Понекогаш бил поделен на [[Подрод (биологија)|подродови]] и сегрегирани родови, но без конзистентен консензус. Се вели дека [[Питер Х. Рејвен]] во 1971 година бил првиот што сугерирал дека видовите „Нов свет“ (американски) и „Стар свет“ (африкански и евроазиски) не припаѓаат на истиот род. Молекуларно филогенетска студија во 2000 година, заснована на нуклеарни рибозомални ITS секвенци, го потврдила ова гледиште. Западните видови се поделени помеѓу родовите ''[[Hosackia]]'' s.str., ''[[Ottleya]]'', ''[[Acmispon]]'' и ''[[Syrmatium]]''. Студија од 2006 година, првенствено поврзана со видовите Источен ''Lotus'' и оттука со ограничено земање примероци од американските родови, открила дека сите тие се [[Монофилија|монофилетски]]. Студијата, исто така, го поддржала гледиштето дека ''[[Dorycnium]]'' и ''[[Tetragonolobus]]'' не се разликуваат од ''Lotus'' на генеричко ниво. Повеќе видови биле додадени на резултатите од 2006 година во 2008 година, но не ги променија претходно донесените широки заклучоци. [[Клад|Кладовите]] биле идентификувани во рамките на ''Lotus'' s.str., од кои некои биле значително различни од деловите на кои бил поделен родот. Сепак, резолуцијата била нецелосна. Резултатите од анализата биле презентирани во однос на кладовите и [[Комплексен вид|комплексните видови]]. === Видови === Следните видови се препознаваат во родот ''Lotus'':<ref name="Plants of the World Online">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2022-07-17}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Lotus aduncus]]'' {{small|(Griseb.) Nyman }} *''[[Lotus aegaeus]]'' {{small|(Griseb.) Boiss. (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus alianus]]'' {{small|J.H.Kirkbr.}} *''[[Lotus alpinus]]'' {{small|(Ser.) Schleich. ex Ramond}} *''[[Lotus anfractuosus]]'' {{small|(Baker f.) Kramina & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus angustissimus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus arabicus]]'' {{small|Sol. ex L.}} *''[[Lotus arenarius]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus argyrodes]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus arinagensis]]'' {{small|Bramwell}} *''[[Lotus assakensis]]'' {{small|Coss. ex Brand}} *''[[Lotus australis]]'' {{small|Andrews}} – *''[[Lotus uliginosus]]''{{small| Schkuhr (Се среќава во Македонија)}} *''[[Lotus axilliflorus]]'' {{small|(Hub.-Mor.) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus becquetii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus benoistii]]'' {{small|(Maire) Lassen}} *''[[Lotus berthelotii]]'' {{small|Masf.}} *''[[Lotus biflorus]]'' {{small|Desr.}} *''[[Lotus borbasii]]'' {{small|Ujhelyi}} *''[[Lotus broussonetii]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus brunneri]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus burttii]]'' {{small|Borsos}} *''[[Lotus callis-viridis]]'' {{small|Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus campylocladus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus carpetanus]]'' {{small|Lacaita}} *''[[Lotus castellanus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus chazaliei]]'' {{small|H.Boissieu}} *''[[Lotus compactus]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus conimbricensis]]'' {{small|Brot.}} *''[[Lotus conjugatus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus corniculatus]]'' {{small|L. (Се среќава во Македонија)}} – *''[[Lotus creticus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus cruentus]]'' {{small|Court}} *''[[Lotus cytisoides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus × davyae]]'' {{small|Druce}} *''[[Lotus discolor]]'' {{small|E.Mey.}} *''[[Lotus divaricatus]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Lotus dorycnium]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus drepanocarpus]]'' {{small|Durieu}} *''[[Lotus dumetorum]]'' {{small|Webb ex R.P.Murray}} *''[[Lotus edulis]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus emeroides]]'' {{small|R.P.Murray}} *''[[Lotus eremiticus]]'' {{small|A.Santos}} *''[[Lotus eriophthalmus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus frondosus]]'' {{small|(Freyn) Kuprian.}} *''[[Lotus fulgurans]]'' {{small|(Porta) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus garcinii]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus gebelia]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus germanicus]]'' {{small|(Gremli) Peruzzi}} *''[[Lotus glacialis]]'' {{small|(Boiss.) Pau}} *''[[Lotus glareosus]]'' {{small|Boiss. & Reut.}} *''[[Lotus glaucus]]'' {{small|Aiton}} *''[[Lotus glinoides]]'' {{small|Delile}} *''[[Lotus goetzei]]'' {{small|Harms}} *''[[Lotus gomerythus]]'' {{small|A.Portero, J.Martín-Carbajal & R.Mesa}} *''[[Lotus graecus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus halophilus]]'' {{small|Boiss. & Spruner}} *''[[Lotus hebecarpus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus hebranicus]]'' {{small|Hochst. ex Brand}} *''[[Lotus herbaceus]]'' {{small|(Vill.) Jauzein}} *''[[Lotus hirsutus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus holosericeus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus jacobaeus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus japonicus]]'' {{small|(Regel) K.Larsen}} *''[[Lotus jolyi]]'' {{small|Batt.}} *''[[Lotus jordanii]]'' {{small|(Loret & Barrandon) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison}} *''[[Lotus krylovii]]'' {{small|Schischk. & Serg.}} *''[[Lotus kunkelii]]'' {{small|(Esteve) Bramwell & D.H.Davis}} *''[[Lotus lalambensis]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus lancerottensis]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus lanuginosus]]'' {{small|Vent.}} *''[[Lotus laricus]]'' {{small|Rech.f., Aellen & Esfand.}} *''[[Lotus latidentatus]]'' {{small|Elenevsky}} *''[[Lotus lebrunii]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus longisiliquosus]]'' {{small|R.Roem.}} *''[[Lotus lourdes-santiagoi]]'' {{small|Pina & Valdés}} *''[[Lotus loweanus]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus macranthus]]'' {{small|Lowe}} *''[[Lotus maculatus]]'' {{small|Breitf.}} *''[[Lotus maritimus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus maroccanus]]'' {{small|Ball}} *''[[Lotus mascaensis]]'' {{small|Burchard}} *''[[Lotus × medioximus]]'' {{small|Husn.}} *''[[Lotus michauxianus]]'' {{small|Ser.}} *''[[Lotus × minoricensis]]'' {{small|M.À.Conesa, Mus & Rosselló}} *''[[Lotus miyakojimae]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus mlanjeanus]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus mollis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus namulensis]]'' {{small|Brand}} *''[[Lotus nubicus]]'' {{small|Hochst. ex Baker}} *''[[Lotus oliveirae]]'' {{small|A.Chev.}} *''[[Lotus ononopsis]]'' {{small|Balf.f.}} *''[[Lotus ornithopodioides]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus palustris]]'' {{small|Willd.}} *''[[Lotus parviflorus]]'' {{small|Desf.}} – *''[[Lotus peczoricus]]'' {{small|Miniaev & Ulle}} *''[[Lotus pedunculatus]]'' {{small|Cav.}} – *''[[Lotus peregrinus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus polyphyllos]]'' {{small|E.D.Clarke}} *''[[Lotus pseudocreticus]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus purpureus]]'' {{small|Webb}} *''[[Lotus pyranthus]]'' {{small|P.Pérez}} *''[[Lotus quinatus]]'' {{small|(Forssk.) J.B.Gillett}} *''[[Lotus rechingeri]]'' {{small|Chrtková}} *''[[Lotus rectus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus requienii]]'' {{small|Mauri ex Sanguin.}} *''[[Lotus robsonii]]'' {{small|E.S.Martins & D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus sanguineus]]'' {{small|(Vural) D.D.Sokoloff}} *''[[Lotus schoelleri]]'' {{small|Schweinf.}} *''[[Lotus sessilifolius]]'' {{small|DC.}} *''[[Lotus simoneae]]'' {{small|Maire, Weiller & Wilczek}} *''[[Lotus spartioides]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Lotus spectabilis]]'' {{small|Choisy ex Ser.}} *''[[Lotus stepposus]]'' {{small|Kramina}} *''[[Lotus strictus]]'' {{small|Fisch. & C.A.Mey.}} *''[[Lotus subbiflorus]]'' {{small|Lag.}} *''[[Lotus subdigitatus]]'' {{small|Boutique}} *''[[Lotus taitungensis]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Lotus tenellus]]'' {{small|(Lowe) Sandral, A.Santos & D.D.Sokoloff}} (вклучувајќи ''Lotus leptophyllus'' <small>(Lowe) K.Larsen</small>) *''[[Lotus tenuis]]'' {{small|Waldst. & Kit. ex Willd.}} *''[[Lotus tetragonolobus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tetraphyllus]]'' {{small|L.}} *''[[Lotus tibesticus]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus torulosus]]'' {{small|(Chiov.) Fiori}} *''[[Lotus × ucrainicus]]'' {{small|Klokov}} *''[[Lotus villicarpus]]'' {{small|Andr.}} *''[[Lotus weilleri]]'' {{small|Maire}} *''[[Lotus wildii]]'' {{small|J.B.Gillett}} *''[[Lotus zemmouriensis]]'' {{small|C.Chatel., F.Andrieu & Dobignard}} {{Div col end}} === Видови сместени на друго место === {{div col|colwidth=20em}} *''Lotus aboriginus'' = ''[[Hosackia rosea]]'' *''Lotus argophyllus'' = ''[[Acmispon argophyllus]]'' *''Lotus argyraeus'' = ''[[Acmispon argyraeus]]'' *''Lotus benthamii'' = ''[[Acmispon cytisoides]]'' *''Lotus crassifolius'' = ''[[Hosackia crassifolia]]'' *''Lotus dendroideus'' = ''[[Acmispon dendroideus]]'' *''Lotus denticulatus'' = ''[[Acmispon denticulatus]]'' *''Lotus grandiflorus'' = ''[[Acmispon grandiflorus]]'' *''Lotus hamatus'' = ''[[Acmispon micranthus]]'' *''Lotus haydonii'' = ''[[Acmispon haydonii]]'' *''Lotus heermannii'' = ''[[Acmispon tomentosus]]'' var. ''glabriusculus'' *''Lotus humistratus'' = ''[[Acmispon brachycarpus]]'' *''Lotus incanus'' = ''[[Hosackia incana]]'' *''Lotus junceus'' = ''[[Acmispon junceus]]'' *''Lotus mearnsii'' = ''[[Acmispon mearnsii]]'' *''Lotus micranthus'' = ''[[Acmispon parviflorus]]'' *''Lotus nevadensis'' = ''[[Acmispon decumbens]]'' *''Lotus nuttallianus'' = ''[[Acmispon prostratus]]'' *''Lotus oblongifolius'' = ''[[Hosackia oblongifolia]]'' *''Lotus pinnatus'' = ''[[Hosackia pinnata]]'' *''Lotus procumbens'' = ''[[Acmispon procumbens]]'' *''Lotus rubriflorus'' = ''[[Acmispon rubriflorus]]'' *''Lotus salsuginosus'' = ''[[Acmispon maritimus]]'' *''Lotus stipularis'' = ''[[Hosackia stipularis]]'' *''Lotus wrightii'' = ''[[Ottleya wrightii]]'' {{Div col end}} == Распространетост и живеалиште == Родот содржи многу видови распространети на источната полутопка, вклучувајќи ги Африка, Европа, западна, јужна и источна Азија, како и Австралија и [[Нова Гвинеја]].<ref name="Plants of the World Online2">{{Наведена мрежна страница|title=Lotus L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016283-2|accessdate=2022-07-17|work=Plants of the World Online|language=en}}</ref> Тие се прилагодени на широк спектар на живеалишта, од крајбрежни средини до големи надморски височини. === Екологија === Видовите ''Lotus'' се користат како храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[Пеперуги|''Lepidoptera'']]. ''L. corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во некои региони на [[Северна Америка]] и [[Австралија]]. == Употреба == Неколку видови се одгледуваат како [[Фуражни култури|фуражна култура]], вклучувајќи ги ''[[Lotus corniculatus|L. corniculatus]]'', ''[[Lotus glaber|L. glaber&#x20;]]'' и ''[[Lotus pedunculatus|L.&#x20;pedunculatus]]''. Тие можат да произведат токсични [[Цијанид|цијаногени гликозиди]] кои можат да бидат потенцијално токсични за [[Добиток|добитокот]], но исто така произведуваат [[Танин|танини]], кои се корисно соединение против надуеност на добитокот. Некои видови, како што е ''[[Lotus berthelotii|L. berthelotii]]'' од [[Канарски Острови|Канарските Острови]], се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{wikispecies|Lotus|Käringtandssläktet}} * {{Commons category|Lotus (Fabaceae)|''Lotus''}} * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Lotus.html ''Lotus'' species names] {{Taxonbar|from1=Q3645698}}{{Authority control}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Лотоси]] adtg2xbduesnu3bs009xisluoabgzw1 Разговор:Lotus 1 1399573 5591277 2026-07-13T08:32:01Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5591277 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 5591428 5591277 2026-07-13T11:51:12Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Lotus (род)]] на [[Разговор:Lotus]] 5591277 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc Rosa glauca 0 1399574 5591295 2026-07-13T08:40:59Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1190065458|Rosa glauca]]“ 5591295 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa glauca img 2050.jpg|genus=Rosa|species=glauca|authority=Pourret}} '''''Rosa glauca''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Rosa rubrifolia''), е вид [[роза]] по потекло од планините на централна и јужна Европа. Расте од шпанските [[Пиринеи]] на исток до [[Бугарија]], и на север до [[Германија]] и [[Полска]]. Исто така, се среќава како воведен вид на север дури до [[Скандинавија]] и [[Финска]]. == Одгледување и употреба == Оваа роза не била широко одгледувана во градините сè до крајот на 19 век. Ливчињата од цветот лесно паѓаат при наводнување со црева, како и од ветер и дожд. Видот е натурализиран во северна Европа, северно од неговиот автохтон ареал, особено во [[Скандинавија]]. Ова растение ја добило наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/16043/Rosa-glauca-Pourr-(S)/Details?returnurl=%2Fplants%2Fsearch-results%3Fform-mode%3Dfalse%26query%3Drosa%2Bglauca%26aliaspath%3D%252fplants%252fsearch-results|title=''Rosa glauca''|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=2017-01-15}}</ref> <gallery mode="packed" centered=""> Податотека:Rosa_glauca_leaves_img_1851.jpg Податотека:Rosa_glauca_img_2726.jpg </gallery> == Наводи == {{Наводи}} * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Rosa+&SPECIES_XREF=glauca&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Флора Европеа: ''Роза глаука''] * Блејми, М. и Греј-Вилсон, К. (1989). ''Флора на Британија и Северна Европа'' . Ходер и Стоутон. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-340-40170-2|<bdi>0-340-40170-2</bdi>]] . == Надворешни врски == * {{PFAF|Rosa glauca}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 6o9lofkkyeqjct7ljq7o985paw62r44 5591330 5591295 2026-07-13T09:21:25Z BosaFi 115936 5591330 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa glauca img 2050.jpg|genus=Rosa|species=glauca|authority=[[Pourret]]}} '''''Rosa glauca''''' ([[Синоним (таксономија)|син.]] ''Rosa rubrifolia''), е вид [[роза]] по потекло од планините на централна и јужна Европа. Расте од шпанските [[Пиринеи]] на исток до [[Бугарија]], и на север до [[Германија]] и [[Полска]]. Исто така, се среќава како воведен вид на север дури до [[Скандинавија]] и [[Финска]]. == Опис == Висока грмушка (1-3 мм) од која најчесто се развиваат поединечни единки. Младите гранчиња пруинозни, сивкасто-зелени, а окасно стануваат црвеникаво-кафеави. Стеблото и гранчињата се еднотипни но ретки, слабо лачно искривени или прави и обично тенки трња без задебелена основа; младите гранчиња честопати без трња. Листовите со 5-7 ливчиња, широко-елиптични до јајцевидни, 20-40мм долги, 15-25 мм широки, односно 1,5-2 пати подолги орколку широки, голи, многу ретко со влакна по средната жила, синкаво-зелени или пурпурно-црвеникави, на врвот обично тапи, поретко кусо заострени, во основата заокруглени, по работ просто или двојно напилени, во долната третина или четвртина без запци, а запчињата на врвот со жлезди. Лисната дршка и рахисот голи, прилисниците широки, криловидни, голи. Цветовите поединечни или по 2-3 заедно, цветот 20-40мм во пречник, цветните дршки 10-20 мм долги, голи, многу ретко со жлездести четини. Чашкините ливчиња 2-3 мм широки, целокрајни или надворешните ливчиња со еден пар куси линејни сегменти, на грбната страна голи или многу ретко со жлезди, по прецветувањето на цветот чашкините ливчиња се издигнуваат нагоре. Вемечните ливчиња 18-22 мм долги, темнорозови. Столпчињата бело-волнести. Дискот рамен. Плодот топчест, 15 мм во пречник, црвеникаво-кафеав, ретко со жлездести четини.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=908-909}}</ref> == Распространетост во Македонија == Расте по варовничките и силикатни камењари, од 1,000 до 2,000 м надморска височина. Позната е за планините [[Шар Планина]], [[Маврово|Мавровско]], [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Илинска Планина]], [[Јабланица]], [[Галичица]], клисурата на [[Црн Дрим]] - с. [[Луково (Струшко)|Луково]].<ref name=":02" /> == Одгледување и употреба == Оваа роза не била широко одгледувана во градините сè до крајот на 19 век. Ливчињата од цветот лесно паѓаат при наводнување со црева, како и од ветер и дожд. Видот е натурализиран во северна Европа, северно од неговиот автохтон ареал, особено во [[Скандинавија]]. Ова растение ја добило наградата за градинарски заслуги на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/16043/Rosa-glauca-Pourr-(S)/Details?returnurl=%2Fplants%2Fsearch-results%3Fform-mode%3Dfalse%26query%3Drosa%2Bglauca%26aliaspath%3D%252fplants%252fsearch-results|title=''Rosa glauca''|publisher=Royal Horticultural Society|accessdate=2017-01-15}}</ref> <gallery mode="packed" centered=""> Податотека:Rosa_glauca_leaves_img_1851.jpg Податотека:Rosa_glauca_img_2726.jpg </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Rosa+&SPECIES_XREF=glauca&TAXON_NAME_XREF=&RANK=species Флора Европеа: ''Роза глаука''] * Блејми, М. и Греј-Вилсон, К. (1989). ''Флора на Британија и Северна Европа'' . Ходер и Стоутон. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-340-40170-2|<bdi>0-340-40170-2</bdi>]] . == Надворешни врски == * {{PFAF|Rosa glauca}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 2wys779a8lisu9kntvieqta680gjla9 Прешовски Крај 0 1399575 5591299 2026-07-13T08:44:09Z Vlad5250 77190 Создадена страница со: {{Infobox settlement |name=Прешовски Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=810075|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-PV|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=2654|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1=|... 5591299 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=Прешовски Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=810075|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-PV|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=2654|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1=|blank1_name_sec1=|blank1_info_sec1=|blank2_name_sec1=|blank2_info_sec1=<!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 -->|elevation_min_m=105|elevation_m=|native_name=Prešovský kraj|mapsize=|native_name_lang=словачки<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->|settlement_type=[[Краеви во Словачка|Крај]]|image_flag=Presovsky vlajka.svg|flag_size=|image_shield=Coat of Arms of Prešov Region.svg|shield_size=|image_map=Presovsky kraj in Slovakia.svg|map_alt=|area_total_km2=8972.65|map_caption=Прешовски Крај|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Словачка]]|seat_type=Главен град|seat=[[Прешов]]|leader_title=Управник|leader_name=Милан Мајерски|area_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|website={{URL|https://psk.sk/}}}} '''Прешовски Крај''' ({{Langx|sk|Prešovský kraj}}) ― еден од осумте [[Краеви во Словачка|краеви]] во [[Словачка]], се состои од 13 окрузи и 666 општини, од кои 23 имаат градски статус. Крајот е основан во 1996 година и е најнаселен од сите краеви во Словачка. [[Прешов]] е неговото седиште. == Демографија == {{SK|pop}} == Административна поделба == Прешовскиот Крај се состои од 13 окрузи ({{langx|sk|okresy}}): * Округ Бардејов (''Bardejov'') * Округ Вранов над Топљоу (''Vranov nad Topľou'') * Округ Кежмарок (''Kežmarok'') * Округ Левоча (''Levoča'') * Округ Медзилаборце (''Medzilaborce'') * Округ Попрад (''Poprad'') * Округ Прешов (''Prešov'') * Округ Сабинов (''Sabinov'') * Округ Свидник (''Svidník'') * Округ Снина (''Snina'') * Округ Стара Љубовња (''Stará Ľubovňa'') * Округ Стропков (''Stropkov'') * Округ Хумене (''Humenné'') == Наводи == {{Наводи}} * {{Наведена книга|title=The Encyclopaedia of Slovakia and the Slovaks|last=Kopa|first=Ľudovít|publisher=[http://www.encyclopaedia.sk/english.htm Encyclopaedic Institute of the Slovak Academy of Sciences]|year=2006|isbn=80-224-0925-1|edition=|location=Bratislava, Slovakia|display-authors=etal}} == Надворешни врски == * [https://psk.sk/ Prešovský samosprávny kraj] Службена мрежна страница {{Словачка-гео-никулец}} {{Краеви во Словачка}} [[Категорија:Прешовски Крај| ]] [[Категорија:Краеви во Словачка]] mmyi5n7ct37ay9is8didopkh3vzv3sg Aristolochia rotunda 0 1399576 5591307 2026-07-13T08:52:24Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1352784913|Aristolochia rotunda]]“ 5591307 wikitext text/x-wiki '''''Aristolochia rotunda''''' е [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] туберозно растение кое потекнува од Јужна [[Европа]]. == Опис == [[Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda.JPG|лево|мини|240x240пкс|Крупен план на цвет]] Расте до 60 смво должина, со тенки, сјајни, неразгранети или разгранети стебла. Коренот, [[кртола]], достигнува 5-25 смво должина и понекогаш изгледа непропорционално на виткоста на растението. Стеблото има наизменични, големи листови, со мазни рабови, во форма на срце 4-6 см долги. Осамените цветови се цевчести, жолтеникаво-зелени со истакнат, темнокафеав до темновиолетов преклоп, кој произлегува од аксилите на листовите. Цветовите имаат непријатен мирис. Цветниот период се протега од април до јуни.<ref name="TB">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tela-botanica.org/eflore/?referentiel=bdtfx&module=fiche&action=fiche&num_nom=6466&onglet=synthese|title=eFlore|work=Tela Botanica|language=fr|accessdate=2025-07-17}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Ова растение е вообичаено во медитеранските земји од [[Шпанија]] источно до [[Источна Тракија|европска Турција]]. Натурализирано е многу локално во јужна Англија.<ref name="BSBI">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.kay|title=Smearwort ''Aristolochia rotunda'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2025-07-17}}</ref> Расте по бреговите на каналите, рабовите на рововите и полињата, страните на патиштата, ливадите, падините и шумите. Претпочита варовити почви и влажни, засенчени подрачја и расте на надморска височина од 0-800 местри. == Во Македонија == Во Македонија расте == Подвидови == Прифатени се три [[Подвид|подвида]] : * ''Aristolochia rotunda'' subsp. <small>''rotunda'' (autonym)</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''insularis'' <small>( [[E.Nardi]] & [[Arrigoni]] ) [[Gamisans]]</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''reichsteinii'' <small>E.Nardi</small> == Хемиски состојки == ''A. rotunda'' содржи [[Аристолохична киселина|аристолохични киселини]] кои се [[Канцероген|канцерогени]], мутагени и штетни за бубрезите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol100A/mono100A-23.pdf|title=Plants Containing Aristolochic Acid|publisher=International Agency for Research on Cancer}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-4.JPG|алт=Plants of Aristolochia rotunda| Листови Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-1.JPG|алт=Flower of Aristolochia rotunda| Цвет Податотека:Aristolochia_rotunda_detalle.jpg|алт=The small hairs inside the cup| Малите влакна во внатрешноста на чашката Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-3.JPG|алт=Flower and leaf of Aristolochia rotunda| Цвет и лист Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-2.JPG|алт=Leaf of Aristolochia rotunda| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] f5o8tot5fiyzn55idjqo0dzwyqinceh 5591308 5591307 2026-07-13T08:53:24Z Виолетова 1975 5591308 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name = Smearwort |image = Aristolochia rotunda.jpg |genus = Aristolochia |species = rotunda |authority = [[L.]] }} [[Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda.JPG|лево|мини|240x240пкс|Крупен план на цвет]] '''''Aristolochia rotunda''''' е [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] туберозно растение кое потекнува од Јужна [[Европа]]. == Опис == Расте до 60 см во должина, со тенки, сјајни, неразгранети или разгранети стебла. Коренот, [[кртола]], достигнува 5-25 смво должина и понекогаш изгледа непропорционално на виткоста на растението. Стеблото има наизменични, големи листови, со мазни рабови, во форма на срце 4-6 см долги. Осамените цветови се цевчести, жолтеникаво-зелени со истакнат, темнокафеав до темновиолетов преклоп, кој произлегува од аксилите на листовите. Цветовите имаат непријатен мирис. Цветниот период се протега од април до јуни.<ref name="TB">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tela-botanica.org/eflore/?referentiel=bdtfx&module=fiche&action=fiche&num_nom=6466&onglet=synthese|title=eFlore|work=Tela Botanica|language=fr|accessdate=2025-07-17}}</ref> == Распространетост и живеалиште == Ова растение е вообичаено во медитеранските земји од [[Шпанија]] источно до [[Источна Тракија|европска Турција]]. Натурализирано е многу локално во јужна Англија.<ref name="BSBI">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.kay|title=Smearwort ''Aristolochia rotunda'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2025-07-17}}</ref> Расте по бреговите на каналите, рабовите на рововите и полињата, страните на патиштата, ливадите, падините и шумите. Претпочита варовити почви и влажни, засенчени подрачја и расте на надморска височина од 0-800 местри. == Во Македонија == Во Македонија расте == Подвидови == Прифатени се три [[Подвид|подвида]] : * ''Aristolochia rotunda'' subsp. <small>''rotunda'' (autonym)</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''insularis'' <small>( [[E.Nardi]] & [[Arrigoni]] ) [[Gamisans]]</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''reichsteinii'' <small>E.Nardi</small> == Хемиски состојки == ''A. rotunda'' содржи [[Аристолохична киселина|аристолохични киселини]] кои се [[Канцероген|канцерогени]], мутагени и штетни за бубрезите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol100A/mono100A-23.pdf|title=Plants Containing Aristolochic Acid|publisher=International Agency for Research on Cancer}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-4.JPG|алт=Plants of Aristolochia rotunda| Листови Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-1.JPG|алт=Flower of Aristolochia rotunda| Цвет Податотека:Aristolochia_rotunda_detalle.jpg|алт=The small hairs inside the cup| Малите влакна во внатрешноста на чашката Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-3.JPG|алт=Flower and leaf of Aristolochia rotunda| Цвет и лист Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-2.JPG|алт=Leaf of Aristolochia rotunda| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] s4yf6c01wlv0o0q3j4990n05j3luofi 5591310 5591308 2026-07-13T08:54:00Z Виолетова 1975 5591310 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name = Smearwort |image = Aristolochia rotunda.jpg |genus = Aristolochia |species = rotunda |authority = [[L.]] }} '''''Aristolochia rotunda''''' е [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] туберозно растение кое потекнува од Јужна [[Европа]]. == Опис == Расте до 60 см во должина, со тенки, сјајни, неразгранети или разгранети стебла. Коренот, [[кртола]], достигнува 5-25 смво должина и понекогаш изгледа непропорционално на виткоста на растението. Стеблото има наизменични, големи листови, со мазни рабови, во форма на срце 4-6 см долги. Осамените цветови се цевчести, жолтеникаво-зелени со истакнат, темнокафеав до темновиолетов преклоп, кој произлегува од аксилите на листовите. Цветовите имаат непријатен мирис. Цветниот период се протега од април до јуни.<ref name="TB">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tela-botanica.org/eflore/?referentiel=bdtfx&module=fiche&action=fiche&num_nom=6466&onglet=synthese|title=eFlore|work=Tela Botanica|language=fr|accessdate=2025-07-17}}</ref> [[Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda.JPG|лево|мини|240x240пкс|Крупен план на цвет]] == Распространетост и живеалиште == Ова растение е вообичаено во медитеранските земји од [[Шпанија]] источно до [[Источна Тракија|европска Турција]]. Натурализирано е многу локално во јужна Англија.<ref name="BSBI">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.kay|title=Smearwort ''Aristolochia rotunda'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2025-07-17}}</ref> Расте по бреговите на каналите, рабовите на рововите и полињата, страните на патиштата, ливадите, падините и шумите. Претпочита варовити почви и влажни, засенчени подрачја и расте на надморска височина од 0-800 местри. == Во Македонија == Во Македонија расте == Подвидови == Прифатени се три [[Подвид|подвида]] : * ''Aristolochia rotunda'' subsp. <small>''rotunda'' (autonym)</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''insularis'' <small>( [[E.Nardi]] & [[Arrigoni]] ) [[Gamisans]]</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''reichsteinii'' <small>E.Nardi</small> == Хемиски состојки == ''A. rotunda'' содржи [[Аристолохична киселина|аристолохични киселини]] кои се [[Канцероген|канцерогени]], мутагени и штетни за бубрезите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol100A/mono100A-23.pdf|title=Plants Containing Aristolochic Acid|publisher=International Agency for Research on Cancer}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-4.JPG|алт=Plants of Aristolochia rotunda| Листови Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-1.JPG|алт=Flower of Aristolochia rotunda| Цвет Податотека:Aristolochia_rotunda_detalle.jpg|алт=The small hairs inside the cup| Малите влакна во внатрешноста на чашката Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-3.JPG|алт=Flower and leaf of Aristolochia rotunda| Цвет и лист Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-2.JPG|алт=Leaf of Aristolochia rotunda| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3uhd1irj3m8qbgdkvtb7yee43w2n2jw 5591312 5591310 2026-07-13T08:55:59Z Виолетова 1975 5591312 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name = Smearwort |image = Aristolochia rotunda.jpg |genus = Aristolochia |species = rotunda |authority = [[L.]] }} '''''Aristolochia rotunda''''' е [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] туберозно растение кое потекнува од Јужна [[Европа]]. == Опис == Расте до 60 см во должина, со тенки, сјајни, неразгранети или разгранети стебла. Коренот, [[кртола]], достигнува 5-25 смво должина и понекогаш изгледа непропорционално на виткоста на растението. Стеблото има наизменични, големи листови, со мазни рабови, во форма на срце 4-6 см долги. Осамените цветови се цевчести, жолтеникаво-зелени со истакнат, темнокафеав до темновиолетов преклоп, кој произлегува од аксилите на листовите. Цветовите имаат непријатен мирис. Цветниот период се протега од април до јуни.<ref name="TB">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tela-botanica.org/eflore/?referentiel=bdtfx&module=fiche&action=fiche&num_nom=6466&onglet=synthese|title=eFlore|work=Tela Botanica|language=fr|accessdate=2025-07-17}}</ref> [[Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda.JPG|лево|мини|240x240пкс|Крупен план на цвет]] == Распространетост и живеалиште == Ова растение е вообичаено во медитеранските земји од [[Шпанија]] источно до [[Источна Тракија|европска Турција]]. Натурализирано е многу локално во јужна Англија.<ref name="BSBI">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.kay|title=Smearwort ''Aristolochia rotunda'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2025-07-17}}</ref> Расте по бреговите на каналите, рабовите на рововите и полињата, страните на патиштата, ливадите, падините и шумите. Претпочита варовити почви и влажни, засенчени подрачја и расте на надморска височина од 0-800 местри. == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по суви рудерални станишта, покрај дабови шуми или проретчени дабови шуми. Ова е доста често растение во потоплите делови јужно од Велес, и го има во: Велешко, Демиркаписко, Валандовско, Дојранско, Гевгелиско, а се наведува и за Беласица и Струмичко.<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 88, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Подвидови == Прифатени се три [[Подвид|подвида]] : * ''Aristolochia rotunda'' subsp. <small>''rotunda'' (autonym)</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''insularis'' <small>( [[E.Nardi]] & [[Arrigoni]] ) [[Gamisans]]</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''reichsteinii'' <small>E.Nardi</small> == Хемиски состојки == ''A. rotunda'' содржи [[Аристолохична киселина|аристолохични киселини]] кои се [[Канцероген|канцерогени]], мутагени и штетни за бубрезите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol100A/mono100A-23.pdf|title=Plants Containing Aristolochic Acid|publisher=International Agency for Research on Cancer}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-4.JPG|алт=Plants of Aristolochia rotunda| Листови Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-1.JPG|алт=Flower of Aristolochia rotunda| Цвет Податотека:Aristolochia_rotunda_detalle.jpg|алт=The small hairs inside the cup| Малите влакна во внатрешноста на чашката Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-3.JPG|алт=Flower and leaf of Aristolochia rotunda| Цвет и лист Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-2.JPG|алт=Leaf of Aristolochia rotunda| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] qu32voq51vd76lsy87ymwy9dimuzhku 5591313 5591312 2026-07-13T08:56:21Z Виолетова 1975 /* Подвидови */ 5591313 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name = Smearwort |image = Aristolochia rotunda.jpg |genus = Aristolochia |species = rotunda |authority = [[L.]] }} '''''Aristolochia rotunda''''' е [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] туберозно растение кое потекнува од Јужна [[Европа]]. == Опис == Расте до 60 см во должина, со тенки, сјајни, неразгранети или разгранети стебла. Коренот, [[кртола]], достигнува 5-25 смво должина и понекогаш изгледа непропорционално на виткоста на растението. Стеблото има наизменични, големи листови, со мазни рабови, во форма на срце 4-6 см долги. Осамените цветови се цевчести, жолтеникаво-зелени со истакнат, темнокафеав до темновиолетов преклоп, кој произлегува од аксилите на листовите. Цветовите имаат непријатен мирис. Цветниот период се протега од април до јуни.<ref name="TB">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tela-botanica.org/eflore/?referentiel=bdtfx&module=fiche&action=fiche&num_nom=6466&onglet=synthese|title=eFlore|work=Tela Botanica|language=fr|accessdate=2025-07-17}}</ref> [[Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda.JPG|лево|мини|240x240пкс|Крупен план на цвет]] == Распространетост и живеалиште == Ова растение е вообичаено во медитеранските земји од [[Шпанија]] источно до [[Источна Тракија|европска Турција]]. Натурализирано е многу локално во јужна Англија.<ref name="BSBI">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.kay|title=Smearwort ''Aristolochia rotunda'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2025-07-17}}</ref> Расте по бреговите на каналите, рабовите на рововите и полињата, страните на патиштата, ливадите, падините и шумите. Претпочита варовити почви и влажни, засенчени подрачја и расте на надморска височина од 0-800 местри. == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по суви рудерални станишта, покрај дабови шуми или проретчени дабови шуми. Ова е доста често растение во потоплите делови јужно од Велес, и го има во: Велешко, Демиркаписко, Валандовско, Дојранско, Гевгелиско, а се наведува и за Беласица и Струмичко.<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 88, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Подвидови == Прифатени се три [[Подвид|подвида]] : * ''Aristolochia rotunda'' subsp. <small>''rotunda'' (autonym)</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''insularis'' <small>([[E.Nardi]] & [[Arrigoni]]) [[Gamisans]]</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''reichsteinii'' <small>E.Nardi</small> == Хемиски состојки == ''A. rotunda'' содржи [[Аристолохична киселина|аристолохични киселини]] кои се [[Канцероген|канцерогени]], мутагени и штетни за бубрезите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol100A/mono100A-23.pdf|title=Plants Containing Aristolochic Acid|publisher=International Agency for Research on Cancer}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-4.JPG|алт=Plants of Aristolochia rotunda| Листови Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-1.JPG|алт=Flower of Aristolochia rotunda| Цвет Податотека:Aristolochia_rotunda_detalle.jpg|алт=The small hairs inside the cup| Малите влакна во внатрешноста на чашката Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-3.JPG|алт=Flower and leaf of Aristolochia rotunda| Цвет и лист Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-2.JPG|алт=Leaf of Aristolochia rotunda| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ku7n312ozkznrhiov563gs2tumlb48r 5591321 5591313 2026-07-13T09:10:21Z Виолетова 1975 5591321 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name = Aristolochia rotunda |image = Aristolochia rotunda.jpg |genus = Aristolochia |species = rotunda |authority = [[L.]] }} '''''Aristolochia rotunda''''' е [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] туберозно растение кое потекнува од Јужна [[Европа]]. == Опис == Расте до 60 см во должина, со тенки, сјајни, неразгранети или разгранети стебла. Коренот, [[кртола]], достигнува 5-25 смво должина и понекогаш изгледа непропорционално на виткоста на растението. Стеблото има наизменични, големи листови, со мазни рабови, во форма на срце 4-6 см долги. Осамените цветови се цевчести, жолтеникаво-зелени со истакнат, темнокафеав до темновиолетов преклоп, кој произлегува од аксилите на листовите. Цветовите имаат непријатен мирис. Цветниот период се протега од април до јуни.<ref name="TB">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tela-botanica.org/eflore/?referentiel=bdtfx&module=fiche&action=fiche&num_nom=6466&onglet=synthese|title=eFlore|work=Tela Botanica|language=fr|accessdate=2025-07-17}}</ref> [[Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda.JPG|лево|мини|240x240пкс|Крупен план на цвет]] == Распространетост и живеалиште == Ова растение е вообичаено во медитеранските земји од [[Шпанија]] источно до [[Источна Тракија|европска Турција]]. Натурализирано е многу локално во јужна Англија.<ref name="BSBI">{{Наведена мрежна страница|url=https://plantatlas2020.org/atlas/2cd4p9h.kay|title=Smearwort ''Aristolochia rotunda'' L.|work=PlantAtlas|accessdate=2025-07-17}}</ref> Расте по бреговите на каналите, рабовите на рововите и полињата, страните на патиштата, ливадите, падините и шумите. Претпочита варовити почви и влажни, засенчени подрачја и расте на надморска височина од 0-800 местри. == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по суви рудерални станишта, покрај дабови шуми или проретчени дабови шуми. Ова е доста често растение во потоплите делови јужно од Велес, и го има во: Велешко, Демиркаписко, Валандовско, Дојранско, Гевгелиско, а се наведува и за Беласица и Струмичко.<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 88, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Подвидови == Прифатени се три [[Подвид|подвида]] : * ''Aristolochia rotunda'' subsp. <small>''rotunda'' (autonym)</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''insularis'' <small>([[E.Nardi]] & [[Arrigoni]]) [[Gamisans]]</small> * ''Aristolochia rotunda'' subsp. ''reichsteinii'' <small>E.Nardi</small> == Хемиски состојки == ''A. rotunda'' содржи [[Аристолохична киселина|аристолохични киселини]] кои се [[Канцероген|канцерогени]], мутагени и штетни за бубрезите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol100A/mono100A-23.pdf|title=Plants Containing Aristolochic Acid|publisher=International Agency for Research on Cancer}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-4.JPG|алт=Plants of Aristolochia rotunda| Листови Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-1.JPG|алт=Flower of Aristolochia rotunda| Цвет Податотека:Aristolochia_rotunda_detalle.jpg|алт=The small hairs inside the cup| Малите влакна во внатрешноста на чашката Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-3.JPG|алт=Flower and leaf of Aristolochia rotunda| Цвет и лист Податотека:Aristolochiaceae_-_Aristolochia_rotunda-2.JPG|алт=Leaf of Aristolochia rotunda| Лист </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9qozlgxa8yyri8njmtc3vl0bjz6r2cd Aristolochia pallida 0 1399577 5591325 2026-07-13T09:19:15Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{speciesbox |name = Aristolochia pallida |image = |genus = Aristolochia |species = pallida |authority = [[Willd.]] }} '''''Aristolochia pallida''''' е [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] туберозно растение кое потекнува од [[Европа]]. == Опис == Расте до 50 см во висина, грутката е то... 5591325 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name = Aristolochia pallida |image = |genus = Aristolochia |species = pallida |authority = [[Willd.]] }} '''''Aristolochia pallida''''' е [[Зелјесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] туберозно растение кое потекнува од [[Европа]]. == Опис == Расте до 50 см во висина, грутката е топчеста или цилиндрична, дебела до 2 см. Стеблото е вертикално, неразгрането голо. Листовите се јајцевидно бубреговидни, долги 2-7 см, во основата срцевидни и со круглести делови. Цветовите се поединечни, во пазувите на листовите, долги 3-6 см, зеленикави, жолтеникави, светлокафеави со кафеави или пурпурни линии.<ref name="Флора на Македонија2222" /> == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по суви и каменливи места, обично на варовник.<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 89, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Подвидови == Прифатени се три [[Подвид|подвида]] : * ''Aristolochia pallida'' subsp. ''pallida'' - јазичестиот дел често е потемен. Во [[Македонија]] се наведува за неколку локалитети, и тоа: долината на Црна Рела, планината Бабуна, по долината на Вардар и Дојранско.<ref name="Флора на Македонија2222" /> * ''Aristolochia pallida'' subsp. ''macedonica'' - јазичестиот дел е пирпурно кафеав. Доста често растение во [[Македонија]], го има по сливот на реката Вардар, како и во клисурата на Треска.<ref name="Флора на Македонија2222" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} * {{Викивидови-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 7isf7sstmpjdntjskrp2by0r6fm4jt7 Боровинка (род) 0 1399578 5591326 2026-07-13T09:19:29Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1363211955|Vaccinium]]“ 5591326 wikitext text/x-wiki '''Боровинка''' ([[Биномна номенклатура|науч.]]''Vaccinium'')<ref>{{Наведена книга|title=Sunset Western Garden Book|year=1995|isbn=|pages=606–607}}</ref> — широко распространет [[Род (биологија)|род]] на [[Грмушка|грмушки]] или џуџести грмушки од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericaceae''). Луѓето користат многу од овие [[Бобинка|бобинки]] во исхраната, а некои (како [[Vaccinium myrtillus|боровинките]] и [[Брусница|брусниците]]) се одгледуваат и за пазарни цели. Поради нивната природа, овие грмушки не можат да растат на каква било земја, туку бараат исклучиво кисели почви. == Опис == Во зависност од видот, овие растенија можат да имаат различна структура. Дел од нив растат ниско и се ползечки, други формираат мали, џуџести грмушки, додека некои видови можат да достигнат висина и до два метра. Одредени видови што растат во тропските предели се [[епифити]] (живеат врз други растенија),<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}</ref> а нивните [[Стебло|стебла]] главно имаат дрвенеста структура. Тропските видови (на пример, во Малезија) се [[Зимзелено растение|зимзелени растенија]].<ref name="FM">{{Наведено списание|last=Sleumer|first=H.|date=January 1960|title=Ericaceae|url=https://repository.naturalis.nl/pub/532600|journal=Flora Malesiana|volume=6|issue=4|page=746}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] имаат подцветен плодник и споени венечни ливчиња, од чија ѕвонеста форма се издигаат долги столпчиња. Нивните [[Прашник|прашници]] завршуваат со карактеристични цевчести продолжетоци, слични на осилки, кои овозможуваат ослободување на [[Полен|поленот]] во моментот кога тој е зрел.<ref name="FM">{{Наведено списание|last=Sleumer|first=H.|date=January 1960|title=Ericaceae|url=https://repository.naturalis.nl/pub/532600|journal=Flora Malesiana|volume=6|issue=4|page=746}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSleumer1960">Sleumer, H. (January 1960). </cite></ref><ref>{{Наведено списание|last=Palser|first=Barbara F.|date=December 1961|title=Studies of Floral Morphology in the Ericales. V. Organography and Vascular Anatomy in Several United States Species of the Vacciniaceae|journal=Botanical Gazette|volume=123|issue=2|pages=79–111|doi=10.1086/336134|issn=0006-8071}}</ref> [[Соцветие|Соцветието]] кај овие растенија може да се развие на два начини: во пазувите на листовите или на самите врвови на стебленцата.<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref> Овие растенија раѓаат [[Плод|плодови]] во форма на [[Бобинка|бобинки]] кои настануваат од подцветен јајчник и се поделени на четири или пет дела. Тие најчесто се препознатливи по нивните живи црвени или сини нијанси и виолетовиот сок, а во внатрешноста кријат ситни, мазни [[Семе|семки]].<ref name="FM">{{Наведено списание|last=Sleumer|first=H.|date=January 1960|title=Ericaceae|url=https://repository.naturalis.nl/pub/532600|journal=Flora Malesiana|volume=6|issue=4|page=746}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSleumer1960">Sleumer, H. (January 1960). </cite></ref> [[Корен|Корењата]] на овие растенија најчесто живеат во заедница со [[Габа|габи]], односно се [[Микориза|микоризни]]. Оваа поврзаност им помага да извлечат [[азот]] и [[фосфор]] од киселата и сиромашна почва каде што растат и каде инаку тешко би преживеале.<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref> == Таксономија == Родот за прв пат бил научно опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година. Во класичниот [[латински јазик]], со називот ''Vaccinium'' се означувало одредено растение, веројатно дива [[Vaccinium myrtillus|боровинка]] или [[зумбул]], но неговата точна и крајна [[етимологија]] сепак не е целосно утврдена.<ref>{{Наведена книга|title=Plants and their names : a concise dictionary|last=Hyam|first=R.|last2=Pankhurst|first2=R.J.|publisher=Oxford University Press|year=1995|isbn=978-0-19-866189-4|location=Oxford}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Dictionary of Plant Names|last=Coombes|first=Allen J.|publisher=Hamlyn Books|year=1994|isbn=978-0-600-58187-1|location=London}}</ref> === Подродови === Пред појавата на молекуларната филогенија, овој род според тогашната класификација бил поделен на неколку подродови и секции:<templatestyles src="Div col/styles.css" />  == Распространетост == Овој род опфаќа приближно 450 различни [[Вид (биологија)|видови]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vaccinium.org/species|title=''vaccinium'' species|accessdate=20 August 2016}}</ref> чиј [[ареал]] на распространетост главно ги опфаќа поладните региони на [[Северна полутопка|северната полутопка]]. И покрај тоа што сакаат постудени краишта, некои од овие растенија можат да се најдат на сосема спротивни страни од светот, на пример на [[Мадагаскар]] и на [[Хаваи|Хаваите]]. Сепак, најголема разновидност на видови е забележана во планинските предели на [[Северна Америка|Северна]] и [[Јужна Америка]], како и во [[Југоисточна Азија]].<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref><ref>{{Наведено списание|last=Tsutsumi|first=Chie|date=May 22, 2011|title=The Phylogenetic Positions of Four Endangered Vaccinium Species in Japan|url=https://www.kahaku.go.jp/research/publication/botany/download/37_2/BNMNS_B370204.pdf|journal=Bulletin of the National Museum of Nature and Science|volume=37|pages=79–86}}</ref> Во регионот на [[Анди|Андите]] научниците сè уште откриваат нови видови растенија.<ref>{{Наведено списание|last=Pedraza-Peñalosa|first=Paola|last2=Luteyn|first2=James L.|date=2011-06-01|title=Andean Vaccinium (Ericaceae: Vaccinieae): Seven new species from South America|journal=Brittonia|language=en|volume=63|issue=2|pages=257–275|bibcode=2011Britt..63..257P|doi=10.1007/s12228-010-9164-y|issn=1938-436X}}</ref> Во [[Македонија]] се среќаваат три вида боровинка:<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=787-790}}</ref> * ''[[Црвена боровинка|Vaccinium vitis-idaea]]'' или црвена боровинка * ''[[Vaccinium uliginosum]]'' * ''[[Vaccinium myrtillus]]'' или сина боровинка.<ref name=":0" /> За да успеат, на овие растенија им е потребна почва со висока киселост, па затоа во природата најчесто ги населуваат тресетиштата и киселите шумски предели. Во источниот дел на Северна Америка, дивите боровинки се вообичаена појава во мешаните шуми од даб и [[врес]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dcr.virginia.gov/natural_heritage/ncTIIIe.shtml|title=''The Natural Communities of Virginia Classification of Ecological Community Groups'' (Version 2.3), Virginia Department of Conservation and Recreation, 2010|work=Virginia.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105224138/http://www.dcr.virginia.gov/natural_heritage/ncTIIIe.shtml|archive-date=5 January 2011|accessdate=13 June 2017}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Classification of the natural communities of North Carolina: third approximation|last=Schafale, M. P.|last2=Weakley, A. S.|publisher=North Carolina Natural Heritage Program, North Carolina Division of Parks and Recreation|year=1990}}</ref> Растенијата од родот Боровинка растат и на нови, променливи терени, но и во стабилни средини. Во многу предели тие се отпорни на пожари. Помалите пожари не им штетат многу, а дури и ако нивните гранки и лисја целосно изгорат, тие имаат способност повторно да никнат од коренот ([[Ризом|ризомот]]).<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref> == Екологија == Растенијата од родот Боровинка (''Vaccinium)'' служат како извор на храна за гасениците на голем број видови [[Пеперуги|пеперутки]] и [[Молец|молци]]. Од друга страна, бобинките на овие растенија во Северна Америка се важен дел од исхраната на многу птици и цицачи, меѓу кои особено се издвојува мечката [[гризли]].<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref><ref>{{Наведено списание|last=Mace, R. D., & Jonkel, C. J.|date=1986|title=Local food habits of the grizzly bear in Montana|journal=Bears: Their Biology and Management|volume=6|pages=105–110|doi=10.2307/3872813|jstor=3872813}}</ref> == Поврзано == == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Vaccinium}} * [https://web.archive.org/web/20090115013058/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?12610 Информации ''за вакциниум'' од Националниот систем за гермплазма на растенијата на САД] * [http://www.nature.british-towns.net/nature/07_specie_menu.asp?GetLGID=39235&page=1 Мрежа на британски градови и села, ''Vaccinium'' ; Видови од родот ''Vaccinium''] Archived {{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Боровинки (род)]] [[Категорија:Статии со текст на руски]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 3otnu5vpe0hw7nhoa2s1mruxp7o3ri2 5591346 5591326 2026-07-13T09:56:19Z Orce Wiki 121850 5591346 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Vaccinium.jpg | image_caption = Разни видови [[Бобинки]] од Боровинка | display_parents = 2 | taxon = Vaccinium | authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | type_species = ''[[Vaccinium uliginosum]]''<ref name="ing">{{cite web |url=http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Vaccinium |title=''Vaccinium'' Linnaeus |access-date = 2008-05-09 |date=2003-02-05 |work=[[Index Nominum Genericorum]] |publisher=[[International Association for Plant Taxonomy]]}}</ref> | synonyms_ref = <ref>{{cite web |title=''Vaccinium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000401-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=1 June 2025}}</ref> | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |title= |''Andreusia'' {{small|Dunal}} |''Batodendron'' {{small|Nutt.}} |''Cavinium'' {{small|Thouars}} |''Cyanococcus'' {{small|Rydb.}} |''Disiphon'' {{small|Schltr.}} |''Epigynium'' {{small|Klotzsch}} |''Herpothamnus'' {{small|Small}} |''Hornemannia'' {{small|Vahl, nom. illeg.}} |''Hugeria'' {{small|Small}} |''Malea'' {{small|Lundell}} |''Metagonia'' {{small|Nutt.}} |''Myrtillus'' {{small|Gilib., opus utique oppr.}} |''Neojunghuhnia'' {{small|Koord.}} |''Oxycoca'' {{small|Raf.}} |''Oxycoccoides'' {{small|(Benth. & Hook.f.) Nakai, nom. superfl.}} |''Oxycoccus'' {{small|Hill}} |''Peyrusa'' {{small|Rich. ex Dunal, pro syn.}} |''Picrococcus'' {{small|Nutt.}} |''Polycodium'' {{small|Raf.}} |''× Rhodocinium'' {{small|Avrorin}} |''Rhodococcum'' {{small|(Rupr.) Avrorin}} |''Schollera'' {{small|Roth, nom. superfl.}} |''Symphysia'' {{small|C.Presl}} |''Tauschia'' {{small|Preissler, nom. rej.}} |''Vitis-idaea'' {{small|Ség.}} }} }} '''Боровинка''' ([[Биномна номенклатура|науч.]]''Vaccinium'')<ref>{{Наведена книга|title=Sunset Western Garden Book|year=1995|isbn=|pages=606–607}}</ref> — широко распространет [[Род (биологија)|род]] на [[Грмушка|грмушки]] или џуџести грмушки од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericaceae''). Луѓето користат многу од овие [[Бобинка|бобинки]] во исхраната, а некои (како [[Vaccinium myrtillus|боровинките]] и [[Брусница|брусниците]]) се одгледуваат и за пазарни цели. Поради нивната природа, овие грмушки не можат да растат на каква било земја, туку бараат исклучиво кисели почви. == Опис == Во зависност од видот, овие растенија можат да имаат различна структура. Дел од нив растат ниско и се ползечки, други формираат мали, џуџести грмушки, додека некои видови можат да достигнат висина и до два метра. Одредени видови што растат во тропските предели се [[епифити]] (живеат врз други растенија),<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}</ref> а нивните [[Стебло|стебла]] главно имаат дрвенеста структура. Тропските видови (на пример, во Малезија) се [[Зимзелено растение|зимзелени растенија]].<ref name="FM">{{Наведено списание|last=Sleumer|first=H.|date=January 1960|title=Ericaceae|url=https://repository.naturalis.nl/pub/532600|journal=Flora Malesiana|volume=6|issue=4|page=746}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] имаат подцветен плодник и споени венечни ливчиња, од чија ѕвонеста форма се издигаат долги столпчиња. Нивните [[Прашник|прашници]] завршуваат со карактеристични цевчести продолжетоци, слични на осилки, кои овозможуваат ослободување на [[Полен|поленот]] во моментот кога тој е зрел.<ref name="FM">{{Наведено списание|last=Sleumer|first=H.|date=January 1960|title=Ericaceae|url=https://repository.naturalis.nl/pub/532600|journal=Flora Malesiana|volume=6|issue=4|page=746}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSleumer1960">Sleumer, H. (January 1960). </cite></ref><ref>{{Наведено списание|last=Palser|first=Barbara F.|date=December 1961|title=Studies of Floral Morphology in the Ericales. V. Organography and Vascular Anatomy in Several United States Species of the Vacciniaceae|journal=Botanical Gazette|volume=123|issue=2|pages=79–111|doi=10.1086/336134|issn=0006-8071}}</ref> [[Соцветие|Соцветието]] кај овие растенија може да се развие на два начини: во пазувите на листовите или на самите врвови на стебленцата.<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref> Овие растенија раѓаат [[Плод|плодови]] во форма на [[Бобинка|бобинки]] кои настануваат од подцветен јајчник и се поделени на четири или пет дела. Тие најчесто се препознатливи по нивните живи црвени или сини нијанси и виолетовиот сок, а во внатрешноста кријат ситни, мазни [[Семе|семки]].<ref name="FM">{{Наведено списание|last=Sleumer|first=H.|date=January 1960|title=Ericaceae|url=https://repository.naturalis.nl/pub/532600|journal=Flora Malesiana|volume=6|issue=4|page=746}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSleumer1960">Sleumer, H. (January 1960). </cite></ref> [[Корен|Корењата]] на овие растенија најчесто живеат во заедница со [[Габа|габи]], односно се [[Микориза|микоризни]]. Оваа поврзаност им помага да извлечат [[азот]] и [[фосфор]] од киселата и сиромашна почва каде што растат и каде инаку тешко би преживеале.<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref> == Таксономија == Родот за прв пат бил научно опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година. Во класичниот [[латински јазик]], со називот ''Vaccinium'' се означувало одредено растение, веројатно дива [[Vaccinium myrtillus|боровинка]] или [[зумбул]], но неговата точна и крајна [[етимологија]] сепак не е целосно утврдена.<ref>{{Наведена книга|title=Plants and their names : a concise dictionary|last=Hyam|first=R.|last2=Pankhurst|first2=R.J.|publisher=Oxford University Press|year=1995|isbn=978-0-19-866189-4|location=Oxford}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Dictionary of Plant Names|last=Coombes|first=Allen J.|publisher=Hamlyn Books|year=1994|isbn=978-0-600-58187-1|location=London}}</ref> == Список на видови == * ''[[Vaccinium alaskaense]]'' Howell * ''[[Vaccinium albidens]]'' H. Lév. & Vaniot * ''[[Vaccinium almedae]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium altomontanum]]'' Ashe * ''[[Vaccinium amoenum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium angustifolium]]'' Aiton * ''[[Vaccinium arboreum]]'' Marshall * ''[[Vaccinium arbutoides]]'' C.B. Clarke * ''[[Vaccinium arctostaphylos]]'' L. * ''[[Vaccinium arcuatum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium ardisioides]]'' Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium arenicola]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium arkansanum]]'' Ashe * ''[[Vaccinium atrococcum]]'' (A. Gray) A. Heller * ''[[Vaccinium australe]]'' Small * ''[[Vaccinium bellum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium bocatorense]]'' Wilbur * ''[[Vaccinium boreale]]'' I.V. Hall & Aalders * ''[[Vaccinium brachyandrum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium brachybotrys]]'' (Franch.) Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium bracteatum]]'' Thunb. * ''[[Vaccinium breedlovei]]'' L.O. Williams * ''[[Vaccinium brevipedicellatum]]'' C.Y. Wu ex W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium bullatum]]'' (Dop) Sleumer * ''[[Vaccinium bulleyanum]]'' (Diels) Sleumer * ''[[Vaccinium caesariense]]'' Mack. * ''[[Vaccinium caesium]]'' Greene * ''[[Vaccinium caespitosum]]'' Michx. * ''[[Vaccinium calycinum]]'' Sm. * ''[[Vaccinium campanense]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium candicans]]'' (C. Mohr) Sleumer * ''[[Vaccinium carlesii]]'' Dunn * ''[[Vaccinium cavinerve]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium chaetothrix]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium chamaebuxus]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium chengiae]]'' W.P. Fang * ''[[Vaccinium chimantense]]'' Maguire, Steyerm. & Luteyn * ''[[Vaccinium chunii]]'' Merr. ex Sleumer * ''[[Vaccinium coccinium]]'' Piper * ''[[Vaccinium conchophyllum]]'' Rehder * ''[[Vaccinium concoloratum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium confertum]]'' Kunth * ''[[Vaccinium consanguineum]]'' Klotzsch * ''[[Vaccinium constablaei]]'' A. Gray * ''[[Vaccinium cordifolium]]'' (M. Martens & Galeotti) Hemsl. * ''[[Vaccinium corymbodendron]]'' Dunal * ''[[Vaccinium corymbosum]]'' L. * ''[[Vaccinium costaricense]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium craspedotum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium crassifolium]]'' Andrews * ''[[Vaccinium crassivenium]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium crenatum]]'' (G.Don) Sleumer * ''[[Vaccinium cuspidifolium]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium cylindraceum]]'' Sm. * ''[[Vaccinium darrowii]]'' Camp * ''[[Vaccinium delavayi]]'' Franch. * ''[[Vaccinium deliciosum]]'' Piper * ''[[Vaccinium dendrocharis]]'' Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium dentatum]]'' Sm. * ''[[Vaccinium dependens]]'' (G. Don) Sleumer * ''[[Vaccinium depressum]]'' (Small) Sleumer * ''[[Vaccinium didymanthum]]'' Dunal * ''[[Vaccinium distichum]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium duclouxii]]'' (H. Lév.) Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium dunalianum]]'' Wight * ''[[Vaccinium dunnianum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium elliottii]]'' Chapm. * ''[[Vaccinium elvirae]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium emarginatum]]'' Hayata * ''[[Vaccinium erythrocarpum]]'' Michx. * ''[[Vaccinium euryanthum]]'' A.C.Sm. * ''[[Vaccinium exaristatum]]'' Kurz * ''[[Vaccinium exul]]'' Bolus * ''[[Vaccinium fasciculatum]]'' Bojer ex Dunal * ''[[Vaccinium fimbribracteatum]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium fimbricalyx]]'' Chun & W.P. Fang * ''[[Vaccinium floccosum]]'' (L.O.Williams) Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium floribundum]]'' Kunth * ''[[Vaccinium floridanum]]'' (Nutt.) Sleumer * ''[[Vaccinium foetidissimum]]'' H. Lév. & Vaniot * ''[[Vaccinium fragile]]'' Franch. * ''[[Vaccinium furfuraceum]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium fuscatum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium gaultheriifolium]]'' (Griff.) Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium geminiflorum]]'' Kunth * ''[[Vaccinium glandulosum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium glaucoalbum]]'' Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium glaucophyllum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium globulare]]'' Rydb. * ''[[Vaccinium guangdongense]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium haematinum]]'' Standl. & Steyerm. * ''[[Vaccinium hainanense]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium haitangense]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium harmandianum]]'' Dop * ''[[Vaccinium henryi]]'' Hemsl. * ''[[Vaccinium hirsutum]]'' Buckley * ''[[Vaccinium hirtum]]'' Thunb. * ''[[Vaccinium holophyllum]]'' (Small) Uphof * ''[[Vaccinium hybridum]]'' Czerep. * ''[[Vaccinium impressinerve]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium interius]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium intermedium]]'' Ruthe * ''[[Vaccinium iteophyllum]]'' Hance * ''[[Vaccinium japonicum]]'' Miq. * ''[[Vaccinium jefense]]'' J.L. Luteyn & Wilbur * ''[[Vaccinium kachinense]]'' Brandis * ''[[Vaccinium kengii]]'' C.E. Chang * ''[[Vaccinium kingdon-wardii]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium koreanum]]'' Nakai * ''[[Vaccinium laevigatum]]'' Bojer ex Dunal * ''[[Vaccinium lamarckii]]'' Camp * ''[[Vaccinium lamprophyllum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium langloisii]]'' (Greene) Cory * ''[[Vaccinium lanigerum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium latifolium]]'' (Griseb.) Benth. & Hook.f. ex B.D.Jacks. * ''[[Vaccinium lautum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium leptosepalum]]'' (Small) Sleumer * ''[[Vaccinium leucanthum]]'' Schltdl. * ''[[Vaccinium leucobotrys]]'' (Nutt.) G. Nicholson * ''[[Vaccinium liparum]]'' (Small) Uphof * ''[[Vaccinium longicaudatum]]'' Chun ex W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium lundellianum]]'' L.O. Williams * ''[[Vaccinium luteynii]]'' Wilbur * ''[[Vaccinium macilentum]]'' (Small) Sleumer * ''[[Vaccinium macrocarpon]]'' Aiton * ''[[Vaccinium madagascariense]]'' (Thouars ex Poir.) Sleumer * ''[[Vaccinium mandarinorum]]'' Diels * ''[[Vaccinium marianum]]'' P. Watson * ''[[Vaccinium mathewsii]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium melanocarpum]]'' (C. Mohr) C. Mohr ex Kearney * ''[[Vaccinium melliflorum]]'' (Ruiz & Pav.) F. Muell. * ''[[Vaccinium membranaceum]]'' Douglas ex Torr. * ''[[Vaccinium meridionale]]'' Sw. * ''[[Vaccinium microcarpum]]'' (Turcz. ex Rupr.) Schmalh. * ''[[Vaccinium minus]]'' Vorosch. * ''[[Vaccinium missouriense]]'' (Ashe) Ashe * ''[[Vaccinium modestum]]'' W.W. Sm. * ''[[Vaccinium monteverdense]]'' Wilbur & J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium moupinense]]'' Franch. * ''[[Vaccinium myrsinites]]'' Lam. * ''[[Vaccinium myrtilloides]]'' Michx. * ''[[Vaccinium myrtillus]]'' L. * ''[[Vaccinium neglectum]]'' (Small) Fernald * ''[[Vaccinium nubigenum]]'' Fern. * ''[[Vaccinium nummularia]]'' Hook. f. & Thomson ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium oblongifolium]]'' (Michx.) hort. ex Dun * ''[[Vaccinium oldhamii]]'' Miq. * ''[[Vaccinium oliganthum]]'' (Greene) Sleumer * ''[[Vaccinium omeiensis]]'' W.P. Fang * ''[[Vaccinium orosiense]]'' Wilbur & J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium ovalifolium]]'' Sm. * ''[[Vaccinium ovatum]]'' Pursh * ''[[Vaccinium oxycoccos]]'' L. * ''[[Vaccinium pahalae]]'' Skottsb. * ''[[Vaccinium pallidum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium palustre]]'' Salisb. * ''[[Vaccinium papillatum]]'' P.F. Stevens * ''[[Vaccinium papulosum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium parvifolium]]'' Sm. * ''[[Vaccinium parvum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium peleanum]]'' Skottsb. * ''[[Vaccinium penaeoides]]'' Kunth * ''[[Vaccinium petelotii]]'' Merr. * ''[[Vaccinium pipolyi]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium poasanum]]'' Donn.Sm. * ''[[Vaccinium podocarpoideum]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium pratense]]'' P.C. Tam ex C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium pseudobullatum]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium pseudocaracasanum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium pseudorobustum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium pseudospadiceum]]'' Dop * ''[[Vaccinium pseudotonkinense]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium pterocalyx]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium puberulum]]'' Klotzsch ex Meisn. * ''[[Vaccinium pubicalyx]]'' Franch. * ''[[Vaccinium quercinum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium racemosum]]'' (Vahl) Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium randaiense]]'' Hayata * ''[[Vaccinium retusum]]'' (Griff.) Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium roraimense]]'' N.E.Br. * ''[[Vaccinium rubescens]]'' R.C. Fang * ''[[Vaccinium santafeense]]'' Wilbur & J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium saxicolum]]'' Chun ex Sleumer * ''[[Vaccinium sciaphilum]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium scoparium]]'' Leiberg ex Coville * ''[[Vaccinium scopulorum]]'' W.W. Sm. * ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' Hook. * ''[[Vaccinium secundum]]'' Klotzsch * ''[[Vaccinium selerianum]]'' (Loes.) Sleumer * ''[[Vaccinium sempervirens]]'' D.A. Rayner & J. Hend. * ''[[Vaccinium sericeum]]'' (C. Mohr) E.J. Palmer * ''[[Vaccinium serrulatum]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium sikkimense]]'' C.B. Clarke * ''[[Vaccinium simulatum]]'' Small * ''[[Vaccinium sinicum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium sphyrospermoides]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium spiculatum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium sprengelii]]'' (G. Don) Sleumer * ''[[Vaccinium stamineum]]'' L. * ''[[Vaccinium stanleyi]]'' Schweinf. * ''[[Vaccinium stenophyllum]]'' Steud. * ''[[Vaccinium steyermarkii]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium subcordatum]]'' (Small) Uphof * ''[[Vaccinium subdissitifolium]]'' P.F. Stevens * ''[[Vaccinium subfalcatum]]'' Merr. ex Sleumer * ''[[Vaccinium supracostatum]]'' Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium talamancense]]'' (Wilbur & Luteyn) J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium tallapusae]]'' (Coville ex Small) Uphof * ''[[Vaccinium tenellum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium tenuiflorum]]'' R.C. Fang * ''[[Vaccinium trichocladum]]'' Merr. & F.P. Metcalf * ''[[Vaccinium triflorum]]'' Rehder * ''[[Vaccinium truncatocalyx]]'' Chun ex W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium uliginosum]]'' L. * ''[[Vaccinium urceolatum]]'' Hemsl. * ''[[Vaccinium vacciniaceum]]'' (Roxb.) Sleumer * ''[[Vaccinium vacillans]]'' Kalm ex Torr. * ''[[Vaccinium venosum]]'' Wight * ''[[Vaccinium virgatum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium vitis-idaea]]'' L. * ''[[Vaccinium wilburii]]'' Almeda & Breedlove * ''[[Vaccinium wrightii]]'' A. Gray * ''[[Vaccinium yaoshanicum]]'' Sleumer == Распространетост == Овој род опфаќа приближно 450 различни [[Вид (биологија)|видови]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vaccinium.org/species|title=''vaccinium'' species|accessdate=20 August 2016}}</ref> чиј [[ареал]] на распространетост главно ги опфаќа поладните региони на [[Северна полутопка|северната полутопка]]. И покрај тоа што сакаат постудени краишта, некои од овие растенија можат да се најдат на сосема спротивни страни од светот, на пример на [[Мадагаскар]] и на [[Хаваи|Хаваите]]. Сепак, најголема разновидност на видови е забележана во планинските предели на [[Северна Америка|Северна]] и [[Јужна Америка]], како и во [[Југоисточна Азија]].<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref><ref>{{Наведено списание|last=Tsutsumi|first=Chie|date=May 22, 2011|title=The Phylogenetic Positions of Four Endangered Vaccinium Species in Japan|url=https://www.kahaku.go.jp/research/publication/botany/download/37_2/BNMNS_B370204.pdf|journal=Bulletin of the National Museum of Nature and Science|volume=37|pages=79–86}}</ref> Во регионот на [[Анди|Андите]] научниците сè уште откриваат нови видови растенија.<ref>{{Наведено списание|last=Pedraza-Peñalosa|first=Paola|last2=Luteyn|first2=James L.|date=2011-06-01|title=Andean Vaccinium (Ericaceae: Vaccinieae): Seven new species from South America|journal=Brittonia|language=en|volume=63|issue=2|pages=257–275|bibcode=2011Britt..63..257P|doi=10.1007/s12228-010-9164-y|issn=1938-436X}}</ref> Во [[Македонија]] се среќаваат три вида боровинка:<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=787-790}}</ref> * ''[[Црвена боровинка|Vaccinium vitis-idaea]]'' или црвена боровинка * ''[[Vaccinium uliginosum]]'' * ''[[Vaccinium myrtillus]]'' или сина боровинка.<ref name=":0" /> За да успеат, на овие растенија им е потребна почва со висока киселост, па затоа во природата најчесто ги населуваат тресетиштата и киселите шумски предели. Во источниот дел на Северна Америка, дивите боровинки се вообичаена појава во мешаните шуми од даб и [[врес]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dcr.virginia.gov/natural_heritage/ncTIIIe.shtml|title=''The Natural Communities of Virginia Classification of Ecological Community Groups'' (Version 2.3), Virginia Department of Conservation and Recreation, 2010|work=Virginia.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105224138/http://www.dcr.virginia.gov/natural_heritage/ncTIIIe.shtml|archive-date=5 January 2011|accessdate=13 June 2017}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Classification of the natural communities of North Carolina: third approximation|last=Schafale, M. P.|last2=Weakley, A. S.|publisher=North Carolina Natural Heritage Program, North Carolina Division of Parks and Recreation|year=1990}}</ref> Растенијата од родот Боровинка растат и на нови, променливи терени, но и во стабилни средини. Во многу предели тие се отпорни на пожари. Помалите пожари не им штетат многу, а дури и ако нивните гранки и лисја целосно изгорат, тие имаат способност повторно да никнат од коренот ([[Ризом|ризомот]]).<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref> == Екологија == Растенијата од родот Боровинка (''Vaccinium)'' служат како извор на храна за гасениците на голем број видови [[Пеперуги|пеперутки]] и [[Молец|молци]]. Од друга страна, бобинките на овие растенија во Северна Америка се важен дел од исхраната на многу птици и цицачи, меѓу кои особено се издвојува мечката [[гризли]].<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref><ref>{{Наведено списание|last=Mace, R. D., & Jonkel, C. J.|date=1986|title=Local food habits of the grizzly bear in Montana|journal=Bears: Their Biology and Management|volume=6|pages=105–110|doi=10.2307/3872813|jstor=3872813}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Cowberry.jpg|[[Црвена боровинка]] ''Vaccinium vitis-idaea'' Податотека:Vaccinium myrtillus 03.JPG|''[[Vaccinium myrtillus]]'' Податотека:Vaccinium oxycoccos Ypey28.jpg|Илустрација на ''Vaccinium oxycoccos'' Податотека:Illustration Vaccinium myrrtillus0.jpg|Илустрација на ''[[Vaccinium myrtillus]]'' Податотека:Blåbær 2.jpg|''[[Vaccinium myrtillus]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Vaccinium}} * [https://web.archive.org/web/20090115013058/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?12610 Информации ''за вакциниум'' од Националниот систем за гермплазма на растенијата на САД] * [http://www.nature.british-towns.net/nature/07_specie_menu.asp?GetLGID=39235&page=1 Мрежа на британски градови и села, ''Vaccinium'' ; Видови од родот ''Vaccinium''] Archived {{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Боровинки (род)]] [[Категорија:Статии со текст на руски]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] bm9hv02nsq1kwboztjtdz3e0bxqcz2z 5591416 5591346 2026-07-13T11:46:28Z Виолетова 1975 5591416 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Vaccinium.jpg | image_caption = Разни видови [[бобинки]] од Боровинка | display_parents = 2 | taxon = Vaccinium | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Vaccinium uliginosum]]''<ref name="ing">{{cite web |url=http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Vaccinium |title=''Vaccinium'' Linnaeus |access-date = 2008-05-09 |date=2003-02-05 |work=Index Nominum Genericorum |publisher=[[International Association for Plant Taxonomy]]}}</ref> | synonyms_ref = <ref>{{cite web |title=''Vaccinium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000401-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=1 June 2025}}</ref> | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |title= |''Andreusia'' {{small|Dunal}} |''Batodendron'' {{small|Nutt.}} |''Cavinium'' {{small|Thouars}} |''Cyanococcus'' {{small|Rydb.}} |''Disiphon'' {{small|Schltr.}} |''Epigynium'' {{small|Klotzsch}} |''Herpothamnus'' {{small|Small}} |''Hornemannia'' {{small|Vahl, nom. illeg.}} |''Hugeria'' {{small|Small}} |''Malea'' {{small|Lundell}} |''Metagonia'' {{small|Nutt.}} |''Myrtillus'' {{small|Gilib., opus utique oppr.}} |''Neojunghuhnia'' {{small|Koord.}} |''Oxycoca'' {{small|Raf.}} |''Oxycoccoides'' {{small|(Benth. & Hook.f.) Nakai, nom. superfl.}} |''Oxycoccus'' {{small|Hill}} |''Peyrusa'' {{small|Rich. ex Dunal, pro syn.}} |''Picrococcus'' {{small|Nutt.}} |''Polycodium'' {{small|Raf.}} |''× Rhodocinium'' {{small|Avrorin}} |''Rhodococcum'' {{small|(Rupr.) Avrorin}} |''Schollera'' {{small|Roth, nom. superfl.}} |''Symphysia'' {{small|C.Presl}} |''Tauschia'' {{small|Preissler, nom. rej.}} |''Vitis-idaea'' {{small|Ség.}} }} }} '''Боровинка''' ([[Биномна номенклатура|науч.]]''Vaccinium'')<ref>{{Наведена книга|title=Sunset Western Garden Book|year=1995|isbn=|pages=606–607}}</ref> — широко распространет [[Род (биологија)|род]] на [[Грмушка|грмушки]] или џуџести грмушки од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericaceae''). Луѓето користат многу од овие [[Бобинка|бобинки]] во исхраната, а некои (како [[Vaccinium myrtillus|боровинките]] и [[Брусница|брусниците]]) се одгледуваат и за пазарни цели. Поради нивната природа, овие грмушки не можат да растат на каква било земја, туку бараат исклучиво кисели почви. == Опис == Во зависност од видот, овие растенија можат да имаат различна структура. Дел од нив растат ниско и се ползечки, други формираат мали, џуџести грмушки, додека некои видови можат да достигнат висина и до два метра. Одредени видови што растат во тропските предели се [[епифити]] (живеат врз други растенија),<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}</ref> а нивните [[Стебло|стебла]] главно имаат дрвенеста структура. Тропските видови (на пример, во Малезија) се [[Зимзелено растение|зимзелени растенија]].<ref name="FM">{{Наведено списание|last=Sleumer|first=H.|date=January 1960|title=Ericaceae|url=https://repository.naturalis.nl/pub/532600|journal=Flora Malesiana|volume=6|issue=4|page=746}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] имаат подцветен плодник и споени венечни ливчиња, од чија ѕвонеста форма се издигаат долги столпчиња. Нивните [[Прашник|прашници]] завршуваат со карактеристични цевчести продолжетоци, слични на осилки, кои овозможуваат ослободување на [[Полен|поленот]] во моментот кога тој е зрел.<ref name="FM" /><ref>{{Наведено списание|last=Palser|first=Barbara F.|date=December 1961|title=Studies of Floral Morphology in the Ericales. V. Organography and Vascular Anatomy in Several United States Species of the Vacciniaceae|journal=Botanical Gazette|volume=123|issue=2|pages=79–111|doi=10.1086/336134|issn=0006-8071}}</ref> [[Соцветие|Соцветието]] кај овие растенија може да се развие на два начини: во пазувите на листовите или на самите врвови на стебленцата.<ref name="TGViNA" /> Овие растенија раѓаат [[Плод|плодови]] во форма на [[Бобинка|бобинки]] кои настануваат од подцветен јајчник и се поделени на четири или пет дела. Тие најчесто се препознатливи по нивните живи црвени или сини нијанси и виолетовиот сок, а во внатрешноста кријат ситни, мазни [[Семе|семки]].<ref name="FM" /> [[Корен|Корењата]] на овие растенија најчесто живеат во заедница со [[Габа|габи]], односно се [[Микориза|микоризни]]. Оваа поврзаност им помага да извлечат [[азот]] и [[фосфор]] од киселата и сиромашна почва каде што растат и каде инаку тешко би преживеале.<ref name="TGViNA" /> == Таксономија == Родот за прв пат бил научно опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година. Во класичниот [[латински јазик]], со називот ''Vaccinium'' се означувало одредено растение, веројатно дива [[Vaccinium myrtillus|боровинка]] или [[зумбул]], но неговата точна и крајна [[етимологија]] сепак не е целосно утврдена.<ref>{{Наведена книга|title=Plants and their names : a concise dictionary|last=Hyam|first=R.|last2=Pankhurst|first2=R.J.|publisher=Oxford University Press|year=1995|isbn=978-0-19-866189-4|location=Oxford}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Dictionary of Plant Names|last=Coombes|first=Allen J.|publisher=Hamlyn Books|year=1994|isbn=978-0-600-58187-1|location=London}}</ref> == Список на видови == * ''[[Vaccinium alaskaense]]'' Howell * ''[[Vaccinium albidens]]'' H. Lév. & Vaniot * ''[[Vaccinium almedae]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium altomontanum]]'' Ashe * ''[[Vaccinium amoenum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium angustifolium]]'' Aiton * ''[[Vaccinium arboreum]]'' Marshall * ''[[Vaccinium arbutoides]]'' C.B. Clarke * ''[[Vaccinium arctostaphylos]]'' L. * ''[[Vaccinium arcuatum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium ardisioides]]'' Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium arenicola]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium arkansanum]]'' Ashe * ''[[Vaccinium atrococcum]]'' (A. Gray) A. Heller * ''[[Vaccinium australe]]'' Small * ''[[Vaccinium bellum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium bocatorense]]'' Wilbur * ''[[Vaccinium boreale]]'' I.V. Hall & Aalders * ''[[Vaccinium brachyandrum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium brachybotrys]]'' (Franch.) Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium bracteatum]]'' Thunb. * ''[[Vaccinium breedlovei]]'' L.O. Williams * ''[[Vaccinium brevipedicellatum]]'' C.Y. Wu ex W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium bullatum]]'' (Dop) Sleumer * ''[[Vaccinium bulleyanum]]'' (Diels) Sleumer * ''[[Vaccinium caesariense]]'' Mack. * ''[[Vaccinium caesium]]'' Greene * ''[[Vaccinium caespitosum]]'' Michx. * ''[[Vaccinium calycinum]]'' Sm. * ''[[Vaccinium campanense]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium candicans]]'' (C. Mohr) Sleumer * ''[[Vaccinium carlesii]]'' Dunn * ''[[Vaccinium cavinerve]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium chaetothrix]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium chamaebuxus]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium chengiae]]'' W.P. Fang * ''[[Vaccinium chimantense]]'' Maguire, Steyerm. & Luteyn * ''[[Vaccinium chunii]]'' Merr. ex Sleumer * ''[[Vaccinium coccinium]]'' Piper * ''[[Vaccinium conchophyllum]]'' Rehder * ''[[Vaccinium concoloratum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium confertum]]'' Kunth * ''[[Vaccinium consanguineum]]'' Klotzsch * ''[[Vaccinium constablaei]]'' A. Gray * ''[[Vaccinium cordifolium]]'' (M. Martens & Galeotti) Hemsl. * ''[[Vaccinium corymbodendron]]'' Dunal * ''[[Vaccinium corymbosum]]'' L. * ''[[Vaccinium costaricense]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium craspedotum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium crassifolium]]'' Andrews * ''[[Vaccinium crassivenium]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium crenatum]]'' (G.Don) Sleumer * ''[[Vaccinium cuspidifolium]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium cylindraceum]]'' Sm. * ''[[Vaccinium darrowii]]'' Camp * ''[[Vaccinium delavayi]]'' Franch. * ''[[Vaccinium deliciosum]]'' Piper * ''[[Vaccinium dendrocharis]]'' Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium dentatum]]'' Sm. * ''[[Vaccinium dependens]]'' (G. Don) Sleumer * ''[[Vaccinium depressum]]'' (Small) Sleumer * ''[[Vaccinium didymanthum]]'' Dunal * ''[[Vaccinium distichum]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium duclouxii]]'' (H. Lév.) Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium dunalianum]]'' Wight * ''[[Vaccinium dunnianum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium elliottii]]'' Chapm. * ''[[Vaccinium elvirae]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium emarginatum]]'' Hayata * ''[[Vaccinium erythrocarpum]]'' Michx. * ''[[Vaccinium euryanthum]]'' A.C.Sm. * ''[[Vaccinium exaristatum]]'' Kurz * ''[[Vaccinium exul]]'' Bolus * ''[[Vaccinium fasciculatum]]'' Bojer ex Dunal * ''[[Vaccinium fimbribracteatum]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium fimbricalyx]]'' Chun & W.P. Fang * ''[[Vaccinium floccosum]]'' (L.O.Williams) Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium floribundum]]'' Kunth * ''[[Vaccinium floridanum]]'' (Nutt.) Sleumer * ''[[Vaccinium foetidissimum]]'' H. Lév. & Vaniot * ''[[Vaccinium fragile]]'' Franch. * ''[[Vaccinium furfuraceum]]'' Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium fuscatum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium gaultheriifolium]]'' (Griff.) Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium geminiflorum]]'' Kunth * ''[[Vaccinium glandulosum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium glaucoalbum]]'' Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium glaucophyllum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium globulare]]'' Rydb. * ''[[Vaccinium guangdongense]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium haematinum]]'' Standl. & Steyerm. * ''[[Vaccinium hainanense]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium haitangense]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium harmandianum]]'' Dop * ''[[Vaccinium henryi]]'' Hemsl. * ''[[Vaccinium hirsutum]]'' Buckley * ''[[Vaccinium hirtum]]'' Thunb. * ''[[Vaccinium holophyllum]]'' (Small) Uphof * ''[[Vaccinium hybridum]]'' Czerep. * ''[[Vaccinium impressinerve]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium interius]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium intermedium]]'' Ruthe * ''[[Vaccinium iteophyllum]]'' Hance * ''[[Vaccinium japonicum]]'' Miq. * ''[[Vaccinium jefense]]'' J.L. Luteyn & Wilbur * ''[[Vaccinium kachinense]]'' Brandis * ''[[Vaccinium kengii]]'' C.E. Chang * ''[[Vaccinium kingdon-wardii]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium koreanum]]'' Nakai * ''[[Vaccinium laevigatum]]'' Bojer ex Dunal * ''[[Vaccinium lamarckii]]'' Camp * ''[[Vaccinium lamprophyllum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium langloisii]]'' (Greene) Cory * ''[[Vaccinium lanigerum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium latifolium]]'' (Griseb.) Benth. & Hook.f. ex B.D.Jacks. * ''[[Vaccinium lautum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium leptosepalum]]'' (Small) Sleumer * ''[[Vaccinium leucanthum]]'' Schltdl. * ''[[Vaccinium leucobotrys]]'' (Nutt.) G. Nicholson * ''[[Vaccinium liparum]]'' (Small) Uphof * ''[[Vaccinium longicaudatum]]'' Chun ex W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium lundellianum]]'' L.O. Williams * ''[[Vaccinium luteynii]]'' Wilbur * ''[[Vaccinium macilentum]]'' (Small) Sleumer * ''[[Vaccinium macrocarpon]]'' Aiton * ''[[Vaccinium madagascariense]]'' (Thouars ex Poir.) Sleumer * ''[[Vaccinium mandarinorum]]'' Diels * ''[[Vaccinium marianum]]'' P. Watson * ''[[Vaccinium mathewsii]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium melanocarpum]]'' (C. Mohr) C. Mohr ex Kearney * ''[[Vaccinium melliflorum]]'' (Ruiz & Pav.) F. Muell. * ''[[Vaccinium membranaceum]]'' Douglas ex Torr. * ''[[Vaccinium meridionale]]'' Sw. * ''[[Vaccinium microcarpum]]'' (Turcz. ex Rupr.) Schmalh. * ''[[Vaccinium minus]]'' Vorosch. * ''[[Vaccinium missouriense]]'' (Ashe) Ashe * ''[[Vaccinium modestum]]'' W.W. Sm. * ''[[Vaccinium monteverdense]]'' Wilbur & J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium moupinense]]'' Franch. * ''[[Vaccinium myrsinites]]'' Lam. * ''[[Vaccinium myrtilloides]]'' Michx. * ''[[Vaccinium myrtillus]]'' L. * ''[[Vaccinium neglectum]]'' (Small) Fernald * ''[[Vaccinium nubigenum]]'' Fern. * ''[[Vaccinium nummularia]]'' Hook. f. & Thomson ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium oblongifolium]]'' (Michx.) hort. ex Dun * ''[[Vaccinium oldhamii]]'' Miq. * ''[[Vaccinium oliganthum]]'' (Greene) Sleumer * ''[[Vaccinium omeiensis]]'' W.P. Fang * ''[[Vaccinium orosiense]]'' Wilbur & J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium ovalifolium]]'' Sm. * ''[[Vaccinium ovatum]]'' Pursh * ''[[Vaccinium oxycoccos]]'' L. * ''[[Vaccinium pahalae]]'' Skottsb. * ''[[Vaccinium pallidum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium palustre]]'' Salisb. * ''[[Vaccinium papillatum]]'' P.F. Stevens * ''[[Vaccinium papulosum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium parvifolium]]'' Sm. * ''[[Vaccinium parvum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium peleanum]]'' Skottsb. * ''[[Vaccinium penaeoides]]'' Kunth * ''[[Vaccinium petelotii]]'' Merr. * ''[[Vaccinium pipolyi]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium poasanum]]'' Donn.Sm. * ''[[Vaccinium podocarpoideum]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium pratense]]'' P.C. Tam ex C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium pseudobullatum]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium pseudocaracasanum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium pseudorobustum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium pseudospadiceum]]'' Dop * ''[[Vaccinium pseudotonkinense]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium pterocalyx]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium puberulum]]'' Klotzsch ex Meisn. * ''[[Vaccinium pubicalyx]]'' Franch. * ''[[Vaccinium quercinum]]'' (Ashe) Sleumer * ''[[Vaccinium racemosum]]'' (Vahl) Wilbur & Luteyn * ''[[Vaccinium randaiense]]'' Hayata * ''[[Vaccinium retusum]]'' (Griff.) Hook. f. ex C.B. Clarke * ''[[Vaccinium roraimense]]'' N.E.Br. * ''[[Vaccinium rubescens]]'' R.C. Fang * ''[[Vaccinium santafeense]]'' Wilbur & J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium saxicolum]]'' Chun ex Sleumer * ''[[Vaccinium sciaphilum]]'' C.Y. Wu * ''[[Vaccinium scoparium]]'' Leiberg ex Coville * ''[[Vaccinium scopulorum]]'' W.W. Sm. * ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' Hook. * ''[[Vaccinium secundum]]'' Klotzsch * ''[[Vaccinium selerianum]]'' (Loes.) Sleumer * ''[[Vaccinium sempervirens]]'' D.A. Rayner & J. Hend. * ''[[Vaccinium sericeum]]'' (C. Mohr) E.J. Palmer * ''[[Vaccinium serrulatum]]'' W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium sikkimense]]'' C.B. Clarke * ''[[Vaccinium simulatum]]'' Small * ''[[Vaccinium sinicum]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium sphyrospermoides]]'' Sleumer * ''[[Vaccinium spiculatum]]'' C.Y. Wu & R.C. Fang * ''[[Vaccinium sprengelii]]'' (G. Don) Sleumer * ''[[Vaccinium stamineum]]'' L. * ''[[Vaccinium stanleyi]]'' Schweinf. * ''[[Vaccinium stenophyllum]]'' Steud. * ''[[Vaccinium steyermarkii]]'' Luteyn * ''[[Vaccinium subcordatum]]'' (Small) Uphof * ''[[Vaccinium subdissitifolium]]'' P.F. Stevens * ''[[Vaccinium subfalcatum]]'' Merr. ex Sleumer * ''[[Vaccinium supracostatum]]'' Hand.-Mazz. * ''[[Vaccinium talamancense]]'' (Wilbur & Luteyn) J.L. Luteyn * ''[[Vaccinium tallapusae]]'' (Coville ex Small) Uphof * ''[[Vaccinium tenellum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium tenuiflorum]]'' R.C. Fang * ''[[Vaccinium trichocladum]]'' Merr. & F.P. Metcalf * ''[[Vaccinium triflorum]]'' Rehder * ''[[Vaccinium truncatocalyx]]'' Chun ex W.P. Fang & Z.H. Pan * ''[[Vaccinium uliginosum]]'' L. * ''[[Vaccinium urceolatum]]'' Hemsl. * ''[[Vaccinium vacciniaceum]]'' (Roxb.) Sleumer * ''[[Vaccinium vacillans]]'' Kalm ex Torr. * ''[[Vaccinium venosum]]'' Wight * ''[[Vaccinium virgatum]]'' Aiton * ''[[Vaccinium vitis-idaea]]'' L. * ''[[Vaccinium wilburii]]'' Almeda & Breedlove * ''[[Vaccinium wrightii]]'' A. Gray * ''[[Vaccinium yaoshanicum]]'' Sleumer == Распространетост == Овој род опфаќа приближно 450 различни [[Вид (биологија)|видови]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vaccinium.org/species|title=''vaccinium'' species|accessdate=20 August 2016}}</ref> чиј [[ареал]] на распространетост главно ги опфаќа поладните региони на [[Северна полутопка|северната полутопка]]. И покрај тоа што сакаат постудени краишта, некои од овие растенија можат да се најдат на сосема спротивни страни од светот, на пример на [[Мадагаскар]] и на [[Хаваи|Хаваите]]. Сепак, најголема разновидност на видови е забележана во планинските предели на [[Северна Америка|Северна]] и [[Јужна Америка]], како и во [[Југоисточна Азија]].<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref><ref>{{Наведено списание|last=Tsutsumi|first=Chie|date=May 22, 2011|title=The Phylogenetic Positions of Four Endangered Vaccinium Species in Japan|url=https://www.kahaku.go.jp/research/publication/botany/download/37_2/BNMNS_B370204.pdf|journal=Bulletin of the National Museum of Nature and Science|volume=37|pages=79–86}}</ref> Во регионот на [[Анди|Андите]] научниците сè уште откриваат нови видови растенија.<ref>{{Наведено списание|last=Pedraza-Peñalosa|first=Paola|last2=Luteyn|first2=James L.|date=2011-06-01|title=Andean Vaccinium (Ericaceae: Vaccinieae): Seven new species from South America|journal=Brittonia|language=en|volume=63|issue=2|pages=257–275|bibcode=2011Britt..63..257P|doi=10.1007/s12228-010-9164-y|issn=1938-436X}}</ref> Во [[Македонија]] се среќаваат три вида боровинка:<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=787-790}}</ref> * ''[[Црвена боровинка|Vaccinium vitis-idaea]]'' или црвена боровинка * ''[[Vaccinium uliginosum]]'' * ''[[Vaccinium myrtillus]]'' или сина боровинка.<ref name=":0" /> За да успеат, на овие растенија им е потребна почва со висока киселост, па затоа во природата најчесто ги населуваат тресетиштата и киселите шумски предели. Во источниот дел на Северна Америка, дивите боровинки се вообичаена појава во мешаните шуми од даб и [[врес]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dcr.virginia.gov/natural_heritage/ncTIIIe.shtml|title=''The Natural Communities of Virginia Classification of Ecological Community Groups'' (Version 2.3), Virginia Department of Conservation and Recreation, 2010|work=Virginia.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105224138/http://www.dcr.virginia.gov/natural_heritage/ncTIIIe.shtml|archive-date=5 January 2011|accessdate=13 June 2017}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Classification of the natural communities of North Carolina: third approximation|last=Schafale, M. P.|last2=Weakley, A. S.|publisher=North Carolina Natural Heritage Program, North Carolina Division of Parks and Recreation|year=1990}}</ref> Растенијата од родот Боровинка растат и на нови, променливи терени, но и во стабилни средини. Во многу предели тие се отпорни на пожари. Помалите пожари не им штетат многу, а дури и ако нивните гранки и лисја целосно изгорат, тие имаат способност повторно да никнат од коренот ([[Ризом|ризомот]]).<ref name="TGViNA">{{Наведена книга|title=The Genus Vaccinium in North America|last=Vander Kloet|first=Samuel P.|publisher=Research Branch, Agriculture Canada|year=1988|location=Ottawa, Canada}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFVander_Kloet1988">Vander Kloet, Samuel P. (1988). </cite></ref> == Екологија == Растенијата од родот Боровинка (''Vaccinium)'' служат како извор на храна за гасениците на голем број видови [[Пеперуги|пеперутки]] и [[Молец|молци]]. Од друга страна, бобинките на овие растенија во Северна Америка се важен дел од исхраната на многу птици и цицачи, меѓу кои особено се издвојува мечката [[гризли]].<ref name="TGViNA" /><ref>{{Наведено списание|last=Mace, R. D., & Jonkel, C. J.|date=1986|title=Local food habits of the grizzly bear in Montana|journal=Bears: Their Biology and Management|volume=6|pages=105–110|doi=10.2307/3872813|jstor=3872813}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Cowberry.jpg|[[Црвена боровинка]] ''Vaccinium vitis-idaea'' Податотека:Vaccinium myrtillus 03.JPG|''[[Vaccinium myrtillus]]'' Податотека:Vaccinium oxycoccos Ypey28.jpg|Илустрација на ''Vaccinium oxycoccos'' Податотека:Illustration Vaccinium myrrtillus0.jpg|Илустрација на ''[[Vaccinium myrtillus]]'' Податотека:Blåbær 2.jpg|''[[Vaccinium myrtillus]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Vaccinium}} * [https://web.archive.org/web/20090115013058/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?12610 Информации ''за вакциниум'' од Националниот систем за гермплазма на растенијата на САД] * [http://www.nature.british-towns.net/nature/07_specie_menu.asp?GetLGID=39235&page=1 Мрежа на британски градови и села, ''Vaccinium'' ; Видови од родот ''Vaccinium''] Archived {{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Боровинки (род)]] [[Категорија:Статии со текст на руски]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] rwf7tpqto5y365fdk5i85ug5sa5cxrl Разговор:Aristolochia rotunda 1 1399579 5591327 2026-07-13T09:19:58Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591327 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Разговор:Aristolochia pallida 1 1399580 5591328 2026-07-13T09:20:13Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591328 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Тренчински Крај 0 1399581 5591338 2026-07-13T09:29:27Z Vlad5250 77190 Создадена страница со: {{Infobox settlement |name=Тренчински Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=562536|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-TC|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=1346|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1... 5591338 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=Тренчински Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=562536|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-TC|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=1346|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1=|blank1_name_sec1=|blank1_info_sec1=|blank2_name_sec1=|blank2_info_sec1=<!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 -->|elevation_min_m=195|elevation_m=|native_name=Trenčiansky kraj|mapsize=|native_name_lang=словачки<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->|settlement_type=[[Краеви во Словачка|Крај]]|image_flag=Trenciansky vlajka.svg|flag_size=|image_shield=Coat of Arms of Trenčín Region.svg|shield_size=|image_map=Trenciansky kraj in Slovakia.svg|map_alt=|area_total_km2=4501.81|map_caption=Тренчински Крај|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Словачка]]|seat_type=Главен град|seat=[[Тренчин]]|leader_title=Управник|leader_name=Јарослав Башка|area_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|website={{URL|https://www.tsk.sk/}}}} '''Тренчински Крај''' ({{Langx|sk|Trenčiansky kraj}}) ― еден од осумте [[Краеви во Словачка|краеви]] во [[Словачка]]. Крајот е основан во 1996 година. Се состои од 9 окрузи и 275 општини, од кои 18 имаат градски статус. [[Тренчин]] е неговото седиште. == Демографија == {{SK|pop}} == Административна поделба == Тренчинскиот Крај се состои од 9 окрузи ({{langx|sk|okresy}}): * Округ Бановце на Бебравоу (''Bánovce nad Bebravou''), * Округ Илава (''Ilava''), * Округ Мијава (''Myjava''), * Округ Нове Место над Вахом (''Nové Mesto nad Váhom''), * Округ Партизанске (''Partizánske''), * Округ Повашка Бистрица (''Považská Bystrica''), * Округ Приевидза (Prievidza), * Округ Пухов (''Púchov''), * Округ Тренчин (''Trenčín''). == Наводи == {{Наводи}} * {{Наведена книга|title=The Encyclopaedia of Slovakia and the Slovaks|last=Kopa|first=Ľudovít|publisher=[http://www.encyclopaedia.sk/english.htm Encyclopaedic Institute of the Slovak Academy of Sciences]|year=2006|isbn=80-224-0925-1|edition=|location=Bratislava, Slovakia|display-authors=etal}} == Надворешни врски == * [https://www.tsk.sk/ Trenčiansky samosprávny kraj] Службена мрежна страница {{Словачка-гео-никулец}} {{Краеви во Словачка}} [[Категорија:Тренчински Крај| ]] [[Категорија:Краеви во Словачка]] geyuy4v2nop6xwce2qvb7g6llvhe4k9 Rosa pendulina 0 1399582 5591341 2026-07-13T09:31:34Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306460585|Rosa pendulina]]“ 5591341 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa pendulina PID1949-1.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name = "IUCN2765725">{{Cite journal | url=https://www.iucnredlist.org/species/203449/2765725 |title = IUCN Red List of Threatened Species: Alpen-Rose|journal = IUCN Red List of Threatened Species|date = August 2013}}</ref>|genus=Rosa|species=pendulina|authority=[[L.]]<ref>[[Sp. Pl.]] 1:492. 1753</ref>|synonyms={{Collapsible list | *''Ozanonia alpina'' <small>([[Carl Linnaeus|L.]] ex Hartm.) Gand.</small> *''Ripartia pyrenaica'' <small>Gand.</small> *''Rosa adenophora'' <small>Kit.</small> *''Rosa adjecta'' <small>D‚s‚gl.</small> *''Rosa affinis'' <small>Sternb.</small> *''Rosa alpina'' <small>L.</small> *''Rosa alpina'' var. ''aculeata'' <small>Ser.</small> *''Rosa alpina'' subsp. ''aculeata'' <small>(Ser.) Arcang.</small> *''Rosa alpina'' var. ''adjecta'' <small>(D‚s‚gl.) Nyman</small> *''Rosa alpina'' var. ''bordereana'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''glandulosa'' <small>(Bellardi ex Ser.) Nyman</small> *''Rosa alpina'' var. ''globosa'' <small>Desv.</small> *''Rosa alpina'' var. ''gratianopolitana'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''heterophylla'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''humilis'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''intermedia'' <small>Gren.</small> *''Rosa alpina'' var. ''laevis'' <small>Ser.</small> *''Rosa alpina'' subsp. ''laevis'' <small>(Ser.) Arcang.</small> *''Rosa alpina'' var. ''lagenaria'' <small>(Vill.) Ser.</small> *''Rosa alpina'' var. ''lamotteana'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''latifolia'' <small>Ser.</small> *''Rosa alpina'' var. ''lixoniensis'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''macroacantha'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''macrophylla'' <small>Hagenb.</small> *''Rosa alpina'' var. ''monspeliaca'' <small>(Gouan) Steud.</small> *''Rosa alpina'' subsp. ''monspeliaca'' <small>(Gouan) Nyman</small> *''Rosa alpina'' var. ''montisludovici'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''norica'' <small>J.B.Keller</small> *''Rosa alpina'' var. ''nuda'' <small>Gren.</small> *''Rosa alpina'' var. ''nudipes'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''ovoidea'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''pendulina'' <small>(L.) Loisel. & Michel</small> *''Rosa alpina'' var. ''provincialis'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''pseudopyrenaica'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''pubescens'' <small>Gren.</small> *''Rosa alpina'' var. ''pyrenaica'' <small>(Gouan) Ser.</small> *''Rosa alpina'' subsp. ''pyrenaica'' <small>(Gouan) Nyman</small> *''Rosa alpina'' var. ''rotundifolia'' <small>Boullu</small> *''Rosa alpina'' var. ''setosa'' <small>Ser.</small> *''Rosa alpina'' var. ''subglobosa'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''sublaevis'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''vestita'' <small>Gren.</small> *''Rosa alpiniformis'' <small>Haynald ex Borb s</small> *''Rosa aucuparioides'' <small>Debeaux</small> *''Rosa balcanica'' <small>Dimitrov</small> *''Rosa balsamea'' <small>Kit.</small> *''Rosa brandisii'' <small>J.B.Keller ex Wiesb.</small> *''Rosa cinnamomea'' <small>L.</small> *''Rosa cinnamomea'' var. ''globosa'' <small>Desv.</small> *''Rosa coccialba'' <small>Kmet</small> *''Rosa croatica'' <small>Kit. ex Kanitz</small> *''Rosa detonsa'' <small>Debeaux</small> *''Rosa diplacantha'' <small>(Borb s) Heinr.Braun</small> *''Rosa filispina'' <small>Debeaux</small> *''Rosa glandulosa'' <small>Bellardi</small> *''Rosa hybrida'' <small>Vill.</small> *''Rosa inermis'' <small>Turra</small> *''Rosa × intercalaris'' <small>D‚s‚gl.</small> *''Rosa laevis'' <small>(Ser.) Dalla Torre & Sarnth.</small> *''Rosa lagenaria'' <small>Vill.</small> *''Rosa majalis'' var. ''globosa'' <small>(Desv.) P.V.Heath</small> *''Rosa × malyi'' <small>A.Kern.</small> *''Rosa monspeliaca'' <small>Gouan</small> *''Rosa odoratissima'' <small>Scop.</small> *''Rosa pendula'' <small>Salisb.</small> *''Rosa pendula'' <small>Roth</small> *''Rosa pendulina'' var. ''aculeata'' <small>(Ser.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''adenophora'' <small>(Kit.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''alpina'' <small>(L. ex Hartm.) Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' var. ''balsamea'' <small>(Kit.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''borbasii'' <small>R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''bosniaca'' <small>(J.B.Keller & Wiesb.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''croatica'' <small>(Kit.) Borb s</small> *''Rosa pendulina'' var. ''curtidens'' <small>(H.Christ) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''ebelii'' <small>(Heinr.Braun) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' subsp. ''ebelii'' <small>Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' var. ''globosa'' <small>(Desv.) Hayek</small> *''Rosa pendulina'' var. ''imhoofii'' <small>R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''intercalaris'' <small>(D‚s‚gl.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''intermedia'' <small>(Gren.) C.Vicioso</small> *''Rosa pendulina'' var. ''laevis'' <small>(Ser.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''lagenaria'' <small>(Vill.) Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' subsp. ''mediterranea'' <small>Kl št.</small> *''Rosa pendulina'' var. ''norica'' <small>(J.B.Keller) Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' var. ''opaca'' <small>Chrshan.</small> *''Rosa pendulina'' var. ''ovoidea'' <small>(Rouy) C.Vicioso</small> *''Rosa pendulina'' var. ''popovii'' <small>Chrshan.</small> *''Rosa pendulina'' var. ''pseudopyrenaica'' <small>(Rouy) C.Vicioso</small> *''Rosa pendulina'' var. ''pubescens'' <small>(W.D.J.Koch) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''pyrenaica'' <small>(Gouan) Fiori</small> *''Rosa pendulina'' var. ''rupestris'' <small>Crantz ex Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' var. ''scabriuscula'' <small>(H.Christ) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''setosa'' <small>(Ser.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''sternbergii'' <small>(Heinr.Braun) Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' var. ''sublaevis'' <small>(Rouy) C.Vicioso</small> *''Rosa pimpinellifolia'' subsp. ''alpina'' <small>L. ex Hartm.</small> *''Rosa pyrenaica'' <big>Gouan</big> *''Rosa recurva'' <small>Kit.</small> *''Rosa reversa'' <small>W.D.J.Koch</small> *''Rosa rubrifolia'' var. ''glandulosa'' <small>Bellardi ex Ser.</small> *''Rosa rupestris'' <small>Crantz</small> *''Rosa semisimplex'' <small>(Borb s) Heinr.Braun</small> *''Rosa semisimplex'' var. ''adenophora'' <small>(Kit.) Borb s ex R.Keller</small> *''Rosa setosa'' <small>(Ser.) Dalla Torre & Sarnth.</small> *''Rosa stenodonta'' <small>(Borb s) Heinr.Braun</small> *''Rosa tenuiflora'' <small>(Borb s) Heinr.Braun</small> *''Rosa turbinata'' <small>Vill.</small> *''Rosa villarsii'' <small>Tratt. ex Link</small> }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-8976 |title=Rosa pendulina L. |website=The Plant List }}</ref>}} '''''Rosa pendulina''''' е вид дива [[роза]] што се наоѓа во планините на централна и јужна Европа. Се чини дека преживеала во глацијални рефугиуми во Алпите и Карпатите, а оттаму се проширила.<ref>{{Наведено списание|last=Daneck|first=Hana|last2=Fér|first2=Tomáš|last3=Marhold Fls|first3=Karol|year=2016|title=Glacial survival in northern refugia? Phylogeography of the temperate shrub ''Rosa pendulina'' L. (Rosaceae): AFLP vs. Chloroplast DNA variation|journal=Biological Journal of the Linnean Society|volume=119|issue=3|pages=704–718|doi=10.1111/bij.12619|doi-access=free}}</ref> Како ползечка грмушка со темно розови цветови и релативно малку трње, има историја на одгледување како украсно растение. [[Податотека:Rosa_pendulina_Sturm08047.jpg|лево|мини|Ботаничка илустрација]] == Опис == [[Податотека:Rosa_pendulina_Róża_alpejska_2017-08-06_02.jpg|десно|мини|Зрели шипинки]] == Распространетост == Расте во релативно топли, сенчести и влажни подрачја покрај потоци, во чистинки во шуми или на карпести купови, помеѓу 350 и 2.500{{Меѓупростори}}м надморска височина. Најчесто се наоѓа во субалпската зона на планините на Централна и Јужна Европа: [[Пиринеи|Пиринеите]], [[Централен Масив|Централниот масив]], [[Алпи|Алпите]] (на надморска височина до 2300–2600 м.н.в.).{{Меѓупростори}}м во различните делови од масивот), низ [[Карпати|Карпатите]] (до 1800 м. надморска височина во [[Татри|Татрите]]), во Чешка и соседните области на Германија и Полска, на [[Апенини|Апенините]] и по планините на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] (на надморска височина од 1000–2500{{Меѓупростори}}м).<ref>{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|pages=55–56}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Vergleichende Chorologie der zentraleuropäischen Flora|last=Meusel|first=Hermann|last2=Jäger|first2=E.|last3=Weinert|first3=E.|date=1965|publisher=Fischer|volume=[Band I]|location=Jena|at=T535, K224}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Flora na Narodna Republika Bǎlgarija|last=Dimitrov|first=Stojan|publisher=Bulgarian Academy of Sciences|year=1973|editor-last=Vǎlev|editor-first=Stoju|volume=V|location=Sofia|pages=158–59|language=Bulgarian|chapter=Shipka – Rosa L.|editor-last2=Asenov|editor-first2=Ivan}}</ref> Воведено е во [[Нова Англија]] и може да се најде и на други места. == Одгледување == Често нарекувана по својот синоним ''Rosa alpina'', се одгледува со векови (од околу 1683), со многу сорти кои денес се речиси заборавени.<ref>{{Наведена книга|title=The Rose: An Illustrated History|last=Harkness|first=Peter|year=2003|isbn=9781552977873|page=101}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Aristocrats of the Garden|last=Wilson|first=Ernest Henry|date=1917|isbn=9781429012928|page=12}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The Floricultural Cabinet and Florist's Magazine|last=Harrison|first=Joseph|date=1851|publisher=Whittaker and Co.|location=London|page=154}}</ref> Генетски придонела за непознат, но голем број постоечки сорти рози.<ref>{{Наведено списание|last=Raymond|first=Olivier|last2=Gouzy|first2=Jérôme|last3=Just|first3=Jérémy|last4=Badouin|first4=Hélène|last5=Verdenaud|first5=Marion|last6=Lemainque|first6=Arnaud|last7=Vergne|first7=Philippe|last8=Moja|first8=Sandrine|last9=Choisne|first9=Nathalie|displayauthors=29|year=2018|title=The ''Rosa'' genome provides new insights into the domestication of modern roses|journal=Nature Genetics|volume=50|issue=6|pages=772–777|doi=10.1038/s41588-018-0110-3|pmc=5984618|pmid=29713014}}</ref> Цвета рано, има пријатен, силен мирис и е речиси без трње; пожелни особини за одгледувачите на рози. Несакана особина е тоа што има слаби [[Цветна дршка|стебла]] што ги потпираат цветовите, што доведува до тоа плодовите да висат. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ql75qbh2lw0i11b7fy1af3iqg8jzgpy 5591350 5591341 2026-07-13T10:01:08Z BosaFi 115936 /* Опис */ 5591350 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Rosa pendulina PID1949-1.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name = "IUCN2765725">{{Cite journal | url=https://www.iucnredlist.org/species/203449/2765725 |title = IUCN Red List of Threatened Species: Alpen-Rose|journal = IUCN Red List of Threatened Species|date = August 2013}}</ref>|genus=Rosa|species=pendulina|authority=[[L.]]<ref>[[Sp. Pl.]] 1:492. 1753</ref>|synonyms={{Collapsible list | *''Ozanonia alpina'' <small>([[Carl Linnaeus|L.]] ex Hartm.) Gand.</small> *''Ripartia pyrenaica'' <small>Gand.</small> *''Rosa adenophora'' <small>Kit.</small> *''Rosa adjecta'' <small>D‚s‚gl.</small> *''Rosa affinis'' <small>Sternb.</small> *''Rosa alpina'' <small>L.</small> *''Rosa alpina'' var. ''aculeata'' <small>Ser.</small> *''Rosa alpina'' subsp. ''aculeata'' <small>(Ser.) Arcang.</small> *''Rosa alpina'' var. ''adjecta'' <small>(D‚s‚gl.) Nyman</small> *''Rosa alpina'' var. ''bordereana'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''glandulosa'' <small>(Bellardi ex Ser.) Nyman</small> *''Rosa alpina'' var. ''globosa'' <small>Desv.</small> *''Rosa alpina'' var. ''gratianopolitana'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''heterophylla'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''humilis'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''intermedia'' <small>Gren.</small> *''Rosa alpina'' var. ''laevis'' <small>Ser.</small> *''Rosa alpina'' subsp. ''laevis'' <small>(Ser.) Arcang.</small> *''Rosa alpina'' var. ''lagenaria'' <small>(Vill.) Ser.</small> *''Rosa alpina'' var. ''lamotteana'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''latifolia'' <small>Ser.</small> *''Rosa alpina'' var. ''lixoniensis'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''macroacantha'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''macrophylla'' <small>Hagenb.</small> *''Rosa alpina'' var. ''monspeliaca'' <small>(Gouan) Steud.</small> *''Rosa alpina'' subsp. ''monspeliaca'' <small>(Gouan) Nyman</small> *''Rosa alpina'' var. ''montisludovici'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''norica'' <small>J.B.Keller</small> *''Rosa alpina'' var. ''nuda'' <small>Gren.</small> *''Rosa alpina'' var. ''nudipes'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''ovoidea'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''pendulina'' <small>(L.) Loisel. & Michel</small> *''Rosa alpina'' var. ''provincialis'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''pseudopyrenaica'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''pubescens'' <small>Gren.</small> *''Rosa alpina'' var. ''pyrenaica'' <small>(Gouan) Ser.</small> *''Rosa alpina'' subsp. ''pyrenaica'' <small>(Gouan) Nyman</small> *''Rosa alpina'' var. ''rotundifolia'' <small>Boullu</small> *''Rosa alpina'' var. ''setosa'' <small>Ser.</small> *''Rosa alpina'' var. ''subglobosa'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''sublaevis'' <small>Rouy</small> *''Rosa alpina'' var. ''vestita'' <small>Gren.</small> *''Rosa alpiniformis'' <small>Haynald ex Borb s</small> *''Rosa aucuparioides'' <small>Debeaux</small> *''Rosa balcanica'' <small>Dimitrov</small> *''Rosa balsamea'' <small>Kit.</small> *''Rosa brandisii'' <small>J.B.Keller ex Wiesb.</small> *''Rosa cinnamomea'' <small>L.</small> *''Rosa cinnamomea'' var. ''globosa'' <small>Desv.</small> *''Rosa coccialba'' <small>Kmet</small> *''Rosa croatica'' <small>Kit. ex Kanitz</small> *''Rosa detonsa'' <small>Debeaux</small> *''Rosa diplacantha'' <small>(Borb s) Heinr.Braun</small> *''Rosa filispina'' <small>Debeaux</small> *''Rosa glandulosa'' <small>Bellardi</small> *''Rosa hybrida'' <small>Vill.</small> *''Rosa inermis'' <small>Turra</small> *''Rosa × intercalaris'' <small>D‚s‚gl.</small> *''Rosa laevis'' <small>(Ser.) Dalla Torre & Sarnth.</small> *''Rosa lagenaria'' <small>Vill.</small> *''Rosa majalis'' var. ''globosa'' <small>(Desv.) P.V.Heath</small> *''Rosa × malyi'' <small>A.Kern.</small> *''Rosa monspeliaca'' <small>Gouan</small> *''Rosa odoratissima'' <small>Scop.</small> *''Rosa pendula'' <small>Salisb.</small> *''Rosa pendula'' <small>Roth</small> *''Rosa pendulina'' var. ''aculeata'' <small>(Ser.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''adenophora'' <small>(Kit.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''alpina'' <small>(L. ex Hartm.) Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' var. ''balsamea'' <small>(Kit.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''borbasii'' <small>R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''bosniaca'' <small>(J.B.Keller & Wiesb.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''croatica'' <small>(Kit.) Borb s</small> *''Rosa pendulina'' var. ''curtidens'' <small>(H.Christ) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''ebelii'' <small>(Heinr.Braun) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' subsp. ''ebelii'' <small>Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' var. ''globosa'' <small>(Desv.) Hayek</small> *''Rosa pendulina'' var. ''imhoofii'' <small>R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''intercalaris'' <small>(D‚s‚gl.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''intermedia'' <small>(Gren.) C.Vicioso</small> *''Rosa pendulina'' var. ''laevis'' <small>(Ser.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''lagenaria'' <small>(Vill.) Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' subsp. ''mediterranea'' <small>Kl št.</small> *''Rosa pendulina'' var. ''norica'' <small>(J.B.Keller) Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' var. ''opaca'' <small>Chrshan.</small> *''Rosa pendulina'' var. ''ovoidea'' <small>(Rouy) C.Vicioso</small> *''Rosa pendulina'' var. ''popovii'' <small>Chrshan.</small> *''Rosa pendulina'' var. ''pseudopyrenaica'' <small>(Rouy) C.Vicioso</small> *''Rosa pendulina'' var. ''pubescens'' <small>(W.D.J.Koch) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''pyrenaica'' <small>(Gouan) Fiori</small> *''Rosa pendulina'' var. ''rupestris'' <small>Crantz ex Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' var. ''scabriuscula'' <small>(H.Christ) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''setosa'' <small>(Ser.) R.Keller</small> *''Rosa pendulina'' var. ''sternbergii'' <small>(Heinr.Braun) Heinr.Braun</small> *''Rosa pendulina'' var. ''sublaevis'' <small>(Rouy) C.Vicioso</small> *''Rosa pimpinellifolia'' subsp. ''alpina'' <small>L. ex Hartm.</small> *''Rosa pyrenaica'' <big>Gouan</big> *''Rosa recurva'' <small>Kit.</small> *''Rosa reversa'' <small>W.D.J.Koch</small> *''Rosa rubrifolia'' var. ''glandulosa'' <small>Bellardi ex Ser.</small> *''Rosa rupestris'' <small>Crantz</small> *''Rosa semisimplex'' <small>(Borb s) Heinr.Braun</small> *''Rosa semisimplex'' var. ''adenophora'' <small>(Kit.) Borb s ex R.Keller</small> *''Rosa setosa'' <small>(Ser.) Dalla Torre & Sarnth.</small> *''Rosa stenodonta'' <small>(Borb s) Heinr.Braun</small> *''Rosa tenuiflora'' <small>(Borb s) Heinr.Braun</small> *''Rosa turbinata'' <small>Vill.</small> *''Rosa villarsii'' <small>Tratt. ex Link</small> }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/rjp-8976 |title=Rosa pendulina L. |website=The Plant List }}</ref>}} '''''Rosa pendulina''''' е вид дива [[роза]] што се наоѓа во планините на централна и јужна Европа. Се чини дека преживеала во глацијални рефугиуми во Алпите и Карпатите, а оттаму се проширила.<ref>{{Наведено списание|last=Daneck|first=Hana|last2=Fér|first2=Tomáš|last3=Marhold Fls|first3=Karol|year=2016|title=Glacial survival in northern refugia? Phylogeography of the temperate shrub ''Rosa pendulina'' L. (Rosaceae): AFLP vs. Chloroplast DNA variation|journal=Biological Journal of the Linnean Society|volume=119|issue=3|pages=704–718|doi=10.1111/bij.12619|doi-access=free}}</ref> Како ползечка грмушка со темно розови цветови и релативно малку трње, има историја на одгледување како украсно растение. [[Податотека:Rosa_pendulina_Sturm08047.jpg|лево|мини|Ботаничка илустрација]] == Опис == Грмушесто растение 0,3-2 м високо. Со подземните изданоци образува нови надземни гранчиња, така што формира речиси колонии. Гранчињата со зелена или обично црвеникаво-пурпурна кора и обично без трња, и тоа особено кај младите гранчиња, но понекогаш се среќаваат игличести трнчиња со различна должина. Листовите со 7 или 9 ливчиња, 15-40 мм долги, 7-20 мм широки, долгнавесто-јајцевидни или долгнавесто-обратно-јајцевидни, на врвот заострени или круглести, во основата клиновидно стеснети, двојно напилени, со остри запци и со жлезди по врвот на запците. На горната страна зелени, голи или со ретки влакна, на долната страна сивкаство-зелени со ретки влакна и со ретки жлезди со куси дршки по средната жила, понекогаш обете страни голи, лисната дршка обично со жлезди со куса дршка. Цветовите поединечи, обично големи, до 50 мм во пречник, брактеите обично долги колку цветните дршки и многу рано отпаѓаат, цветната дршка до 30 мм долга и со жлезди со куса дршка, а покрај нив може да има и жлездести четини. Чашкините ливчиња целокрајни, обично подолги од венчето, на врвот листовидно проширени, по работ и на внатрешната страна влакнести, додека на грбната страна и по работ и на внатрешната страна влакнести, на грбната страна и по работ на надворешните ливчиња со жлезди со куси и долги дршки, а по прецветувањето се издигнуваат нагоре и остануваат на плодот. Венечните ливчиња 15-25 мм долги, розови до пурпурни. Столпчињата густо влакнести и образуваат влакнеста главичка. Зрелиот плод обично портокалов, поретко црвен, крушовиден, поретко топчест, по површината со жлезди на дршки и жлездести четини, многу поретко гол.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=909}}</ref>[[Податотека:Rosa_pendulina_Róża_alpejska_2017-08-06_02.jpg|десно|мини|Зрели шипинки]] == Распространетост == Расте во релативно топли, сенчести и влажни подрачја покрај потоци, во чистинки во шуми или на карпести купови, помеѓу 350 и 2.500{{Меѓупростори}}м надморска височина. Најчесто се наоѓа во субалпската зона на планините на Централна и Јужна Европа: [[Пиринеи|Пиринеите]], [[Централен Масив|Централниот масив]], [[Алпи|Алпите]] (на надморска височина до 2300–2600 м.н.в.).{{Меѓупростори}}м во различните делови од масивот), низ [[Карпати|Карпатите]] (до 1800 м. надморска височина во [[Татри|Татрите]]), во Чешка и соседните области на Германија и Полска, на [[Апенини|Апенините]] и по планините на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] (на надморска височина од 1000–2500{{Меѓупростори}}м).<ref>{{Наведена книга|title=Atlas florae Europaeae, distribution of vascular plants in Europe. 13: Rosaceae (Spiraea to Fragaria, excl. Rubus)|last=Kurtto|first=Arto|last2=Lampinen|first2=Raino|last3=Junikka|first3=Leo|date=2004|publisher=Committee for mapping the flora of Europe and Societas Biologica Fennica|isbn=978-951-9108-14-8|location=Helsinki|pages=55–56}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Vergleichende Chorologie der zentraleuropäischen Flora|last=Meusel|first=Hermann|last2=Jäger|first2=E.|last3=Weinert|first3=E.|date=1965|publisher=Fischer|volume=[Band I]|location=Jena|at=T535, K224}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Flora na Narodna Republika Bǎlgarija|last=Dimitrov|first=Stojan|publisher=Bulgarian Academy of Sciences|year=1973|editor-last=Vǎlev|editor-first=Stoju|volume=V|location=Sofia|pages=158–59|language=Bulgarian|chapter=Shipka – Rosa L.|editor-last2=Asenov|editor-first2=Ivan}}</ref> Воведено е во [[Нова Англија]] и може да се најде и на други места. == Распространетост во Македонија == Расте по планинските пасишта помеѓу другите грмушести растенија, од 1,000 до 2,000 м надморска височина. Позната е за [[Скопје]] - [[Козјак (езеро)|Козјак]], [[Шар Планина]], [[Јакупица]], [[Караџица]] - [[Рада Планина]], [[Маврово]] - Кожа, клисура на Горна [[Радика]], [[Кораб]], [[Дешат]], [[Јабланица]], [[Пелистер]], [[Ниџе]] - [[Кајмакчалан]], [[Дудица]], [[Кожуф]], [[Беласица]], [[Прилеп]], [[Валандово]] и [[Бистра (планина)|Бистра]].<ref name=":02" /> == Одгледување == Често нарекувана по својот синоним ''Rosa alpina'', се одгледува со векови (од околу 1683), со многу сорти кои денес се речиси заборавени.<ref>{{Наведена книга|title=The Rose: An Illustrated History|last=Harkness|first=Peter|year=2003|isbn=9781552977873|page=101}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Aristocrats of the Garden|last=Wilson|first=Ernest Henry|date=1917|isbn=9781429012928|page=12}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The Floricultural Cabinet and Florist's Magazine|last=Harrison|first=Joseph|date=1851|publisher=Whittaker and Co.|location=London|page=154}}</ref> Генетски придонела за непознат, но голем број постоечки сорти рози.<ref>{{Наведено списание|last=Raymond|first=Olivier|last2=Gouzy|first2=Jérôme|last3=Just|first3=Jérémy|last4=Badouin|first4=Hélène|last5=Verdenaud|first5=Marion|last6=Lemainque|first6=Arnaud|last7=Vergne|first7=Philippe|last8=Moja|first8=Sandrine|last9=Choisne|first9=Nathalie|displayauthors=29|year=2018|title=The ''Rosa'' genome provides new insights into the domestication of modern roses|journal=Nature Genetics|volume=50|issue=6|pages=772–777|doi=10.1038/s41588-018-0110-3|pmc=5984618|pmid=29713014}}</ref> Цвета рано, има пријатен, силен мирис и е речиси без трње; пожелни особини за одгледувачите на рози. Несакана особина е тоа што има слаби [[Цветна дршка|стебла]] што ги потпираат цветовите, што доведува до тоа плодовите да висат. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9szvr00tz6ked01hmuxrgi1jegby4qz Разговор:Боровинка (род) 1 1399583 5591347 2026-07-13T09:57:01Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5591347 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 Трнавски Крај 0 1399584 5591360 2026-07-13T10:27:09Z Vlad5250 77190 Создадена страница со: {{Infobox settlement |name=Трнавски Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=565462|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-TA|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=767|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1=|bla... 5591360 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=Трнавски Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=565462|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-TA|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=767|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1=|blank1_name_sec1=|blank1_info_sec1=|blank2_name_sec1=|blank2_info_sec1=<!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 -->|elevation_min_m=110|elevation_m=|native_name=Trnavský kraj|mapsize=|native_name_lang=словачки<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->|settlement_type=[[Краеви во Словачка|Крај]]|image_flag=Trnavsky vlajka.svg|flag_size=|image_shield=Coat of Arms of Trnava Region.svg|shield_size=|image_map=Trnavsky kraj in Slovakia.svg|map_alt=|area_total_km2=4146.28|map_caption=Трнавски Крај|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Словачка]]|seat_type=Главен град|seat=[[Трнава]]|leader_title=Управник|leader_name=Јозеф Вискупич|area_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|website={{URL|https://trnava-vuc.sk/}}}} '''Трнавски Крај''' ({{Langx|sk|Trnavský kraj}}) ― еден од осумте [[Краеви во Словачка|краеви]] во [[Словачка]]. Крајот е основан во 1996 година. Се состои од 7 окрузи и 251 општина, од кои 16 имаат градски статус. [[Трнава]] е неговото седиште. == Демографија == {{SK|pop}} == Административна поделба == Трнавскиот Крај се состои од 7 окрузи ({{langx|sk|okresy}}): * Округ Галанта (''Galanta'') * Округ Хлоховец (''Hlohovec'') * Округ Дунајска Стреда (''Dunajská Streda'') * Округ Пиештјани (''Piešťany'') * Округ Сеница (''Senica'') * Округ Скалица (''Skalica'') * Округ Трнава (''Trnava'') == Наводи == {{Наводи}} * {{Наведена книга|title=The Encyclopaedia of Slovakia and the Slovaks|last=Kopa|first=Ľudovít|publisher=[http://www.encyclopaedia.sk/english.htm Encyclopaedic Institute of the Slovak Academy of Sciences]|year=2006|isbn=80-224-0925-1|edition=|location=Bratislava, Slovakia|display-authors=etal}} == Надворешни врски == * [https://trnava-vuc.sk/ Trnavský samosprávny kraj] Службена мрежна страница {{Словачка-гео-никулец}} {{Краеви во Словачка}} [[Категорија:Трнавски Крај| ]] [[Категорија:Краеви во Словачка]] av01cpzi4ikvzkyp7b4erlcqvs3i7ge Lotus corniculatus 0 1399585 5591366 2026-07-13T10:42:55Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = (MHNT) Lotus corniculatus - Plant habit.jpg | image_caption = | genus = Lotus | species = corniculatus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Подвидови | subdivision_ref = <ref name="POWO" /> | subdivision = {{Species list | Lotus corniculatus subsp. afghanicus | Chrtková | Lotus corniculatus subsp. corniculatus | | Lotus corniculatus subsp. delortii | (Timb.-Lagr.) Nyman | Lot... 5591366 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = (MHNT) Lotus corniculatus - Plant habit.jpg | image_caption = | genus = Lotus | species = corniculatus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Подвидови | subdivision_ref = <ref name="POWO" /> | subdivision = {{Species list | Lotus corniculatus subsp. afghanicus | Chrtková | Lotus corniculatus subsp. corniculatus | | Lotus corniculatus subsp. delortii | (Timb.-Lagr.) Nyman | Lotus corniculatus subsp. fruticosus | Chrtková | Lotus corniculatus subsp. preslii | (Ten.) P.Fourn. }} | synonyms_ref = <ref name="POWO" /> |synonyms={{Collapsible list| *''Lotus alpicola'' {{small|(Beck) Miniaev, Ulle & Kritzk.}} *''Lotus ambiguus'' {{small|Besser ex Spreng.}} *''Lotus angustifolius'' {{small|Gueldenst.}} *''Lotus arvensis'' {{small|Pers.}} *''Lotus balticus'' {{small|Miniaev}} *''Lotus barcinonensis'' {{small|Sennen}} *''Lotus bracteatus'' {{small|Wall.}} *''Lotus callunetorum'' {{small|(Üksip) Miniaev}} *''Lotus catalaunicus'' {{small|Sennen}} *''Lotus caucasicus'' {{small|Kuprian.}} *''Lotus colocensis'' {{small|Menyh.}} *''Lotus corniculatus'' var. ''alandicus'' {{small|Chrtková}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''ambiguus'' {{small|(Besser ex Spreng.) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' var. ''arvensis'' {{small|(Pers.) Ser.}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''callunetorum'' {{small|(Üksip) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' f. ''carnosus'' {{small|(Pers.) Ostenf.}} *''Lotus corniculatus'' var. ''crassifolius'' {{small|Pers.}} *''Lotus corniculatus'' var. ''fallax'' {{small|Chrtková}} *''Lotus corniculatus'' var. ''futakii'' {{small|Starm.}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''komarovii'' {{small|(Miniaev) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' var. ''norvegicus'' {{small|Chrtková}} *''Lotus corniculatus'' var. ''posoniensis'' {{small|Chrtková}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''ruprechtii'' {{small|(Miniaev) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sativus'' {{small|Hyl.}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sennenii'' {{small|Afr.Fern.}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sibthorpii'' {{small|(Rouy) Asch. & Graebn.}} *''Lotus corniculatus'' var. ''slovacus'' {{small|(Chrtková) Starm.}} *''Lotus delortii'' {{small|Timb.-Lagr.}} *''Lotus delortii'' var. ''rivasii'' {{small|Afr.Fern.}} *''Lotus depressus'' {{small|Willd.}} *''Lotus dvinensis'' {{small|Miniaev & Ulle}} *''Lotus forsteri'' {{small|Sweet}} *''Lotus gibbus'' {{small|Beeke}} *''Lotus haeupleri'' {{small|G.H.Loos}} *''Lotus humifusus'' {{small|Willd.}} *''Lotus juzepczukii'' {{small|Seregin}} *''Lotus komarovii'' {{small|Miniaev}} *''Lotus norvegicus'' {{small|(Chrtková) Miniaev}} *''Lotus olgae'' {{small|Klokov}} *''Lotus orphanidis'' {{small|Ujhelyi}} *''Lotus pentaphyllos'' {{small|Gilib.}} *''Lotus pilosissimus'' {{small|Schur}} *''Lotus pilosus'' {{small|Jord.}} *''Lotus preslii'' {{small|Ten.}} *''Lotus riparius'' {{small|Pers.}} *''Lotus rostellatus'' {{small|Heldr.}} *''Lotus ruprechtii'' {{small|Miniaev}} *''Lotus sativus'' {{small|(Hyl.) Büscher & G.H.Loos}} *''Lotus stenodon'' {{small|(Boiss. & Heldr.) Heldr.}} *''Lotus suberectus'' {{small|G.H.Loos}} *''Lotus symmetricus'' {{small|Jord.}} *''Lotus tauricus'' {{small|Juz.}} *''Lotus tauricus'' {{small|Steud.}} *''Lotus tchihatchewii'' {{small|Boiss.}} *''Lotus tenuifolius'' {{small|C.Presl}} *''Lotus uliginosus'' {{small|Hoffm.}} *''Lotus zhegulensis'' {{small|Klokov}} *''Mullaghera communis'' {{small|Bubani}} }} }}'''''Lotus corniculatus''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревести растенија|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Растението има широка распространетост и е битна фуражна култура за добиток. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение, високо 20–35 см, разгрането уште од основата, голо или покриено со ретки до густи влакна по [[Стебло|стеблото]] и [[Лист|листовите]]. Стебленцата се полегнати, приподигнати или исправени, без столони, најчесто неразгранети и цврсти. Листовите се составени од пет ливчиња. Лисната дршка е покуса од ливчињата. [[Прилисник|Прилисниците]] се редуцирани, мали, четинести или жлездесто-топчести. Ливчињата се со куси дршки, ланцетни, обратнојајцевидно-ланцетни до речиси кружести, долги 4–18 мм и широки 1–10 мм. [[Цвет|Цветовите]], по два до седум, се групирани во главичести [[Соцветие|соцветија]], кои во основата се обвиени со еден приседнат лист составен од три ливчиња. Дршката на соцветието е три до четири пати подолга од соодветниот пазувен лист, а цветните дршки се долги 1–2,5 мм. Чашката е речиси ѕвонеста, гола или покриена со ретки раширени влакна, долга 6–7 мм. Запците се триаглести или линејно-шиловидни, со широка триаглеста основа и најчесто се долги колку трубестиот дел на чашката, понекогаш малку покуси или подолги. Венчето е долго околу 15 мм, односно околу двапати подолго од чашката, жолто или златножолто, а често по прецветувањето добива портокалова нијанса. Барјачето е подолго од крилцата и лаѓичката и често има црвени жили во основата. Лаѓичката е благо искривена и завршува со долг, заострен клун, кој обично е малку подолг од крилцата. [[Плод|Плодот]] е права, цилиндрична мешунка, долга 15–30 мм и широка 1,5–2 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1351-1353}}</ref> Листовите се исто така слични по изглед на некои [[Детелина|детелини]]. == Варијабилност == * ''Lotus corniculatus'' '''var. speciousus''' ''—'' клунот на лаѓичката е виолетов<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. tenuis''''' ([[Синоним (таксономија)|синоним]]: ''Lotus tenuifolius'') — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните ливчиња се ланцетни до долгавесто-обратно-јајцевидно-ланцетни и обично на врвот заострени. Стеблата се тенки.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. alpinus''''' ([[Синоним (таксономија)|синоним:]] ''Lotus alpinu''s) — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 10 до 15 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се долги колку трубестиот дел на чашката или покуси.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. stenodon''''' — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 10 до 15 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се 1.5 пати подолги од трубестиот делна чашката.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. corniculatus''''' — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 15 до 35 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се 1.5 пати подолги од трубестиот делна чашката.<ref name=":0" /> == Подвидови == Следниве [[Подвид|подвиди]] се прифатени:<ref name="POWO">{{Наведен POWO}}</ref> * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''afghanicus'' {{Мали|Chrtková}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''corniculatus'' * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''delortii'' {{Мали|(Timb.-Lagr.) Nyman}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''fruticosus'' {{Мали|Chrtková}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''preslii'' {{Мали|(Ten.) P.Fourn.}} == Форми == * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''ciliatus —''''' стеблото и листовите се со ретки влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''hirsutus —''''' стеблото и листовите се со густи расперени влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus'' ''corniculatus'' f. '''''corniculatus'''''<ref name=":0" /> == Распространетост во Македонија == Lotus corniculatus расте по ливади, пасишта, меѓи, проретчени шуми и камењари. Нејзините варијабилности и форми се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. corniculatus''''' '''''—''''' растение со многу ограничена распространетост. Се среќава кај желеничката станица ''Врановци'' и селото [[Велебрдо]] во [[Гостивар]], селото Куќи и браната [[Шпиље]] во [[Дебар]], [[Плетвар]] кај [[Прилеп]] и кај детското летувалиште ''Младост'' во [[Берово]].<ref name=":0" /> * ''Lotus'' ''corniculatus'' f. '''''corniculatus''''' '''''—''''' важат истите податоци како истоменета варијабилност.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''ciliatus —''''' широко распространето растение на територијата на [[Македонија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''hirsutus —''''' се среќава на [[Шар Планина]] - [[Попова Шапка]], [[Љубаш]] во [[Кавадарци]], селото [[Бешиште]] во [[Прилеп]], селото [[Градешница]] и Змејца во [[Битола]], [[Кожуф]] кај Висока Чука и врвот Две Уши и [[Смрдлива Вода]] кај [[Гевгелија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. tenuis —''''' широко распространето растение во Македонија, меѓутоа, за разлика од северните делови на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] на пр. од [[Хрватска]], македонските растенија од овој подвид се одликуваат со пошироки ливчиња.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. alpinus''''' '''''—''''' овој таксон главно е распространет по високите планини во Македонија, како на пример: [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Дешат]], [[Бистра]], [[Јабланица]], [[Галичица]], [[Баба]], [[Ниџе]], планината Змејница кај [[Мариово]] и околината на [[Пехчево]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var. speciousus''' '''''—''''' среќава на [[Шар Планина]], [[Јакупица]], [[Кораб]], [[Баба]], [[Ниџе]], селото [[Граешница]] во Битола, помеѓу [[Неготино]] и [[Демир Капија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. stenodon''''' '''''—''''' се среќава само на планината [[Галичица]] кај Преслап и кај селото [[Пештани (Охридско)|Пештани]] (Охридско).<ref name=":0" /> == Распространетост и живеалиште низ светот == ''Lotus corniculatus'' има широка распространетост низ целиот свет.<ref name="usda">{{PLANTS|id=LOCO6}}</ref><ref name="POWO2">{{Наведен POWO}}</ref> Потекнува од умерената Евроазија и Северна Африка. Честа е насекаде во Британија<ref>Martin, K. ''The Concise British Flora in Colour.''</ref> и Ирска.<ref>Parnell, J. and Curtis, T. 2012. ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press {{ISBN|978-185918-4783}}</ref><ref name="Hackney">Hackney, P. (Ed) 1992. ''Stewart & Corry's Flora of the North-east of Ireland,'' Third Edition. Institute of Irish Studies, The Queen's University of Belfast. {{ISBN|0-85389-446-9}}</ref> Живеалиштата вклучуваат стари полиња, тревни места,<ref>Clapham, A.R., Tutin, T.G. and Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles'', Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-04656-4}}</ref> и покрај патишта.<ref name="Hackney2">Hackney, P. (Ed) 1992. ''Stewart & Corry's Flora of the North-east of Ireland,'' Third Edition. Institute of Irish Studies, The Queen's University of Belfast. {{ISBN|0-85389-446-9}}</ref> Типично се шири на висина од околните тревни површини. Може да преживее и покрај пасење, газење и косење. Најчесто се среќава во песокливи [[Почва|почви]]. == Екологија == Цветовите најчесто ги посетуваат бумбари.<ref>{{Наведено списание|last=Van Der Kooi|first=C. J.|last2=Pen|first2=I.|last3=Staal|first3=M.|last4=Stavenga|first4=D. G.|last5=Elzenga|first5=J. T. M.|year=2015|title=Competition for pollinators and intra-communal spectral dissimilarity of flowers|url=https://pure.rug.nl/ws/files/78585910/Competition_for_pollinators_and_intra_communal_spectral_dissimilarity_of_flowers.pdf|journal=Plant Biology|volume=18|issue=1|pages=56–62|doi=10.1111/plb.12328|pmid=25754608}}</ref> Во Чикашкиот регион, забележани се претежно неавтохтони пчели кои ги посетуваат цвеќињата, вклучувајќи ги ''[[Andrena wilkella]]'', ''[[Anthidium oblongatum]]'', ''[[Западна медоносна пчела|Apis mellifera]]'' и ''[[Megachile rotundata]]''.<ref name="fotcr">{{Наведена книга|title=Flora of the Chicago Region: A Floristic and Ecological Synthesis|last=Wilhelm|first=Gerould|last2=Rericha|first2=Laura|date=2017|publisher=Indiana Academy of Sciences}}</ref> Автохтоните пчели ''[[Bombus impatiens]]'' и ''[[Megachile relativa]]'' исто така се забележани како ги посетуваат цветовите, иако вторите ретко.<ref name="fotcr" /> Растението е важен извор [[Нектар|на нектар]] за многу [[инсекти]], а се користи и како [[Ларва|ларвена]] храна од многу видови [[пеперуги]], како што се ''[[Zygaena filipendulae]]'' и [[Стоок синец|стоокиот синец]].<ref>{{Наведено списание|last=Thomas|first=C. D.|last2=Glen|first2=S. W. T.|last3=Lewis|first3=O. T.|last4=Hill|first4=J. K.|last5=Blakeley|first5=D. S.|date=1999-02-01|title=Population differentiation and conservation of endemic races: the butterfly, Plebejus argus|journal=Animal Conservation|language=en|volume=2|issue=1|pages=15–21|bibcode=1999AnCon...2...15T|doi=10.1111/j.1469-1795.1999.tb00044.x|issn=1469-1795}}</ref> Растението е домаќин за шумската бела пеперутка, ''[[Шумски белец|Leptidea sinapis]]''.<ref>Clarke, S. A.; Green, D. G.; Joy, J.; Wollen, K.; Butler, I. (2011-04-01). [https://link.springer.com/article/10.1007/s10841-010-9300-8 "Leptidea sinapis (Wood White butterfly) egg-laying habitat and adult dispersal studies in Herefordshire"]. ''Journal of Insect Conservation''. '''15''' (1-2): 23–35. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1007/s10841-010-9300-8|10.1007/s10841-010-9300-8]]. [[International Standard Serial Number|ISSN]] [[issn:1366-638X|1366-638X]].</ref> == Како инвазивен вид == ''Lotus corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во многу делови од Северна Америка и [[Австралија]]. Најчесто се сади покрај патиштата за контрола на ерозијата или на пасишта за [[Forage|сточна храна]], а потоа се шири во природни области.<ref name="usdafactsheet">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/factsheet/pdf/fs_loco6.pdf|title=Plant Fact Sheet, Birdsfoot Trefoil|work=plants.usda.gov|publisher=United States Department of Agriculture, Natural Resources Conservation Service|accessdate=2018-10-19}}</ref><ref name="fotcr2">{{Наведена книга|title=Flora of the Chicago Region: A Floristic and Ecological Synthesis|last=Wilhelm|first=Gerould|last2=Rericha|first2=Laura|date=2017|publisher=Indiana Academy of Sciences}}</ref> Откако ќе се воспостави во одредена област, може да ги надвладее [[Домороден вид|домородни видови]].<ref name="fotcr2" /> Употребата на пропишан оган не е ефикасна алатка за управување против ''L. corniculatus'' и наместо тоа се препорачува хербицид за контрола.<ref name="fotcr2" /> == Потенцијални здравствени проблеми == Видот содржи [[Гликозид|цијаногени гликозиди]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/database/plants.php?Lotus+corniculatus|title=Lotus corniculatus Bird's Foot Trefoil PFAF Plant Database|work=Pfaf.org}}</ref> кои ослободуваат мали количини на [[цијановодород]] кога се мацерираат. Сепак, ова не е вообичаено отровно за луѓето, бидејќи дозата е многу мала, а метаболизацијата на цијанидот е релативно брза.<ref>{{Наведено списание|last=Scriber|first=J. Mark|date=1 January 1978|title=Cyanogenic Glycosides in Lotus corniculatus. Their Effect upon Growth, Energy Budget, and Nitrogen Utilization of the Southern Armyworm, Spodoptera eridania|journal=Oecologia|volume=34|issue=2|pages=143–155|bibcode=1978Oecol..34..143M|doi=10.1007/BF00345163|jstor=4215630|pmid=28309546}}</ref> Присутни се и кондензирани [[Танин|танини]].<ref>{{Наведено списание|date=1999|title=The effect of condensed tannins in Lotus corniculatus upon reproductive efficiency and wool production in sheep during late summer and autumn|url=http://www.grassland.org.nz/publications/nzgrassland_publication_492.pdf|journal=Proceedings of the New Zealand Grassland Association|volume=61|pages=51–55|access-date=22 March 2022}}</ref> == Употреба == Се користи во [[Земјоделство|земјоделството]] како фуражна култура, одгледувана за [[Пасиште|пасишта]], [[сено]] и [[силажа]]. Тоа е висококвалитетна фуражна храна која не предизвикува надуеност кај преживарите.<ref name="Feedipedia">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.feedipedia.org/node/280|title=Birdsfoot trefoil (Lotus corniculatus)|last=Heuzé V.|last2=Tran G.|date=2016|work=Feedipedia.org|accessdate=8 February 2016|last3=Nozière P.|last4=Lebas F.}}</ref> Може да се користи како алтернатива на [[Луцерка|луцерката]] во сиромашни почви. Како [[украсно растение]] се одгледува двоцветната сорта. Редовно се вклучува како компонента на мешавини од диви цвеќиња во [[Европа]]. Исто така, може да спречи ерозија на почвата и да обезбеди добро живеалиште за дивиот свет.<ref name="Feedipedia2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.feedipedia.org/node/280|title=Birdsfoot trefoil (Lotus corniculatus)|last=Heuzé V.|last2=Tran G.|date=2016|work=Feedipedia.org|accessdate=8 February 2016|last3=Nozière P.|last4=Lebas F.}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed"> Lotus corniculatus T69.1.jpg Lotus corniculatus infloerscence - Keila.jpg| Birds-foot trefoil new seedhead.jpg|џ 20160711Lotus corniculatus1.jpg| Barb. 01 Lotus corniculatus 01.png Faboideae spp Sturm31.jpg| </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} {{Taxonbar|from=Q29907}} {{Authority control}} [[Категорија:Lotus (род)]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] qaobsj7lzyd7f60ctpa044avfow6v8q 5591372 5591366 2026-07-13T10:48:44Z Jtasevski123 69538 нс 5591372 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = (MHNT) Lotus corniculatus - Plant habit.jpg | image_caption = | genus = Lotus | species = corniculatus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Подвидови | subdivision_ref = <ref name="POWO" /> | subdivision = {{Species list | Lotus corniculatus subsp. afghanicus | Chrtková | Lotus corniculatus subsp. corniculatus | | Lotus corniculatus subsp. delortii | (Timb.-Lagr.) Nyman | Lotus corniculatus subsp. fruticosus | Chrtková | Lotus corniculatus subsp. preslii | (Ten.) P.Fourn. }} | synonyms_ref = <ref name="POWO" /> |synonyms={{Collapsible list| *''Lotus alpicola'' {{small|([[Beck]]) [[Miniaev]], [[Ulle]] & [[Kritzk.]]}} *''Lotus ambiguus'' {{small|[[Besser]] ex [[Spreng.]]}} *''Lotus angustifolius'' {{small|[[Gueldenst.]]}} *''Lotus arvensis'' {{small|[[Pers.]]}} *''Lotus balticus'' {{small|[[Miniaev]]}} *''Lotus barcinonensis'' {{small|[[Sennen]]}} *''Lotus bracteatus'' {{small|[[Wall.]]}} *''Lotus callunetorum'' {{small|([[Üksip]]) [[Miniaev]]}} *''Lotus catalaunicus'' {{small|[[Sennen]]}} *''Lotus caucasicus'' {{small|[[Kuprian.]]}} *''Lotus colocensis'' {{small|[[Menyh.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''alandicus'' {{small|[[Chrtková]]}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''ambiguus'' {{small|([[Besser]] ex [[Spreng.]]) [[Tzvelev]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''arvensis'' {{small|([[Pers.]]) [[Ser.]]}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''callunetorum'' {{small|(Üksip) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' f. ''carnosus'' {{small|([[Pers.]]) [[Ostenf.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''crassifolius'' {{small|Pers.}} *''Lotus corniculatus'' var. ''fallax'' {{small|[[Chrtková]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''futakii'' {{small|[[Starm.]]}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''komarovii'' {{small|(Miniaev) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' var. ''norvegicus'' {{small|Chrtková}} *''Lotus corniculatus'' var. ''posoniensis'' {{small|Chrtková}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''ruprechtii'' {{small|(Miniaev) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sativus'' {{small|[[Hyl.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sennenii'' {{small|[[Afr.Fern.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sibthorpii'' {{small|([[Rouy]]) [[Asch.]] & [[Graebn.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''slovacus'' {{small|([[Chrtková]]) [[Starm.]]}} *''Lotus delortii'' {{small|[[Timb.-Lagr.]]}} *''Lotus delortii'' var. ''rivasii'' {{small|[[Afr.Fern.]]}} *''Lotus depressus'' {{small|[[Willd.]]}} *''Lotus dvinensis'' {{small|[[Miniaev]] & [[Ulle]]}} *''Lotus forsteri'' {{small|[[Sweet]]}} *''Lotus gibbus'' {{small|[[Beeke]]}} *''Lotus haeupleri'' {{small|[[G.H.Loos]]}} *''Lotus humifusus'' {{small|[[Willd.]]}} *''Lotus juzepczukii'' {{small|[[Seregin]]}} *''Lotus komarovii'' {{small|[[Miniaev]]}} *''Lotus norvegicus'' {{small|([[Chrtková]])[[Miniaev]]}} *''Lotus olgae'' {{small|[[Klokov]]}} *''Lotus orphanidis'' {{small|[[Ujhelyi]]}} *''Lotus pentaphyllos'' {{small|[[Gilib.]]}} *''Lotus pilosissimus'' {{small|[[Schur]]}} *''Lotus pilosus'' {{small|[[Jord.]]}} *''Lotus preslii'' {{small|[[Ten.]]}} *''Lotus riparius'' {{small|[[Pers.]]}} *''Lotus rostellatus'' {{small|[[Heldr.]]}} *''Lotus ruprechtii'' {{small|[[Miniaev]]}} *''Lotus sativus'' {{small|(Hyl.) [[Büscher]] & [[G.H.Loos]]}} *''Lotus stenodon'' {{small|([[Boiss.]] & Heldr.) [[Heldr.]]}} *''Lotus suberectus'' {{small|[[G.H.Loos]]}} *''Lotus symmetricus'' {{small|[[Jord.]]}} *''Lotus tauricus'' {{small|[[Juz.]]}} *''Lotus tauricus'' {{small|[[Steud.]]}} *''Lotus tchihatchewii'' {{small|[[Boiss.]]}} *''Lotus tenuifolius'' {{small|[[C.Presl]]}} *''Lotus uliginosus'' {{small|[[Hoffm.]]}} *''Lotus zhegulensis'' {{small|[[Klokov]]}} *''Mullaghera communis'' {{small|[[Bubani]]}} }} }}'''''Lotus corniculatus''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревести растенија|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Растението има широка распространетост и е битна фуражна култура за добиток. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение, високо 20–35 см, разгрането уште од основата, голо или покриено со ретки до густи влакна по [[Стебло|стеблото]] и [[Лист|листовите]]. Стебленцата се полегнати, приподигнати или исправени, без столони, најчесто неразгранети и цврсти. Листовите се составени од пет ливчиња. Лисната дршка е покуса од ливчињата. [[Прилисник|Прилисниците]] се редуцирани, мали, четинести или жлездесто-топчести. Ливчињата се со куси дршки, ланцетни, обратнојајцевидно-ланцетни до речиси кружести, долги 4–18 мм и широки 1–10 мм. [[Цвет|Цветовите]], по два до седум, се групирани во главичести [[Соцветие|соцветија]], кои во основата се обвиени со еден приседнат лист составен од три ливчиња. Дршката на соцветието е три до четири пати подолга од соодветниот пазувен лист, а цветните дршки се долги 1–2,5 мм. Чашката е речиси ѕвонеста, гола или покриена со ретки раширени влакна, долга 6–7 мм. Запците се триаглести или линејно-шиловидни, со широка триаглеста основа и најчесто се долги колку трубестиот дел на чашката, понекогаш малку покуси или подолги. Венчето е долго околу 15 мм, односно околу двапати подолго од чашката, жолто или златножолто, а често по прецветувањето добива портокалова нијанса. Барјачето е подолго од крилцата и лаѓичката и често има црвени жили во основата. Лаѓичката е благо искривена и завршува со долг, заострен клун, кој обично е малку подолг од крилцата. [[Плод|Плодот]] е права, цилиндрична мешунка, долга 15–30 мм и широка 1,5–2 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1351-1353}}</ref> Листовите се исто така слични по изглед на некои [[Детелина|детелини]]. == Варијабилност == * ''Lotus corniculatus'' '''var. speciousus''' ''—'' клунот на лаѓичката е виолетов<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. tenuis''''' ([[Синоним (таксономија)|синоним]]: ''Lotus tenuifolius'') — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните ливчиња се ланцетни до долгавесто-обратно-јајцевидно-ланцетни и обично на врвот заострени. Стеблата се тенки.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. alpinus''''' ([[Синоним (таксономија)|синоним:]] ''Lotus alpinu''s) — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 10 до 15 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се долги колку трубестиот дел на чашката или покуси.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. stenodon''''' — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 10 до 15 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се 1.5 пати подолги од трубестиот делна чашката.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. corniculatus''''' — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 15 до 35 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се 1.5 пати подолги од трубестиот делна чашката.<ref name=":0" /> == Подвидови == Следниве [[Подвид|подвиди]] се прифатени:<ref name="POWO">{{Наведен POWO}}</ref> * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''afghanicus'' {{Мали|Chrtková}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''corniculatus'' * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''delortii'' {{Мали|(Timb.-Lagr.) Nyman}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''fruticosus'' {{Мали|Chrtková}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''preslii'' {{Мали|(Ten.) P.Fourn.}} == Форми == * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''ciliatus —''''' стеблото и листовите се со ретки влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''hirsutus —''''' стеблото и листовите се со густи расперени влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus'' ''corniculatus'' f. '''''corniculatus'''''<ref name=":0" /> == Распространетост во Македонија == Lotus corniculatus расте по ливади, пасишта, меѓи, проретчени шуми и камењари. Нејзините варијабилности и форми се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. corniculatus''''' '''''—''''' растение со многу ограничена распространетост. Се среќава кај желеничката станица ''Врановци'' и селото [[Велебрдо]] во [[Гостивар]], селото Куќи и браната [[Шпиље]] во [[Дебар]], [[Плетвар]] кај [[Прилеп]] и кај детското летувалиште ''Младост'' во [[Берово]].<ref name=":0" /> * ''Lotus'' ''corniculatus'' f. '''''corniculatus''''' '''''—''''' важат истите податоци како истоменета варијабилност.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''ciliatus —''''' широко распространето растение на територијата на [[Македонија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''hirsutus —''''' се среќава на [[Шар Планина]] - [[Попова Шапка]], [[Љубаш]] во [[Кавадарци]], селото [[Бешиште]] во [[Прилеп]], селото [[Градешница]] и Змејца во [[Битола]], [[Кожуф]] кај Висока Чука и врвот Две Уши и [[Смрдлива Вода]] кај [[Гевгелија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. tenuis —''''' широко распространето растение во Македонија, меѓутоа, за разлика од северните делови на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] на пр. од [[Хрватска]], македонските растенија од овој подвид се одликуваат со пошироки ливчиња.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. alpinus''''' '''''—''''' овој таксон главно е распространет по високите планини во Македонија, како на пример: [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Дешат]], [[Бистра]], [[Јабланица]], [[Галичица]], [[Баба]], [[Ниџе]], планината Змејница кај [[Мариово]] и околината на [[Пехчево]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var. speciousus''' '''''—''''' среќава на [[Шар Планина]], [[Јакупица]], [[Кораб]], [[Баба]], [[Ниџе]], селото [[Граешница]] во Битола, помеѓу [[Неготино]] и [[Демир Капија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. stenodon''''' '''''—''''' се среќава само на планината [[Галичица]] кај Преслап и кај селото [[Пештани (Охридско)|Пештани]] (Охридско).<ref name=":0" /> == Распространетост и живеалиште низ светот == ''Lotus corniculatus'' има широка распространетост низ целиот свет.<ref name="usda">{{PLANTS|id=LOCO6}}</ref><ref name="POWO2">{{Наведен POWO}}</ref> Потекнува од умерената Евроазија и Северна Африка. Честа е насекаде во Британија<ref>Martin, K. ''The Concise British Flora in Colour.''</ref> и Ирска.<ref>Parnell, J. and Curtis, T. 2012. ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press {{ISBN|978-185918-4783}}</ref><ref name="Hackney">Hackney, P. (Ed) 1992. ''Stewart & Corry's Flora of the North-east of Ireland,'' Third Edition. Institute of Irish Studies, The Queen's University of Belfast. {{ISBN|0-85389-446-9}}</ref> Живеалиштата вклучуваат стари полиња, тревни места,<ref>Clapham, A.R., Tutin, T.G. and Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles'', Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-04656-4}}</ref> и покрај патишта.<ref name="Hackney2">Hackney, P. (Ed) 1992. ''Stewart & Corry's Flora of the North-east of Ireland,'' Third Edition. Institute of Irish Studies, The Queen's University of Belfast. {{ISBN|0-85389-446-9}}</ref> Типично се шири на висина од околните тревни површини. Може да преживее и покрај пасење, газење и косење. Најчесто се среќава во песокливи [[Почва|почви]]. == Екологија == Цветовите најчесто ги посетуваат бумбари.<ref>{{Наведено списание|last=Van Der Kooi|first=C. J.|last2=Pen|first2=I.|last3=Staal|first3=M.|last4=Stavenga|first4=D. G.|last5=Elzenga|first5=J. T. M.|year=2015|title=Competition for pollinators and intra-communal spectral dissimilarity of flowers|url=https://pure.rug.nl/ws/files/78585910/Competition_for_pollinators_and_intra_communal_spectral_dissimilarity_of_flowers.pdf|journal=Plant Biology|volume=18|issue=1|pages=56–62|doi=10.1111/plb.12328|pmid=25754608}}</ref> Во Чикашкиот регион, забележани се претежно неавтохтони пчели кои ги посетуваат цвеќињата, вклучувајќи ги ''[[Andrena wilkella]]'', ''[[Anthidium oblongatum]]'', ''[[Западна медоносна пчела|Apis mellifera]]'' и ''[[Megachile rotundata]]''.<ref name="fotcr">{{Наведена книга|title=Flora of the Chicago Region: A Floristic and Ecological Synthesis|last=Wilhelm|first=Gerould|last2=Rericha|first2=Laura|date=2017|publisher=Indiana Academy of Sciences}}</ref> Автохтоните пчели ''[[Bombus impatiens]]'' и ''[[Megachile relativa]]'' исто така се забележани како ги посетуваат цветовите, иако вторите ретко.<ref name="fotcr" /> Растението е важен извор [[Нектар|на нектар]] за многу [[инсекти]], а се користи и како [[Ларва|ларвена]] храна од многу видови [[пеперуги]], како што се ''[[Zygaena filipendulae]]'' и [[Стоок синец|стоокиот синец]].<ref>{{Наведено списание|last=Thomas|first=C. D.|last2=Glen|first2=S. W. T.|last3=Lewis|first3=O. T.|last4=Hill|first4=J. K.|last5=Blakeley|first5=D. S.|date=1999-02-01|title=Population differentiation and conservation of endemic races: the butterfly, Plebejus argus|journal=Animal Conservation|language=en|volume=2|issue=1|pages=15–21|bibcode=1999AnCon...2...15T|doi=10.1111/j.1469-1795.1999.tb00044.x|issn=1469-1795}}</ref> Растението е домаќин за шумската бела пеперутка, ''[[Шумски белец|Leptidea sinapis]]''.<ref>Clarke, S. A.; Green, D. G.; Joy, J.; Wollen, K.; Butler, I. (2011-04-01). [https://link.springer.com/article/10.1007/s10841-010-9300-8 "Leptidea sinapis (Wood White butterfly) egg-laying habitat and adult dispersal studies in Herefordshire"]. ''Journal of Insect Conservation''. '''15''' (1-2): 23–35. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1007/s10841-010-9300-8|10.1007/s10841-010-9300-8]]. [[International Standard Serial Number|ISSN]] [[issn:1366-638X|1366-638X]].</ref> == Како инвазивен вид == ''Lotus corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во многу делови од Северна Америка и [[Австралија]]. Најчесто се сади покрај патиштата за контрола на ерозијата или на пасишта за [[Forage|сточна храна]], а потоа се шири во природни области.<ref name="usdafactsheet">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/factsheet/pdf/fs_loco6.pdf|title=Plant Fact Sheet, Birdsfoot Trefoil|work=plants.usda.gov|publisher=United States Department of Agriculture, Natural Resources Conservation Service|accessdate=2018-10-19}}</ref><ref name="fotcr2">{{Наведена книга|title=Flora of the Chicago Region: A Floristic and Ecological Synthesis|last=Wilhelm|first=Gerould|last2=Rericha|first2=Laura|date=2017|publisher=Indiana Academy of Sciences}}</ref> Откако ќе се воспостави во одредена област, може да ги надвладее [[Домороден вид|домородни видови]].<ref name="fotcr2" /> Употребата на пропишан оган не е ефикасна алатка за управување против ''L. corniculatus'' и наместо тоа се препорачува хербицид за контрола.<ref name="fotcr2" /> == Потенцијални здравствени проблеми == Видот содржи [[Гликозид|цијаногени гликозиди]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/database/plants.php?Lotus+corniculatus|title=Lotus corniculatus Bird's Foot Trefoil PFAF Plant Database|work=Pfaf.org}}</ref> кои ослободуваат мали количини на [[цијановодород]] кога се мацерираат. Сепак, ова не е вообичаено отровно за луѓето, бидејќи дозата е многу мала, а метаболизацијата на цијанидот е релативно брза.<ref>{{Наведено списание|last=Scriber|first=J. Mark|date=1 January 1978|title=Cyanogenic Glycosides in Lotus corniculatus. Their Effect upon Growth, Energy Budget, and Nitrogen Utilization of the Southern Armyworm, Spodoptera eridania|journal=Oecologia|volume=34|issue=2|pages=143–155|bibcode=1978Oecol..34..143M|doi=10.1007/BF00345163|jstor=4215630|pmid=28309546}}</ref> Присутни се и кондензирани [[Танин|танини]].<ref>{{Наведено списание|date=1999|title=The effect of condensed tannins in Lotus corniculatus upon reproductive efficiency and wool production in sheep during late summer and autumn|url=http://www.grassland.org.nz/publications/nzgrassland_publication_492.pdf|journal=Proceedings of the New Zealand Grassland Association|volume=61|pages=51–55|access-date=22 March 2022}}</ref> == Употреба == Се користи во [[Земјоделство|земјоделството]] како фуражна култура, одгледувана за [[Пасиште|пасишта]], [[сено]] и [[силажа]]. Тоа е висококвалитетна фуражна храна која не предизвикува надуеност кај преживарите.<ref name="Feedipedia">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.feedipedia.org/node/280|title=Birdsfoot trefoil (Lotus corniculatus)|last=Heuzé V.|last2=Tran G.|date=2016|work=Feedipedia.org|accessdate=8 February 2016|last3=Nozière P.|last4=Lebas F.}}</ref> Може да се користи како алтернатива на [[Луцерка|луцерката]] во сиромашни почви. Како [[украсно растение]] се одгледува двоцветната сорта. Редовно се вклучува како компонента на мешавини од диви цвеќиња во [[Европа]]. Исто така, може да спречи ерозија на почвата и да обезбеди добро живеалиште за дивиот свет.<ref name="Feedipedia2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.feedipedia.org/node/280|title=Birdsfoot trefoil (Lotus corniculatus)|last=Heuzé V.|last2=Tran G.|date=2016|work=Feedipedia.org|accessdate=8 February 2016|last3=Nozière P.|last4=Lebas F.}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed"> Lotus corniculatus T69.1.jpg Lotus corniculatus infloerscence - Keila.jpg| Birds-foot trefoil new seedhead.jpg|џ 20160711Lotus corniculatus1.jpg| Barb. 01 Lotus corniculatus 01.png Faboideae spp Sturm31.jpg| </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} {{Taxonbar|from=Q29907}} {{Authority control}} [[Категорија:Lotus (род)]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] j8ymgclkryzhjmoz2t32li0vfcpg47c 5591408 5591372 2026-07-13T11:40:41Z Jtasevski123 69538 5591408 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = (MHNT) Lotus corniculatus - Plant habit.jpg | image_caption = | genus = Lotus | species = corniculatus | authority = [[L.]] | subdivision_ranks = Подвидови | subdivision_ref = <ref name="POWO" /> | subdivision = {{Species list | Lotus corniculatus subsp. afghanicus | Chrtková | Lotus corniculatus subsp. corniculatus | | Lotus corniculatus subsp. delortii | (Timb.-Lagr.) Nyman | Lotus corniculatus subsp. fruticosus | Chrtková | Lotus corniculatus subsp. preslii | (Ten.) P.Fourn. }} | synonyms_ref = <ref name="POWO" /> |synonyms={{Collapsible list| *''Lotus alpicola'' {{small|([[Beck]]) [[Miniaev]], [[Ulle]] & [[Kritzk.]]}} *''Lotus ambiguus'' {{small|[[Besser]] ex [[Spreng.]]}} *''Lotus angustifolius'' {{small|[[Gueldenst.]]}} *''Lotus arvensis'' {{small|[[Pers.]]}} *''Lotus balticus'' {{small|[[Miniaev]]}} *''Lotus barcinonensis'' {{small|[[Sennen]]}} *''Lotus bracteatus'' {{small|[[Wall.]]}} *''Lotus callunetorum'' {{small|([[Üksip]]) [[Miniaev]]}} *''Lotus catalaunicus'' {{small|[[Sennen]]}} *''Lotus caucasicus'' {{small|[[Kuprian.]]}} *''Lotus colocensis'' {{small|[[Menyh.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''alandicus'' {{small|[[Chrtková]]}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''ambiguus'' {{small|([[Besser]] ex [[Spreng.]]) [[Tzvelev]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''arvensis'' {{small|([[Pers.]]) [[Ser.]]}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''callunetorum'' {{small|(Üksip) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' f. ''carnosus'' {{small|([[Pers.]]) [[Ostenf.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''crassifolius'' {{small|Pers.}} *''Lotus corniculatus'' var. ''fallax'' {{small|[[Chrtková]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''futakii'' {{small|[[Starm.]]}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''komarovii'' {{small|(Miniaev) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' var. ''norvegicus'' {{small|Chrtková}} *''Lotus corniculatus'' var. ''posoniensis'' {{small|Chrtková}} *''Lotus corniculatus'' subsp. ''ruprechtii'' {{small|(Miniaev) Tzvelev}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sativus'' {{small|[[Hyl.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sennenii'' {{small|[[Afr.Fern.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''sibthorpii'' {{small|([[Rouy]]) [[Asch.]] & [[Graebn.]]}} *''Lotus corniculatus'' var. ''slovacus'' {{small|([[Chrtková]]) [[Starm.]]}} *''Lotus delortii'' {{small|[[Timb.-Lagr.]]}} *''Lotus delortii'' var. ''rivasii'' {{small|[[Afr.Fern.]]}} *''Lotus depressus'' {{small|[[Willd.]]}} *''Lotus dvinensis'' {{small|[[Miniaev]] & [[Ulle]]}} *''Lotus forsteri'' {{small|[[Sweet]]}} *''Lotus gibbus'' {{small|[[Beeke]]}} *''Lotus haeupleri'' {{small|[[G.H.Loos]]}} *''Lotus humifusus'' {{small|[[Willd.]]}} *''Lotus juzepczukii'' {{small|[[Seregin]]}} *''Lotus komarovii'' {{small|[[Miniaev]]}} *''Lotus norvegicus'' {{small|([[Chrtková]])[[Miniaev]]}} *''Lotus olgae'' {{small|[[Klokov]]}} *''Lotus orphanidis'' {{small|[[Ujhelyi]]}} *''Lotus pentaphyllos'' {{small|[[Gilib.]]}} *''Lotus pilosissimus'' {{small|[[Schur]]}} *''Lotus pilosus'' {{small|[[Jord.]]}} *''Lotus preslii'' {{small|[[Ten.]]}} *''Lotus riparius'' {{small|[[Pers.]]}} *''Lotus rostellatus'' {{small|[[Heldr.]]}} *''Lotus ruprechtii'' {{small|[[Miniaev]]}} *''Lotus sativus'' {{small|(Hyl.) [[Büscher]] & [[G.H.Loos]]}} *''Lotus stenodon'' {{small|([[Boiss.]] & Heldr.) [[Heldr.]]}} *''Lotus suberectus'' {{small|[[G.H.Loos]]}} *''Lotus symmetricus'' {{small|[[Jord.]]}} *''Lotus tauricus'' {{small|[[Juz.]]}} *''Lotus tauricus'' {{small|[[Steud.]]}} *''Lotus tchihatchewii'' {{small|[[Boiss.]]}} *''Lotus tenuifolius'' {{small|[[C.Presl]]}} *''Lotus uliginosus'' {{small|[[Hoffm.]]}} *''Lotus zhegulensis'' {{small|[[Klokov]]}} *''Mullaghera communis'' {{small|[[Bubani]]}} }} }}'''''Lotus corniculatus''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревести растенија|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] опишан од [[Карл Линеј]]. Растението има широка распространетост и е битна фуражна култура за добиток. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение, високо 20–35 см, разгрането уште од основата, голо или покриено со ретки до густи влакна по [[Стебло|стеблото]] и [[Лист|листовите]]. Стебленцата се полегнати, приподигнати или исправени, без столони, најчесто неразгранети и цврсти. Листовите се составени од пет ливчиња. Лисната дршка е покуса од ливчињата. [[Прилисник|Прилисниците]] се редуцирани, мали, четинести или жлездесто-топчести. Ливчињата се со куси дршки, ланцетни, обратнојајцевидно-ланцетни до речиси кружести, долги 4–18 мм и широки 1–10 мм. [[Цвет|Цветовите]], по два до седум, се групирани во главичести [[Соцветие|соцветија]], кои во основата се обвиени со еден приседнат лист составен од три ливчиња. Дршката на соцветието е три до четири пати подолга од соодветниот пазувен лист, а цветните дршки се долги 1–2,5 мм. Чашката е речиси ѕвонеста, гола или покриена со ретки раширени влакна, долга 6–7 мм. Запците се триаглести или линејно-шиловидни, со широка триаглеста основа и најчесто се долги колку трубестиот дел на чашката, понекогаш малку покуси или подолги. Венчето е долго околу 15 мм, односно околу двапати подолго од чашката, жолто или златножолто, а често по прецветувањето добива портокалова нијанса. Барјачето е подолго од крилцата и лаѓичката и често има црвени жили во основата. Лаѓичката е благо искривена и завршува со долг, заострен клун, кој обично е малку подолг од крилцата. [[Плод|Плодот]] е права, цилиндрична мешунка, долга 15–30 мм и широка 1,5–2 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1351-1353}}</ref> Листовите се исто така слични по изглед на некои [[Детелина|детелини]]. == Варијабилност == * ''Lotus corniculatus'' '''var. speciousus''' ''—'' клунот на лаѓичката е виолетов<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. tenuis''''' ([[Синоним (таксономија)|синоним]]: ''Lotus tenuifolius'') — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните ливчиња се ланцетни до долгавесто-обратно-јајцевидно-ланцетни и обично на врвот заострени. Стеблата се тенки.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. alpinus''''' ([[Синоним (таксономија)|синоним:]] ''Lotus alpinu''s) — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 10 до 15 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се долги колку трубестиот дел на чашката или покуси.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. stenodon''''' — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 10 до 15 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се 1.5 пати подолги од трубестиот делна чашката.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. corniculatus''''' — клунот на лаѓичката е жолт, најгорните листови се јајцевидни, тапи или кусо заострени. Растението е 15 до 35 см високо и ливчињата се мали. Запците на чашката се 1.5 пати подолги од трубестиот делна чашката.<ref name=":0" /> == Подвидови == Следниве [[Подвид|подвиди]] се прифатени:<ref name="POWO">{{Наведен POWO}}</ref> * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''afghanicus'' {{Мали|Chrtková}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''corniculatus'' * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''delortii'' {{Мали|(Timb.-Lagr.) Nyman}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''fruticosus'' {{Мали|Chrtková}} * ''Lotus corniculatus'' subsp. ''preslii'' {{Мали|(Ten.) P.Fourn.}} == Форми == * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''ciliatus —''''' стеблото и листовите се со ретки влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''hirsutus —''''' стеблото и листовите се со густи расперени влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus'' ''corniculatus'' f. '''''corniculatus'''''<ref name=":0" /> == Распространетост во Македонија == Lotus corniculatus расте по ливади, пасишта, меѓи, проретчени шуми и камењари. Нејзините варијабилности и форми се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. corniculatus''''' '''''—''''' растение со многу ограничена распространетост. Се среќава кај желеничката станица ''Врановци'' и селото [[Велебрдо]] во [[Гостивар]], селото Куќи и браната [[Шпиље]] во [[Дебар]], [[Плетвар]] кај [[Прилеп]] и кај детското летувалиште ''Младост'' во [[Берово]].<ref name=":0" /> * ''Lotus'' ''corniculatus'' f. '''''corniculatus''''' '''''—''''' важат истите податоци како истоменета варијабилност.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''ciliatus —''''' широко распространето растение на територијата на [[Македонија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''f. ''hirsutus —''''' се среќава на [[Шар Планина]] - [[Попова Шапка]], [[Љубаш]] во [[Кавадарци]], селото [[Бешиште]] во [[Прилеп]], селото [[Градешница]] и Змејца во [[Битола]], [[Кожуф]] кај Висока Чука и врвот Две Уши и [[Смрдлива Вода]] кај [[Гевгелија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. tenuis —''''' широко распространето растение во Македонија, меѓутоа, за разлика од северните делови на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] на пр. од [[Хрватска]], македонските растенија од овој подвид се одликуваат со пошироки ливчиња.<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. alpinus''''' '''''—''''' овој таксон главно е распространет по високите планини во Македонија, како на пример: [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Кораб]], [[Дешат]], [[Бистра]], [[Јабланица]], [[Галичица]], [[Баба]], [[Ниџе]], планината Змејница кај [[Мариово]] и околината на [[Пехчево]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var. speciousus''' '''''—''''' среќава на [[Шар Планина]], [[Јакупица]], [[Кораб]], [[Баба]], [[Ниџе]], селото [[Граешница]] во Битола, помеѓу [[Неготино]] и [[Демир Капија]].<ref name=":0" /> * ''Lotus corniculatus'' '''var''. stenodon''''' '''''—''''' се среќава само на планината [[Галичица]] кај Преслап и кај селото [[Пештани (Охридско)|Пештани]] (Охридско).<ref name=":0" /> == Распространетост и живеалиште низ светот == ''Lotus corniculatus'' има широка распространетост низ целиот свет.<ref name="usda">{{PLANTS|id=LOCO6}}</ref><ref name="POWO2">{{Наведен POWO}}</ref> Потекнува од умерената Евроазија и Северна Африка. Честа е насекаде во Британија<ref>Martin, K. ''The Concise British Flora in Colour.''</ref> и Ирска.<ref>Parnell, J. and Curtis, T. 2012. ''Webb's An Irish Flora.'' Cork University Press {{ISBN|978-185918-4783}}</ref><ref name="Hackney">Hackney, P. (Ed) 1992. ''Stewart & Corry's Flora of the North-east of Ireland,'' Third Edition. Institute of Irish Studies, The Queen's University of Belfast. {{ISBN|0-85389-446-9}}</ref> Живеалиштата вклучуваат стари полиња, тревни места,<ref>Clapham, A.R., Tutin, T.G. and Warburg, E.F. 1968. ''Excursion Flora of the British Isles'', Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-04656-4}}</ref> и покрај патишта.<ref name="Hackney2">Hackney, P. (Ed) 1992. ''Stewart & Corry's Flora of the North-east of Ireland,'' Third Edition. Institute of Irish Studies, The Queen's University of Belfast. {{ISBN|0-85389-446-9}}</ref> Типично се шири на висина од околните тревни површини. Може да преживее и покрај пасење, газење и косење. Најчесто се среќава во песокливи [[Почва|почви]]. == Екологија == Цветовите најчесто ги посетуваат бумбари.<ref>{{Наведено списание|last=Van Der Kooi|first=C. J.|last2=Pen|first2=I.|last3=Staal|first3=M.|last4=Stavenga|first4=D. G.|last5=Elzenga|first5=J. T. M.|year=2015|title=Competition for pollinators and intra-communal spectral dissimilarity of flowers|url=https://pure.rug.nl/ws/files/78585910/Competition_for_pollinators_and_intra_communal_spectral_dissimilarity_of_flowers.pdf|journal=Plant Biology|volume=18|issue=1|pages=56–62|doi=10.1111/plb.12328|pmid=25754608}}</ref> Во Чикашкиот регион, забележани се претежно неавтохтони пчели кои ги посетуваат цвеќињата, вклучувајќи ги ''[[Andrena wilkella]]'', ''[[Anthidium oblongatum]]'', ''[[Западна медоносна пчела|Apis mellifera]]'' и ''[[Megachile rotundata]]''.<ref name="fotcr">{{Наведена книга|title=Flora of the Chicago Region: A Floristic and Ecological Synthesis|last=Wilhelm|first=Gerould|last2=Rericha|first2=Laura|date=2017|publisher=Indiana Academy of Sciences}}</ref> Автохтоните пчели ''[[Bombus impatiens]]'' и ''[[Megachile relativa]]'' исто така се забележани како ги посетуваат цветовите, иако вторите ретко.<ref name="fotcr" /> Растението е важен извор [[Нектар|на нектар]] за многу [[инсекти]], а се користи и како [[Ларва|ларвена]] храна од многу видови [[пеперуги]], како што се ''[[Zygaena filipendulae]]'' и [[Стоок синец|стоокиот синец]].<ref>{{Наведено списание|last=Thomas|first=C. D.|last2=Glen|first2=S. W. T.|last3=Lewis|first3=O. T.|last4=Hill|first4=J. K.|last5=Blakeley|first5=D. S.|date=1999-02-01|title=Population differentiation and conservation of endemic races: the butterfly, Plebejus argus|journal=Animal Conservation|language=en|volume=2|issue=1|pages=15–21|bibcode=1999AnCon...2...15T|doi=10.1111/j.1469-1795.1999.tb00044.x|issn=1469-1795}}</ref> Растението е домаќин за шумската бела пеперутка, ''[[Шумски белец|Leptidea sinapis]]''.<ref>Clarke, S. A.; Green, D. G.; Joy, J.; Wollen, K.; Butler, I. (2011-04-01). [https://link.springer.com/article/10.1007/s10841-010-9300-8 "Leptidea sinapis (Wood White butterfly) egg-laying habitat and adult dispersal studies in Herefordshire"]. ''Journal of Insect Conservation''. '''15''' (1-2): 23–35. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1007/s10841-010-9300-8|10.1007/s10841-010-9300-8]]. [[International Standard Serial Number|ISSN]] [[issn:1366-638X|1366-638X]].</ref> == Како инвазивен вид == ''Lotus corniculatus'' е [[инвазивен вид]] во многу делови од Северна Америка и [[Австралија]]. Најчесто се сади покрај патиштата за контрола на ерозијата или на пасишта за [[Forage|сточна храна]], а потоа се шири во природни области.<ref name="usdafactsheet">{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/factsheet/pdf/fs_loco6.pdf|title=Plant Fact Sheet, Birdsfoot Trefoil|work=plants.usda.gov|publisher=United States Department of Agriculture, Natural Resources Conservation Service|accessdate=2018-10-19}}</ref><ref name="fotcr2">{{Наведена книга|title=Flora of the Chicago Region: A Floristic and Ecological Synthesis|last=Wilhelm|first=Gerould|last2=Rericha|first2=Laura|date=2017|publisher=Indiana Academy of Sciences}}</ref> Откако ќе се воспостави во одредена област, може да ги надвладее [[Домороден вид|домородни видови]].<ref name="fotcr2" /> Употребата на пропишан оган не е ефикасна алатка за управување против ''L. corniculatus'' и наместо тоа се препорачува хербицид за контрола.<ref name="fotcr2" /> == Потенцијални здравствени проблеми == Видот содржи [[Гликозид|цијаногени гликозиди]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/database/plants.php?Lotus+corniculatus|title=Lotus corniculatus Bird's Foot Trefoil PFAF Plant Database|work=Pfaf.org}}</ref> кои ослободуваат мали количини на [[цијановодород]] кога се мацерираат. Сепак, ова не е вообичаено отровно за луѓето, бидејќи дозата е многу мала, а метаболизацијата на цијанидот е релативно брза.<ref>{{Наведено списание|last=Scriber|first=J. Mark|date=1 January 1978|title=Cyanogenic Glycosides in Lotus corniculatus. Their Effect upon Growth, Energy Budget, and Nitrogen Utilization of the Southern Armyworm, Spodoptera eridania|journal=Oecologia|volume=34|issue=2|pages=143–155|bibcode=1978Oecol..34..143M|doi=10.1007/BF00345163|jstor=4215630|pmid=28309546}}</ref> Присутни се и кондензирани [[Танин|танини]].<ref>{{Наведено списание|date=1999|title=The effect of condensed tannins in Lotus corniculatus upon reproductive efficiency and wool production in sheep during late summer and autumn|url=http://www.grassland.org.nz/publications/nzgrassland_publication_492.pdf|journal=Proceedings of the New Zealand Grassland Association|volume=61|pages=51–55|access-date=22 March 2022}}</ref> == Употреба == Се користи во [[Земјоделство|земјоделството]] како фуражна култура, одгледувана за [[Пасиште|пасишта]], [[сено]] и [[силажа]]. Тоа е висококвалитетна фуражна храна која не предизвикува надуеност кај преживарите.<ref name="Feedipedia">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.feedipedia.org/node/280|title=Birdsfoot trefoil (Lotus corniculatus)|last=Heuzé V.|last2=Tran G.|date=2016|work=Feedipedia.org|accessdate=8 February 2016|last3=Nozière P.|last4=Lebas F.}}</ref> Може да се користи како алтернатива на [[Луцерка|луцерката]] во сиромашни почви. Како [[украсно растение]] се одгледува двоцветната сорта. Редовно се вклучува како компонента на мешавини од диви цвеќиња во [[Европа]]. Исто така, може да спречи ерозија на почвата и да обезбеди добро живеалиште за дивиот свет.<ref name="Feedipedia2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.feedipedia.org/node/280|title=Birdsfoot trefoil (Lotus corniculatus)|last=Heuzé V.|last2=Tran G.|date=2016|work=Feedipedia.org|accessdate=8 February 2016|last3=Nozière P.|last4=Lebas F.}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed"> Lotus corniculatus T69.1.jpg Lotus corniculatus infloerscence - Keila.jpg| Birds-foot trefoil new seedhead.jpg|џ 20160711Lotus corniculatus1.jpg| Barb. 01 Lotus corniculatus 01.png Faboideae spp Sturm31.jpg| </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} {{Taxonbar|from=Q29907}} {{Authority control}} [[Категорија:Lotus (род)]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] i4wo7dbtzqa2v5s1gr87vpxs2ks3zu4 Разговор:Lotus corniculatus 1 1399586 5591368 2026-07-13T10:43:20Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5591368 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc Rosa gallica 0 1399587 5591370 2026-07-13T10:44:24Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354923129|Rosa gallica]]“ 5591370 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Wild Rosa gallica Romania.jpg|image_caption=Rosa gallica|genus=Rosa|species=gallica|authority=[[L.]]|synonyms=''Rosa portlandica'' <small>Rössig</small><ref name="POWO">{{cite web |title=Rosa portlandica Rössig {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:733747-1 |website=Plants of the World Online |access-date=4 February 2021 |language=en}}</ref>}}'''''Rosa gallica''''', е [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|скриеносеменица]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] рози, [[домороден вид]] во јужна и централна Европа, источно до Турција и Кавказ. ''Rosa gallica'' била еден од првите видови [[роза]] што се одгледувала во централна Европа. Таа е родител на неколку важни сорти. == Опис == == Група на сорти Gallica == Култивари од видот ''R. gallica'' и хибриди слични по изглед се сметаат за група на сорти, рози од групата Галика. Нивното точно потекло е непознато и може да бидат вклучени и други видови. Тие лесно се одгледуваат. Розите од групата Галика ги делат вегетативните карактеристики на видот: * Формираат ниски грмушки, * Цветовите можат да бидат единечни, но најчесто се двојни или полудвојни; * Боите се движат од бела (ретка) до розова и темно виолетова, и * Цветаат еднаш. == Аптекарска роза == Растенијата со полудвојни темно розови цветови се третираат или како сорта, под името ''R. gallica'' var. ''officinalis'', или како сорта, ''R. gallica'' 'Officinalis'. Исто така се нарекува аптекарска роза, црвена дамаск роза или црвена роза од Ланкастер.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=United Kingdom|pages=1136}}</ref> Сорта ''R. gallica'' var. ''officinalis'' 'Versicolor', со пругасти розови цветови, е позната и како ''[[Rosa mundi]]''.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/gardening/plants/plant_finder/plant_pages/3426.shtml|title=BBC plant finder - Rosa mundi|accessdate=31 May 2013}}</ref> == Одгледување == Rosa gallica ја одгледувале Грците и Римјаните и најчесто ја користеле во средновековните градини. До 19 век, тоа бил најважниот вид роза што се одгледувал, а повеќето современи европски сорти роза имаат потекло од ''R. gallica.'' ''Rosa gallica'' лесно се одгледува на добро дренирана почва на сонце до полусенка. Може да преживее температури до -25.°C. * == Галерија == <gallery mode="packed"> Податотека:RosaGallicaAlainBlanchard1UME.jpg|алт='Alain Blanchard'| „Ален Бланшар“ Податотека:Rosa_Complicata.JPG|алт='Complicata'| „Компликата“ Податотека:RosaGallicaOrnamentDeLaNature1UME.jpg|алт='Ornament de la Nature'| „Украс на природата“ Податотека:Rose-_Rosa_Mundi.JPG|алт='Versicolor' (Rosa mundi)| „Версиколор“ (Rosa mundi) Податотека:Rosa_Tuscany_Superb_2.jpg|алт='Tuscany Superb'| „Тоскана суперб“ </gallery> == Наводи == {{Наводи|refs=<ref name=RHS>{{Citation |title=RHS Horticultural Database: ''Rosa gallica'' var. ''officinalis'' |publisher=Royal Horticultural Society |url=http://apps.rhs.org.uk/horticulturaldatabase/hortdatabase.asp?ID=94206 |access-date=2011-07-24 }}</ref> <ref name=PhillipsRix2004>{{Citation |last1=Phillips |last2=Rix |year=2004 |title=The Ultimate Guide to Roses : a comprehensive selection |location=London |publisher=Macmillan |isbn=978-1-4050-4920-7 |name-list-style=amp }}</ref>}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Rosa&SPECIES_XREF=gallica&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европеа: ''Роза галика''] * Хаксли, А., уредник (1992). ''Нов речник за градинарство на RHS'' . Мекмилан. * [http://www.physorg.com/news3581.html Статија за употребата на RNAi технологијата за производство на сина роза] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3pwmkniyky7va5xj932jazyxy94k9nn 5591375 5591370 2026-07-13T11:09:12Z BosaFi 115936 /* Наводи */ 5591375 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Wild Rosa gallica Romania.jpg|image_caption=Rosa gallica|genus=Rosa|species=gallica|authority=[[L.]]|synonyms=''Rosa portlandica'' <small>Rössig</small><ref name="POWO">{{cite web |title=Rosa portlandica Rössig {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:733747-1 |website=Plants of the World Online |access-date=4 February 2021 |language=en}}</ref>}}'''''Rosa gallica''''', е [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|скриеносеменица]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] рози, [[домороден вид]] во јужна и централна Европа, источно до Турција и Кавказ. ''Rosa gallica'' била еден од првите видови [[роза]] што се одгледувала во централна Европа. Таа е родител на неколку важни сорти. == Опис == Ниска грмушка, 40-80 цм висока. Стеблото и гранчињата со мали и големи прави или криви трња, кои можат да бидат ретки а понекогаш да отсуствуваат, а покрај нив скоро секогаш се присутни иглишести боцки, ѓлездести четини и жлезди на дршки. Листовите кокжести, со 3-5 ливчиња, ливчињата 15-50мм долги, 14 мм широки, јајцевидни, елиптични, до скоро круглести, на врвот тапи или слабо заострени, во основата заокруглени, по работ просто напилени или неправилно двојно напилени. На горната страна матово-зелени, голи или со ретки влакна, на долната страна сиво-зелени, влакнести и обично со жлезди по главната жила. Лисната дршка и рахисот влакнести, со ретки жлезди и понекое мало, право, тенко трнче. Прилисниците тесно-крилести, на долната страна влакнести и со жлезди по работ. Цветовите поединечни, поретко по 2-4 заедно, до 80 мм во пречник, и многу миризливи, цветните дршки 20-50 ммдолги, со жлезди на куси дршки, жлездести четини и игличести боцки. Чашкините ливчиња 20-30 мм долги, ланцетни, во горниот дел тенки, но завршуваат со листовидно проширен врв, по површината со густи жлезди, на куси дршки и жлездести боцки. Надворешните ливчиња со неколку парови линејни сегменти, чашкините ливчиња по прецветувањето свиткани надолу. Венечните листови 30-45 мм долги, темнорозови, скоро црвени. Столпчињата густо влакнести, многу поретко голи. Дискот широк, плодот топчест до јајцевиден, светлоцрвен, со густи жлездести четини.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=910-911}}</ref> == Група на сорти Gallica == Култивари од видот ''R. gallica'' и хибриди слични по изглед се сметаат за група на сорти, рози од групата Галика. Нивното точно потекло е непознато и може да бидат вклучени и други видови. Тие лесно се одгледуваат. Розите од групата Галика ги делат вегетативните карактеристики на видот: * Формираат ниски грмушки, * Цветовите можат да бидат единечни, но најчесто се двојни или полудвојни; * Боите се движат од бела (ретка) до розова и темно виолетова, и * Цветаат еднаш. == Аптекарска роза == Растенијата со полудвојни темно розови цветови се третираат или како сорта, под името ''R. gallica'' var. ''officinalis'', или како сорта, ''R. gallica'' 'Officinalis'. Исто така се нарекува аптекарска роза, црвена дамаск роза или црвена роза од Ланкастер.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=978-1405332965|location=United Kingdom|pages=1136}}</ref> Сорта ''R. gallica'' var. ''officinalis'' 'Versicolor', со пругасти розови цветови, е позната и како ''[[Rosa mundi]]''.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/gardening/plants/plant_finder/plant_pages/3426.shtml|title=BBC plant finder - Rosa mundi|accessdate=31 May 2013}}</ref> == Одгледување == ''Rosa gallica'' ја одгледувале Грците и Римјаните и најчесто ја користеле во средновековните градини. До 19 век, тоа бил најважниот вид роза што се одгледувал, а повеќето современи европски сорти роза имаат потекло од ''R. gallica.'' ''Rosa gallica'' лесно се одгледува на добро дренирана почва на сонце до полусенка. Може да преживее температури до -25.°C. == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасишта, по грмушести состоини и покрај шумите до 1,500 м. надморска височина. Позната е за Жеден, Водно, Таорска Клисура, Велес - Клепа, Прилеп - Сивец, Дебар - с. Баниште, клисурата на Црн Дрим - с. Луково, Галичица, Битола - Црновршка Река, с. Лопатница, Гевегелија - с. Конско, с. Серменин, Смрдлива Вода; Дојран - Ѓуранѓа; Делечево - Арнаутски Гроб, околината на Пробиштип и Кратово. Се посочува за Охрид и Битола, Струмица- с. Габрово, Скопска Црна Гора, Скопје - с. Радуша и с. Морани, клисурата на Треска - кула и Капина, Скопје - с. Блаце и с. Кожле, Велес - с. Степанци.<ref name=":02" /> == Галерија == <gallery mode="packed"> Податотека:RosaGallicaAlainBlanchard1UME.jpg|алт='Alain Blanchard'| „Ален Бланшар“ Податотека:Rosa_Complicata.JPG|алт='Complicata'| „Компликата“ Податотека:RosaGallicaOrnamentDeLaNature1UME.jpg|алт='Ornament de la Nature'| „Украс на природата“ Податотека:Rose-_Rosa_Mundi.JPG|алт='Versicolor' (Rosa mundi)| „Версиколор“ (Rosa mundi) Податотека:Rosa_Tuscany_Superb_2.jpg|алт='Tuscany Superb'| „Тоскана суперб“ </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Rosa&SPECIES_XREF=gallica&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европеа: ''Роза галика''] * [http://www.physorg.com/news3581.html Статија за употребата на RNAi технологијата за производство на сина роза] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] thzdkc3trtam8h9owrwze1jhxujfetx Nymphaea 0 1399588 5591382 2026-07-13T11:21:53Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354701171|Nymphaea]]“ 5591382 wikitext text/x-wiki '''''Nymphaea''''' наречени и '''водени божури''' или '''водени лилјани''' ― род на отпорни и нежни [[Водно растение|водни растенија]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]]. Родот има [[Космополитизам (биологија)|космополитска распространетост]]. Многу видови се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]], а многу сорти се одгледувани. Некои таксони се јавуваат како воведени видови каде што не се автохтони,<ref name="fna">{{EFloras|1|122531|''Nymphaea''}}</ref> а некои се [[плевел]]. == Опис == [[Податотека:Nymphaea_leaf_cross-section.jpg|мини|Микрографија со светло поле на пресек на лебдечки лист од бел воден божур,''[[Бел воден божур|Nymphaea alba]]''. <br /><br /><br /><br />]] Водните божури се водни, ризоматозни или туберозни, повеќегодишни или едногодишни билки понекогаш отпорни на сушење,<ref name="Heslop-Harrison, 1955">{{Наведено списание|last=Heslop-Harrison|first=Yolande|date=1955|title=''Nymphaea'' L.|journal=Journal of Ecology|volume=43|issue=2|pages=719–734|bibcode=1955JEcol..43..719H|doi=10.2307/2257032|issn=0022-0477|jstor=2257032}}</ref> со разгранети или неразгранети ризоми.<ref name="Flora of China">{{EFloras|2|122531|''Nymphaea'' Linnaeus.}}</ref><ref name="fna">{{EFloras|1|122531|''Nymphaea''}}<cite class="citation cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFlora_of_North_America_Editorial_Committee">Flora of North America Editorial Committee (ed.). </cite></ref> Туберозните или влакнести корени се контрактилни.<ref name="Flora e Funga do Brasil">{{Наведена мрежна страница|url=https://floradobrasil.jbrj.gov.br/FB10936|title=Nymphaeaceae|last=Pellegrini|first=M.O.O.|work=Flora e Funga do Brasil|publisher=Jardim Botânico do Rio de Janeiro|accessdate=27 Nov 2024}}</ref> Листовите се претежно лебдечки,<ref name="fna" /><ref name="Flora of China" /><ref name="VicFlora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/cb56044c-3244-4b72-ad90-e9db471241b2|title=''Nymphaea''|work=VicFlora Flora of Victoria.|publisher=Royal Botanic Gardens Victoria|accessdate=November 26, 2024}}</ref> но се јавуваат и потопени и изникнати лисја.<ref name="Conard, 1905">{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/108991|title=The waterlilies: a monograph of the genus Nymphaea|last=Conard|first=Henry S.|last2=Conard|first2=Henry S.|date=1905|publisher=the Carnegie Institution of Washington}}</ref> Листовите можат да бидат [[Прилисник|прилисници]],<ref name="Conard, 1905" /><ref name="Florabase" /> или екстипулативни.<ref name="Florabase" /> == Таксономија == Родот ''Nymphaea'' L. е опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година. Има три синоними: ''Castalia'' Salisb. објавена од [[Ричард Ентони Салисбери]] во 1805 година, ''Leuconymphaea'' Kuntze објавена од [[Ото Кунце]] во 1891 година и ''Ondinea'' Hartog објавена од [[Корнелис ден Хартог]] во 1970 година. Типскиот вид е ''[[Nymphaea alba]]'' L. === Подродови === Родот ''Nymphaea'' е поделен на неколку [[Подрод (биологија)|подродови]] : * === Секции === Подродот ''Nymphaea'' подгрупата ''Nymphaea'' е поделен на делови: === Видови === Од јануари 2024 година, има 65 прифатени видови од страна на [[Plants of the World Online]]: === Фосилни видови === === Живеалиште === ''Nymphaea'' се јавува во слатководни, како и во соленкасти водни живеалишта.<ref name="Wiersema & Haynes, 1983">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=John H.|last2=Haynes|first2=Robert R.|date=1983|title=Aquatic and Marsh Plants of Alabama III. Magnoliidae|journal=Castanea|volume=48|issue=2|pages=99–108|issn=0008-7475|jstor=4033073}}</ref> Многу птици се хранат со семиња и плодови од ''Nymphaea''. == Токсичност == Сите водни божури се отровни и содржат [[алкалоид]] наречен [[нуфарин]] во речиси сите нивни делови. == Во културата == [[Податотека:Monet_-_Seerosen_1906.jpg|мини|''Водни лилјани'' од [[Клод Моне]], 1906 година]] Древните Египќани ги користеле водните божури на [[Нил]] како културни симболи.<ref name="Tresidder1997">{{Наведена книга|title=The Hutchinson Dictionary of Symbols|last=Tresidder|first=Jack|date=1997|publisher=Duncan Baird Publishers|isbn=1-85986-059-1|location=London|page=126}}</ref> Од 1580 година, во англискиот јазик станало популарно да се користи латинскиот збор ''lotus'', првично користен за означување дрво, за водните божури што растат во Египет, а многу подоцна зборот се користел за превод на зборови во индиските текстови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/lotus|title=The Origin and Meaning of the word 'Lotus'|last=Harper|first=Douglas|work=Etymology Online|publisher=Douglas Harper|accessdate=1 April 2021}}</ref> Мотивот на лотос е честа карактеристика на архитектурата на храмовите столбови. Во Египет, лотосот, кој се издига од калливата почва за да ги расплетува своите ливчиња кон сонцето, ја сугерира славата на самото појавување на сонцето од [[абиогенеза]]. Тоа било метафора на создавањето, симбол на боговите и божиците на плодноста, како и симбол на горниот Нил како дарител на животот.<ref name="Tresidder1997" /> [[Француска уметност|Францускиот]] [[Импресионизам|импресионистички]] [[Сликарство|сликар]] [[Клод Моне]] е познат по [[Водни лилјани (циклус на Моне)|неговите бројни слики на водни лилјани во езерцето во неговата градина]] во Живерни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/1983.532|title=Water Lilies: Claude Monet (French, 1840–1926)|date=December 2008|work=Heilbrunn Timeline of Art History|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=8 March 2015}}</ref> ''N. nouchali'' е национален цвет на [[Бангладеш]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pmo.gov.bd/pmolib/constitution/part1.htm|title=Bangladesh Constitution. Part I, The Republic, 4(3)|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029204251/http://www.pmo.gov.bd/pmolib/constitution/part1.htm|archive-date=2013-10-29|accessdate=2013-06-22}}</ref> и [[Шри Ланка]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.sundaytimes.lk/110417/Plus/plus_06.html|title=Our national flower may soon be a thing of the past|last=Jayasuriya|first=M.|date=April 17, 2011|work=The Sunday Times|access-date=2025-05-22}}</ref> {{Галерија|Pälkäne uusi.svg|Цвет на воден лилјан ''Nymphaea'' во грбот на [[Pälkäne]]|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg|Симболот лотос на знамето од [[Sasanian Empire]] flag}}<gallery widths="150px" heights="150px"> Податотека:Nymphaea_alba2006-07-06.jpg|алт=Nymphaea alba| ''[[Бел воден божур|Нимфеја алба]]'' Податотека:Nymphaea-colorata_0122a.jpg|алт=Nymphaea nouchali var. zanzibariensis| <nowiki><i id="mwA5M">Nymphaea nouchali</i></nowiki> var. <nowiki><i id="mwA5Q">zanzibariensis</i></nowiki> Податотека:Nymphaeales_-_Nymphaea_gigantea_14.jpg|алт=Nymphaea gigantea| ''Нимфеја гигантеа'' Податотека:Nymphaea_nouchali5.JPG|алт=Nymphaea nouchali| ''Нимфеја нухали'' Податотека:Attraction.jpg|алт=Nymphaea 'Attraction'| ''Нимфеја'' „Атракција“ Податотека:Nymphaea_Laydekeri_Purpurata.jpg|алт=Nymphaea 'Laydekeri Purpurata'| <nowiki><i id="mwA7M">Nymphaea</i></nowiki> 'Laydekeri Purpurata' Податотека:Nymphaea_mexicana_(25)_1200.jpg| ''Nymphaea mexicana'' Податотека:Nymphaea_capensis_(14)_1200.jpg|алт=Nymphaea nouchali var. caerulea| <nowiki><i id="mwA8M">Nymphaea nouchali</i></nowiki> var. <nowiki><i id="mwA8Q">керулеа</i></nowiki> Податотека:Unknown_Australian_waterlily.jpg| ''Nymphaea'' sp. Податотека:Daubeny's_water_lily_at_BBG_(50824).jpg|алт=Nymphaea × daubenyana| <nowiki><i id="mwA9M">Нимфеја</i></nowiki> × <nowiki><i id="mwA9Q">даубенјана</i></nowiki> </gallery> == Наводи == [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Воден божур (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] qxzs9939dcvl5kzmijx11dbmv9u1ph8 5591390 5591382 2026-07-13T11:29:31Z Виолетова 1975 5591390 wikitext text/x-wiki {{Автоматска таксонска лента |image = Nymphaea alba.001 - Breendonk.jpg |image_caption = ''Nymphaea alba'' |taxon = Nymphaea |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = 65 вида, види текст<ref name="POWO">{{cite POWO |id=330032-2 |title=''Nymphaea'' L. |accessdate=9 January 2024}}</ref> |synonyms = {{species list |Castalia |Salisb., Parad. Lond. 1: t. 14 (1805) |Leuconymphaea |Kuntze, Revis. Gen. Pl. 1: 11 (1891) |Ondinea |Hartog, Blumea 18: 413 (1970)}} |synonyms_ref = <ref name="POWO" /> |type_species = ''[[Nymphaea alba]]'' L.<ref name = "IPNI, 2023">{{IPNI|taxon=''Nymphaea'' |id=330032-2}}</ref> }} '''''Nymphaea''''' наречени и '''водени божури''' или '''водени лилјани''' ― род на отпорни и нежни [[Водно растение|водни растенија]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]]. Родот има [[Космополитизам (биологија)|космополитска распространетост]]. Многу видови се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]], а многу сорти се одгледувани. Некои таксони се јавуваат како воведени видови каде што не се автохтони,<ref name="fna">{{EFloras|1|122531|''Nymphaea''}}</ref> а некои се [[плевел]]. == Опис == [[Податотека:Nymphaea_leaf_cross-section.jpg|мини|Микрографија со светло поле на пресек на лебдечки лист од бел воден божур,''[[Nymphaea alba]]''.]] Водните божури се водни, ризоматозни или туберозни, повеќегодишни или едногодишни билки понекогаш отпорни на сушење,<ref name="Heslop-Harrison, 1955">{{Наведено списание|last=Heslop-Harrison|first=Yolande|date=1955|title=''Nymphaea'' L.|journal=Journal of Ecology|volume=43|issue=2|pages=719–734|bibcode=1955JEcol..43..719H|doi=10.2307/2257032|issn=0022-0477|jstor=2257032}}</ref> со разгранети или неразгранети ризоми.<ref name="Flora of China">{{EFloras|2|122531|''Nymphaea'' Linnaeus.}}</ref><ref name="fna">{{EFloras|1|122531|''Nymphaea''}}<cite class="citation cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFlora_of_North_America_Editorial_Committee">Flora of North America Editorial Committee (ed.). </cite></ref> Туберозните или влакнести корени се контрактилни.<ref name="Flora e Funga do Brasil">{{Наведена мрежна страница|url=https://floradobrasil.jbrj.gov.br/FB10936|title=Nymphaeaceae|last=Pellegrini|first=M.O.O.|work=Flora e Funga do Brasil|publisher=Jardim Botânico do Rio de Janeiro|accessdate=27 Nov 2024}}</ref> Листовите се претежно лебдечки,<ref name="fna" /><ref name="Flora of China" /><ref name="VicFlora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/cb56044c-3244-4b72-ad90-e9db471241b2|title=''Nymphaea''|work=VicFlora Flora of Victoria.|publisher=Royal Botanic Gardens Victoria|accessdate=November 26, 2024}}</ref> но се јавуваат и потопени и изникнати лисја.<ref name="Conard, 1905">{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/108991|title=The waterlilies: a monograph of the genus Nymphaea|last=Conard|first=Henry S.|last2=Conard|first2=Henry S.|date=1905|publisher=the Carnegie Institution of Washington}}</ref> Листовите можат да бидат [[Прилисник|прилисници]],<ref name="Conard, 1905" /><ref name="Florabase" /> или екстипулативни.<ref name="Florabase" /> == Таксономија == Родот ''Nymphaea'' L. е опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година. Има три синоними: ''Castalia'' Salisb. објавена од [[Ричард Ентони Салисбери]] во 1805 година, ''Leuconymphaea'' Kuntze објавена од [[Ото Кунце]] во 1891 година и ''Ondinea'' Hartog објавена од [[Корнелис ден Хартог]] во 1970 година. Типскиот вид е ''[[Nymphaea alba]]'' L. === Подродови === Родот ''Nymphaea'' е поделен на неколку [[Подрод (биологија)|подродови]] : * [[Nymphaea subg. Anecphya]] (Casp.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Anecphya'' |id=133996-3}}</ref> * [[Nymphaea subg. Brachyceras]] (Casp.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Brachyceras'' |id=77303968-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Confluentes]] S.W.L.Jacobs<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Confluentes'' |id=77081992-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Hydrocallis]] (Planch.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Hydrocallis'' |id=77303969-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Lotos]] (DC.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Lotos'' |id=77303970-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Nymphaea]] (autonym)<ref>{{cite web |title=''Nymphaea'' subg. ''Nymphaea'' |website=Australian National Species List (auNSL) |access-date=February 23, 2025 |url=https://biodiversity.org.au/nsl/services/rest/name/apni/212035}}</ref> === Секции === Подродот ''Nymphaea'' подгрупата ''Nymphaea'' е поделен на делови: *[[Nymphaea sect. Chamaenymphaea]] (Planch.) Wiersema<ref>{{IPNI |taxon=Nymphaea sect. Chamaenymphaea |id=994069-1}}</ref> *[[Nymphaea sect. Nymphaea]] (autonym) *[[Nymphaea sect. Xanthantha]] (Casp.) Wiersema<ref>{{IPNI |taxon=Nymphaea sect. Xanthantha |id=1194152-2 }}</ref> === Видови === Од јануари 2024 година, има 65 прифатени видови од страна на [[Plants of the World Online]]: {{Div col|colwidth=21em}} *''[[Nymphaea abhayana]]'' {{small|A.Chowdhury & M.Chowdhury}} *''[[Nymphaea alba]]'' {{small|L.}} *''[[Nymphaea alexii]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea amazonum]]'' {{small|Mart. & Zucc.}} *''[[Nymphaea ampla]]'' {{small|(Salisb.) DC.}} *''[[Nymphaea atrans]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea belophylla]]'' {{small|Trickett}} *[[Nymphaea × borealis|''Nymphaea'' × ''borealis'']] {{small|E.G.Camus}} *''[[Nymphaea caatingae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea candida]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Nymphaea carpentariae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea conardii]]'' {{small|Wiersema}} *[[Nymphaea × daubenyana|''Nymphaea'' × ''daubenyana'']] {{small|W.T.Baxter ex Daubeny}} *''[[Nymphaea dimorpha]]'' {{small|I.M.Turner}} *''[[Nymphaea divaricata]]'' {{small|Hutch.}} *''[[Nymphaea elegans]]'' {{small|Hook.}} *''[[Nymphaea elleniae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea francae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea gardneriana]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea georginae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea gigantea]]'' {{small|Hook.}} *''[[Nymphaea glandulifera]]'' {{small|Rodschied}} *''[[Nymphaea gracilis]]'' {{small|Zucc.}} *''[[Nymphaea guineensis]]'' {{small|Schumach. & Thonn.}} *''[[Nymphaea harleyi]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea hastifolia]]'' {{small|Domin}} *''[[Nymphaea heudelotii]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea immutabilis]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea jacobsii]]'' {{small|Hellq.}} *''[[Nymphaea jamesoniana]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea kakaduensis]]'' {{small|Hellq., A.Leu & M.L.Moody}} *''[[Nymphaea kimberleyensis]]'' {{small|(S.W.L.Jacobs) S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea lasiophylla]]'' {{small|Mart. & Zucc.}} *''[[Nymphaea leibergii]]'' {{small|(Morong) Rydb.}} *''[[Nymphaea lingulata]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea loriana]]'' {{small|Wiersema, Hellq. & Borsch}} *''[[Nymphaea lotus]]'' {{small|L.}} *''[[Nymphaea lukei]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea macrosperma]]'' {{small|Merr. & L.M.Perry}} *''[[Nymphaea maculata]]'' {{small|Schumach. & Thonn.}} *''[[Nymphaea manipurensis]]'' {{small|Asharani & Biseshwori}} *''[[Nymphaea mexicana]]'' {{small|Zucc.}} *''[[Nymphaea micrantha]]'' {{small|Guill. & Perr.}} *''[[Nymphaea noelae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea nouchali]]'' {{small|Burm.f.}} *''[[Nymphaea novogranatensis]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea odorata]]'' {{small|Aiton}} *''[[Nymphaea ondinea]]'' {{small|Löhne, Wiersema & Borsch}} *''[[Nymphaea oxypetala]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea paganuccii]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea pedersenii]]'' {{small|(Wiersema) C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea potamophila]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea prolifera]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea pubescens]]'' {{small|Willd.}} *''[[Nymphaea pulchella]]'' {{small|DC.}} *''[[Nymphaea rapinii]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea rubra]]'' {{small|Roxb. ex Andrews}} *''[[Nymphaea rudgeana]]'' {{small|G.Mey.}} *''[[Nymphaea siamensis]]'' {{small|Puripany.}} *''[[Nymphaea stuhlmannii]]'' {{small|(Engl.) Schweinf. & Gilg}} *''[[Nymphaea sulphurea]]'' {{small|Gilg}} *[[Nymphaea × sundvikii|''Nymphaea'' × ''sundvikii'']] {{small|Hiitonen}} *''[[Nymphaea tenuinervia]]'' {{small|Casp.}} *''[[Nymphaea tetragona]]'' {{small|Georgi}} *''[[Nymphaea thermarum]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *[[Nymphaea × thiona|''Nymphaea'' × ''thiona'']] {{small|D.B.Ward}} *''[[Nymphaea vanildae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea vaporalis]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea violacea]]'' {{small|Lehm.}} {{Div col end}} === Фосилни видови === *†''[[Nymphaea brongniartii]]'' {{au|(Caspary) Saporta}}<ref name="Butzmann & Fischer, 2013">{{Cite journal |last1=Butzmann |first1=Rainer |last2=Fischer |first2=Thilo C. |date=2013 |title=Fossil water lily fruits with seeds Nymphaea subgenus Lotos, from the Oligocene of Armissan/Narbonne (France) |url=https://epub.ub.uni-muenchen.de/19017/1/zitteliana_2013_53_08.pdf |journal=Zitteliana |pages=93–104 |doi=10.5282/UBM/EPUB.19017}}</ref> *†''[[Nymphaea elisabethae]]'' {{au|Gee & David W. Taylor}}<ref name = "Gee & Taylor, 2016">Gee, C. T., & Taylor, D. W. (2016). [https://www.researchgate.net/publication/311930521_Aquatic_macrophytes_from_the_upper_Oligocene_fossillagerstatte_of_Rott_Rhineland_Germany_Part_II_A_new_fossil_leaf_species_of_Nymphaea_subgenus_Lotos_N_elisabethae_Gee_et_David_W_Taylor_sp_nov Aquatic macrophytes from the upper Oligocene fossillagerstätte of Rott (Rhineland, Germany). Part II: A new fossil leaf species of ''Nymphaea'' (subgenus ''Lotos''), ''N. elisabethae'' Gee et David W. Taylor sp. nov.]</ref> *†''[[Nymphaea haeringiana]]'' {{au|(Unger) Butzm., T.C. Fisch., E. Rieber}}<ref name = "Butzmann et al., 2009">{{cite journal |last1=Butzmann |first1=R. |last2=Fischer |first2=T. C. |last3=Rieber |first3=E. |year=2009 |url=https://epub.ub.uni-muenchen.de/11981/1/zitteliana_2009_48_49_10.pdf |title=Makroflora aus dem inneralpinen Fächerdelta der Häring-Formation (Rupelium) vom Duxer Köpfl bei Kufstein/Unterinntal, Österreich |journal=Zitteliana |pages=129–163 |language=de}}</ref><ref>{{cite web |title=''Nymphaea haeringiana'' (Unger) Butzm., T.C. Fisch., E. Rieber |website=The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). |access-date=February 23, 2025 |url=https://www.ifpni.org/species.htm?id=85E65EC8-3883-78C6-160C-04A2E29D02B9}}</ref> *†''[[Nymphaea minuta]]'' {{au|Saporta}}<ref name = "de Saporta, 1891">{{cite journal |last=de Saporta |first=G. |year=1891 |url=https://patrimoine.sorbonne-universite.fr/idviewer/2850/14 |title=Recherches sur la végétation du niveau aquitanien de Manosque|pages= 13–14 |journal=Librairie Polytechnique}}</ref> === Живеалиште === ''Nymphaea'' се јавува во слатководни, како и во соленкасти водни живеалишта.<ref name="Wiersema & Haynes, 1983">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=John H.|last2=Haynes|first2=Robert R.|date=1983|title=Aquatic and Marsh Plants of Alabama III. Magnoliidae|journal=Castanea|volume=48|issue=2|pages=99–108|issn=0008-7475|jstor=4033073}}</ref> Многу птици се хранат со семиња и плодови од ''Nymphaea''. == Токсичност == Сите водни божури се отровни и содржат [[алкалоид]] наречен [[нуфарин]] во речиси сите нивни делови. == Во културата == [[Податотека:Monet_-_Seerosen_1906.jpg|мини|''Водни лилјани'' од [[Клод Моне]], 1906 година]] Древните Египќани ги користеле водните божури на [[Нил]] како културни симболи.<ref name="Tresidder1997">{{Наведена книга|title=The Hutchinson Dictionary of Symbols|last=Tresidder|first=Jack|date=1997|publisher=Duncan Baird Publishers|isbn=1-85986-059-1|location=London|page=126}}</ref> Од 1580 година, во англискиот јазик станало популарно да се користи латинскиот збор ''lotus'', првично користен за означување дрво, за водните божури што растат во Египет, а многу подоцна зборот се користел за превод на зборови во индиските текстови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/lotus|title=The Origin and Meaning of the word 'Lotus'|last=Harper|first=Douglas|work=Etymology Online|publisher=Douglas Harper|accessdate=1 April 2021}}</ref> Мотивот на лотос е честа карактеристика на архитектурата на храмовите столбови. Во Египет, лотосот, кој се издига од калливата почва за да ги расплетува своите ливчиња кон сонцето, ја сугерира славата на самото појавување на сонцето од [[абиогенеза]]. Тоа било метафора на создавањето, симбол на боговите и божиците на плодноста, како и симбол на горниот Нил како дарител на животот.<ref name="Tresidder1997" /> [[Француска уметност|Францускиот]] [[Импресионизам|импресионистички]] [[Сликарство|сликар]] [[Клод Моне]] е познат по [[Водни лилјани (циклус на Моне)|неговите бројни слики на водни лилјани]] во езерцето во неговата градина во Живерни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/1983.532|title=Water Lilies: Claude Monet (French, 1840–1926)|date=December 2008|work=Heilbrunn Timeline of Art History|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=8 March 2015}}</ref> ''N. nouchali'' е национален цвет на [[Бангладеш]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pmo.gov.bd/pmolib/constitution/part1.htm|title=Bangladesh Constitution. Part I, The Republic, 4(3)|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029204251/http://www.pmo.gov.bd/pmolib/constitution/part1.htm|archive-date=2013-10-29|accessdate=2013-06-22}}</ref> и [[Шри Ланка]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.sundaytimes.lk/110417/Plus/plus_06.html|title=Our national flower may soon be a thing of the past|last=Jayasuriya|first=M.|date=April 17, 2011|work=The Sunday Times|access-date=2025-05-22}}</ref> {{Галерија|Pälkäne uusi.svg|Цвет на воден лилјан ''Nymphaea'' од грбот на Пјалкјане, Финска|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg|Симболот лотос на знамето од [[Сасанидско Царство]]}}<gallery widths="150px" heights="150px"> Податотека:Nymphaea_alba2006-07-06.jpg|алт=Nymphaea alba| ''[[Бел воден божур]]'' Податотека:Nymphaea-colorata_0122a.jpg|алт=Nymphaea nouchali var. zanzibariensis|Nymphaea nouchali var. zanzibariensis Податотека:Nymphaeales_-_Nymphaea_gigantea_14.jpg|алт=Nymphaea gigantea| ''Nymphaea gigantea'' Податотека:Nymphaea_nouchali5.JPG|алт=Nymphaea nouchali| ''Nymphaea nouchali'' Податотека:Attraction.jpg|алт=Nymphaea 'Attraction'| ''Nymphaea'' „атракција“ Податотека:Nymphaea_Laydekeri_Purpurata.jpg|алт=Nymphaea 'Laydekeri Purpurata'| Nymphaea 'Laydekeri Purpurata' Податотека:Nymphaea_capensis_(14)_1200.jpg|алт=Nymphaea nouchali var. caerulea|Nymphaea nouchali var. caerulea Податотека:Unknown_Australian_waterlily.jpg| ''Nymphaea'' sp. Податотека:Daubeny's_water_lily_at_BBG_(50824).jpg|алт=Nymphaea × daubenyana|Nymphaea × daubenyana </gallery> == Наводи == [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Воден божур (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] t4ee5xdkuy9kcbk8ccmxl0iwsf9y9ym 5591391 5591390 2026-07-13T11:29:49Z Виолетова 1975 5591391 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Nymphaea alba.001 - Breendonk.jpg |image_caption = ''Nymphaea alba'' |taxon = Nymphaea |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = 65 вида, види текст<ref name="POWO">{{cite POWO |id=330032-2 |title=''Nymphaea'' L. |accessdate=9 January 2024}}</ref> |synonyms = {{species list |Castalia |Salisb., Parad. Lond. 1: t. 14 (1805) |Leuconymphaea |Kuntze, Revis. Gen. Pl. 1: 11 (1891) |Ondinea |Hartog, Blumea 18: 413 (1970)}} |synonyms_ref = <ref name="POWO" /> |type_species = ''[[Nymphaea alba]]'' L.<ref name = "IPNI, 2023">{{IPNI|taxon=''Nymphaea'' |id=330032-2}}</ref> }} '''''Nymphaea''''' наречени и '''водени божури''' или '''водени лилјани''' ― род на отпорни и нежни [[Водно растение|водни растенија]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]]. Родот има [[Космополитизам (биологија)|космополитска распространетост]]. Многу видови се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]], а многу сорти се одгледувани. Некои таксони се јавуваат како воведени видови каде што не се автохтони,<ref name="fna">{{EFloras|1|122531|''Nymphaea''}}</ref> а некои се [[плевел]]. == Опис == [[Податотека:Nymphaea_leaf_cross-section.jpg|мини|Микрографија со светло поле на пресек на лебдечки лист од бел воден божур,''[[Nymphaea alba]]''.]] Водните божури се водни, ризоматозни или туберозни, повеќегодишни или едногодишни билки понекогаш отпорни на сушење,<ref name="Heslop-Harrison, 1955">{{Наведено списание|last=Heslop-Harrison|first=Yolande|date=1955|title=''Nymphaea'' L.|journal=Journal of Ecology|volume=43|issue=2|pages=719–734|bibcode=1955JEcol..43..719H|doi=10.2307/2257032|issn=0022-0477|jstor=2257032}}</ref> со разгранети или неразгранети ризоми.<ref name="Flora of China">{{EFloras|2|122531|''Nymphaea'' Linnaeus.}}</ref><ref name="fna">{{EFloras|1|122531|''Nymphaea''}}<cite class="citation cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFlora_of_North_America_Editorial_Committee">Flora of North America Editorial Committee (ed.). </cite></ref> Туберозните или влакнести корени се контрактилни.<ref name="Flora e Funga do Brasil">{{Наведена мрежна страница|url=https://floradobrasil.jbrj.gov.br/FB10936|title=Nymphaeaceae|last=Pellegrini|first=M.O.O.|work=Flora e Funga do Brasil|publisher=Jardim Botânico do Rio de Janeiro|accessdate=27 Nov 2024}}</ref> Листовите се претежно лебдечки,<ref name="fna" /><ref name="Flora of China" /><ref name="VicFlora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/cb56044c-3244-4b72-ad90-e9db471241b2|title=''Nymphaea''|work=VicFlora Flora of Victoria.|publisher=Royal Botanic Gardens Victoria|accessdate=November 26, 2024}}</ref> но се јавуваат и потопени и изникнати лисја.<ref name="Conard, 1905">{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/108991|title=The waterlilies: a monograph of the genus Nymphaea|last=Conard|first=Henry S.|last2=Conard|first2=Henry S.|date=1905|publisher=the Carnegie Institution of Washington}}</ref> Листовите можат да бидат [[Прилисник|прилисници]],<ref name="Conard, 1905" /><ref name="Florabase" /> или екстипулативни.<ref name="Florabase" /> == Таксономија == Родот ''Nymphaea'' L. е опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година. Има три синоними: ''Castalia'' Salisb. објавена од [[Ричард Ентони Салисбери]] во 1805 година, ''Leuconymphaea'' Kuntze објавена од [[Ото Кунце]] во 1891 година и ''Ondinea'' Hartog објавена од [[Корнелис ден Хартог]] во 1970 година. Типскиот вид е ''[[Nymphaea alba]]'' L. === Подродови === Родот ''Nymphaea'' е поделен на неколку [[Подрод (биологија)|подродови]] : * [[Nymphaea subg. Anecphya]] (Casp.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Anecphya'' |id=133996-3}}</ref> * [[Nymphaea subg. Brachyceras]] (Casp.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Brachyceras'' |id=77303968-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Confluentes]] S.W.L.Jacobs<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Confluentes'' |id=77081992-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Hydrocallis]] (Planch.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Hydrocallis'' |id=77303969-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Lotos]] (DC.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Lotos'' |id=77303970-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Nymphaea]] (autonym)<ref>{{cite web |title=''Nymphaea'' subg. ''Nymphaea'' |website=Australian National Species List (auNSL) |access-date=February 23, 2025 |url=https://biodiversity.org.au/nsl/services/rest/name/apni/212035}}</ref> === Секции === Подродот ''Nymphaea'' подгрупата ''Nymphaea'' е поделен на делови: *[[Nymphaea sect. Chamaenymphaea]] (Planch.) Wiersema<ref>{{IPNI |taxon=Nymphaea sect. Chamaenymphaea |id=994069-1}}</ref> *[[Nymphaea sect. Nymphaea]] (autonym) *[[Nymphaea sect. Xanthantha]] (Casp.) Wiersema<ref>{{IPNI |taxon=Nymphaea sect. Xanthantha |id=1194152-2 }}</ref> === Видови === Од јануари 2024 година, има 65 прифатени видови од страна на [[Plants of the World Online]]: {{Div col|colwidth=21em}} *''[[Nymphaea abhayana]]'' {{small|A.Chowdhury & M.Chowdhury}} *''[[Nymphaea alba]]'' {{small|L.}} *''[[Nymphaea alexii]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea amazonum]]'' {{small|Mart. & Zucc.}} *''[[Nymphaea ampla]]'' {{small|(Salisb.) DC.}} *''[[Nymphaea atrans]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea belophylla]]'' {{small|Trickett}} *[[Nymphaea × borealis|''Nymphaea'' × ''borealis'']] {{small|E.G.Camus}} *''[[Nymphaea caatingae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea candida]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Nymphaea carpentariae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea conardii]]'' {{small|Wiersema}} *[[Nymphaea × daubenyana|''Nymphaea'' × ''daubenyana'']] {{small|W.T.Baxter ex Daubeny}} *''[[Nymphaea dimorpha]]'' {{small|I.M.Turner}} *''[[Nymphaea divaricata]]'' {{small|Hutch.}} *''[[Nymphaea elegans]]'' {{small|Hook.}} *''[[Nymphaea elleniae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea francae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea gardneriana]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea georginae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea gigantea]]'' {{small|Hook.}} *''[[Nymphaea glandulifera]]'' {{small|Rodschied}} *''[[Nymphaea gracilis]]'' {{small|Zucc.}} *''[[Nymphaea guineensis]]'' {{small|Schumach. & Thonn.}} *''[[Nymphaea harleyi]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea hastifolia]]'' {{small|Domin}} *''[[Nymphaea heudelotii]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea immutabilis]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea jacobsii]]'' {{small|Hellq.}} *''[[Nymphaea jamesoniana]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea kakaduensis]]'' {{small|Hellq., A.Leu & M.L.Moody}} *''[[Nymphaea kimberleyensis]]'' {{small|(S.W.L.Jacobs) S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea lasiophylla]]'' {{small|Mart. & Zucc.}} *''[[Nymphaea leibergii]]'' {{small|(Morong) Rydb.}} *''[[Nymphaea lingulata]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea loriana]]'' {{small|Wiersema, Hellq. & Borsch}} *''[[Nymphaea lotus]]'' {{small|L.}} *''[[Nymphaea lukei]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea macrosperma]]'' {{small|Merr. & L.M.Perry}} *''[[Nymphaea maculata]]'' {{small|Schumach. & Thonn.}} *''[[Nymphaea manipurensis]]'' {{small|Asharani & Biseshwori}} *''[[Nymphaea mexicana]]'' {{small|Zucc.}} *''[[Nymphaea micrantha]]'' {{small|Guill. & Perr.}} *''[[Nymphaea noelae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea nouchali]]'' {{small|Burm.f.}} *''[[Nymphaea novogranatensis]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea odorata]]'' {{small|Aiton}} *''[[Nymphaea ondinea]]'' {{small|Löhne, Wiersema & Borsch}} *''[[Nymphaea oxypetala]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea paganuccii]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea pedersenii]]'' {{small|(Wiersema) C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea potamophila]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea prolifera]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea pubescens]]'' {{small|Willd.}} *''[[Nymphaea pulchella]]'' {{small|DC.}} *''[[Nymphaea rapinii]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea rubra]]'' {{small|Roxb. ex Andrews}} *''[[Nymphaea rudgeana]]'' {{small|G.Mey.}} *''[[Nymphaea siamensis]]'' {{small|Puripany.}} *''[[Nymphaea stuhlmannii]]'' {{small|(Engl.) Schweinf. & Gilg}} *''[[Nymphaea sulphurea]]'' {{small|Gilg}} *[[Nymphaea × sundvikii|''Nymphaea'' × ''sundvikii'']] {{small|Hiitonen}} *''[[Nymphaea tenuinervia]]'' {{small|Casp.}} *''[[Nymphaea tetragona]]'' {{small|Georgi}} *''[[Nymphaea thermarum]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *[[Nymphaea × thiona|''Nymphaea'' × ''thiona'']] {{small|D.B.Ward}} *''[[Nymphaea vanildae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea vaporalis]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea violacea]]'' {{small|Lehm.}} {{Div col end}} === Фосилни видови === *†''[[Nymphaea brongniartii]]'' {{au|(Caspary) Saporta}}<ref name="Butzmann & Fischer, 2013">{{Cite journal |last1=Butzmann |first1=Rainer |last2=Fischer |first2=Thilo C. |date=2013 |title=Fossil water lily fruits with seeds Nymphaea subgenus Lotos, from the Oligocene of Armissan/Narbonne (France) |url=https://epub.ub.uni-muenchen.de/19017/1/zitteliana_2013_53_08.pdf |journal=Zitteliana |pages=93–104 |doi=10.5282/UBM/EPUB.19017}}</ref> *†''[[Nymphaea elisabethae]]'' {{au|Gee & David W. Taylor}}<ref name = "Gee & Taylor, 2016">Gee, C. T., & Taylor, D. W. (2016). [https://www.researchgate.net/publication/311930521_Aquatic_macrophytes_from_the_upper_Oligocene_fossillagerstatte_of_Rott_Rhineland_Germany_Part_II_A_new_fossil_leaf_species_of_Nymphaea_subgenus_Lotos_N_elisabethae_Gee_et_David_W_Taylor_sp_nov Aquatic macrophytes from the upper Oligocene fossillagerstätte of Rott (Rhineland, Germany). Part II: A new fossil leaf species of ''Nymphaea'' (subgenus ''Lotos''), ''N. elisabethae'' Gee et David W. Taylor sp. nov.]</ref> *†''[[Nymphaea haeringiana]]'' {{au|(Unger) Butzm., T.C. Fisch., E. Rieber}}<ref name = "Butzmann et al., 2009">{{cite journal |last1=Butzmann |first1=R. |last2=Fischer |first2=T. C. |last3=Rieber |first3=E. |year=2009 |url=https://epub.ub.uni-muenchen.de/11981/1/zitteliana_2009_48_49_10.pdf |title=Makroflora aus dem inneralpinen Fächerdelta der Häring-Formation (Rupelium) vom Duxer Köpfl bei Kufstein/Unterinntal, Österreich |journal=Zitteliana |pages=129–163 |language=de}}</ref><ref>{{cite web |title=''Nymphaea haeringiana'' (Unger) Butzm., T.C. Fisch., E. Rieber |website=The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). |access-date=February 23, 2025 |url=https://www.ifpni.org/species.htm?id=85E65EC8-3883-78C6-160C-04A2E29D02B9}}</ref> *†''[[Nymphaea minuta]]'' {{au|Saporta}}<ref name = "de Saporta, 1891">{{cite journal |last=de Saporta |first=G. |year=1891 |url=https://patrimoine.sorbonne-universite.fr/idviewer/2850/14 |title=Recherches sur la végétation du niveau aquitanien de Manosque|pages= 13–14 |journal=Librairie Polytechnique}}</ref> === Живеалиште === ''Nymphaea'' се јавува во слатководни, како и во соленкасти водни живеалишта.<ref name="Wiersema & Haynes, 1983">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=John H.|last2=Haynes|first2=Robert R.|date=1983|title=Aquatic and Marsh Plants of Alabama III. Magnoliidae|journal=Castanea|volume=48|issue=2|pages=99–108|issn=0008-7475|jstor=4033073}}</ref> Многу птици се хранат со семиња и плодови од ''Nymphaea''. == Токсичност == Сите водни божури се отровни и содржат [[алкалоид]] наречен [[нуфарин]] во речиси сите нивни делови. == Во културата == [[Податотека:Monet_-_Seerosen_1906.jpg|мини|''Водни лилјани'' од [[Клод Моне]], 1906 година]] Древните Египќани ги користеле водните божури на [[Нил]] како културни симболи.<ref name="Tresidder1997">{{Наведена книга|title=The Hutchinson Dictionary of Symbols|last=Tresidder|first=Jack|date=1997|publisher=Duncan Baird Publishers|isbn=1-85986-059-1|location=London|page=126}}</ref> Од 1580 година, во англискиот јазик станало популарно да се користи латинскиот збор ''lotus'', првично користен за означување дрво, за водните божури што растат во Египет, а многу подоцна зборот се користел за превод на зборови во индиските текстови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/lotus|title=The Origin and Meaning of the word 'Lotus'|last=Harper|first=Douglas|work=Etymology Online|publisher=Douglas Harper|accessdate=1 April 2021}}</ref> Мотивот на лотос е честа карактеристика на архитектурата на храмовите столбови. Во Египет, лотосот, кој се издига од калливата почва за да ги расплетува своите ливчиња кон сонцето, ја сугерира славата на самото појавување на сонцето од [[абиогенеза]]. Тоа било метафора на создавањето, симбол на боговите и божиците на плодноста, како и симбол на горниот Нил како дарител на животот.<ref name="Tresidder1997" /> [[Француска уметност|Францускиот]] [[Импресионизам|импресионистички]] [[Сликарство|сликар]] [[Клод Моне]] е познат по [[Водни лилјани (циклус на Моне)|неговите бројни слики на водни лилјани]] во езерцето во неговата градина во Живерни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/1983.532|title=Water Lilies: Claude Monet (French, 1840–1926)|date=December 2008|work=Heilbrunn Timeline of Art History|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=8 March 2015}}</ref> ''N. nouchali'' е национален цвет на [[Бангладеш]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pmo.gov.bd/pmolib/constitution/part1.htm|title=Bangladesh Constitution. Part I, The Republic, 4(3)|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029204251/http://www.pmo.gov.bd/pmolib/constitution/part1.htm|archive-date=2013-10-29|accessdate=2013-06-22}}</ref> и [[Шри Ланка]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.sundaytimes.lk/110417/Plus/plus_06.html|title=Our national flower may soon be a thing of the past|last=Jayasuriya|first=M.|date=April 17, 2011|work=The Sunday Times|access-date=2025-05-22}}</ref> {{Галерија|Pälkäne uusi.svg|Цвет на воден лилјан ''Nymphaea'' од грбот на Пјалкјане, Финска|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg|Симболот лотос на знамето од [[Сасанидско Царство]]}}<gallery widths="150px" heights="150px"> Податотека:Nymphaea_alba2006-07-06.jpg|алт=Nymphaea alba| ''[[Бел воден божур]]'' Податотека:Nymphaea-colorata_0122a.jpg|алт=Nymphaea nouchali var. zanzibariensis|Nymphaea nouchali var. zanzibariensis Податотека:Nymphaeales_-_Nymphaea_gigantea_14.jpg|алт=Nymphaea gigantea| ''Nymphaea gigantea'' Податотека:Nymphaea_nouchali5.JPG|алт=Nymphaea nouchali| ''Nymphaea nouchali'' Податотека:Attraction.jpg|алт=Nymphaea 'Attraction'| ''Nymphaea'' „атракција“ Податотека:Nymphaea_Laydekeri_Purpurata.jpg|алт=Nymphaea 'Laydekeri Purpurata'| Nymphaea 'Laydekeri Purpurata' Податотека:Nymphaea_capensis_(14)_1200.jpg|алт=Nymphaea nouchali var. caerulea|Nymphaea nouchali var. caerulea Податотека:Unknown_Australian_waterlily.jpg| ''Nymphaea'' sp. Податотека:Daubeny's_water_lily_at_BBG_(50824).jpg|алт=Nymphaea × daubenyana|Nymphaea × daubenyana </gallery> == Наводи == [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Воден божур (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] 3edcmee57nxv444c1my5y250r47brfe 5591399 5591391 2026-07-13T11:33:17Z Виолетова 1975 5591399 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Nymphaea alba.001 - Breendonk.jpg |image_caption = ''Nymphaea alba'' |taxon = Nymphaea |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = 65 вида, види текст<ref name="POWO">{{cite POWO |id=330032-2 |title=''Nymphaea'' L. |accessdate=9 January 2024}}</ref> |synonyms = {{species list |Castalia |Salisb., Parad. Lond. 1: t. 14 (1805) |Leuconymphaea |Kuntze, Revis. Gen. Pl. 1: 11 (1891) |Ondinea |Hartog, Blumea 18: 413 (1970)}} |synonyms_ref = <ref name="POWO" /> |type_species = ''[[Nymphaea alba]]'' L.<ref name = "IPNI, 2023">{{IPNI|taxon=''Nymphaea'' |id=330032-2}}</ref> }} '''''Nymphaea''''' наречени и '''водени божури''' или '''водени лилјани''' ― род на отпорни и нежни [[Водно растение|водни растенија]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]]. Родот има [[Космополитизам (биологија)|космополитска распространетост]]. Многу видови се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]], а многу сорти се одгледувани. Некои таксони се јавуваат како воведени видови каде што не се автохтони,<ref name="fna">{{EFloras|1|122531|''Nymphaea''}}</ref> а некои се [[плевел]]. Во Македонија од овој род расте само еден вид: белиот воден божур (''[[Nymphaea alba|Nymphaea alba)]].<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 90, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Опис == [[Податотека:Nymphaea_leaf_cross-section.jpg|мини|Микрографија со светло поле на пресек на лебдечки лист од бел воден божур,''[[Nymphaea alba]]''.]] Водните божури се водни, ризоматозни или туберозни, повеќегодишни или едногодишни билки понекогаш отпорни на сушење,<ref name="Heslop-Harrison, 1955">{{Наведено списание|last=Heslop-Harrison|first=Yolande|date=1955|title=''Nymphaea'' L.|journal=Journal of Ecology|volume=43|issue=2|pages=719–734|bibcode=1955JEcol..43..719H|doi=10.2307/2257032|issn=0022-0477|jstor=2257032}}</ref> со разгранети или неразгранети ризоми.<ref name="Flora of China">{{EFloras|2|122531|''Nymphaea'' Linnaeus.}}</ref><ref name="fna">{{EFloras|1|122531|''Nymphaea''}}<cite class="citation cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFlora_of_North_America_Editorial_Committee">Flora of North America Editorial Committee (ed.). </cite></ref> Туберозните или влакнести корени се контрактилни.<ref name="Flora e Funga do Brasil">{{Наведена мрежна страница|url=https://floradobrasil.jbrj.gov.br/FB10936|title=Nymphaeaceae|last=Pellegrini|first=M.O.O.|work=Flora e Funga do Brasil|publisher=Jardim Botânico do Rio de Janeiro|accessdate=27 Nov 2024}}</ref> Листовите се претежно лебдечки,<ref name="fna" /><ref name="Flora of China" /><ref name="VicFlora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/cb56044c-3244-4b72-ad90-e9db471241b2|title=''Nymphaea''|work=VicFlora Flora of Victoria.|publisher=Royal Botanic Gardens Victoria|accessdate=November 26, 2024}}</ref> но се јавуваат и потопени и изникнати лисја.<ref name="Conard, 1905">{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/108991|title=The waterlilies: a monograph of the genus Nymphaea|last=Conard|first=Henry S.|last2=Conard|first2=Henry S.|date=1905|publisher=the Carnegie Institution of Washington}}</ref> Листовите можат да бидат [[Прилисник|прилисници]],<ref name="Conard, 1905" /><ref name="Florabase" /> или екстипулативни.<ref name="Florabase" /> == Таксономија == Родот ''Nymphaea'' L. е опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година. Има три синоними: ''Castalia'' Salisb. објавена од [[Ричард Ентони Салисбери]] во 1805 година, ''Leuconymphaea'' Kuntze објавена од [[Ото Кунце]] во 1891 година и ''Ondinea'' Hartog објавена од [[Корнелис ден Хартог]] во 1970 година. Типскиот вид е ''[[Nymphaea alba]]'' L. === Подродови === Родот ''Nymphaea'' е поделен на неколку [[Подрод (биологија)|подродови]] : * [[Nymphaea subg. Anecphya]] (Casp.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Anecphya'' |id=133996-3}}</ref> * [[Nymphaea subg. Brachyceras]] (Casp.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Brachyceras'' |id=77303968-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Confluentes]] S.W.L.Jacobs<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Confluentes'' |id=77081992-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Hydrocallis]] (Planch.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Hydrocallis'' |id=77303969-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Lotos]] (DC.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Lotos'' |id=77303970-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Nymphaea]] (autonym)<ref>{{cite web |title=''Nymphaea'' subg. ''Nymphaea'' |website=Australian National Species List (auNSL) |access-date=February 23, 2025 |url=https://biodiversity.org.au/nsl/services/rest/name/apni/212035}}</ref> === Секции === Подродот ''Nymphaea'' подгрупата ''Nymphaea'' е поделен на делови: *[[Nymphaea sect. Chamaenymphaea]] (Planch.) Wiersema<ref>{{IPNI |taxon=Nymphaea sect. Chamaenymphaea |id=994069-1}}</ref> *[[Nymphaea sect. Nymphaea]] (autonym) *[[Nymphaea sect. Xanthantha]] (Casp.) Wiersema<ref>{{IPNI |taxon=Nymphaea sect. Xanthantha |id=1194152-2 }}</ref> === Видови === Од јануари 2024 година, има 65 прифатени видови од страна на [[Plants of the World Online]]: {{Div col|colwidth=21em}} *''[[Nymphaea abhayana]]'' {{small|A.Chowdhury & M.Chowdhury}} *''[[Nymphaea alba]]'' {{small|L.}} *''[[Nymphaea alexii]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea amazonum]]'' {{small|Mart. & Zucc.}} *''[[Nymphaea ampla]]'' {{small|(Salisb.) DC.}} *''[[Nymphaea atrans]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea belophylla]]'' {{small|Trickett}} *[[Nymphaea × borealis|''Nymphaea'' × ''borealis'']] {{small|E.G.Camus}} *''[[Nymphaea caatingae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea candida]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Nymphaea carpentariae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea conardii]]'' {{small|Wiersema}} *[[Nymphaea × daubenyana|''Nymphaea'' × ''daubenyana'']] {{small|W.T.Baxter ex Daubeny}} *''[[Nymphaea dimorpha]]'' {{small|I.M.Turner}} *''[[Nymphaea divaricata]]'' {{small|Hutch.}} *''[[Nymphaea elegans]]'' {{small|Hook.}} *''[[Nymphaea elleniae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea francae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea gardneriana]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea georginae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea gigantea]]'' {{small|Hook.}} *''[[Nymphaea glandulifera]]'' {{small|Rodschied}} *''[[Nymphaea gracilis]]'' {{small|Zucc.}} *''[[Nymphaea guineensis]]'' {{small|Schumach. & Thonn.}} *''[[Nymphaea harleyi]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea hastifolia]]'' {{small|Domin}} *''[[Nymphaea heudelotii]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea immutabilis]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea jacobsii]]'' {{small|Hellq.}} *''[[Nymphaea jamesoniana]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea kakaduensis]]'' {{small|Hellq., A.Leu & M.L.Moody}} *''[[Nymphaea kimberleyensis]]'' {{small|(S.W.L.Jacobs) S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea lasiophylla]]'' {{small|Mart. & Zucc.}} *''[[Nymphaea leibergii]]'' {{small|(Morong) Rydb.}} *''[[Nymphaea lingulata]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea loriana]]'' {{small|Wiersema, Hellq. & Borsch}} *''[[Nymphaea lotus]]'' {{small|L.}} *''[[Nymphaea lukei]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea macrosperma]]'' {{small|Merr. & L.M.Perry}} *''[[Nymphaea maculata]]'' {{small|Schumach. & Thonn.}} *''[[Nymphaea manipurensis]]'' {{small|Asharani & Biseshwori}} *''[[Nymphaea mexicana]]'' {{small|Zucc.}} *''[[Nymphaea micrantha]]'' {{small|Guill. & Perr.}} *''[[Nymphaea noelae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea nouchali]]'' {{small|Burm.f.}} *''[[Nymphaea novogranatensis]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea odorata]]'' {{small|Aiton}} *''[[Nymphaea ondinea]]'' {{small|Löhne, Wiersema & Borsch}} *''[[Nymphaea oxypetala]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea paganuccii]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea pedersenii]]'' {{small|(Wiersema) C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea potamophila]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea prolifera]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea pubescens]]'' {{small|Willd.}} *''[[Nymphaea pulchella]]'' {{small|DC.}} *''[[Nymphaea rapinii]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea rubra]]'' {{small|Roxb. ex Andrews}} *''[[Nymphaea rudgeana]]'' {{small|G.Mey.}} *''[[Nymphaea siamensis]]'' {{small|Puripany.}} *''[[Nymphaea stuhlmannii]]'' {{small|(Engl.) Schweinf. & Gilg}} *''[[Nymphaea sulphurea]]'' {{small|Gilg}} *[[Nymphaea × sundvikii|''Nymphaea'' × ''sundvikii'']] {{small|Hiitonen}} *''[[Nymphaea tenuinervia]]'' {{small|Casp.}} *''[[Nymphaea tetragona]]'' {{small|Georgi}} *''[[Nymphaea thermarum]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *[[Nymphaea × thiona|''Nymphaea'' × ''thiona'']] {{small|D.B.Ward}} *''[[Nymphaea vanildae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea vaporalis]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea violacea]]'' {{small|Lehm.}} {{Div col end}} === Фосилни видови === *†''[[Nymphaea brongniartii]]'' {{au|(Caspary) Saporta}}<ref name="Butzmann & Fischer, 2013">{{Cite journal |last1=Butzmann |first1=Rainer |last2=Fischer |first2=Thilo C. |date=2013 |title=Fossil water lily fruits with seeds Nymphaea subgenus Lotos, from the Oligocene of Armissan/Narbonne (France) |url=https://epub.ub.uni-muenchen.de/19017/1/zitteliana_2013_53_08.pdf |journal=Zitteliana |pages=93–104 |doi=10.5282/UBM/EPUB.19017}}</ref> *†''[[Nymphaea elisabethae]]'' {{au|Gee & David W. Taylor}}<ref name = "Gee & Taylor, 2016">Gee, C. T., & Taylor, D. W. (2016). [https://www.researchgate.net/publication/311930521_Aquatic_macrophytes_from_the_upper_Oligocene_fossillagerstatte_of_Rott_Rhineland_Germany_Part_II_A_new_fossil_leaf_species_of_Nymphaea_subgenus_Lotos_N_elisabethae_Gee_et_David_W_Taylor_sp_nov Aquatic macrophytes from the upper Oligocene fossillagerstätte of Rott (Rhineland, Germany). Part II: A new fossil leaf species of ''Nymphaea'' (subgenus ''Lotos''), ''N. elisabethae'' Gee et David W. Taylor sp. nov.]</ref> *†''[[Nymphaea haeringiana]]'' {{au|(Unger) Butzm., T.C. Fisch., E. Rieber}}<ref name = "Butzmann et al., 2009">{{cite journal |last1=Butzmann |first1=R. |last2=Fischer |first2=T. C. |last3=Rieber |first3=E. |year=2009 |url=https://epub.ub.uni-muenchen.de/11981/1/zitteliana_2009_48_49_10.pdf |title=Makroflora aus dem inneralpinen Fächerdelta der Häring-Formation (Rupelium) vom Duxer Köpfl bei Kufstein/Unterinntal, Österreich |journal=Zitteliana |pages=129–163 |language=de}}</ref><ref>{{cite web |title=''Nymphaea haeringiana'' (Unger) Butzm., T.C. Fisch., E. Rieber |website=The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). |access-date=February 23, 2025 |url=https://www.ifpni.org/species.htm?id=85E65EC8-3883-78C6-160C-04A2E29D02B9}}</ref> *†''[[Nymphaea minuta]]'' {{au|Saporta}}<ref name = "de Saporta, 1891">{{cite journal |last=de Saporta |first=G. |year=1891 |url=https://patrimoine.sorbonne-universite.fr/idviewer/2850/14 |title=Recherches sur la végétation du niveau aquitanien de Manosque|pages= 13–14 |journal=Librairie Polytechnique}}</ref> === Живеалиште === ''Nymphaea'' се јавува во слатководни, како и во соленкасти водни живеалишта.<ref name="Wiersema & Haynes, 1983">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=John H.|last2=Haynes|first2=Robert R.|date=1983|title=Aquatic and Marsh Plants of Alabama III. Magnoliidae|journal=Castanea|volume=48|issue=2|pages=99–108|issn=0008-7475|jstor=4033073}}</ref> Многу птици се хранат со семиња и плодови од ''Nymphaea''. == Токсичност == Сите водни божури се отровни и содржат [[алкалоид]] наречен [[нуфарин]] во речиси сите нивни делови. == Во културата == [[Податотека:Monet_-_Seerosen_1906.jpg|мини|''Водни лилјани'' од [[Клод Моне]], 1906 година]] Древните Египќани ги користеле водните божури на [[Нил]] како културни симболи.<ref name="Tresidder1997">{{Наведена книга|title=The Hutchinson Dictionary of Symbols|last=Tresidder|first=Jack|date=1997|publisher=Duncan Baird Publishers|isbn=1-85986-059-1|location=London|page=126}}</ref> Од 1580 година, во англискиот јазик станало популарно да се користи латинскиот збор ''lotus'', првично користен за означување дрво, за водните божури што растат во Египет, а многу подоцна зборот се користел за превод на зборови во индиските текстови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/lotus|title=The Origin and Meaning of the word 'Lotus'|last=Harper|first=Douglas|work=Etymology Online|publisher=Douglas Harper|accessdate=1 April 2021}}</ref> Мотивот на лотос е честа карактеристика на архитектурата на храмовите столбови. Во Египет, лотосот, кој се издига од калливата почва за да ги расплетува своите ливчиња кон сонцето, ја сугерира славата на самото појавување на сонцето од [[абиогенеза]]. Тоа било метафора на создавањето, симбол на боговите и божиците на плодноста, како и симбол на горниот Нил како дарител на животот.<ref name="Tresidder1997" /> [[Француска уметност|Францускиот]] [[Импресионизам|импресионистички]] [[Сликарство|сликар]] [[Клод Моне]] е познат по [[Водни лилјани (циклус на Моне)|неговите бројни слики на водни лилјани]] во езерцето во неговата градина во Живерни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/1983.532|title=Water Lilies: Claude Monet (French, 1840–1926)|date=December 2008|work=Heilbrunn Timeline of Art History|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=8 March 2015}}</ref> ''N. nouchali'' е национален цвет на [[Бангладеш]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pmo.gov.bd/pmolib/constitution/part1.htm|title=Bangladesh Constitution. Part I, The Republic, 4(3)|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029204251/http://www.pmo.gov.bd/pmolib/constitution/part1.htm|archive-date=2013-10-29|accessdate=2013-06-22}}</ref> и [[Шри Ланка]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.sundaytimes.lk/110417/Plus/plus_06.html|title=Our national flower may soon be a thing of the past|last=Jayasuriya|first=M.|date=April 17, 2011|work=The Sunday Times|access-date=2025-05-22}}</ref> {{Галерија|Pälkäne uusi.svg|Цвет на воден лилјан ''Nymphaea'' од грбот на Пјалкјане, Финска|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg|Симболот лотос на знамето од [[Сасанидско Царство]]}}<gallery widths="150px" heights="150px"> Податотека:Nymphaea_alba2006-07-06.jpg|алт=Nymphaea alba| ''[[Бел воден божур]]'' Податотека:Nymphaea-colorata_0122a.jpg|алт=Nymphaea nouchali var. zanzibariensis|Nymphaea nouchali var. zanzibariensis Податотека:Nymphaeales_-_Nymphaea_gigantea_14.jpg|алт=Nymphaea gigantea| ''Nymphaea gigantea'' Податотека:Nymphaea_nouchali5.JPG|алт=Nymphaea nouchali| ''Nymphaea nouchali'' Податотека:Attraction.jpg|алт=Nymphaea 'Attraction'| ''Nymphaea'' „атракција“ Податотека:Nymphaea_Laydekeri_Purpurata.jpg|алт=Nymphaea 'Laydekeri Purpurata'| Nymphaea 'Laydekeri Purpurata' Податотека:Nymphaea_capensis_(14)_1200.jpg|алт=Nymphaea nouchali var. caerulea|Nymphaea nouchali var. caerulea Податотека:Unknown_Australian_waterlily.jpg| ''Nymphaea'' sp. Податотека:Daubeny's_water_lily_at_BBG_(50824).jpg|алт=Nymphaea × daubenyana|Nymphaea × daubenyana </gallery> == Наводи == [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Воден божур (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] 6cp9hzzhhsxadqwavs3zku57lqyskgi 5591407 5591399 2026-07-13T11:40:41Z Виолетова 1975 5591407 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Nymphaea alba.001 - Breendonk.jpg |image_caption = ''Nymphaea alba'' |taxon = Nymphaea |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = 65 вида, види текст<ref name="POWO">{{cite POWO |id=330032-2 |title=''Nymphaea'' L. |accessdate=9 January 2024}}</ref> |synonyms = {{species list |Castalia |Salisb., Parad. Lond. 1: t. 14 (1805) |Leuconymphaea |Kuntze, Revis. Gen. Pl. 1: 11 (1891) |Ondinea |Hartog, Blumea 18: 413 (1970)}} |synonyms_ref = <ref name="POWO" /> |type_species = ''[[Nymphaea alba]]'' L.<ref name = "IPNI, 2023">{{IPNI|taxon=''Nymphaea'' |id=330032-2}}</ref> }} '''''Nymphaea''''' наречени и '''водени божури''' или '''водени лилјани''' ― род на отпорни и нежни [[Водно растение|водни растенија]] од семејството водни божури, [[Nymphaeaceae]]. Родот има [[Космополитизам (биологија)|космополитска распространетост]]. Многу видови се одгледуваат како [[Украсно растение|украсни растенија]], а многу сорти се одгледувани. Некои таксони се јавуваат како воведени видови каде што не се автохтони,<ref name="fna" /> а некои се [[плевел]]. Во Македонија од овој род расте само еден вид: белиот воден божур (''[[Nymphaea alba|Nymphaea alba)]].<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 90, МАНУ, Скопје, 1985</ref>'' == Опис == [[Податотека:Nymphaea_leaf_cross-section.jpg|мини|Микрографија со светло поле на пресек на лебдечки лист од бел воден божур,''[[Nymphaea alba]]''.]] Водните божури се водни, ризоматозни или туберозни, повеќегодишни или едногодишни билки понекогаш отпорни на сушење,<ref name="Heslop-Harrison, 1955">{{Наведено списание|last=Heslop-Harrison|first=Yolande|date=1955|title=''Nymphaea'' L.|journal=Journal of Ecology|volume=43|issue=2|pages=719–734|bibcode=1955JEcol..43..719H|doi=10.2307/2257032|issn=0022-0477|jstor=2257032}}</ref> со разгранети или неразгранети ризоми.<ref name="Flora of China">{{EFloras|2|122531|''Nymphaea'' Linnaeus.}}</ref><ref name="fna">{{EFloras|1|122531|''Nymphaea''}}</ref> Туберозните или влакнести корени се контрактилни.<ref name="Flora e Funga do Brasil">{{Наведена мрежна страница|url=https://floradobrasil.jbrj.gov.br/FB10936|title=Nymphaeaceae|last=Pellegrini|first=M.O.O.|work=Flora e Funga do Brasil|publisher=Jardim Botânico do Rio de Janeiro|accessdate=27 Nov 2024}}</ref> Листовите се претежно лебдечки,<ref name="fna" /><ref name="Flora of China" /><ref name="VicFlora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/cb56044c-3244-4b72-ad90-e9db471241b2|title=''Nymphaea''|work=VicFlora Flora of Victoria.|publisher=Royal Botanic Gardens Victoria|accessdate=November 26, 2024}}</ref> но се јавуваат и потопени и изникнати лисја.<ref name="Conard, 1905">{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/108991|title=The waterlilies: a monograph of the genus Nymphaea|last=Conard|first=Henry S.|last2=Conard|first2=Henry S.|date=1905|publisher=the Carnegie Institution of Washington}}</ref> Листовите можат да бидат [[Прилисник|прилисници]],<ref name="Conard, 1905" /> или екстипулативни. == Таксономија == Родот ''Nymphaea'' L. е опишан од [[Карл Линеј]] во 1753 година. Има три синоними: ''Castalia'' Salisb. објавена од [[Ричард Ентони Салисбери]] во 1805 година, ''Leuconymphaea'' Kuntze објавена од [[Ото Кунце]] во 1891 година и ''Ondinea'' Hartog објавена од [[Корнелис ден Хартог]] во 1970 година. Типскиот вид е ''[[Nymphaea alba]]'' L. === Подродови === Родот ''Nymphaea'' е поделен на неколку [[Подрод (биологија)|подродови]] : * [[Nymphaea subg. Anecphya]] (Casp.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Anecphya'' |id=133996-3}}</ref> * [[Nymphaea subg. Brachyceras]] (Casp.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Brachyceras'' |id=77303968-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Confluentes]] S.W.L.Jacobs<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Confluentes'' |id=77081992-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Hydrocallis]] (Planch.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Hydrocallis'' |id=77303969-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Lotos]] (DC.) Conard<ref>{{IPNI |taxon=''Nymphaea'' subgen. ''Lotos'' |id=77303970-1}}</ref> * [[Nymphaea subg. Nymphaea]] (autonym)<ref>{{cite web |title=''Nymphaea'' subg. ''Nymphaea'' |website=Australian National Species List (auNSL) |access-date=February 23, 2025 |url=https://biodiversity.org.au/nsl/services/rest/name/apni/212035}}</ref> === Секции === Подродот ''Nymphaea'' подгрупата ''Nymphaea'' е поделен на делови: *[[Nymphaea sect. Chamaenymphaea]] (Planch.) Wiersema<ref>{{IPNI |taxon=Nymphaea sect. Chamaenymphaea |id=994069-1}}</ref> *[[Nymphaea sect. Nymphaea]] (autonym) *[[Nymphaea sect. Xanthantha]] (Casp.) Wiersema<ref>{{IPNI |taxon=Nymphaea sect. Xanthantha |id=1194152-2 }}</ref> === Видови === Од јануари 2024 година, има 65 прифатени видови од страна на [[Plants of the World Online]]: {{Div col|colwidth=21em}} *''[[Nymphaea abhayana]]'' {{small|A.Chowdhury & M.Chowdhury}} *''[[Nymphaea alba]]'' {{small|L.}} *''[[Nymphaea alexii]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea amazonum]]'' {{small|Mart. & Zucc.}} *''[[Nymphaea ampla]]'' {{small|(Salisb.) DC.}} *''[[Nymphaea atrans]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea belophylla]]'' {{small|Trickett}} *[[Nymphaea × borealis|''Nymphaea'' × ''borealis'']] {{small|E.G.Camus}} *''[[Nymphaea caatingae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea candida]]'' {{small|C.Presl}} *''[[Nymphaea carpentariae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea conardii]]'' {{small|Wiersema}} *[[Nymphaea × daubenyana|''Nymphaea'' × ''daubenyana'']] {{small|W.T.Baxter ex Daubeny}} *''[[Nymphaea dimorpha]]'' {{small|I.M.Turner}} *''[[Nymphaea divaricata]]'' {{small|Hutch.}} *''[[Nymphaea elegans]]'' {{small|Hook.}} *''[[Nymphaea elleniae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea francae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea gardneriana]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea georginae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea gigantea]]'' {{small|Hook.}} *''[[Nymphaea glandulifera]]'' {{small|Rodschied}} *''[[Nymphaea gracilis]]'' {{small|Zucc.}} *''[[Nymphaea guineensis]]'' {{small|Schumach. & Thonn.}} *''[[Nymphaea harleyi]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea hastifolia]]'' {{small|Domin}} *''[[Nymphaea heudelotii]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea immutabilis]]'' {{small|S.W.L.Jacobs}} *''[[Nymphaea jacobsii]]'' {{small|Hellq.}} *''[[Nymphaea jamesoniana]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea kakaduensis]]'' {{small|Hellq., A.Leu & M.L.Moody}} *''[[Nymphaea kimberleyensis]]'' {{small|(S.W.L.Jacobs) S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea lasiophylla]]'' {{small|Mart. & Zucc.}} *''[[Nymphaea leibergii]]'' {{small|(Morong) Rydb.}} *''[[Nymphaea lingulata]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea loriana]]'' {{small|Wiersema, Hellq. & Borsch}} *''[[Nymphaea lotus]]'' {{small|L.}} *''[[Nymphaea lukei]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea macrosperma]]'' {{small|Merr. & L.M.Perry}} *''[[Nymphaea maculata]]'' {{small|Schumach. & Thonn.}} *''[[Nymphaea manipurensis]]'' {{small|Asharani & Biseshwori}} *''[[Nymphaea mexicana]]'' {{small|Zucc.}} *''[[Nymphaea micrantha]]'' {{small|Guill. & Perr.}} *''[[Nymphaea noelae]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea nouchali]]'' {{small|Burm.f.}} *''[[Nymphaea novogranatensis]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea odorata]]'' {{small|Aiton}} *''[[Nymphaea ondinea]]'' {{small|Löhne, Wiersema & Borsch}} *''[[Nymphaea oxypetala]]'' {{small|Planch.}} *''[[Nymphaea paganuccii]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea pedersenii]]'' {{small|(Wiersema) C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea potamophila]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea prolifera]]'' {{small|Wiersema}} *''[[Nymphaea pubescens]]'' {{small|Willd.}} *''[[Nymphaea pulchella]]'' {{small|DC.}} *''[[Nymphaea rapinii]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea rubra]]'' {{small|Roxb. ex Andrews}} *''[[Nymphaea rudgeana]]'' {{small|G.Mey.}} *''[[Nymphaea siamensis]]'' {{small|Puripany.}} *''[[Nymphaea stuhlmannii]]'' {{small|(Engl.) Schweinf. & Gilg}} *''[[Nymphaea sulphurea]]'' {{small|Gilg}} *[[Nymphaea × sundvikii|''Nymphaea'' × ''sundvikii'']] {{small|Hiitonen}} *''[[Nymphaea tenuinervia]]'' {{small|Casp.}} *''[[Nymphaea tetragona]]'' {{small|Georgi}} *''[[Nymphaea thermarum]]'' {{small|Eb.Fisch.}} *[[Nymphaea × thiona|''Nymphaea'' × ''thiona'']] {{small|D.B.Ward}} *''[[Nymphaea vanildae]]'' {{small|C.T.Lima & Giul.}} *''[[Nymphaea vaporalis]]'' {{small|S.W.L.Jacobs & Hellq.}} *''[[Nymphaea violacea]]'' {{small|Lehm.}} {{Div col end}} === Фосилни видови === *†''[[Nymphaea brongniartii]]'' {{au|(Caspary) Saporta}}<ref name="Butzmann & Fischer, 2013">{{Cite journal |last1=Butzmann |first1=Rainer |last2=Fischer |first2=Thilo C. |date=2013 |title=Fossil water lily fruits with seeds Nymphaea subgenus Lotos, from the Oligocene of Armissan/Narbonne (France) |url=https://epub.ub.uni-muenchen.de/19017/1/zitteliana_2013_53_08.pdf |journal=Zitteliana |pages=93–104 |doi=10.5282/UBM/EPUB.19017}}</ref> *†''[[Nymphaea elisabethae]]'' {{au|Gee & David W. Taylor}}<ref name = "Gee & Taylor, 2016">Gee, C. T., & Taylor, D. W. (2016). [https://www.researchgate.net/publication/311930521_Aquatic_macrophytes_from_the_upper_Oligocene_fossillagerstatte_of_Rott_Rhineland_Germany_Part_II_A_new_fossil_leaf_species_of_Nymphaea_subgenus_Lotos_N_elisabethae_Gee_et_David_W_Taylor_sp_nov Aquatic macrophytes from the upper Oligocene fossillagerstätte of Rott (Rhineland, Germany). Part II: A new fossil leaf species of ''Nymphaea'' (subgenus ''Lotos''), ''N. elisabethae'' Gee et David W. Taylor sp. nov.]</ref> *†''[[Nymphaea haeringiana]]'' {{au|(Unger) Butzm., T.C. Fisch., E. Rieber}}<ref name = "Butzmann et al., 2009">{{cite journal |last1=Butzmann |first1=R. |last2=Fischer |first2=T. C. |last3=Rieber |first3=E. |year=2009 |url=https://epub.ub.uni-muenchen.de/11981/1/zitteliana_2009_48_49_10.pdf |title=Makroflora aus dem inneralpinen Fächerdelta der Häring-Formation (Rupelium) vom Duxer Köpfl bei Kufstein/Unterinntal, Österreich |journal=Zitteliana |pages=129–163 |language=de}}</ref><ref>{{cite web |title=''Nymphaea haeringiana'' (Unger) Butzm., T.C. Fisch., E. Rieber |website=The International Fossil Plant Names Index (IFPNI). |access-date=February 23, 2025 |url=https://www.ifpni.org/species.htm?id=85E65EC8-3883-78C6-160C-04A2E29D02B9}}</ref> *†''[[Nymphaea minuta]]'' {{au|Saporta}}<ref name = "de Saporta, 1891">{{cite journal |last=de Saporta |first=G. |year=1891 |url=https://patrimoine.sorbonne-universite.fr/idviewer/2850/14 |title=Recherches sur la végétation du niveau aquitanien de Manosque|pages= 13–14 |journal=Librairie Polytechnique}}</ref> === Живеалиште === ''Nymphaea'' се јавува во слатководни, како и во соленкасти водни живеалишта.<ref name="Wiersema & Haynes, 1983">{{Наведено списание|last=Wiersema|first=John H.|last2=Haynes|first2=Robert R.|date=1983|title=Aquatic and Marsh Plants of Alabama III. Magnoliidae|journal=Castanea|volume=48|issue=2|pages=99–108|issn=0008-7475|jstor=4033073}}</ref> Многу птици се хранат со семиња и плодови од ''Nymphaea''. == Токсичност == Сите водни божури се отровни и содржат [[алкалоид]] наречен [[нуфарин]] во речиси сите нивни делови. == Во културата == [[Податотека:Monet_-_Seerosen_1906.jpg|мини|''Водни лилјани'' од [[Клод Моне]], 1906 година]] Древните Египќани ги користеле водните божури на [[Нил]] како културни симболи.<ref name="Tresidder1997">{{Наведена книга|title=The Hutchinson Dictionary of Symbols|last=Tresidder|first=Jack|date=1997|publisher=Duncan Baird Publishers|isbn=1-85986-059-1|location=London|page=126}}</ref> Од 1580 година, во англискиот јазик станало популарно да се користи латинскиот збор ''lotus'', првично користен за означување дрво, за водните божури што растат во Египет, а многу подоцна зборот се користел за превод на зборови во индиските текстови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/lotus|title=The Origin and Meaning of the word 'Lotus'|last=Harper|first=Douglas|work=Etymology Online|publisher=Douglas Harper|accessdate=1 April 2021}}</ref> Мотивот на лотос е честа карактеристика на архитектурата на храмовите столбови. Во Египет, лотосот, кој се издига од калливата почва за да ги расплетува своите ливчиња кон сонцето, ја сугерира славата на самото појавување на сонцето од [[абиогенеза]]. Тоа било метафора на создавањето, симбол на боговите и божиците на плодноста, како и симбол на горниот Нил како дарител на животот.<ref name="Tresidder1997" /> [[Француска уметност|Францускиот]] [[Импресионизам|импресионистички]] [[Сликарство|сликар]] [[Клод Моне]] е познат по [[Водни лилјани (циклус на Моне)|неговите бројни слики на водни лилјани]] во езерцето во неговата градина во Живерни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/1983.532|title=Water Lilies: Claude Monet (French, 1840–1926)|date=December 2008|work=Heilbrunn Timeline of Art History|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=8 March 2015}}</ref> ''N. nouchali'' е национален цвет на [[Бангладеш]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pmo.gov.bd/pmolib/constitution/part1.htm|title=Bangladesh Constitution. Part I, The Republic, 4(3)|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029204251/http://www.pmo.gov.bd/pmolib/constitution/part1.htm|archive-date=2013-10-29|accessdate=2013-06-22}}</ref> и [[Шри Ланка]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.sundaytimes.lk/110417/Plus/plus_06.html|title=Our national flower may soon be a thing of the past|last=Jayasuriya|first=M.|date=April 17, 2011|work=The Sunday Times|access-date=2025-05-22}}</ref> {{Галерија|Pälkäne uusi.svg|Цвет на воден лилјан ''Nymphaea'' од грбот на Пјалкјане, Финска|Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg|Симболот лотос на знамето од [[Сасанидско Царство]]}}<gallery widths="150px" heights="150px"> Податотека:Nymphaea_alba2006-07-06.jpg|алт=Nymphaea alba| ''[[Бел воден божур]]'' Податотека:Nymphaea-colorata_0122a.jpg|алт=Nymphaea nouchali var. zanzibariensis|Nymphaea nouchali var. zanzibariensis Податотека:Nymphaeales_-_Nymphaea_gigantea_14.jpg|алт=Nymphaea gigantea| ''Nymphaea gigantea'' Податотека:Nymphaea_nouchali5.JPG|алт=Nymphaea nouchali| ''Nymphaea nouchali'' Податотека:Attraction.jpg|алт=Nymphaea 'Attraction'| ''Nymphaea'' „атракција“ Податотека:Nymphaea_Laydekeri_Purpurata.jpg|алт=Nymphaea 'Laydekeri Purpurata'| Nymphaea 'Laydekeri Purpurata' Податотека:Nymphaea_capensis_(14)_1200.jpg|алт=Nymphaea nouchali var. caerulea|Nymphaea nouchali var. caerulea Податотека:Unknown_Australian_waterlily.jpg| ''Nymphaea'' sp. Податотека:Daubeny's_water_lily_at_BBG_(50824).jpg|алт=Nymphaea × daubenyana|Nymphaea × daubenyana </gallery> == Наводи == [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Слатководни растенија]] [[Категорија:Воден божур (род)]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] kptx9ot6jgimbgg7wrb8x5zpcryw4dv Rosa dumalis 0 1399589 5591385 2026-07-13T11:23:53Z BosaFi 115936 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1329544333|Rosa dumalis]]“ 5591385 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=RosaDumalis1UME.jpg|image_caption=|genus=Rosa|species=dumalis|authority=[[Bechst.]]|synonyms_ref=<ref name="Powo"/>|synonyms={{collapsible list| *''Crepinia dumalis'' {{au|(Bechst.) Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: n.° 1789 (1881)}} *''Ozanonia reuteri'' {{au|(Godet) Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: n.° 987 (1881)}} *''Rosa abietina'' f. ''favratii'' {{au|Christ in Flora 57: 475 (1874)}} *''Rosa abietina'' var. ''favratii'' {{au|(Christ) R.Keller in Denkschr. Schweiz. Naturf. Ges. 65: 447 (1931)}} *''Rosa abietina'' f. ''uriensis'' {{au|Lagger & Puget ex Christ in Rosen Schweiz: 135 (1873)}} *''Rosa acharii'' {{au|Billb. in J.W.Palmstruch, Sv. Bot. 9: t. 577 (1825)}} *''Rosa aciphylloides'' {{au|Crép. ex Cottet & Castella in Guide Bot. Cant. Fribourg: 114 (1891)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aciculosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 674 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) R.Keller in Denkschr. Schweiz. Naturf. Ges. 65: 583 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subf. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 20 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''acuticuspis'' {{au|R.Keller & Wilczek in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''adenocalyx'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 44 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''adenophora'' {{au|(Gren.) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''adenophylla'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''albiflora'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''amphitricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 650,771 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''anatricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''aostana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''armatissima'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aspera'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 676 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bebaeoblasta'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 42 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bernardensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 635 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''bernardii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''binnensis'' {{au|Favrat ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''biserrata'' {{au|(Reut.) C.Vicioso in Bol. Inst. Forest. Invest. Exp. 40: 67 (1948)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''bornmuelleri'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 19 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bovonnazensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 635 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brachypoda'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 631 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brevipedunculata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''briquetii'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 64 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brizzii'' {{au|P.Rossi & R.Keller in Nuovo Giorn. Bot. Ital., n.s., 34: 1028 (1927)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''burmiensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''caryophylloides'' {{au|Litv. in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' f. ''christianseni'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''cladoleia'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 645 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''clavata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''clivicola'' {{au|Ravaud ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 633 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''collinderi'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 78 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''confinii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''conjungens'' {{au|Frid. ex Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''convirescens'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 112 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''coriacea'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''crepiniana'' {{au|(Déségl. ex Baker) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''curiosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''dalvazzensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 653 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''diodus'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 197 (1901)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''diversiglandulosa'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 42 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''elatophylla'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 119 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' f. ''elatophylla'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 77 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''elongata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''eriostyla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 626 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''erlevensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 33 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''erubescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 669 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''exarmata'' {{au|Crép. ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''faxeana'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''feerii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''fernarolii'' {{au|P.Rossi & R.Keller in Nuovo Giorn. Bot. Ital., n.s., 34: 1028 (1927)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''fictitia'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 43 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''fiessensis'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 67 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''friderichsenii'' {{au|Christ ex Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''fritschii'' {{au|(Heinr.Braun) R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''gaillardii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''gelertii'' {{au|Frid. ex Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''gelmii'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 50 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''genuina'' {{au|(Gren.) C.Vicioso in Bol. Inst. Forest. Invest. Exp. 40: 65 (1948), not validly publ.}} *''Rosa afzeliana'' subvar. ''glabrior'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 21 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''glandulipes'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''glandulosissima'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 39 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''glaucescens'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 45 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''grandis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''heteropoda'' {{au|Wilczek & R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''heterotricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hispida'' {{au|Gelert ex Herring in Dansk. Ros.: 36 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''holmii'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 117 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''horrida'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''horrida'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 39 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hyperpsilophylla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 676 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subvar. ''impropria'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 22 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''inaequiglandulosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 653 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''inaequiserrata'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''intercedens'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''intricata'' {{au|Schmidely ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''intromissa'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''iserana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''jurassica'' {{au|(Rouy) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''kummeri'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 46 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''lapicidinarum'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 41 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lasiocarpa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''leventinensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 627 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lindii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 41 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lophophyton'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 673 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''marchica'' {{au|E.Schenk in Verh. Bot. Vereins Prov. Brandenburg 75: 173 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''maukschii'' {{au|(Kit.) R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''medelpadica'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 68 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''medelpadica'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 130 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' f. ''memorata'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 37 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''microphylla'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 198 (1901)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''multiserrata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''noerholmensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''oligotricha'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 45 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''ostenfeldii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''ovata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 31 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''paicheana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''parcepilosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 41 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''parthenensis'' {{au|R.Keller in Beitr. Rosenfl. Vorarlbergs: 101 (1928)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''parvifolia'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''paupercula'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 33 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pedemontana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 677 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pedunculata'' {{au|Litv. in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' var. ''perserrata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''perversa'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 36 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''phalacrostigma'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pilosior'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 672 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''ploenensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 680 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''praesanzensis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 48 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''praetigoviensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''prehensilis'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 37 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''prostata'' {{au|Matsson in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' f. ''proxima'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 633 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudoalpestris'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 65 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudobovernieriana'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 66 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudocenisia'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudofriderichsenii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 44 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudolagenaria'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 592 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudoleventinensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudomontana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pseudosquarrosa'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 40 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''puberula'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescentifolia'' {{au|Lonacz. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 220 (1954), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescentissima'' {{au|Lonacz. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 220 (1954), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pulchella'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pycnophylla'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 35 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''raronensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 628 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''rectispina'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 674 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''remota'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 627 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''ripensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''rossii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 630 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''rouyana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 584 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''rubroviolacea'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''saepta'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''salvanensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 626 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''schioetzii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''schroeteri'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 66 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''selandica'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''semipilosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 36 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''setosoglandulosa'' {{au|Fr. ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''slesvicensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 31 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solanifolia'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 130 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solanifolia'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 117 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solstitialoides'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 20 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''sphaeroidea'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 625 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''stenophylla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subcinerea'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subcomplicata'' {{au|R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 39 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subcomplicata'' {{au|(R.Keller) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 105 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subglandulosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subglaucescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 677 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subheteracantha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 648 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 632 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subpontismartini'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 704 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subseringei'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''suprapilosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''tincensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 650 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''trichophylla'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''trichostyla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''typica'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''umbellata'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 42 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''uncinata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 631 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) R.Keller & Gams in G.Hegi, Ill. Fl. Mitt.-Eur. 4: 1042 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''vera'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 669 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''viadra'' {{au|Holzfuss ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''vix-hispida'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller & Gams in G.Hegi, Ill. Fl. Mitt.-Eur. 4: 1035 (1923), nom. superfl.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''wilczekii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''zajartakensis'' {{au|R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 39 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''znaimensis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 50 (1924)}} *''Rosa bergiana'' var. ''lepidina'' {{au|Matsson in Acta Horti Berg. 4: 52 (1907)}} *''Rosa caesia'' var. ''adenophora'' {{au|(Gren.) Hesl.-Harr. in Naturalist (Hull) 1930: 165 (1930)}} *''Rosa caesia'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) G.G.Graham & A.L.Primavesi in Watsonia 18: 121 (1990)}} *''Rosa caesia'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Hesl.-Harr. in Naturalist (Hull) 1930: 165 (1930)}} *''Rosa caesia'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|D.H.Kent in List Vasc. Pl. Brit. Isles, Suppl.: 36 (1997), nom. superfl.}} *''Rosa canina'' subsp. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Nyman in Consp. Fl. Eur.: 234 (1878)}} *''Rosa canina'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Čelak. in Prodr. Fl. Böhmen: 898 (1881)}} *''Rosa canina'' proles ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Samp. in Man. Fl. Port.: 330 (1912)}} *''Rosa canina'' f. ''dumalis'' (Bechst.) Christ in Rosen Schweiz: 158 (1873)}} *''Rosa canina'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Dumort. in Bull. Soc. Roy. Bot. Belgique 6: 58 (1867)}} *''Rosa canina'' var. ''glauca'' {{au|Desv. in Bot. Agric. 2: 116 (1813)}} *''Rosa canina'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Baker in J. Linn. Soc., Bot. 11: 233 (1869)}} *''Rosa canina'' var. ''virens'' {{au|Wahlenb. in Fl. Upsal.: 170 (1820)}} *''Rosa canina'' var. ''vosagiaca'' {{au|N.H.F.Desp. in Rosetum Gallicum: 88 (1828), nom. superfl.}} *''Rosa communis'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 293, 306 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 320, 326 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''glauca'' {{au|(Desv.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 301 (1900)}} *''Rosa communis'' subsp. ''glauca'' {{au|Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 319 (1900)}} *''Rosa communis'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 319 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''jurassica'' {{au|Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 320, 326 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''leioclada'' {{au|(Boullu) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 293, 314 (1900)}} *''Rosa conferta'' {{au|Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 28 (1875)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Mansf. in unknown publication: 143 (1940)}} *''Rosa coriifolia uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Crép. in Tabl. Anal. Roses Europ. 31(2): 84 (1892)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) R.Keller in H.Schinz & R.Keller, Fl. Schweiz, ed. 4, 1: 383 (1923)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller ex Dostál in Kvĕtena ČSR, ed. 2: 685 (1948), nom. superfl.}} *''Rosa devenyensis'' {{au|Sabr. & Gáyer in Magyar Bot. Lapok 16: 60 (1917 publ. 1918)}} *''Rosa dumalis'' var. ''acharii'' {{au|(Billb.) Boulenger in Bull. Soc. Roy. Bot. Belgique 49: 114 (1927)}} *''Rosa dumalis'' f. ''acutifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 53 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''barclayana'' {{au|Boulenger in Bull. Jard. Bot. État Bruxelles 12: 71 (1931)}} *''Rosa dumalis'' f. ''barclayana'' {{au|(Boulenger) Popek in Biosyst. Rosa: 61 (1996)}} *''Rosa dumalis'' var. ''besseriana'' {{au|Popek in Biosyst. Rosa: 53 (1996)}} *''Rosa dumalis'' f. ''dentatistipulata'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 346 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' var. ''devenyensis'' {{au|(Sabr. & Gáyer) Ker.-Nagy in Tört. Magyarorsz. Rózsák Kismonográf.: 347 (2012)}} *''Rosa dumalis'' var. ''dissimilis'' {{au|Heinr.Braun in Pl. Cernagor. Lect.: 102 (1888)}} *''Rosa dumalis'' f. ''genuina'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis'' f. ''genuina'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis glandulosa'' {{au|Gren. in Fl. Jurass.: 245 (1865)}} *''Rosa dumalis'' f. ''latifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 52 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''legitima'' {{au|Gren. in Billotia 1: 121 (1869)}} *''Rosa dumalis'' var. ''leioclada'' {{au|Boullu in A.Cariot, Étude Fl., éd. 8, 2: 263 (1889)}} *''Rosa dumalis'' f. ''nervipilosa'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 347 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' f. ''platycarpa'' {{au|Vuk. in Rad Jugoslav. Akad. Znan. 69: 34 (1884)}} *''Rosa dumalis'' f. ''porciusii'' {{au|R.Keller & Prodan in Trandaf. 3(1): 442 (1932)}} *''Rosa dumalis'' var. ''pseudosphaeroidea'' {{au|R.Keller ex Prodan in Trandaf. 3(1): 443 (1932)}} *''Rosa dumalis'' f. ''rotundifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 54 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''salicifolia'' {{au|(Vuk.) Ker.-Nagy in Tört. Magyarorsz. Rózsák Kismonográf.: 347 (2012)}} *''Rosa dumalis'' var. ''stygmatotes'' {{au|Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: s.n. (1881)}} *''Rosa dumalis'' var. ''suberiostyla'' {{au|Prodan in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 12: 146 (1932)}} *''Rosa dumalis'' f. ''suberiostyla'' {{au|(Prodan) Borza in Consp. Fl. Roman. 1: 147 (1947)}} *''Rosa dumalis'' f. ''subglabristyla'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 347 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' f. ''subhispida'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 54 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''typica'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 578 (1931), nom. superfl.}} *''Rosa elatophylla'' {{au|(Matsson ex Almq.) Matsson in Kongl. Svenska Vetensk. Acad. Handl., ser. 3, 14(3): 62 (1935)}} *''Rosa falcata'' var. ''ceretanica'' {{au|Sennen in Exsicc. (Pl. Espagne) 1917: n.° 3030 (1918), nom. nud.}} *''Rosa glauca'' {{au|Vill. ex Loisel. in J. Bot. (Desvaux) 2: 336 (1809), nom. illeg.}} *''Rosa glauca'' var. ''genuina'' {{au|(Gren.) Matsson in L.M.Neuman, Sver. Fl.: 357 (1901), not validly publ.}} *''Rosa glauca'' var. ''glandulosa'' {{au|(Crép.) Cadevall in Fl. Catalunya 2: 300 (1919)}} *''Rosa glauca'' var. ''pseudomarsica'' {{au|Burnat & Gremli in Roses Alp. Mar., Suppl.: 41 (1882)}} *''Rosa glauca'' subsp. ''pseudomarsica'' {{au|(Burnat & Gremli) Arcang. in Comp. Fl. Ital.: 551 (1894)}} *''Rosa glauca'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Nyman in Consp. Fl. Eur., Suppl. 2: 116 (1889)}} *''Rosa glauca'' f. ''reuteri'' {{au|(Godet) Cottet in Guide Bot. Cant. Fribourg: 107 (1891)}} *''Rosa glauca'' subsp. ''reuteri'' {{au|(Godet) Hayek in Fl. Steiermark 1: 938 (1909)}} *''Rosa glauca'' var. ''rigidula'' {{au|(Puget ex Cottet) Crép. in A.Fiori & al., Fl. Anal. Italia 1: 590 (1898)}} *''Rosa glauca'' f. ''salicifolia'' {{au|Vuk. in Oesterr. Bot. Z. 37: 303 (1887)}} *''Rosa glauca'' subvar. ''salicifolia'' {{au|(Vuk.) R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 196 (1901)}} *''Rosa glauca'' var. ''typica'' {{au|(Christ) H.Waldner in Eur. Rosentyp.: 30 (1885), not validly publ.}} *''Rosa glauca'' ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Crép. in Tabl. Anal. Roses Europ. 31(2): 85 (1892)}} *''Rosa glauca'' var. ''vallium'' {{au|Sennen in Exsicc. (Pl. Espagne) 1922: n.° 4394 (1923), nom. illeg.}} *''Rosa kionae'' {{au|Heinr.Braun & Halácsy in Verh. K. K. Zool.-Bot. Ges. Wien 38: 752 (1888)}} *''Rosa lepidina'' {{au|(Matsson) Matsson in Kongl. Svenska Vetensk. Acad. Handl., ser. 3, 14(3): 254 (1935)}} *''Rosa lepidina'' subsp. ''stenobasis'' {{au|Brenner in Meddeland. Soc. Fauna Fl. Fenn. 50: 67 (1925)}} *''Rosa lutetiana'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Wolley-Dod in J. Bot. 58(Suppl.): 8 (1920)}} *''Rosa monticola'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Rapin in Guide Bot. Vaud: 194 (1862)}} *''Rosa morthieri'' {{au|(Godet) Gand. in Bull. Trav. Soc. Murith. 5: 28 (1876)}} *''Rosa obovata'' {{au|Lagger & Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 23 (1875), nom. nud.}} *''Rosa reuteri'' {{au|(Godet) Reut. in Cat. Pl. Vasc. Genève, éd. 2: 68 (1861)}} *''Rosa reuteri'' ''adenophora'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 239 (1865)}} *''Rosa reuteri'' var. ''biserrata'' {{au|Reut. in Cat. Pl. Vasc. Genève, éd. 2: 68 (1861)}} *''Rosa reuteri'' var. ''genuina'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 239 (1865), not validly publ.}} *''Rosa reuteri'' var. ''glandulosa'' {{au|Crép. in M.Willkomm & J.M.C.Lange, Prodr. Fl. Hispan. 3: 213 (1874)}} *''Rosa reuteri'' f. ''hispidior'' {{au|Christ in Flora 58: 295 (1875)}} *''Rosa reuteri'' f. ''morthieri'' {{au|Godet in Fl. Jura, Suppl.: 75 (1869)}} *''Rosa reuteri'' f. ''typica'' {{au|Christ in Rosen Schweiz: 165 (1873), not validly publ.}} *''Rosa rigidula'' {{au|Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 23 (1875)}} *''Rosa rubrifolia'' var. ''glauca'' {{au|(Desv.) Dumort. in Fl. Belg.: 94 (1827)}} *''Rosa rubrifolia'' var. ''reuteri'' {{au|Godet in Fl. Jura: 208 (1852)}} *''Rosa solstitialis'' var. ''denudata'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 238 (1865)}} *''Rosa subafzeliana'' {{au|Chrshan. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 583 (1954)}} *''Rosa subafzeliana'' var. ''curvata'' {{au|Chrshan. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 584 (1954)}} *''Rosa uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Schinz & R.Keller in Fl. Schweiz: 262 (1900)}} *''Rosa uriensis'' {{au|Lagger & Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 28 (1875), nom. nud.}} *''Rosa uriensis'' var. ''addensis'' {{au|Cornaz ex R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''adenophora'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''biserrata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''brueggeri'' {{au|Christ ex R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' f. ''burmiensis'' {{au|R.Keller in Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 55 (1915)}} *''Rosa uriensis'' subvar. ''elliptica'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''glabriuscula'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 235 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''glandulifera'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''gracilis'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''grandifrons'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''heteracantha'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''hispidissima'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''inermis'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''longipedunculata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''pubescens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''rigidula'' {{au|(Puget ex Cottet) R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''rufescens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''simplicidens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''typica'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' subvar. ''uniserrata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''uniserrata'' {{au|R.Keller in Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 55 (1915)}} *''Rosa vosagiaca'' {{au|Déségl. in J. Bot. 12: 75 (1874), nom. superfl.}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''bargensis'' {{au|R.Keller in Mitt. Naturf. Ges. Schaffhausen 4: 69 (1925)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''decipiens'' {{au|R.Keller in Ber. Thätigk. St. Gallischen Naturwiss. Ges. 1895-1896: 222 (1897)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 62: 671 (1917)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''montanifolia'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' f. ''pusilla'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' f. ''semipusilla'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 62: 672 (1917)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''typica'' {{au|(Christ) R.Keller in H.Schinz & R.Keller, Fl. Schweiz, ed. 3, 2: 201 (1914), not validly publ.}}}} '''''Rosa dumalis''''', е вид [[роза]] од семејството [[Рози|Rosaceae]]. Автохтониот опсег на оваа роза се протега од Европа до Кавказ, како и до северозападна Африка.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> == Опис == == Таксономија == [[Податотека:Rosa_dumalis1.JPG|десно|мини|'''''Rosa dumalis''''' во близина на [[Лунд]], округот Сканија, Шведска]] Некои авторитети го прифаќаат како посебно растение, при што ''Flora Europaea'' ја третира како [[Синоним (таксономија)|синоним]] на ''[[Шипка|Rosa canina]]'' или ''R. squarrosa''. Од друга страна, [[Plants of the World Online]] ја третира ''Rosa vosagiaca'' (исто така прифатена од ''Flora Europaea'') како синоним на ''Rosa dumalis''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60473701-2|title=''Rosa vosagiaca'' Déségl. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> Првпат го опишал и објавил германскиот ботаничар [[Јохан Матеус Бехштајн]] во „Форстботаник“, том 241 на страница 969 во 1810 година.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1 "''Rosa dumalis'' Bechst. | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 October</span> 2023</span>.</cite></ref> Биномната номенклатура '''''Rosa dumalis''''' е изведена од [[Латински јазик|латинскиот]] збор ''dumosus'' што значи трнлив, компактен и грмушест.<ref>{{Наведена книга|title=The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants|last=Coombes|first=Allen|publisher=Timber Press|year=2012|isbn=9781604691962|location=Portland, Oregon|page=283}}</ref> [[Микросателит|Микросателитски]] маркери се користат од страна на растителните генетичари за да се утврдат врските во рамките на семејството Rosa. Утврдено е дека постои висок степен на сличност помеѓу ''[[Rosa brunonii]]'' и ''R. dumalis'', што е поткрепено и со молекуларни и со морфолошки податоци.<ref>{{Наведено списание|last=Gaurav|first=Abhay Kumar|last2=Namita|last3=Raju|first3=D. V. S.|last4=Ramkumar|first4=M. K.|last5=Singh|first5=M. K.|last6=Singh|first6=Bhupinder|last7=Krishnan|first7=S. Gopala|last8=Panwar|first8=Sapna|last9=Sevanthi|first9=Amitha Mithra|date=2022|title=Genetic diversity analysis of wild and cultivated Rosa species of India using microsatellite markers and their comparison with morphology based diversity|journal=Journal of Plant Biochemistry and Biotechnology|volume=31|pages=61–70|doi=10.1007/s13562-021-00655-3}}</ref> == Распространетост == Растението е домородно во повеќе земји; Албанија, Австрија, Босна и Херцеговина,<ref name="grin">{{GRIN|5334}}</ref> Бугарија, Чешка, Данска, Естонија,<ref name="grin" /> Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Исланд, Ирска, Италија, Латвија,<ref name="grin" /> Литванија,<ref name="grin" /> Молдавија,<ref name="grin" /> Црна Гора,<ref name="grin" /> Холандија, Македонија,<ref name="grin" /> Норвешка, Полска, Португалија, Романија, Србија,<ref name="grin" /> Шпанија, Словачка,<ref name="grin" /> Словенија,<ref name="grin" /> Шведска, Швајцарија, Тунис, Турција,<ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}</ref> Украина. Делови од Русија (Белорусија, [[Европска Русија]] и [[Северен Кавказ]], како и во Алжир и Мароко.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1 "''Rosa dumalis'' Bechst. | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 October</span> 2023</span>.</cite></ref> == Употреба == Шипките од ''Rosa canina'' и ''Rosa dumalis'' се собираат и традиционално се користат во Турција веќе неколку децении. Тие главно се собираат во текот на зимските месеци, а потоа можат да се преработат во неколку производи како што се мармалади,<ref>{{Наведено списание|last=Yildiz|first=O.|last2=Alpaslan|first2=M.|date=2012|title=Properties of rose hip marmalades.|journal=Food Technol. Biotechnol.|volume=50|pages=98–106}}</ref> сирупи,<ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBozhuyukErcisliKaratasEkiert2021">Bozhuyuk, Mehmet Ramazan; Ercisli, Sezai; Karatas, Neva; Ekiert, Halina; Elansary, Hosam O.; Szopa, Agnieszka (2021). [[doi:10.3390/su13148060|"Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by"]]. ''Sustainability''. '''13''' (14): 8060. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.3390/su13148060|10.3390/su13148060]]</span>.</cite></ref> како и здрави чаеви и желеа.<ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}</ref> Тие се познати и како лековити растенија и се користат во народната медицина подолго време<ref>{{Наведено списание|last=Chrubasik|first=C.|last2=Roufogalis|first2=B.D.|last3=Müller-Ladner|first3=U.|last4=Chrubasik|first4=S.A.|date=2008|title=Systematic review on the ''Rosa canina'' effect and efficacy profiles.|journal=Phytother. Res.|volume=22|issue=6|pages=725–733|doi=10.1002/ptr.2400|pmid=18384191}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Alp|first=S.|last2=Ercisli|first2=S.|last3=Jurikova|first3=T.|last4=Cakir|first4=O.|last5=Gozlekci|first5=S.|date=2016|title=Bioactive content of rose hips of different wildly grown ''Rosa dumalis'' genotypes.|journal=Not. Bot. Horti Agrobo.|volume=44|issue=2|pages=472–476|doi=10.15835/nbha44210432|doi-access=free}}</ref> за лекување на кашлица, болки во стомакот и болки во грлото.<ref>{{Наведено списание|last=Uggla|first=M.|last2=Gao|first2=X.|last3=Werlemark|first3=G.|date=2003|title=Variation among and within dogrose taxa (''Rosa'' sect. ''Caninae'') in fruit weight, percentages of fruit flesh and dry matter, and vitamin C content.|journal=Acta Agric. Scand. B|volume=53|pages=147–155}}</ref> Во Турција, поради трњето и тоа што е ползечко растение, често се користи како ограда на отворени површини, особено на рабовите на обработливите полиња.<ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFEyduranAkinErcisliZeybekoglu2022">Eyduran, S.P.; Akin, M.; Ercisli, S.; Zeybekoglu, E. (2022). [[doi:10.24326/asp.hc.2022.5.14|"Morphological and biochemical diversity in Rosa species"]]. ''Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus''. '''21''' (5): <span class="nowrap">163–</span>171. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.24326/asp.hc.2022.5.14|10.24326/asp.hc.2022.5.14]]</span>. [[Semantic Scholar|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:253339951 253339951].</cite></ref> == Наводи == <references> <ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}</ref> <ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}</ref> <ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> </references> == Библиографија == * {{Наведено списание|last=Ehrlén|first=Johan|last2=Eriksson|first2=Ove|date=1991|title=Phenological variation in fruit characteristics in vertebrate-dispersed plants|journal=Oecologia|volume=86|issue=4|pages=463–470|doi=10.1007/BF00318311|issn=0029-8549}} == Други извори == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Rosa&SPECIES_XREF=dumalis&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европа: '''''Rosa dumalis'''''] [[Категорија:Растенија опишани во 1810 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 1g3bobuk5zv4lldjphqowb2uc5wixru 5591420 5591385 2026-07-13T11:48:24Z BosaFi 115936 /* Опис */ 5591420 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=RosaDumalis1UME.jpg|image_caption=|genus=Rosa|species=dumalis|authority=[[Bechst.]]|synonyms_ref=<ref name="Powo"/>|synonyms={{collapsible list| *''Crepinia dumalis'' {{au|(Bechst.) Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: n.° 1789 (1881)}} *''Ozanonia reuteri'' {{au|(Godet) Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: n.° 987 (1881)}} *''Rosa abietina'' f. ''favratii'' {{au|Christ in Flora 57: 475 (1874)}} *''Rosa abietina'' var. ''favratii'' {{au|(Christ) R.Keller in Denkschr. Schweiz. Naturf. Ges. 65: 447 (1931)}} *''Rosa abietina'' f. ''uriensis'' {{au|Lagger & Puget ex Christ in Rosen Schweiz: 135 (1873)}} *''Rosa acharii'' {{au|Billb. in J.W.Palmstruch, Sv. Bot. 9: t. 577 (1825)}} *''Rosa aciphylloides'' {{au|Crép. ex Cottet & Castella in Guide Bot. Cant. Fribourg: 114 (1891)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aciculosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 674 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) R.Keller in Denkschr. Schweiz. Naturf. Ges. 65: 583 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subf. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 20 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''acuticuspis'' {{au|R.Keller & Wilczek in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''adenocalyx'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 44 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''adenophora'' {{au|(Gren.) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''adenophylla'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''albiflora'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''amphitricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 650,771 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''anatricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''aostana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''armatissima'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''aspera'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 676 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bebaeoblasta'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 42 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bernardensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 635 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''bernardii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''binnensis'' {{au|Favrat ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''biserrata'' {{au|(Reut.) C.Vicioso in Bol. Inst. Forest. Invest. Exp. 40: 67 (1948)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''bornmuelleri'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 19 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''bovonnazensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 635 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brachypoda'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 631 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brevipedunculata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''briquetii'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 64 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''brizzii'' {{au|P.Rossi & R.Keller in Nuovo Giorn. Bot. Ital., n.s., 34: 1028 (1927)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''burmiensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''caryophylloides'' {{au|Litv. in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' f. ''christianseni'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''cladoleia'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 645 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''clavata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''clivicola'' {{au|Ravaud ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 633 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''collinderi'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 78 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''confinii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''conjungens'' {{au|Frid. ex Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''convirescens'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 112 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''coriacea'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''crepiniana'' {{au|(Déségl. ex Baker) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''curiosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''dalvazzensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 653 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''diodus'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 197 (1901)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''diversiglandulosa'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 42 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''elatophylla'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 119 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' f. ''elatophylla'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 77 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''elongata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''eriostyla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 626 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''erlevensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 33 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''erubescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 669 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''exarmata'' {{au|Crép. ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''faxeana'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''feerii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''fernarolii'' {{au|P.Rossi & R.Keller in Nuovo Giorn. Bot. Ital., n.s., 34: 1028 (1927)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''fictitia'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 43 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''fiessensis'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 67 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''friderichsenii'' {{au|Christ ex Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''fritschii'' {{au|(Heinr.Braun) R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''gaillardii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''gelertii'' {{au|Frid. ex Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''gelmii'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 50 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''genuina'' {{au|(Gren.) C.Vicioso in Bol. Inst. Forest. Invest. Exp. 40: 65 (1948), not validly publ.}} *''Rosa afzeliana'' subvar. ''glabrior'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 21 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''glandulipes'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''glandulosissima'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 39 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''glaucescens'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 45 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''grandis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 596 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''heteropoda'' {{au|Wilczek & R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''heterotricha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 654 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hispida'' {{au|Gelert ex Herring in Dansk. Ros.: 36 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''holmii'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 117 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''horrida'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''horrida'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 39 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''hyperpsilophylla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 676 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subvar. ''impropria'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 22 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''inaequiglandulosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 653 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''inaequiserrata'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''intercedens'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''intricata'' {{au|Schmidely ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''intromissa'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 47 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''iserana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''jurassica'' {{au|(Rouy) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''kummeri'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 46 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''lapicidinarum'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 41 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lasiocarpa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''leventinensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 627 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lindii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 41 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''lophophyton'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 673 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''marchica'' {{au|E.Schenk in Verh. Bot. Vereins Prov. Brandenburg 75: 173 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''maukschii'' {{au|(Kit.) R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''medelpadica'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 68 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''medelpadica'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 130 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' f. ''memorata'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 37 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''microphylla'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 198 (1901)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''multiserrata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 35 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''noerholmensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''oligotricha'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 45 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''ostenfeldii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 37 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''ovata'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 31 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''paicheana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''parcepilosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 41 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''parthenensis'' {{au|R.Keller in Beitr. Rosenfl. Vorarlbergs: 101 (1928)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''parvifolia'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''paupercula'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 33 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pedemontana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 677 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pedunculata'' {{au|Litv. in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' var. ''perserrata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''perversa'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 36 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''phalacrostigma'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pilosior'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 672 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''ploenensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 680 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''praesanzensis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 48 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''praetigoviensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''prehensilis'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 37 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''prostata'' {{au|Matsson in unknown publication}} *''Rosa afzeliana'' f. ''proxima'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 633 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudoalpestris'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 65 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudobovernieriana'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 66 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudocenisia'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudofriderichsenii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 44 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudolagenaria'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 592 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudoleventinensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 629 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pseudomontana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pseudosquarrosa'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 40 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''puberula'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescentifolia'' {{au|Lonacz. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 220 (1954), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pubescentissima'' {{au|Lonacz. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 220 (1954), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''pulchella'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 38 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''pycnophylla'' {{au|(Kupcsok) R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 35 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''raronensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 628 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''rectispina'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 674 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''remota'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 627 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 104 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''ripensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''rossii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 630 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''rouyana'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 584 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''rubroviolacea'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''saepta'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 32 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''salvanensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 626 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''schioetzii'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''schroeteri'' {{au|R.Keller in Verh. Naturf. Ges. Basel 35: 66 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''selandica'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 43 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''semipilosa'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 36 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''setosoglandulosa'' {{au|Fr. ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 678 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''slesvicensis'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 31 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solanifolia'' {{au|Matsson in Medelp. Fl.: 130 (1909), nom. nud.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solanifolia'' {{au|Matsson ex Almq. in Ark. Bot. 11(11): 117 (1912)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''solstitialoides'' {{au|Dingler in Beibl. Bot. Jahrb. Syst. 136: 20 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''sphaeroidea'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 625 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''stenophylla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 770 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subcinerea'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 681 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subcomplicata'' {{au|R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 39 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subcomplicata'' {{au|(R.Keller) Wolley-Dod in Revis. Brit. Roses: 105 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subglandulosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 769 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subglaucescens'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 677 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subheteracantha'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 648 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 49 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 632 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''subpontismartini'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 704 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''subseringei'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''suprapilosa'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 683 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''tincensis'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 650 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''trichophylla'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 42 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''trichostyla'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 773 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''typica'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 41 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''umbellata'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 42 (1924)}} *''Rosa afzeliana'' f. ''uncinata'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 631 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) R.Keller & Gams in G.Hegi, Ill. Fl. Mitt.-Eur. 4: 1042 (1923)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''vera'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 669 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''viadra'' {{au|Holzfuss ex R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 772 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''vix-hispida'' {{au|Herring in Dansk. Ros.: 34 (1934)}} *''Rosa afzeliana'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller & Gams in G.Hegi, Ill. Fl. Mitt.-Eur. 4: 1035 (1923), nom. superfl.}} *''Rosa afzeliana'' var. ''wilczekii'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 682 (1931)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''zajartakensis'' {{au|R.Keller in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 6: 39 (1926)}} *''Rosa afzeliana'' var. ''znaimensis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 69(Beibl. 4): 50 (1924)}} *''Rosa bergiana'' var. ''lepidina'' {{au|Matsson in Acta Horti Berg. 4: 52 (1907)}} *''Rosa caesia'' var. ''adenophora'' {{au|(Gren.) Hesl.-Harr. in Naturalist (Hull) 1930: 165 (1930)}} *''Rosa caesia'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) G.G.Graham & A.L.Primavesi in Watsonia 18: 121 (1990)}} *''Rosa caesia'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Hesl.-Harr. in Naturalist (Hull) 1930: 165 (1930)}} *''Rosa caesia'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|D.H.Kent in List Vasc. Pl. Brit. Isles, Suppl.: 36 (1997), nom. superfl.}} *''Rosa canina'' subsp. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Nyman in Consp. Fl. Eur.: 234 (1878)}} *''Rosa canina'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Čelak. in Prodr. Fl. Böhmen: 898 (1881)}} *''Rosa canina'' proles ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Samp. in Man. Fl. Port.: 330 (1912)}} *''Rosa canina'' f. ''dumalis'' (Bechst.) Christ in Rosen Schweiz: 158 (1873)}} *''Rosa canina'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Dumort. in Bull. Soc. Roy. Bot. Belgique 6: 58 (1867)}} *''Rosa canina'' var. ''glauca'' {{au|Desv. in Bot. Agric. 2: 116 (1813)}} *''Rosa canina'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Baker in J. Linn. Soc., Bot. 11: 233 (1869)}} *''Rosa canina'' var. ''virens'' {{au|Wahlenb. in Fl. Upsal.: 170 (1820)}} *''Rosa canina'' var. ''vosagiaca'' {{au|N.H.F.Desp. in Rosetum Gallicum: 88 (1828), nom. superfl.}} *''Rosa communis'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 293, 306 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''aciphylloides'' {{au|(Crép. ex Cottet & Castella) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 320, 326 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''glauca'' {{au|(Desv.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 301 (1900)}} *''Rosa communis'' subsp. ''glauca'' {{au|Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 319 (1900)}} *''Rosa communis'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 319 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''jurassica'' {{au|Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 320, 326 (1900)}} *''Rosa communis'' var. ''leioclada'' {{au|(Boullu) Rouy & E.G.Camus in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 6: 293, 314 (1900)}} *''Rosa conferta'' {{au|Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 28 (1875)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''glauca'' {{au|(Desv.) Mansf. in unknown publication: 143 (1940)}} *''Rosa coriifolia uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Crép. in Tabl. Anal. Roses Europ. 31(2): 84 (1892)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) R.Keller in H.Schinz & R.Keller, Fl. Schweiz, ed. 4, 1: 383 (1923)}} *''Rosa coriifolia'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller ex Dostál in Kvĕtena ČSR, ed. 2: 685 (1948), nom. superfl.}} *''Rosa devenyensis'' {{au|Sabr. & Gáyer in Magyar Bot. Lapok 16: 60 (1917 publ. 1918)}} *''Rosa dumalis'' var. ''acharii'' {{au|(Billb.) Boulenger in Bull. Soc. Roy. Bot. Belgique 49: 114 (1927)}} *''Rosa dumalis'' f. ''acutifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 53 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''barclayana'' {{au|Boulenger in Bull. Jard. Bot. État Bruxelles 12: 71 (1931)}} *''Rosa dumalis'' f. ''barclayana'' {{au|(Boulenger) Popek in Biosyst. Rosa: 61 (1996)}} *''Rosa dumalis'' var. ''besseriana'' {{au|Popek in Biosyst. Rosa: 53 (1996)}} *''Rosa dumalis'' f. ''dentatistipulata'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 346 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' var. ''devenyensis'' {{au|(Sabr. & Gáyer) Ker.-Nagy in Tört. Magyarorsz. Rózsák Kismonográf.: 347 (2012)}} *''Rosa dumalis'' var. ''dissimilis'' {{au|Heinr.Braun in Pl. Cernagor. Lect.: 102 (1888)}} *''Rosa dumalis'' f. ''genuina'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis'' f. ''genuina'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis glandulosa'' {{au|Gren. in Fl. Jurass.: 245 (1865)}} *''Rosa dumalis'' f. ''latifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 52 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''legitima'' {{au|Gren. in Billotia 1: 121 (1869)}} *''Rosa dumalis'' var. ''leioclada'' {{au|Boullu in A.Cariot, Étude Fl., éd. 8, 2: 263 (1889)}} *''Rosa dumalis'' f. ''nervipilosa'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 347 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' f. ''platycarpa'' {{au|Vuk. in Rad Jugoslav. Akad. Znan. 69: 34 (1884)}} *''Rosa dumalis'' f. ''porciusii'' {{au|R.Keller & Prodan in Trandaf. 3(1): 442 (1932)}} *''Rosa dumalis'' var. ''pseudosphaeroidea'' {{au|R.Keller ex Prodan in Trandaf. 3(1): 443 (1932)}} *''Rosa dumalis'' f. ''rotundifolia'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 54 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''salicifolia'' {{au|(Vuk.) Ker.-Nagy in Tört. Magyarorsz. Rózsák Kismonográf.: 347 (2012)}} *''Rosa dumalis'' var. ''stygmatotes'' {{au|Gand. in Tab. Rhodo. Eur.: s.n. (1881)}} *''Rosa dumalis'' var. ''suberiostyla'' {{au|Prodan in Bul. Grăd. Bot. Univ. Cluj 12: 146 (1932)}} *''Rosa dumalis'' f. ''suberiostyla'' {{au|(Prodan) Borza in Consp. Fl. Roman. 1: 147 (1947)}} *''Rosa dumalis'' f. ''subglabristyla'' {{au|Popek in Fragm. Florist. Geobot. 29: 347 (1983 publ. 1986)}} *''Rosa dumalis'' f. ''subhispida'' {{au|Braeucker in Deutschl. Wilde Rosen: 54 (1882)}} *''Rosa dumalis'' var. ''typica'' {{au|Posp. in Fl. Oesterr. Küstenl. 2(1): 314 (1898), not validly publ.}} *''Rosa dumalis'' subsp. ''vosagiaca'' {{au|R.Keller in Syn. Ros. Eur. Med.: 578 (1931), nom. superfl.}} *''Rosa elatophylla'' {{au|(Matsson ex Almq.) Matsson in Kongl. Svenska Vetensk. Acad. Handl., ser. 3, 14(3): 62 (1935)}} *''Rosa falcata'' var. ''ceretanica'' {{au|Sennen in Exsicc. (Pl. Espagne) 1917: n.° 3030 (1918), nom. nud.}} *''Rosa glauca'' {{au|Vill. ex Loisel. in J. Bot. (Desvaux) 2: 336 (1809), nom. illeg.}} *''Rosa glauca'' var. ''genuina'' {{au|(Gren.) Matsson in L.M.Neuman, Sver. Fl.: 357 (1901), not validly publ.}} *''Rosa glauca'' var. ''glandulosa'' {{au|(Crép.) Cadevall in Fl. Catalunya 2: 300 (1919)}} *''Rosa glauca'' var. ''pseudomarsica'' {{au|Burnat & Gremli in Roses Alp. Mar., Suppl.: 41 (1882)}} *''Rosa glauca'' subsp. ''pseudomarsica'' {{au|(Burnat & Gremli) Arcang. in Comp. Fl. Ital.: 551 (1894)}} *''Rosa glauca'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Nyman in Consp. Fl. Eur., Suppl. 2: 116 (1889)}} *''Rosa glauca'' f. ''reuteri'' {{au|(Godet) Cottet in Guide Bot. Cant. Fribourg: 107 (1891)}} *''Rosa glauca'' subsp. ''reuteri'' {{au|(Godet) Hayek in Fl. Steiermark 1: 938 (1909)}} *''Rosa glauca'' var. ''rigidula'' {{au|(Puget ex Cottet) Crép. in A.Fiori & al., Fl. Anal. Italia 1: 590 (1898)}} *''Rosa glauca'' f. ''salicifolia'' {{au|Vuk. in Oesterr. Bot. Z. 37: 303 (1887)}} *''Rosa glauca'' subvar. ''salicifolia'' {{au|(Vuk.) R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 196 (1901)}} *''Rosa glauca'' var. ''typica'' {{au|(Christ) H.Waldner in Eur. Rosentyp.: 30 (1885), not validly publ.}} *''Rosa glauca'' ''uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Crép. in Tabl. Anal. Roses Europ. 31(2): 85 (1892)}} *''Rosa glauca'' var. ''vallium'' {{au|Sennen in Exsicc. (Pl. Espagne) 1922: n.° 4394 (1923), nom. illeg.}} *''Rosa kionae'' {{au|Heinr.Braun & Halácsy in Verh. K. K. Zool.-Bot. Ges. Wien 38: 752 (1888)}} *''Rosa lepidina'' {{au|(Matsson) Matsson in Kongl. Svenska Vetensk. Acad. Handl., ser. 3, 14(3): 254 (1935)}} *''Rosa lepidina'' subsp. ''stenobasis'' {{au|Brenner in Meddeland. Soc. Fauna Fl. Fenn. 50: 67 (1925)}} *''Rosa lutetiana'' var. ''dumalis'' {{au|(Bechst.) Wolley-Dod in J. Bot. 58(Suppl.): 8 (1920)}} *''Rosa monticola'' var. ''reuteri'' {{au|(Godet) Rapin in Guide Bot. Vaud: 194 (1862)}} *''Rosa morthieri'' {{au|(Godet) Gand. in Bull. Trav. Soc. Murith. 5: 28 (1876)}} *''Rosa obovata'' {{au|Lagger & Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 23 (1875), nom. nud.}} *''Rosa reuteri'' {{au|(Godet) Reut. in Cat. Pl. Vasc. Genève, éd. 2: 68 (1861)}} *''Rosa reuteri'' ''adenophora'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 239 (1865)}} *''Rosa reuteri'' var. ''biserrata'' {{au|Reut. in Cat. Pl. Vasc. Genève, éd. 2: 68 (1861)}} *''Rosa reuteri'' var. ''genuina'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 239 (1865), not validly publ.}} *''Rosa reuteri'' var. ''glandulosa'' {{au|Crép. in M.Willkomm & J.M.C.Lange, Prodr. Fl. Hispan. 3: 213 (1874)}} *''Rosa reuteri'' f. ''hispidior'' {{au|Christ in Flora 58: 295 (1875)}} *''Rosa reuteri'' f. ''morthieri'' {{au|Godet in Fl. Jura, Suppl.: 75 (1869)}} *''Rosa reuteri'' f. ''typica'' {{au|Christ in Rosen Schweiz: 165 (1873), not validly publ.}} *''Rosa rigidula'' {{au|Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 23 (1875)}} *''Rosa rubrifolia'' var. ''glauca'' {{au|(Desv.) Dumort. in Fl. Belg.: 94 (1827)}} *''Rosa rubrifolia'' var. ''reuteri'' {{au|Godet in Fl. Jura: 208 (1852)}} *''Rosa solstitialis'' var. ''denudata'' {{au|Gren. in Fl. Jurass. 1: 238 (1865)}} *''Rosa subafzeliana'' {{au|Chrshan. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 583 (1954)}} *''Rosa subafzeliana'' var. ''curvata'' {{au|Chrshan. in V.L.Komarov (ed.), Fl. URSS 6: 584 (1954)}} *''Rosa uriensis'' {{au|(Lagger & Puget ex Christ) Schinz & R.Keller in Fl. Schweiz: 262 (1900)}} *''Rosa uriensis'' {{au|Lagger & Puget ex Cottet in Bull. Trav. Soc. Murith. 4: 28 (1875), nom. nud.}} *''Rosa uriensis'' var. ''addensis'' {{au|Cornaz ex R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''adenophora'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''biserrata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''brueggeri'' {{au|Christ ex R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' f. ''burmiensis'' {{au|R.Keller in Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 55 (1915)}} *''Rosa uriensis'' subvar. ''elliptica'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''glabriuscula'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 235 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''glandulifera'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''gracilis'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''grandifrons'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''heteracantha'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 240 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''hispidissima'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''inermis'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''longipedunculata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''pubescens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''rigidula'' {{au|(Puget ex Cottet) R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''rufescens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 239 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''simplicidens'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 236 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''typica'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 238 (1901)}} *''Rosa uriensis'' subvar. ''uniserrata'' {{au|R.Keller in P.F.A.Ascherson & K.O.R.Graebner, Syn. Mitteleur. Fl. 6(1): 237 (1901)}} *''Rosa uriensis'' var. ''uniserrata'' {{au|R.Keller in Beih. Bot. Centralbl. 33(2): 55 (1915)}} *''Rosa vosagiaca'' {{au|Déségl. in J. Bot. 12: 75 (1874), nom. superfl.}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''bargensis'' {{au|R.Keller in Mitt. Naturf. Ges. Schaffhausen 4: 69 (1925)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''decipiens'' {{au|R.Keller in Ber. Thätigk. St. Gallischen Naturwiss. Ges. 1895-1896: 222 (1897)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''inermis'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 62: 671 (1917)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''montanifolia'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' f. ''pusilla'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' f. ''semipusilla'' {{au|Christ in Ber. Schweiz. Bot. Ges. 35: 97 (1926), nom. nud.}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''subhispida'' {{au|R.Keller in Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich 62: 672 (1917)}} *''Rosa vosagiaca'' var. ''typica'' {{au|(Christ) R.Keller in H.Schinz & R.Keller, Fl. Schweiz, ed. 3, 2: 201 (1914), not validly publ.}}}} '''''Rosa dumalis''''', е вид [[роза]] од семејството [[Рози|Rosaceae]]. Автохтониот опсег на оваа роза се протега од Европа до Кавказ, како и до северозападна Африка.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> == Опис == Грмушесто растение 1,5-3,5 м високо. Стеблата исправени или лачно искривени по површината со погусти или поретки јаки трња, кои повеќе или помалку се срповидни искривени или кукести, странично сплескани и со надолжно проширена основа. Листовите зелени, голи, со 5-7 ливчиња, јајцевидно до елиптични, 15-40 мм долги, 10-20 мм широки, на врвот заострени или тапи, по работ просто напилени, или со неколку запци неправилно напилени, во основата стеснети и без запци, запците заострени и на врвот обично без жлезди. Лисната дршка и рахисот голи, често со мали кукести боцки, ретко со поединечни жлезди. Прилисниците криловидни, голи, по работ со ретки жлезди, со слободен триаглест и заострен врв. Цветовите поединечи, или по неколку во групи, брактеите широки и по работ со жлезди, цветната дршка 10-20 мм долга, гола обично долга колку плодот или подолга. Чашкините ливчиња голи или влакнести, трите надворешни чашкини ливчиња пересто насечени, со линејно-ланцетни или ланцетни, целокрајни или назабени сегменти, со ретки жлезди по работ, по прецветување се свиткуваат надолу и отпаѓаат. Венечните ливчиња 15-25 мм долги, розови, бледо розови или бели. Столпчињата обично голи или со ретки влакна, збиени со топчесто или конусовидно образување. Дискусот конусовиден, а отворот потесен од 1 мм. Плодот топчест, јајцевиден или елиптичен, гол и црвен.<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=909}}</ref> == Таксономија == [[Податотека:Rosa_dumalis1.JPG|десно|мини|'''''Rosa dumalis''''' во близина на [[Лунд]], округот Сканија, Шведска]] Некои авторитети го прифаќаат како посебно растение, при што ''Flora Europaea'' ја третира како [[Синоним (таксономија)|синоним]] на ''[[Шипка|Rosa canina]]'' или ''R. squarrosa''. Од друга страна, [[Plants of the World Online]] ја третира ''Rosa vosagiaca'' (исто така прифатена од ''Flora Europaea'') како синоним на ''Rosa dumalis''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60473701-2|title=''Rosa vosagiaca'' Déségl. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> Првпат го опишал и објавил германскиот ботаничар [[Јохан Матеус Бехштајн]] во „Форстботаник“, том 241 на страница 969 во 1810 година.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1 "''Rosa dumalis'' Bechst. | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 October</span> 2023</span>.</cite></ref> Биномната номенклатура '''''Rosa dumalis''''' е изведена од [[Латински јазик|латинскиот]] збор ''dumosus'' што значи трнлив, компактен и грмушест.<ref>{{Наведена книга|title=The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants|last=Coombes|first=Allen|publisher=Timber Press|year=2012|isbn=9781604691962|location=Portland, Oregon|page=283}}</ref> [[Микросателит|Микросателитски]] маркери се користат од страна на растителните генетичари за да се утврдат врските во рамките на семејството Rosa. Утврдено е дека постои висок степен на сличност помеѓу ''[[Rosa brunonii]]'' и ''R. dumalis'', што е поткрепено и со молекуларни и со морфолошки податоци.<ref>{{Наведено списание|last=Gaurav|first=Abhay Kumar|last2=Namita|last3=Raju|first3=D. V. S.|last4=Ramkumar|first4=M. K.|last5=Singh|first5=M. K.|last6=Singh|first6=Bhupinder|last7=Krishnan|first7=S. Gopala|last8=Panwar|first8=Sapna|last9=Sevanthi|first9=Amitha Mithra|date=2022|title=Genetic diversity analysis of wild and cultivated Rosa species of India using microsatellite markers and their comparison with morphology based diversity|journal=Journal of Plant Biochemistry and Biotechnology|volume=31|pages=61–70|doi=10.1007/s13562-021-00655-3}}</ref> == Распространетост == Растението е домородно во повеќе земји; Албанија, Австрија, Босна и Херцеговина,<ref name="grin">{{GRIN|5334}}</ref> Бугарија, Чешка, Данска, Естонија,<ref name="grin" /> Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Исланд, Ирска, Италија, Латвија,<ref name="grin" /> Литванија,<ref name="grin" /> Молдавија,<ref name="grin" /> Црна Гора,<ref name="grin" /> Холандија, Македонија,<ref name="grin" /> Норвешка, Полска, Португалија, Романија, Србија,<ref name="grin" /> Шпанија, Словачка,<ref name="grin" /> Словенија,<ref name="grin" /> Шведска, Швајцарија, Тунис, Турција,<ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}</ref> Украина. Делови од Русија (Белорусија, [[Европска Русија]] и [[Северен Кавказ]], како и во Алжир и Мароко.<ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1 "''Rosa dumalis'' Bechst. | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 October</span> 2023</span>.</cite></ref> == Распространетост во Македонија == Расте по брдски и планински пасишта, покрај шумите, реките и потоците до 1,600 м надморска височина. Позната е заТаорска Клисура, Јакупица - Салакова, Кораб - с Нистрово и с. Тануше, Кожуф - Висока Чука, Беласица, Плачковица, Осогово, Маврово - с. Врбен и помеќу Маврови Анови и с. Маврово, Гостивар * Влаиница, Радика - Торбешки Мост, Дебар - Крчин, Кичево - Цоцан, Делчево - Голак, Пехчево, Пробиштип - Лесновски Манастир, помеѓу Кратово и Пробиштип; Дојран - Ансали, Гевгелија- с. Богданци. Се посочува и за Преспа, Крива Паланка, јаворлица, Струмица, Скопје, Шар Планина и Дојранско.<ref name=":02" /> == Употреба == Шипките од ''Rosa canina'' и ''Rosa dumalis'' се собираат и традиционално се користат во Турција веќе неколку децении. Тие главно се собираат во текот на зимските месеци, а потоа можат да се преработат во неколку производи како што се мармалади,<ref>{{Наведено списание|last=Yildiz|first=O.|last2=Alpaslan|first2=M.|date=2012|title=Properties of rose hip marmalades.|journal=Food Technol. Biotechnol.|volume=50|pages=98–106}}</ref> сирупи,<ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBozhuyukErcisliKaratasEkiert2021">Bozhuyuk, Mehmet Ramazan; Ercisli, Sezai; Karatas, Neva; Ekiert, Halina; Elansary, Hosam O.; Szopa, Agnieszka (2021). [[doi:10.3390/su13148060|"Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by"]]. ''Sustainability''. '''13''' (14): 8060. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.3390/su13148060|10.3390/su13148060]]</span>.</cite></ref> како и здрави чаеви и желеа.<ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}</ref> Тие се познати и како лековити растенија и се користат во народната медицина подолго време<ref>{{Наведено списание|last=Chrubasik|first=C.|last2=Roufogalis|first2=B.D.|last3=Müller-Ladner|first3=U.|last4=Chrubasik|first4=S.A.|date=2008|title=Systematic review on the ''Rosa canina'' effect and efficacy profiles.|journal=Phytother. Res.|volume=22|issue=6|pages=725–733|doi=10.1002/ptr.2400|pmid=18384191}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Alp|first=S.|last2=Ercisli|first2=S.|last3=Jurikova|first3=T.|last4=Cakir|first4=O.|last5=Gozlekci|first5=S.|date=2016|title=Bioactive content of rose hips of different wildly grown ''Rosa dumalis'' genotypes.|journal=Not. Bot. Horti Agrobo.|volume=44|issue=2|pages=472–476|doi=10.15835/nbha44210432|doi-access=free}}</ref> за лекување на кашлица, болки во стомакот и болки во грлото.<ref>{{Наведено списание|last=Uggla|first=M.|last2=Gao|first2=X.|last3=Werlemark|first3=G.|date=2003|title=Variation among and within dogrose taxa (''Rosa'' sect. ''Caninae'') in fruit weight, percentages of fruit flesh and dry matter, and vitamin C content.|journal=Acta Agric. Scand. B|volume=53|pages=147–155}}</ref> Во Турција, поради трњето и тоа што е ползечко растение, често се користи како ограда на отворени површини, особено на рабовите на обработливите полиња.<ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFEyduranAkinErcisliZeybekoglu2022">Eyduran, S.P.; Akin, M.; Ercisli, S.; Zeybekoglu, E. (2022). [[doi:10.24326/asp.hc.2022.5.14|"Morphological and biochemical diversity in Rosa species"]]. ''Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus''. '''21''' (5): <span class="nowrap">163–</span>171. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.24326/asp.hc.2022.5.14|10.24326/asp.hc.2022.5.14]]</span>. [[Semantic Scholar|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:253339951 253339951].</cite></ref> == Наводи == <references> <ref name="Bozhuyuk2021">{{Наведено списание|last=Bozhuyuk|first=Mehmet Ramazan|last2=Ercisli|first2=Sezai|last3=Karatas|first3=Neva|last4=Ekiert|first4=Halina|last5=Elansary|first5=Hosam O.|last6=Szopa|first6=Agnieszka|date=2021|title=Morphological and Biochemical Diversity in Fruits of Unsprayed ''Rosa canina'' and ''Rosa dumalis'' Ecotypes Found in Different Agroecological Conditions by|journal=Sustainability|volume=13|issue=14|page=8060|doi=10.3390/su13148060|doi-access=free}}</ref> <ref name="Eyduran2022">{{Наведено списание|last=Eyduran|first=S.P.|last2=Akin|first2=M.|last3=Ercisli|first3=S.|last4=Zeybekoglu|first4=E.|date=2022|title=Morphological and biochemical diversity in Rosa species.|journal=Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus|volume=21|issue=5|pages=163–171|doi=10.24326/asp.hc.2022.5.14|doi-access=free}}</ref> <ref name="Powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:732357-1|title=''Rosa dumalis'' Bechst. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=7 October 2023}}</ref> </references> == Библиографија == * {{Наведено списание|last=Ehrlén|first=Johan|last2=Eriksson|first2=Ove|date=1991|title=Phenological variation in fruit characteristics in vertebrate-dispersed plants|journal=Oecologia|volume=86|issue=4|pages=463–470|doi=10.1007/BF00318311|issn=0029-8549}} == Други извори == * [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Rosa&SPECIES_XREF=dumalis&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Флора Европа: '''''Rosa dumalis'''''] [[Категорија:Растенија опишани во 1810 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Роза]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ebuoc55dblxzhot1c8ulovx2ndxk6hw Lotus uliginosus 0 1399590 5591389 2026-07-13T11:28:49Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Lotus pedunculatus]] 5591389 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Lotus pedunculatus]] q33ky930tnv3xa96hxgmg3xyixtvjb9 Разговор:Nymphaea 1 1399591 5591393 2026-07-13T11:30:09Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5591393 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Воден божури (род) 0 1399592 5591395 2026-07-13T11:30:47Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Nymphaea]] 5591395 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Nymphaea]] n3r5jckkhi17uyib403wvv54x8lp5gs Водени лилјани (род) 0 1399593 5591396 2026-07-13T11:31:05Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Nymphaea]] 5591396 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Nymphaea]] n3r5jckkhi17uyib403wvv54x8lp5gs Воден божур 0 1399594 5591403 2026-07-13T11:38:45Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Nymphaea]] 5591403 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Nymphaea]] n3r5jckkhi17uyib403wvv54x8lp5gs Arctostaphylos 0 1399595 5591409 2026-07-13T11:42:31Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Мечкини грозја]] 5591409 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Мечкини грозја]] kwzz4rv26egnrphpqla84wcveozm4w2 Vaccinium 0 1399596 5591412 2026-07-13T11:43:13Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Боровинка (род)]] 5591412 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Боровинка (род)]] 5u4fvct8vggu0wfq16d248e71s9lh63 Lotus pedunculatus 0 1399597 5591414 2026-07-13T11:43:50Z Jtasevski123 69538 нс 5591414 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Starr 020808-0008 Lotus uliginosus.jpg |genus = Lotus |species = pedunculatus |authority = [[Cav.]] |synonyms = ''Lotus uliginosus'' <small>[[Schkuhr]]</small> }}'''''Lotus pedunculatus''''' (во минатото: '''''Lotus uliginosus''''') — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревести растенија|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] опишан од [[Антонио Хосе Каваниљес]]. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение, високо 30–60 см, голо или покриено со ретки до густи влакна и разгрането уште од основата. [[Стебло|Стеблото]] е исправено, цилиндрично, со шуплива внатрешност, а во основата развива хоризонтални столони. [[Лист|Листовите]] се составени од пет ливчиња, голи или покриени со ретки до густи влакна. Лисната дршка е покуса од ливчињата. Ливчињата се обратнојајцевидни до елиптично-ланцетни, долги 8–25 мм и широки 3–15 мм, со зелена горна страна и сивозелена долна страна, на која се јасно испакнати страничните жили. [[Цвет|Цветовите]], по 5–12, се групирани во главичести соцветија, кои во основата се обвиени со еден приседнат лист составен од три ливчиња. Цветните дршки се долги 1–2 мм, а дршката на [[Соцветие|соцветието]] е четири до пет пати подолга од соодветниот пазувен лист. Чашката е цилиндрично-ѕвонеста, долга 6–7 мм, црвенкава и покриена со ретки раширени влакна. Нејзиниот цилиндрично-ѕвонест трубест дел е долг околу 4 мм. Запците се најчесто еднакво долги со трубестиот дел, линејни, во основата триаглести и по работ покриени со долги влакна. Кај прецветените цветови и кај плодовите, запците се ѕвездесто раширени. Венчето е долго 10–12 мм, златножолто, а пред расцветувањето често има црвеникава нијанса. Барјачето е обратнојајцевидно, сплескано и обично долго колку лаѓичката. Крилцата се малку покуси од лаѓичката, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг, заострен клуновиден врв, кој е долг колку барјачето. [[Плод|Плодот]] е права, цилиндрична, кафеава мешунка, долга 2–3 см и широка околу 2 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1353-1354}}</ref> == Варијабилност == * ''Lotus pedunculatus'' '''var.''' '''''uliginosus''' —'' голо растение или со многу ретки влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' '''var.''' '''''villosus''''' — целото растение е густо влакнесто.<ref name=":0" /> == Распространетост во Македонија == ''Lotus pedunculatus'' расте по влажни ливади и блата. Нејзините две баријабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' var. ''uliginosus —'' се среќава на планината Плачковица.<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' var. ''villosus —'' се среќава на ливадите во околината на Гостивар.<ref name=":0" /> == Галерија == [[File:Lotus pedunculatus3 ies.jpg|thumb|none]] [[File:2024-06-22 Sumpf-Hornklee VORNE im FFH-Gebiet Belziger Bach.jpg|thumb|none|''Lotus pedunculatus'' кон крајот на јуни во посебното подрачје во [[Бранденбург]], Германија|276x276пкс]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Lotus pedunculatus}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Lotus (род)]] 8f5p2fjif9wf7tdkf1e8pdbhyrpnumn 5591417 5591414 2026-07-13T11:46:34Z Jtasevski123 69538 5591417 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Starr 020808-0008 Lotus uliginosus.jpg |genus = Lotus |species = pedunculatus |authority = [[Cav.]] |synonyms = ''Lotus uliginosus'' <small>[[Schkuhr]]</small> }}'''''Lotus pedunculatus''''' (во минатото: '''''Lotus uliginosus''''') — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревести растенија|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] опишан од [[Антонио Хосе Каваниљес]]. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение, високо 30–60 см, голо или покриено со ретки до густи влакна и разгрането уште од основата. [[Стебло|Стеблото]] е исправено, цилиндрично, со шуплива внатрешност, а во основата развива хоризонтални столони. [[Лист|Листовите]] се составени од пет ливчиња, голи или покриени со ретки до густи влакна. Лисната дршка е покуса од ливчињата. Ливчињата се обратнојајцевидни до елиптично-ланцетни, долги 8–25 мм и широки 3–15 мм, со зелена горна страна и сивозелена долна страна, на која се јасно испакнати страничните жили. [[Цвет|Цветовите]], по 5–12, се групирани во главичести соцветија, кои во основата се обвиени со еден приседнат лист составен од три ливчиња. Цветните дршки се долги 1–2 мм, а дршката на [[Соцветие|соцветието]] е четири до пет пати подолга од соодветниот пазувен лист. Чашката е цилиндрично-ѕвонеста, долга 6–7 мм, црвенкава и покриена со ретки раширени влакна. Нејзиниот цилиндрично-ѕвонест трубест дел е долг околу 4 мм. Запците се најчесто еднакво долги со трубестиот дел, линејни, во основата триаглести и по работ покриени со долги влакна. Кај прецветените цветови и кај плодовите, запците се ѕвездесто раширени. Венчето е долго 10–12 мм, златножолто, а пред расцветувањето често има црвеникава нијанса. Барјачето е обратнојајцевидно, сплескано и обично долго колку лаѓичката. Крилцата се малку покуси од лаѓичката, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг, заострен клуновиден врв, кој е долг колку барјачето. [[Плод|Плодот]] е права, цилиндрична, кафеава мешунка, долга 2–3 см и широка околу 2 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1353-1354}}</ref> == Варијабилност == * ''Lotus pedunculatus'' '''var.''' '''''uliginosus''' —'' голо растение или со многу ретки влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' '''var.''' '''''villosus''''' — целото растение е густо влакнесто.<ref name=":0" /> == Распространетост во Македонија == ''Lotus pedunculatus'' расте по влажни ливади и блата. Нејзините две баријабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' var. ''uliginosus —'' се среќава на планината Плачковица.<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' var. ''villosus —'' се среќава на ливадите во околината на Гостивар.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode=250px> Lotus pedunculatus3 ies.jpg 2024-06-22 Sumpf-Hornklee VORNE im FFH-Gebiet Belziger Bach.jpg|''Lotus pedunculatus'' кон крајот на јуни во посебното подрачје во [[Бранденбург]], Германија </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Lotus pedunculatus}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Lotus (род)]] gns8foyiinj76k1vq1zgvzr6ntbpz7v 5591418 5591417 2026-07-13T11:46:48Z Jtasevski123 69538 /* Галерија */ 5591418 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Starr 020808-0008 Lotus uliginosus.jpg |genus = Lotus |species = pedunculatus |authority = [[Cav.]] |synonyms = ''Lotus uliginosus'' <small>[[Schkuhr]]</small> }}'''''Lotus pedunculatus''''' (во минатото: '''''Lotus uliginosus''''') — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Тревести растенија|тревест]] [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[бобови]] опишан од [[Антонио Хосе Каваниљес]]. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение, високо 30–60 см, голо или покриено со ретки до густи влакна и разгрането уште од основата. [[Стебло|Стеблото]] е исправено, цилиндрично, со шуплива внатрешност, а во основата развива хоризонтални столони. [[Лист|Листовите]] се составени од пет ливчиња, голи или покриени со ретки до густи влакна. Лисната дршка е покуса од ливчињата. Ливчињата се обратнојајцевидни до елиптично-ланцетни, долги 8–25 мм и широки 3–15 мм, со зелена горна страна и сивозелена долна страна, на која се јасно испакнати страничните жили. [[Цвет|Цветовите]], по 5–12, се групирани во главичести соцветија, кои во основата се обвиени со еден приседнат лист составен од три ливчиња. Цветните дршки се долги 1–2 мм, а дршката на [[Соцветие|соцветието]] е четири до пет пати подолга од соодветниот пазувен лист. Чашката е цилиндрично-ѕвонеста, долга 6–7 мм, црвенкава и покриена со ретки раширени влакна. Нејзиниот цилиндрично-ѕвонест трубест дел е долг околу 4 мм. Запците се најчесто еднакво долги со трубестиот дел, линејни, во основата триаглести и по работ покриени со долги влакна. Кај прецветените цветови и кај плодовите, запците се ѕвездесто раширени. Венчето е долго 10–12 мм, златножолто, а пред расцветувањето често има црвеникава нијанса. Барјачето е обратнојајцевидно, сплескано и обично долго колку лаѓичката. Крилцата се малку покуси од лаѓичката, а лаѓичката е благо искривена и завршува со долг, заострен клуновиден врв, кој е долг колку барјачето. [[Плод|Плодот]] е права, цилиндрична, кафеава мешунка, долга 2–3 см и широка околу 2 мм.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1353-1354}}</ref> == Варијабилност == * ''Lotus pedunculatus'' '''var.''' '''''uliginosus''' —'' голо растение или со многу ретки влакна.<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' '''var.''' '''''villosus''''' — целото растение е густо влакнесто.<ref name=":0" /> == Распространетост во Македонија == ''Lotus pedunculatus'' расте по влажни ливади и блата. Нејзините две баријабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' var. ''uliginosus —'' се среќава на планината Плачковица.<ref name=":0" /> * ''Lotus pedunculatus'' var. ''villosus —'' се среќава на ливадите во околината на Гостивар.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery mode=200px> Lotus pedunculatus3 ies.jpg 2024-06-22 Sumpf-Hornklee VORNE im FFH-Gebiet Belziger Bach.jpg|''Lotus pedunculatus'' кон крајот на јуни во посебното подрачје во [[Бранденбург]], Германија </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Lotus pedunculatus}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Lotus (род)]] kernsm7p2pyim8270qh9qao01apl7x0 Разговор:Lotus pedunculatus 1 1399598 5591415 2026-07-13T11:44:27Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5591415 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc Lotus (род) 0 1399599 5591427 2026-07-13T11:51:12Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Lotus (род)]] на [[Lotus]] 5591427 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Lotus]] skez4o3s7qi4xuc2zrgn1ymdqx7hjdx Разговор:Lotus (род) 1 1399600 5591429 2026-07-13T11:51:12Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Lotus (род)]] на [[Разговор:Lotus]] 5591429 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Lotus]] nbr4y0otkqr7h0zweivlg4blbu5657x Категорија:Лотоси 14 1399601 5591436 2026-07-13T11:53:46Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Cat main|Lotus}} {{Commons category|Lotus (Fabaceae)}} [[Category:Loteae]] 5591436 wikitext text/x-wiki {{Cat main|Lotus}} {{Commons category|Lotus (Fabaceae)}} [[Category:Loteae]] gqyty3pt84e7sk6c51hueuek2kpduhp Категорија:Loteae 14 1399602 5591440 2026-07-13T11:55:23Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{Commons category}} {{Catmore}} [[Category:Глушини]] 5591440 wikitext text/x-wiki {{Commons category}} {{Catmore}} [[Category:Глушини]] tl7ls7dxy5bexynj3johhemuhv53i09